Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						©íaíbbagi
6lo6sfne  ec   I.   Jánf.
Sugaugurlnn toatat 10 (c
eg Inn&eunta á £auga»og 10.
©itci 2353 - ?)óotí)óí{ Söí
xrm. tzt.
Reykjavík, 4. september 1934.
40. blaS.
Mjólkurmálið leyst
Aðalatriði bráðabirgðalaganna um skipulagning mjólkursöl-
unnar verða þessi:                                                                                                                 K
*
Yfirstjórn    mjólkursölunnar    í    landinu    verður    falin   sjö
manna nefnd   („mjólkursölunefnd*'),  er ríkisstjórnin  skipar.   í
nefndinni verða fulltrúar frá framleiðendum og neytendum.
Landinu verður skipt í verðjöfnunarsvæði, og sé kaupstað-
ur eða kauptún í hverju. Á hverju verðjöfnunarsvæði verður
fi.mm manna verðlagsnefnd, sem ákveður útsöluverð mjólkur á
verðjöfnunarsvæðinu. Af þessum 5 mönnum skulu tveir til-
nefndir af mjólkurframleiðendum, tveir kosnir hluti'allskosn-
ingu af viðkomandi bæjarstjórn eða hreppsnefnd, en landbún-
aðarráðherra skipar oddamann.
Á alla neyzlumjólk og rjóma, sem selt er, verður lagt verð-
jöfnunargjald, '5% al' útsöluverðinu, en má hækka upp í 7%.
Verðjöfnunargjaldinu verður varið til verðuppbótar á vinnzlu-
mjolk, eftir því sem stjórnir mjólkurfélaganna koma sér saman
um. En mjólkursölunefnd úrskurðar, ef ágreiningur verður.
Öll mjólk (og rjómi), sem seld er í sama kaupstað eða
káuptúni, skal vera seld frá einni sölumiðstöð. Sölumiðstöðin
hefir einkarétt til að starfrækja mjólkurbúðir, enda sjái hún
um, að nóg neyzlumjólk sé til sölu. Sölumjólk skal vera geril-
sneydd. Um framleiðslu og meðferð á mjólk handa ungbörnum
og sjúklingum verður þó sett sérstök reglugerð í samráði við
heilbrigðisstjómina.
Framkvæmdastjórn sölumiðstöðvarinnar skal skipuð af
mjólkurfélögum á verðjöfnunarsvæðinu. Verði ekki samkomu-
lag innan félagsstjórnanna, skipar mjólkursölunefnd fram-
kvæmdastj órnina.
Landbúnaðarráðherra getur veitt undanþágu frá verðjöfn-
uriargjaldi á mjólk, sem framleidd er á ræktuðu landi kaup-
staðar eða kauptúns, þar sem hún er seld. Má undanþágan ná
til mjólkur úr jafnmörgum kúm og hektarar eru af rækt-
uðu landi innan kaupstaðarins. En á þá mjólk, sem þar er
framyfir, má ieggja tvöfalt verðjöfnunargjald.
Ákvæðin um samsölu frá einni sölumiðstöð og um geril-
sneyðingu koma ekki til framkvæmda fyr en um áramót.
Viðtai  víð forsætísráðherra
Tíminn hafði nýlega tal
af Hermanni Jónassyni for-
sætisráðherra og spurði hann
um undirbúning bráðabirgða-
iaganna.
—      Undirbúningur bráða-
birgðalaganna hefir staðið yf-
ir svo að segja óslitið síðan
um stjórnarskiptin, segir ráð-
herrann. Hafa verið haldnir
fjöldamárgir fundir um málið.
Hafa hinir ýmsu aðilar mætt
á fundum þessum til að skýra
afstöðu sína  og gera tillögur.
—  Hverjir eru aðilar máls-
ins?
—   Aðilar m^lsins af hálfu
framleiðenda eru Mjólkur-
bandalag Suðurlands, en í
því eru mjólkurbúin austan-
fjalls og vestan, ennfremur
Mjólkursamlag Borgfirðinga og
Nautgriparæktar- og mjólkur-
sölufélag Reykjavíkur, en í
því eru flestallir nautgripaeig-
endur í lögsagnarumdæmi
Reykjavíkur. Auk þessa eru
svo að sjálfsögðu neytendur
rnjólkurinnar höfuðaðili máls-
málsins.
—   Hafa þessir aðilar geng-
ið inn á samkomulagsgrund-
völlinn ?
