Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN
«ð minsla kosli 80
blöð á ári, koslar 5
krónur    árgangurinn.
AFGREIDSLA
i Reakjaoik Laagaoe§
18, simi 286, út am
land iLaufáti simi 91.
III. ár.
iíeykjavík, 22. mars 1919.
19. blad.
Jlicholas íchaykovsky.
Nicholas Tchaykovsky mun nú
vera einna elstur og frægastur af
þeim sem á lííi eru af hinum gömlu
rússnesku byltingamönnum og
frjálslyndu lýðveldissinnum. Kring-
um árið 1870 stofnaði hann hið
fyrsta byltingamannafélag, sem síð-
an hefir verið kent við nafn hans.
Þau 50 ár sem síðan eru liðin
hefir hann fórnað öllu lífi sínu fyrir
þetta málefni.
Hann varð snemma að flýja
land sitt. Dvaldist þá langdölum í
¦ Bandaríkjunum og í Lundúnaborg.
^Hvarvetna sem hann kom varð
hann elskaður og virtur, hvarvetna
vann hann vináttu margra hinna
mestu ágJjptismanna.
Hann fór heim til Rússlands
aftur skömmu eftir aldamótin. Þá
var honum varpað í fangelsi og lá
ekki annað fyrir en að hann yrði
dæmdur til lífláts eða æfilangrar
Síberíuvistar, fyrir það að hann
væri »pólitiskt« hættulegur. Þá
bárust rússnesku stjórninni áskor-
anir jfrá ótal merkum mönnum um
heim allan um að láta hann laus-
an. Og enska stjórnin haíði svo í
hótunum við rússnesku stjórnina,
að hún varð að láta málið niður
falla. Var það árið 1910.
Margt hefir síðan breyst á Rúss-
landi. Nú yrði Tchaykovsky vægð-
arlaust og skilmálalaust drepinn af
núverandi rússnesku stjórn, því
að hann er jafn-eindreginn and-
stæðingur hennar og einvaldsstjórn-
arinnar gömlu. Hvorttveggja er
harðstjórn og síðari villan verri
hinni fyrri.
Nú er Tchaykovsky forseti lýð-
veldisins rússneska, þess hlutans
sem ekki er á valdi Bolchevicka,
sem eru norður-héruðin offl hluti
af Síberíu og er nú staddur á friðar-
fundinurn af hálfu þeirra manna,
sem vilja reisa frjálst rússneskt
ríki á rústum hinnar tvöföldu harð-
stjórnar — ef það tekst þá, meðan
hann lifir, að brjóta á bak aftur
þá »svívirðing eyðingarinnar« sem
þar rikir nú á helgum stað.
Fáir menn eru brjóstumkennan-
legri nú í heiminum en rússnesku
frelsishetjurnar, píslarvottarnir, sem
hafa varið öllu lífi sínu, lagt sig i
ótal hættur og fórnað öllu, tií þess
að brjóta niður harðstjórn einveld-
isins, en um leið og hún hrynur
°*> vonirnar virðast vera að rætast,
þa fer SVo um þvert bak, sem
raun er á orðin og þeir virðast
vera fjær markinu en nokkru sinni
iður.
tlm að|ltttmngsbanmð.
Bannmálinu verður að halda sí-
vakandi. Um það er mikið skrifað
nú upp á síðkastið. Má skifta því
í tvo liðu, því sem nýlegast er
fram komið: það sem sagt er inn-
an lands og utan og skiftir mjög i
tvö horn.
I.
Innanlands er málið nú sótt að
eins frá annari hliðinni. Andbann-
ingar virðast hafa slíðrað sverðin.
Úr þrem áttum er sókn af hálfu
bannmanna, auk þess sem vikið er
jafnaðarlega að málinu hér i
blaðinu.
Sveinn Björnsson skrifar mjög
ákveðna grein í ísafold út af sigri
bannsins í Bandarikjunum. Er það
einna glegsti votturinn um það að
bannmenn hafa yfirhöndina i landi
hér — meir en nokkru sinni áður
— að sú grein og ekkert hljóð
annað, skuli nú beyrast frá því
blaði. Ofsnemt mun þó að draga
þá ályktun af þessu að ísafold sé
aftur orðin eindregið bannblað.
