Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN
að minsta kosli 80
blöð á ári, kostar 5
krónur     árgangarinn.
AFGREWSLA
i Reykjavik Laugave§
18, simi 286, át am
land íLaafási simi 91.
III. ár.
Reyijavík, 29. mars 1919.
21. blað.
Færeyjar*
Við og við erum við íslendingar
mintir á náfrændur okkar Færey-
inga. Nú upp á síðkastið, einkum
þá er þeir eru að leita til okkar
um að læra af reynslu okkar. Er
getið annarsstaðar í blaðinu erind-
reka þeirra, sem nú dvelst hér.
Engin þjóð er okkur jafn skyld,
engin' stendur okkur jafn nærri og
býr við svo svipuð kjör og við,
það er engin þjóð í heiminum sem
á einsv mikla kröfu til "okkar og
Fære^'ingar, um samúð og útrétta
bróðurhönd í lifstiarjtttu þeirra.
Og það er engin þjóð í heiminum
sem við getum gert neitt verulegt
fyrir,   ef það eru ekki Færeyingar.
Þeir eru fjórum sinnum færri
«n við og búa í mörgum sinnum
minna landi. En þeir hafa varð-
veitt þjóðerni sitt, standa okkur
næstir um að halda fornum nor-
rænum siðum, hafa suma varð-
"veitt sem við höfum gleymt — og
við erum eina þjóðin í heiminum
sem getum skilið mál þeirra, ná-
lega til fulls á bók og að miklu
leyti hið talaða mál. Þeir eru nú
að heyja hina sömu baráttu og
við höfum háð um fjárhagslegt og
efrialegt sjálfstæði, enn fremur að
verja þjóðerni sitt — og standa
einir uppi í þeirri baráttu.
Það skal ekki talið upp alt að
þessu sinni, sem við getum gert
fyrir Færeyinga og eigum að gera,
þeirra vegna og okkar -^ það
verður vikið að því siðar. Það
skal einungis drepið á eitt.
Færeyingar eru að koma sér
upp bókmentum á eigin tungu.
Við ættum að vita það best, hve
það er .erfitt fyrir smáþjóð. Tií
þess að fylgjast með andlegu lífi
þeirra, til þess að kynnast þjóðltfi
þeirra og "tungu og til þess að
styrkja bókaútgáfu þeirra, eigum
við að kaupa beslu bækur þeirra,
helst að nokkrnm mun.
Jón Ólafsson barðist töluvert fyrir
þyi á árunum að íslendingar gengju
í hið þá nýstofnaða bókmentafélag
Færeyinga, og margir urðu við
þeirri áskorun. Vegna veikinda og
dauða aðalstofnanda og starfsmanns
þess félags hefir það ekki starfað
um hríð.
Nú starfar á Faereyjum félag
sem beitir »Varðan<r. Það gefur út
mánaðarrit: »Smáskriftir Varðans«.
Rita í það allir helstu mentamenn
og skáld á Færeyjum. Það er fjöl-
breytt að efni og skemtilegt, og
mjög ódýrt.
^á má minna á aðalblað sjálf-
stæðismannanna færeysku, sem
heitir »Tingakrossur«.
Eru bæði þessi rit auglýst á
öðrum stað i blaðinu.
Tíminn vill nú eindregið skora á
lesendur sína að kaupa þessi rit
og lesa, einkum hið fyrnefnda.
Mun ritstjóri Tímans fá töluverða
sendingu af hvorutveggja á næst-
unni og annast um útsendinguna
út um land. Menn eru því beðnir
að snúa sér til hans um pantanir.