—     Aðalerfiðleikarnir við
þessa löggjöf hafa alltaf ver-
ið og eru þeir, að samræma
hina mísmunandi hagsmuni,
sem a. m. k. framleiðendun-
um á hinum ýmsu svæðum1,
sjálfum virðist þeir hafa í
málinu. Á þessu hefir m'álið
strandað hingað til. Nú hefir
verið unnið að undirbúningi
þannig, að milliþinganefndin í
afurðasölumálinu hefir unnið
að samning tillagna. En jafn-
framt hefi ég með fundahöld-
um   með   hinum  ýmsu aöilum
málsins unnið að því að fá
samkomulagsgrundvöll. Hefi
ég jafnharðan skýrt nefndar-
mönnum frá þeirri atriðum,
sem samkomulag hefir náðst
um. Og nú hefir fullnaðar
samkomulag náðst í öllum
aðalatriðum þessa máls. Eðli-
lega hafa aðilar orðið að slá
ýmsu af sínum upphaflegu
kröfum og taka tillit hver til
annars. En ég hefi lagt mikla
áherzlu á, að malið gæti orðið
afgreitt með samkomulagi, þar
eð ég álít að það hafi nrjög
mikla þýðingu fyrir frairi-
kvæmd þess. Tel ég að aðilar
hafi sýnt mikjnn skilning á
þörfinni til að leysa málið á
þennan hátt, og hina méstu
lipurð í samningunum.
Nú þegar bráðabirgðalögin
verða gefin út, liggur fyrir yf-
irlýsing allra aðila um, að
þeir sætti sig við samkomulag-
ið.
—  Hvað teljið þér höfuðat-
riði laganna?
—   Ég tel það höfuðatriði
laganna, að öll mjólk vérður
frá áramótum seld frá einni
sölumiðstöð og að mjólkin
verður öll gerilsneydd, nem!a
e. t. v. barnamjólk og sjúkra-
mjólk, sem verður nánar á-
kveðið um í reglugerð. Með
þessu vinnst tvennt: Neytend-
urnir geta verið öruggir um
það, að fá góða og óskemmda
vöru, hin yfirvofandi sýking-
arhætta frá mjólkinni er úti-
lokuð. Framleiðendurnir geta
hinsvegar með þessu mðti og
e. t. v. með því einu móti kom-
ið fullkomnu og hagkvæmu
skipulagi á dreifingu mjólk-
urinnar, og lækkað dreifingar-
kostnaðinn að miklum mun.
Hermann  Jónasson.
Annað atriði, sem er álíka
þýðingarmikið, er verðjöfnun-
in. Hún, ásamt sölumiðstöð-
inni, gerir það mögulegt að
nota þá mjólk aðallega til
neyzlu í bæjunum, seni ódýr-
ast er að flytja þangað á
hverjum tíma og að öðru leyti
hagkvæmast.
Um þennan markað verður
nú engin óheilbrigð samkeppni,
vegna ákvæðanna um verðupp-
bót á vinnzlumjólkina.
— Hvenær verða bráða-
birgðalögin staðfest?
• — Lögin ganga sennilega í
gildi einhvern næstu daga. Og
ég er þess fullviss, að ef
framkvæmd þessara laga tekst
vel, og af hálfu stjórnarinnar
verður vitanlega gert allt til
þess að svo megi verða —
hljóta þau að verða til mik-
illa hagsbóta fyrir mjólkur-
framleiðendur, og fyrir neyt-
endurna líka.
Saga málsins.
Mjólkurmálið hefir verið
eitt af erfiðustu viðfangsefn-
um síðustu ára. Flestir hafa
verið sammála um!, að skipu-
lagsleysið í mjólkursölunni
væri óþolandi, bæði fyrir fram-
leiðendur og neytendur. Hvað
eftir annað hefir verið gerð
tilraun til að leysa málið, á
Alþingi, í fyrverandi ríkis-
stjórn og jafnvel í bæjarstjórn
Reykjavíkur. En stöðugt hafa
þær tilraunir strandað. Þær
hafa strandað á ýmiskonar
hagsmunaandstæðum, sumum
ímynduðum og sumum seiri
þurfti að greiða úr rrieð sam-
komulagi.
Þetta erfiða mal, sem bæði
fyrverandi ríkisstjórn og Al-
þingi eins og það áður var skip-
að, hafði gefizt upp við að ráða
fram úr, hefir nú -Hermanni
Jónassyni         forsætisráðherra
tekist að leysa. Og honum hef-
ir tekizt að leysa það á þann
hátt, að þeir, semi áður deildu
innbyrðis, telja sig geta unað
við þá lausn og hafa fallizt á
það fyrirkomulag, sem nú
verður lögfest.