Þá ritar Sveinn Jónsson rækilega
grein í Lögrétlu og herðir fast að
um það að lögin séu bætt og eftir-
lilið sömuleiðis, ennfremur að lög-
reglueftirlit sé aukið í Reykjavik.
Loks rilar ritstjóri hins nýja
blaðs »Verkamaðurinn« á Akureyri,
mjög eindregna grein í tvö blöð
sem nýkomin eru að norðan. Heitir
greinin »Úr vistinni« og víkur
einkum að því hversu læknar og
lögreglustjórar gegna skyldu sinni
í þessu efni. Fara hér á eftir
nokkrir kaflar úr greininni:
»Þess var getið í síðasta blaði,
að framkvæmdarstjóri Eimskipa-
félagsins hefði vikið nokkrum
mönnum úr • þjónustu félagsins
fyrir vínsmyglun. Þetta gefur uI-nj
efni til ýmiskonar hugsana, og sú
spurning hlýtur að vakna i hugum
manna, hvort eigi verði að taka til
líkra ráða víðar, eigi bannlögin að
vinna það gagn, sem þeim er ætl-
að og þau geta unnið, sé fram-
kvæmd þeirra í fullu samræmi við
vilja meiri hluta þjóðarínnar.
Lögreglustjórum og læknum okk-
ar hefir verið brugðið mjög um
það í seinni tíð, að þeir stæðu slæ-
lega í stöðu sinni gagnvart bann-
Iögunum. Læknarnir brglu þau
blált áfram, og lögreglusljórarnir
væru þeim andvígir og gerðu ekkert
til að þéim væri hlýtt.
Því miður er margt satt í þessu,
þótt nokkrar undantekningar séu
til, og meðan svo er ástatt er þess
ekki að vænta,   að lögin sýni það
gagn,  sem   þau  gætu gert,   fengju
þau áð njóta sin.....
Sem dæmi upp á það, hvað lög-
reglustjórar leyfa sér að brjóta
anda bannlaganna hvað sektar-
ákvæðin snertir, skal þess getið, að
það kom fyrir í Rvík í vetur, að
sannaB yar á skipstjóra, að hann
hefði brotið innsigli lögreglunnar
fyrir víni og smyglað víninu i land,
Þarna var um tvöfalt brot að ræða,
en samt fœr sökudólgurinn lægstu
sekt. Með öðrum orðum: Sökudólg-
urinn leyfir sér bæði að brjóta
landslögin og sýna lögregluvaldinu
megnustu lítilsvirðingu — og slepp-
ur jafnréttur frá öllu samanx —
með aðstoð lögreglustjóranna.
Stjórn óg þing situr með sveitta
skalla og gruflar og grefur eftir
auknum tekjum í landssjóðinn.
Fátækri alþýðu er íþyngt með
hverju ári, með hækkuðum vöru-
tolli og allskonar útgjöldum. Væri
svo óréttlátt að krefjast þess af
húsbændunum á þjóðarbúinu, að
þeir sæu um, að þeir menn, sem
gera sér að atvinnu að svíkja þjóð-
ina og lítilsvirða, væru látnir greiða
það gjald í landssjóðinn sem lög
ákveða*" og ællast er til, þegar hægt
er að hafa hendur í hári þeirra?
En sannist það, að hjúin á þjóð-
búinu inni ekki verk sín af hendi
eins og vera ber, liggur ekkert
beinna fgrir en vikja þeim úr vist-
intii, ef þau ekki fást til að bæta
ráð sitt. Þjóðin mun ekki standa
hjúalaus uppi fyrir því.....
