Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TlMINN
78
Hinzta kveðja
Vílhj. Hildíbrandsson
Jurnsmlður,   dáinn   12.   Jan
193G.
Lifið undir léttum hjúpi geymdist.
Ulsins  vor er gladdi  hverja  sál.
Trúin hrein á tilvernna
ei gleymdist.
Með tápi og fjöri skýrðir
þú það mál.
þín foíi var að yfirstiga og bæta,
allt sem lifið hafSi náð að græta.
pú sazt oft við aflinn,
við sjóðantlí söng.
pú sást það var lif í þeim
logandi  glæSum.
pú horfðir á báruna
berjast  við  rbng,
Brimlttðrið fossa  með
þrumandi ræðum.
pú fannst það var afl
i þeim eilifðar óði,
þá aldau huigur með
söngvarans  hljóðl.
Pú sást að vitið
ar víðsýnn heimur.
Vor og sumar hin brennandi gióð.
Pú fannst  aS alhir sá
lSandi geimur,
er afivaki trúar á batnandi þJóS.
pú fannst það er blessun
að báli sam hitar.
Brimgarðar lífsins —
þjóðar vitar,
Me6   innilegri   hluttekningu.
Ð. H.
dýrt og útkoma þess gat dreg-
izt lengur en okkur þótti æski-
legt.
Þriðja leiðin var því valin,
ekki vegna þess að „útgáfu-
nefnd skorti tíma eða krafta
til að skapa grundvöllinn, sem
sagan skyldi reist á", eins og
segir í ritdómi um Héraðssög-
una, heldur til þess^ð ritið
yrði í bezta skilningi alþýðlegt
fræðirit, læsilegt og lífrænt,
samvaxið kvikunni í fólkinu
sjálfu.
Mér hefir aldrei komið sú
firra í hug, að með útgáfu
Héraðssögu Borgarfjarðar ætfci
að skapa fast form fyrir sög-
ur annara héraða, ef út kæmi.
Virðist eðlilegast að fullkomið
frjálsræði ríki á þeim vettvangi
og hvert hérað hagi söguritun
sinni eftir aðstæðum og því,
sem bezt má fara að dómi
þeirra, er um verkin f jalla. —
Hinsvegar er það trúa mín, að
með útgáfu Héraðssögu Borg-
arfjarðar sé mörkuð stefna,
sem vel má fara, þegar ura
slíka söguritun er að ræða.
Hér þarf raunar ekki um að"
deila, hvað við sé átt. Og til
þess að taka af öll tvímæli
(sem raunar var óþarft, þar
sem um engin tvímæli var að
ræða) var á það fallizt í land-
búnaðarnefnd að breyta orða-
laginu svo:
„Greini búnaðarmálastjóra og
stjórn félagsins á um þau mál, er
félagið fer meS i umboði rikis-
valdsins*), má skjóta ágreinings-
atriðinu til landbúnaðarráðhen-a,
er fellir fullnaðarúrskurð um
málið".
Blað svokallaðs Bændaflokks
hefir nú nýskeð birt tvær lang-
ar greinar einmitt um þetta
atriði. Er þar með sterkum
orðum fordæmt það, sem blað-
ið kallar „takmarkalausa heim-
ild til málskots" í þessu efni.
Er þessi bæxlagangur blaðsins
næsta broslegur og raunar al-
Veg út í bláinn, eins og nú
hefir sýnt verið. Og eftir allar
sínar „umþeinkingar" kemst
það að eftirfarandi niðurstöðu
(19. tbl. 1. síða, 5. d.):
„... verður að telja það sjálf-
sagt og eðlilegt, að hann  (búnað-
Auðkennt bir.
Sumir virðast líta svo á, að
komið sé bæði upphaf og endir
sögunnar og dæma svo eftir því.
Rétt er því að taka fram, að
það er aðeins fyrsta bindið,
sem komið er út, en óráðið er
enn, hvað bindin verða mörg
alls. Sögu Akraness og væntan-
lega utan Skarðsheiðar er nú
verið að safna til og skrá, og
eru líkur til, að hún, komi á
sínum tíma út sem sjálfstætt
bindi héraðssögunnar.
Framh.
Kristinn Stefánsson.
OuDiauo lóiitlir
á Lundum, 75 ára.
Húsfrú Guðlaug Jónsdóttir á
Lundum í Borgarfirði varð 75
ára 30. f. m. Hún er fædd 30.
apríl að Melum í Hrúta-
firði. Giftist vorið 1889 Guð-
mundi Ólafssyni á Lundum, er
þá var nýlega tekinn við búi
þar. Börn þeirra á lífi eru:
Sigurlaug húsfreyja í Hvammi
í Norðurárdal, gift Sverri
bónda Gíslasyni, Ragnhildur,
gift Sigurði Jónssyni bónda að
Stafafelli í Lóni (eru þau hjón
systkinabörn), Sigríður. kona
Kristjáns Jónssonar frá Garðs-
stöðum, erindreka á Isafirði,
Ásgerður, gift Jóni Guðmunds-
syni endurskoðanda í Reykja-
vík, Margrét, ógift og Geir
bóndi á Lundum, kvæntur Þór-
dísi ólafsdóttur bónda að
Sámsstöðum í Hvítársíðu.