Hinum nýja forsætisráð-
herra hefir þannig tekizt m'eð
dugnaði sínum og lægni að
\ koma í veg fyrir þá miklu
hættu, sem yfirvofandi var í
þessu máli. Honum' hefir tek-
izt að hindra mjólkurstríðið,
sem myndi hafa leitt bágindi
og jafnvel neyð yfir fjölda
manna. Og jafnframt hefir
honum tekizt að fá samkomu-
lag um þá skipun mjólkursöl-
unnar, sem tryggir neytend-
um góða og heilnæroa vöru.
Það má segja til lofs öllum
aðilum þessa máls, að þeir hafa
riu, þegar þeir sáu, að einlæg-
ur vilji var hjá stjórn landsins
til að leysa málið, látið hin
smærri ágreiningsefni niður
falla og tekið þau tillit, sem
nauðsynleg voru til að binda
enda á það ófremdarástand,
sem verið hefir.
Því var spáð í þessu blaði
urii það leyti sem stjórnar-
slúptin fóru fram, að hin nýja
ríkisstjórn myndi verða starf-
söm stjórn. Það hefir líka
i'eynzt svo þann stutta tíma,
sem liðinn er síðan. Andstæð-
ingarnir eru jafnvel farnir að
hvísla því sín á milli, að þessi
stjórn muni sitja lengi að völd-
um. Fn hvað sem er um það,
þá er hitt víst, að sjaldan hefir
verið meira framkvæmt af
gagnlegum stjórnarráðstöfun-
um á jafn skömmum tíma og
í mánuðinum, sem^ leið.
isienzkir hestar
til Þýzkalands
Hingað komu til lands fyrir
nokkru síðan, tveir sendimenn
frá þýzku stjórninn, Jáger og
Busch að nafni, í því skyni að
athuga möguleika til að gera
kaup á íslenzkum hestum.
En það hefir komið í ljós,
að í því umtali, sem orðið hef-
ii við Þjóðverja uml kaup á
íslenzkum hestum á árinu sem
leið og í þeim upplýsingum, sem
gefnar hafa verið héðan, hefir
verið gert ráð fyrir hestum
ca. 56 þuml. á hæð að band-
máli, en það er meiri hæð en
hægt er að gera ráð fyrir yfir-
leitt á íslenzkum hestum.
Þjóðverjarnir tveir hafa
verið á ferð um sýslurnar
austan fjalls og einnig norður
í Húnavatnssýslu og skoðað
hesta. Eru þeir sæmilega
ánægðir og er nú gengið
frá aðalatriðum í samningi um
kaup á 200 hestum 4—8 vetra
til reynslu, þó að því tilskildu,
að samkomulag verði um hæð-
ina, en hún er minni en gert
hafði verið ráð fyrir. — Selj-
andi hestanna er Samband ís-
lenzkra samvinnufélaga og ef
samningurinn verður sam-
þykktur, verða þeir sendir út
seint í þessum mánuði. —
Verðið mun vera fremur gott,
en kaupin eru því skilyrði bund_
in að andvirðið verði notað til
kaupa á þýzkum vörum. —
Það eru þýzkir smábændur,
sem eiga að fá hestana.
Frumvarp    um    kartofluverzlun-
in'a     mun      landbúnaðarráðherra
leggja   fyrir   nœsta þing.
/ Magmis Guðmundsson og por-
steinn Bxiem hafa ekki verið al-
veg aðgerðalausir í stjórnarráðinu
14. júlí s. 1. pann dag leigði M.
G. Sigurði búnaðarmálastjóra
hluta úr landi ríkisins á hvera-
svæðinu i Ölfusi til 75 ára og
launaði honum þannig sprengi-
framboðið í Árnessýslu. En þor-
steinn Briem útnefndi þennan
sama dag fimm prófessoi'a, sem
hefir orðið til mikils athlægis síð-
an. Er þetta gott sýnishorn af
vinnubrögðum þessara fyrverandi
stjórnarherra.
Stjórnmálin
í ág'ústmániiði.
Þessi mánuður hefir verið óvenjulega
viðburðaríkur. Hin nýja landstjórn tók við í
lok júlímánaðar og af stjórnarskiftunum
hefir leitt margháttaðar breytingar.