í sambúð okkar íslendinga við
hinar miklu fjöímennari frænd-
þjóðir á Norðurlöndum verðum við
meir þiggjandi . en veitandi. Ná-
frændurnir, sambýlismennirnir í
miðju Atlantshafi, eiga ekki alveg
ósvipaða afstöðu til okkar og við
til Norðurlandaþjóðanna. Nú höf-
um við fengið viðurkenning um
að standa þeim jafnfætis. Það
leggur á herðar okkur meiri skyld-
ur um að reynast að einhverju
leyti þarfir þeim bróðurnum sem
ekki hefir fengið þá viðurkenning
enn þá.
Við skulum láta það verða eitt
fyrsta sporið að styrkja þjóðernis-
baráttu þeirra og auka kynni okk-
ar af þeim, með þvi að kaupa og
lesa bókmentir þeirra.
Nýlega varð uppvíst um bann-
lagabrot af hálfu brytans á Lagar-
fossi, A. Tegner, í næst síðustu
ferð skipsins. Eí'tir að skipið var
lagt af stað héðan af höfninni á
leið til Ameríku, stansaði það og
varpaði akkerum úti undir Engey
af þvf, að eitthvað af skipsskjöl-
unum hafði orðið eftir i landi.
Kom þá mótorbátnr að skipinu
og tók á móti áfenginu, eitthvað
á þriðja hundrað flöskum. And-
virðið hátt á 4. þúsund kr., fékk
brytinn greitt með tékk-ávísun,
sem hann reyndar fékk ekki greidda
í bankahum, þegarhenni varfram-
vísað, eftir komu Lagarfoss frá
Ameríku aftur. Viðtakandi áfengis-
ins var Vidar Vik, norskur maður
hér í bænum. Brytinn A. Tegner
var sektaður um 500 kr., en mál
hins siðarnefnda mnn ekki útkljáð
enn. —
Þetta bannlagabrot gefur ekki
síður ástæðu til umræðu, en hið
fræga brot, sem dæmt var í Hafn-
arfirði fyrir skemstu. Brytinn hefir
gert eitt af tvennu: að rjúTa inn-
sigh lögreglunnar innan islensks
landhelgis; eða hann hefir stungið
áfenginu undan innsigli. Þetta á-
fengi selur hann fyrir hátt á fjórða
þúsand krónur. Sektin er ekki
nema rúmar áttnndi Muti söhiverðs-
ins.
Hvernig á að halda uppi lögum
í landi með þessum vinnubrögð-
um?   .
Hvað munar þann mann um
500 kr. sekt, sem verður uppvís
að því, að smygla og selja vín
fyrir hátt á fjórða þúsund krónur?
Það er óhætt að hætta þegar í
stað allri löggæslu í landinu, eigi
svo að fara fram.
Eigi það að viðgangast áfram,
að stór-gróði sé að ' lagabrotum,
jafnvel þá er þau komast upp, þá
er það eins víst og að nótt fylgir
degi, að hér í landi stendur fyrir
dyrum sú agaleysis- og óstjórnar-
öld, sem gerir öllum grandvörum
mönnum með óllu ólift i landinu.
Eru þá örlög fslands auðráðin og
myndi rnargur óska því fremur
aftur í legið sitt forna að fara.
Það er ekki nema um tvent að
velja. Annaðhvort að taka á móti
ósómanum með festu, röggsemi
og hæfilegri refsingu, eða að leyfa
honum að útbreiðast eins og vill.
Hálfvelgjan er ræfilslegust, þetta
nart utan í uppvísan lagabrota-
gróðann, er hlægilegt og fyrirlitlegt.
— Hvað segðu menn t. d. um það,
ef maðurinn fyndist sem stal 10
þúsund krónunum úr póstpokan-
um, ef hann væri látinn borga af
því þúsund krónur og ganga heim
laus og liðugur?
Munurinn væri ekki ýkja mikill.
Hvað ætli verði svo lángt þang-
að til laga-brjótarnir verða allra-
mildilegast beðnir um að gefa upp
tekjur sínar af uppvísum laga-
brotnm, til þess að hægt væri að
leggja útsvar- og tekjuskatt á þess-
ar aukatekjur?