Einn sonur þeirra, ólafur að
nafni, andaðist tvítugur að
aldri veturinn 1920, hinn væn-
legasti maður, eins og þau
systkini eru öll.
Guðmundur bóndi á Lundum
andaðist vorið 1930 eftir meir
en 40 ára sambúð þeirra hjóna
og fyrirmyndar búskap. Munu
fáar jarðir á Islandi hafa tekið
meiri stakkaskiptum til bóta en
Lundar í búskapartíð þeirra
og græddist þeim þó vel fé
jafnframt því að ala upp mörg
börn.
Margir vinir, auk vanda-
nianna Guðlaugar, munu minn-
ast hennar með þökk og hlýj-
um huga á þessum tímamót-
um æfi hennar og óska hinu
hálfáttræða afmælisbarni á-
nægjulegs og friðsæls æfi-
kvelds.
armálastjóri) hafi heimild til að
skjóta undir ráðherra ágreiningi,
er verða kann milli hans og fó-
lagsstjórnar, um skilning á jarð-
ræktarlögum og öðrum lögum, er
Eúnaðarfélagið hefir eða kann að
taka að sér umsjón með fram-
kvœmd á. Og það œtti einnig að
vera opin lcið íyrir þá, sem fram-
kvæmdin    kemur    fram    við,    að
m
skjóta sínu máli undir úrskurð
raðherra, ef þeir þykjast órétti
beittir af félaginu".
Hér vill blaðið meira að
segja ganga miklu lengra í
„málskoti" til ráðherra en
frumvarpið gerir ráð fyrir!
Því að blaðið virðist vera
þeirrar skoðunar, að hver ein-
asti maður í landinu, sem við-
skipti hefir við félagið, eigi að
geta farið fram á það, að ráð-
herra ónýti gerðir félags-
stjórnarinnar. Virðist þetta
nokkuð langt gengið, sérstak-
lega af þeim, sem halda að
þeir séu að verja rétt félags-
stjórnarinnar. — Manni verð-
ur næstum því að hugsa, að
greinarhöfundurinn hafi alls
ekki lesið frumvarpið, og viti
yfirleitt hvorki upp né niður í
þessu máli,   sem  hann   þykist
Jóhann
Jókannesson
frá Heyholti.
Hann var fæddur þ. 23. ágúst
1855 að Narfeyri á Skógarströnd.
Foreldrar hans voru þau Jóhannes
þórðarson og Sólveig Gísladóttir,
Ólafssonar, prests í Sauðlauksdal
(d. 1861). Var hann næst yngstur
af sjö börnum þeirra, er upp kom-
ust. Fárra vikna fluttist hann með
móður sinni suður að Stakkhamri
í Miklholtshroppi, voru foreldrar
hans þar i húsmennsku, sem títt
var um efnalítið fólk 1 þá daga.
Innan við fermingu mátti hann
fJsekjast til vandalausra, þola vos-
búð og volk, sem flest þótti boð-
legt umkomulausum ungling eftir
þeirrar tíðar aldaranda. Sagði
hann mér að sú stund hefði þyngst
verið í lífi sínu, er hann mátti
kveðja móður sína, þá tólf ára að
aldri, og fara að vinna fyrir sér hjá
vandalausum.
Nokkru siðar komst hann þó a
gott heimili, að Snorrasöðum, til
Jóh. Geirs Jóhannessonar. Heyrði
ég harm oft minnast veru sinnar
þar og ætíð á einn veg.
Mun Jóh. Geir hafa verið vel
gefinn maður um margt og sveit-
arstoð. Kona hans hét Margrét
Jónsdóttir og var hún manni sín-
um samhent að skapa það mynd-
arheimili, sem annálað var í þá
claga. En er hennar missti við,
festi Jóh. Geir ¦ eigi yndi hér, en
brá búi og fór til Ameríku. Stoð
Jóhanni þá til boða að fara vest-
ur, enda mjög fýsilegt fyrir unga
og efnilega menn á þeim árum.
Eigi átti það þó fyrir honum a3
liggja. Mun þar og mestu hafa um
valdið, að móðir hans, sem þá var
orðin heilsulítil og hjálparþurfi,
latti hann fararinnar. Tvítugur
kom hann til Reykjavíkur, sem þá
var að vaxa upp sem höfuðstaður
þjóðarinnar. Dvaldi hann þar sam-
fleytt 13 ár. Stundaði sjóróðra á
vetrum en oftast í kaupavinnu á
sumrum. Ekki mun hann þó hafa
fýst að setjast að þar syðra, en
fluttist alfarið í sveitina á ný.