Það er Hka á vitund alþjóðar,
að hér um bil alf það áfengi, sem
læknar gefa seðla fgrir, er notað til
drykkjar og hefir alls ekki bœtandi
áhrif á heilsufar negtendanna. Hér
er því um tvöfalt kærumál að ræða
á hendur> læknastéttinni — eða
þrefalt þó. Fyrst að heimildin til
útgáfu áfengisseðla er hræðilega
misnotuð af ýmsum læknum, í
öðru lagi verður þetla til að spilla
heilbrigði fjölda fólks, og i þriðjá
lagi ætti að krefjast þess af þeim
læknum, sem ekki nola áfengis-
seðlaheimildina úr hófi fram, að
þeir heimtuðu að haft væri eftirlit
með þvi, hverjir stéltarbræður
þeirra gæfu út ílesta áfengisseðla,
svo þeir gælu staðið hreinir af á-
mæli því, sein læknastétf landsins
verður fyrir af völdum þessa.
Ymsir liggja bannmönnum á hálsi.
fyrir það, hve þeir séu aðgerða-
litlir gagnvart læknum og bann-
lagabrjótum. Satt er það, að þeir
sýna meira langlundargeð en á-
stæða væri til í þessu efni. En þó
verður að líta á það, að þar sem
svo er víðast ástatt, að lögreglu-
stjórar gera öll slík mál máttlaus
í   höndum   þeirra,   þreytast þeir á
að elta ólar við bannbrjótana,
meðan sú álgktun er ekki gerð og
sú ákvðrðun tekin, að hreinsa til á
þfóðarbúinu og víkfa þeim hjúum
úr vistinni, sem ekki rœkja verk sin
eins og þeim ber. .
En hvernig má það ske? Og
hverjir eiga að koma þvi verki í
framkvæmd?
Pað á i'slensk alþýða að gera.
Og verkin eru tvennskonar.
í fyrsta Iagi á alþj'ðan að hætta
að kjósa þá menn á þing, sem
starfa þar þvert á móti lögum
þeim, sem þjóðin hefir sett sér.
Það hafa þeir andbanningar gert,
sem á þingi störfuðu að því, að
demba »konsúIa- og læknabrenni-
vininu« á þjóðina. Einnig á hún
að hætta að styðja þá menn til
þingsetu, sem ekki geta staðið ó-
höllum fæti gagnvart siðspillingu
þeirri, er ^tekur dagvöxtum meðal
vissra stétta í þjóðfélaginu. Þingið
ræður hver eða hverjir skipa stjórn
landsins, en frá henni eiga aö
koma þær skipanir, sem embættis-
mennirnir verða að lúta — eða
vikja ella.
Jafnframt þurfa bannmenn um
alt land að hafa nákvæmt eftirlit
með áfengismálinu heima fyrir, og
fletta feimulaust ofan af þeim, sem
ekki stárfa í anda þeirra laga,
sem þjóðin hefir sett sér.
Og þó svo færi, að víkja þyrfti
nokkrum hluta af hjúunum á
þjóðarbúinu úr vistinni, sýnist það
vera hættulaust i alla staði.
Það eru til nógu margir ungir
og e^nilegir menh, sem setja mætti
í áuðu sætin. Menn með óbilaða
starfskrafta, sem bíða eftir að fá
að taka þátt í viðreisnarstarfi
þjóðarinnar. Menn sem fylgjast
með tímanum«.
II.
það hefir verið sitt af hverju,
sem sagt hefir verið um ísland í
útlöndum. Þrjár aldir eru liðnar
síðan Arngrímur lærði reyndi að
berja niður missagnir og níð um
fsland. Síðan hafa margir þurft
að feta i fótsþor hans. ,
Þetta hefir mjog breyst. Það er
nálega undantekningarlaust, að út-
lendingar, sem um ísland hafa
skrifað á síðustu árum, hafa borið
landi og þjóð mjög vel söguna.
Það Jiggur við að þeir fari sumir
fulllangt.
En það kemur annað í stað-
inn.
í danska blaðinu »Politiken«,
frá 23. f. m., birtist grein eftir
Vilhjálm Finsen, ritstjóra Morgun-
blaðsins. Hnn er um bannmálið.
í fæstum orðum sagt, er greinin
þannig   rituð,   að   það  er lil stór-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76