Ihaldið tók hinni nýju stjórn ekki illa
eftir ástæðum, talaði jafnvel ekki að öllu
leyti óvingjarnlega um Harald Guðmunds-
son í byrjun, en ekki hefir orðið framhald
aí' því. Einna mest fór útnefning Her-
manns Jónassonar fyrir brjóst kyrstöðu-
imnnanna. Vegna einbeittni og dugnaðar í
cmbætti sínu og sem leiðtogi í Framsóknar-
ílokknum höfðu kyrstöðumenn á honum ill-
an bifur. Honum hafði verið hótað embætt-
ismissi af pólitískum ástæðum, og móti
honum hafði verið gert samsæri með æfð-
um Ijúgvitnum, til að reyna að sanna á
hann tyllisök. Að H. J. varð forsætis- og
dómsmálaráðherra í hinni nýju stjórn, var
íhaldinu mikil og verðskulduð háðung. í-
haldið fann þetta, fann að tilefnið var rétt-
mætt, og lætur sennilega ráðninguna verða
til viðvörunar í framtíðinni.
Það sem hefir einkennt starf stjórnarinn-
ar hinn fyrsta mánuð,. eru hin mörgu
bráðabirgðalög um atvinnumálin, sem gef-
in hafa verið út eða undirbúin. M. Guðm.
hafði þar gefið fordæmi með því að gefa
út bráðabirgðalög um eignarnám á afnota-
rétti Sólbakkaverksmiðjunnar. Kom íhald-
inu þetta illa, því að hérvar gefið einstakt
fordæmi, um að ríkisstjórnin taki ónotuð
atvinnutæki eignarnámi með yfirráðabreyt-
ingu á afnotaréttindum. Þótti íhaldsmönn-
um þetta hinn versti viðskilnaður hjá M. G<
En tilefnið var greiðasemi M. G. við félaga
sinn Ásgeir fræðslumálastjóra. Óskar lækn-
ir á Þingeyri hafði á framboðsfundum í vor
krafizt þess, að verksmiðjan yrði starf-
rækt, op; fylgdu kjósendur því fast fram og
varð þingmaðurinn að heita því, að svo
skyldi verða. En þetta gekk ekki nema með
hinu nierkilega eignarnámi, sem' íhaldið lét
valdalausan ráðherra gera með bráðabirgða-
lögum.
Nýja stjórnin tók til meðferðar ennþá
stærri mál, en rekstur Sólbakkastöðvarinn-
av. Haraldur Guðmundsson kom^ með bráða-
l)irgðarlögum skipulagi á verzlunina með
léttverkaða síld. Urðu íhaldsmenn að þiggja
þar einkasölu og með bráðabirgðalögum og
tí socialista. En hin léttverkaða síld selst
vel, íhaldið græðir á framleiðslunni og Mbl.
lagði blessun sína yfir einkasöluna, bráða-
birgðalögin og ráðherrann, sem, stýrði í
höfn með vandasamt mál.
Litlu síðar kemur Hermann Jónasson
skipulagi á kaup í opinberri vinnu. Þor-
steinn Briem var búinn að hækka kaupið í
vor, svo að litlu yar þar við að bæta- En
með samningi stjórnarinnar var fallið burtu
hið ósvikna réttleysi, sem aðallega náði til
bænda og bændasona í opinberri vinnu.
Hafði Sigurþór í Kollabæ hafið baráttuna
fyrir jafnrétti innanhéraðsmanna gagnvart
aðkomumönnum, á bændafundi í Rangár-
vallasýslu snemma í janúar í vetur, og er
sú réttarbót nú fengin. Auk þess er innan-
liéraðsmönnum tryggður atvinnuréttur, sem
varalið ihaldsins vildi ekki unna þeim.
Kreppulánasjóður var raunverulega slífl-
aður þegar stjórnarskiftin gerðust, bænd-
um var að vísu heitið lánum, en í hundr-
aðatali neituðu bændur og umboðsmenn
þeirra, að ganga að vaxtakjörunum, enda
voru þau svo óaðgengileg, að oft urðu vext-
ir og afboKganir í Kreppulánasjóði fyrsta
árin eins og af víxlum í bönkum. Þetta kom
að vísu ekki af óvild til bænda, heldur af
því, að Þorsteini Briem, Pétri Magnússyni
og Jóni Jónssyni var svo mikið í mun að
klófesta yfirráð kreppusjóðs í sínum hönd-
um, rétt fyrir þingkosningar, að þeir gáðu
miður en skyldi, að innihaldinu. En nú vildu
bændur ekki þola þessi hraksmánarlegu
greiðslukjör. Eysteinn Jónsson gaf þá út
bráðabirgðalög, ,„sem  leiðréttu  þessar  mis-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154