Gerðist hann þá vinnumaður hjá
Sigurði Magnússyni á Hólmlátri á
Skagaströnd. þar var honum sam-
tíða Friðsemd Ikkaboðsdóttir frá
Saurstöðum i Hörðudal, er síðar
varð kona hans. Voru þau vinnu-
hjú Sigurðar og fluttust með hon-
um suður að Svignaskarðí í Borg-
arfirði nokkru síðar.
Árið 1898 byrjaði Jóhann búskap
í Heyholti, sem var lítið grasbýli
úr Svignaskarðslandi, og bjó þar
þurfa   að   skrifa  um   af   svo
mikilli vandlætingu!
Búnaðarfélagi Islands hefir
þannig, í tíð núverandi ríkis-
stjórnar verið fengið fullt
sjálfsforræði í sínum eigin
málum og til að kjósa sér
stjórn. Það er þá heldur ekki
nema eðlilegt, að um leið og
réttur félagsins er aukinn, sé
reynt að tryggja sem bezt að
félagið sé í raun og veru fé-
lagsskapur bændastéttarinnar í
öllum héröðum landsins og að
bændastéttin öll hafi sem mest
áhrif og mestan áhuga um fé-
lagsmálin. Að þessu lúta þau
ákvæði, sem sett eru í frum-
varpinu um það, að fulltíúar
til Búnaðarþings skuli kosnir
beinni kosningu af félagsmönn-
um búnaðarfélaganna. Eiga
búnaðarsamböndin að hafa
rétt til eins fulltrúa fyrir
hverja 300 félagsmenn eða
færri.
Af andstæðingum þessa máls
hefir því verið haldið fram, að
| hér sé verið að skerða réttindi
s búnaðarf élagsskaparins! Þetta
| er ekkert nema f jarstæða, eins
| og allir geta séð við nánari
' athugun. Það getur   vitanlega
til vors 1919 að hann hætti búskap
og fluttist til stjúpsonar síns, Guð-
mundar Einarssonar á Staðar-
nakka í Helgafellssveit.
Hann  andaðist  þar  16.   jan.  s.l.
þau Jóhann og Friðsemd eignuð-
ust þrjú börn, Sólveigu, gifta í
Reykjavík, Halldór, sem lengst af
dvaldi með föður sínum á Staðar-
bakka og Jóhannes, sem hann
missti ásamt konu sinni haustið
1918. Auk þess 61 hann upp Guð-
mund, sem áður er getið og undir-
ritaðan.
„--------J>á   minnist   ég   jafnan
fóstra mins er ég heyri góðs manns
getið". Svo má ég nú einnig mæla,
svo er mér minning hans hug-
þekk. Ekki vegna þess að hann
væri neitt sérstakt mikilmenni í
venjulegri merkingu þess orðs —
enda mun löngun hans aldret hafa
hneigst í þá átt. Hann var heldur
ekki á neinn hátt sérkennilegri,
að hann skæri sig úr annara hóp.
Hann var aðeins hversdagslegur
• iðjumaður; meðalmaður á vöxt,
glaðlegur, dagfarsgóður i allri um-
gengni og féll helzt ekki verk úr
hendi. Alla æfi var hann fátækur
og átti fáa að. En einmitt þess
vegna er oss minning hans dýr-
mætari, sem vér erum færri, sem
að honum stöndum og eigum
hana heila og óskifta. Árla reis
bann úr rekkju að morgni og
Jneyttur lagðist hann til hvildar
að kvöldi. — Gleði hans var að
gleðja aðra, þá sem í kringum
hann voru. — Barátta hans og
sigur í lífinu, að sjá litlu fjöl-
skyldunni sinni fyrir lífsnauð-
synjum. Enda minnist ég þess
ckki, að þar væri nokkru sinni
skortur og sízt á heimilisgleði.
Mætti ég heiðra minningu hans,
myndi ég gróðursetja á leiði hann
lítinn laufgvaðann kvist, að hann
mætti þar vaxa og prýða um-
hverfi sitt, á jafn einfaldan og
óbrotgjarnan hátt, sem íóstri
minn í lífi  sínu.
Jón Hlálmsson.
Þakkarávarp
l:
l
Innilegar þakkir fyrir alla þá miklu hjálp og samúð, sem
við urðum aðnjótandi við fráfall og jarðarför okkar elsk-
aða eiginmanns, föður, afa og tengdaföður
Guðjóns Ólafssonar frá Stóru-Mörk
Við vonum að á slíkri stund njóti þeir hinir mörgu, sem
glöddu okkur hins sama.