Kæmi þá hver liðurinn neðan
undan öðrum:
Tekjur af uppvísri vinsmygl-
un .........,.................... kr. . . .
Tekjur af uppvisu æðar-
fugladrápi... ................. —  . . .
Tekjur af uppvísri ólög- — . . .
legri veiði í landhelgi ..... —   . . .
Tekjur af uppvísu hvítu
mansaJi........................ —   . . .
Tekjur af uppvísum íoll-
svikum........................ —   . . .
Tekjur af uppvísu fjár-
hættuspili .....................  —   . . .
o. s. frv.
Það hallar óðum undan fæti i
þessa átttna.
- Liggi sökin þar, að einhverju
leyti, að lögin heimili ekki nógu
háar sektir, þá er það siðferðis-
skylda landsstjórnarinnar, að,bæta
úr þessu, ef hún ekki treystir sér
til þess þegar í stað með sérstök-
um ráðstöfunum, þá með því, að
leggja   slika   lagabreyting  fyrir al-
SjÖðíStoflXllll.
Þá er botnvörpungarnir voru
seldir Frökkum fyrir nálega tveim
árum, var það atriði sett í sölu-
samningana, að 3 af hundraði af
söluverðinu skyldu ganga til þess
verkafólks, á sjó og landi, sem
atvinnu misti við söluna.
Engin éndanleg ráðstöfun hefir
enn verið gerð um fé þetta. Féð
er, í vörslum stjórnarráðsins og
skrif hafa farið milli stjórn-
arráðs og bæjarstjórnar um málið.
— Upprunalega var ætlað að verja
því til dýrtíðarhjálpár, og eitt
sinn vildi borgarstjóri fá það að
skyndiláni handa bænum.
Nú hefir fulltrúaráð verkamanna
hreyft málinu við bæjarstjórn og
verður því ráðið til lykta innan
skamms. En skoðanir virðast mjög
skiftar.
Allir munu vera sammála um
það, að fé þetta — sem er 135
þúsund krónur — eigi ekki að
verða eyðslufé, heldur eigi að
stofna sjóð eða sjóði eða því um
likt, handa verkalýðnum í Reykja-
vík. Aðal ágreiningurinn er um
hitt: eiga félög verkamanna hér í
bænum að ráða yfir fénu, eða á
að stofna almenna sjóði sem standa
undir stjórn bæjarstjórnar og fé-
Iaganna.
Láta félögin það ótvirætt í ljósi,
að þau hafi engin afskifti af fénu
nema það verði algerlega gefið
þeim á vald. Leggja fulltrúar fé-
laganna það til, að aðallega verði
fénu varið til þess að stofna slysa-
og tryggingársjóði fyrir verkalýð-
inn undir stjórn félaganna.
vSlikur ágreiningur sem þessi
gæti að likindum ekki risið í
neinu öðr'u landi Norðurálfunnar
en á íslandi. Alstaðar annarstaðar
eru verkalýðsfélögin alviðurkend
sem hinn sjálfsagði aðili af hálfu
verkalýðsins. Engum kæmi til
hugar annað en að fela þeim stjótu
slikra sjóða.
Það er og orðið alviðurkent, og
sannast allra best á þeihi tima
sem nú er að líða, að verklýðsfé-
lögin eru þjóðfélaginu bráðnauð-
synleg og er því bein skylda
þjóðfélagsins að hlynna að þeim
a. tn. k. fil vissra takmarka. Fé-
lögunum er það fremur öllu oðru
að þakka að kjör verkamanna eru
ekki miklu verri en þau eru, þau
eru . aðalvörnin gegn eymd og úr-
kynjun í þeirr: stétt. í annan stað
hefir það nú sýnt sig að verka-
lýðsfélögin eru aðal vörnin gegn
uppreistabölinu, Bolchevickisman-
um, sem nú geisar um heiminn,
það   verður  þeim   fyrst og fremst
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84