Aðstandendur.
Bæitdnr
Ef yður vantar léffadrengí, kaupamenn, vor-
menn eða kaupakonup, þá snúið yður til
Vinnumiðlunarskrifstofunnar í Reykjavlk, sími
2941. — Skrifstofan leggur kapp á að vanda
sem bezt til ráðninganna, sem fara fram end-
urgjaldslaust.
P. W. Jacobsen & $011
Timburverzluii
Símn.: Granfuru.   Stofnað 1824
Oarl Lundsgade. — Köbenhavn
Afgr. frá Kaupmannahöfn bæði stórar og litlar pantanir og
skipsfarma frá Svíþjóð. Sls og umboðssalar annast pantanir
Eik og efni í þilfar tii skipa
Dýrbitur hefir valdið miklum
usla á fé i Aðalvík s. 1. sumar og
vetur. Hefir Guðm. Snorrasoij
hóndi í þverdal misst í allt 40 fjar
af völdum tófunnar. Síðan um
áramót hefir hennar lítið eða ekk-
ert orðið vart, og gera bændur sér
nú vonir um, að vágestur þessi sé
að  velli  lagður.   (Skutull).
MikiII trjiireki á Ströndnm. Á
þessum vetri hefir borizt meiri
rckaviður á land á Ströndum en
nokkurntíma áður í manna minn-
um. Eru mannhæðarháir trjábúnk-
amir víða með íjöruna a „almenn-
ingum", og hugsar margur sér til
hreyfings að sækja þangað viðar-
farma með vorinu.
ekki skert réttindi búnaðarfé-
lagsskaparins, þó að bændurn-
ir sjálfir í hverju búnaðarfé-
lagi kjósi milliliðalaust fulltrúa
sína til Búnaðarþings, í stað
þess sem nú er, að kjósa full-
trúa á búnaðarsambandsfund,
sem svo aftur kjósa búnaðar-
þingsfulltrú^,. En hitt er alveg
vafalaust, að beina kosningin,
sem nú á að taka upp, eykur
áhuga bænda fyrir Búnaðar-
þingi og Búnaðarfélagi Islands
og hvetur þá til að neyta á-
hrifa sinna.
Því er haldið fram, að Al-
þingi eigi ekki að setja slíkar
reglur — það sé móðgun gagn-
vart búnaðarfélagsskapnum,
! afnám á félagsfrelsi bænda o.
s. frv.! En hvað má þá segja
um ákvæði jarðræktarlaganna
frá 1923? Þar er fyrirskipað,
að alhr þeir, sem jarðræktar-
styrk fá, skuli vera í hreppa-
búnaðarfélagi. Þessi félög hafa
því ekki „frelsi" til að velja
sína eigin félagsmenn. Og var
það þá ekki móðgun við bún-
aðarfélagsskapinn og skerðing
á „félagsfrelsi" bænda, þegar
ákveðið var í landslögum að
ráðherra skyldi tilnefna meira-
Námskeið
Norrænafélagsíns
Þau námskeið Norræna fé-
lagsins, sem þegar eru ákveðin
í sumar á Norðurlöndum,
utan Islands, eru námskeið fyr-
ir bændur og landbúnaðar-
kandidata í Svíþjóð, námskeið
fyrir verzlunarmenn í Dan-
mörku og mðt fyrir skólafólk í
Noregi.
Námskeiðið fyrir bændur og
landbúnaðarkandidata verður
dagana 8.—16. júní í landbún-
aðarháskólanum í Ultuna,
skammt frá Uppsölum, og í
Stokkhólmi. Þar flytja ýmsir
þekktustu landbúnaðarvísinda-
menn Svía fyrirlestra um til-
raunir   með ræktun   kornteg-
hlutann   í   stjórn    Búnaðarfé-
lags Islands?
En hvort sem þessi gömlu á-
kvæði jarðræktarlaganna hafa
verið móðgun við búnaðarfé-
lagsskapinn og skerðdng á
„félagsfrelsi" eða ekki, þá sýna
þau a. m. k. það, að það er
ekkert nýtt að Alþingi setji
reglur viðvíkjandi búnaðarfé-
lagsskapnum í landinu. Og
búnaðarfélagsskapurinn er þar
heldur ekkert einsdæmi. Al-
þingi hefir áður sett lög um
ýmsan annan félagsskap, sem
telja má mjög viðkomandi
þjóðfélagsheildinni.         Þannig
hafa verið sett lög um sam-
vinnufélög, lög um hlutafélög,
lög um félagsskap fiskfram-
leiðenda o. s. frv. Og slík lög-
gjöf getur vitanlega haft í för
með sér réttindaaukningu fyr-
ir viðkomandi félagsskap, engu
síður en réttindaskerðingu.
Þannig er víst enginn í vafa
um það t. d., að samvinnulögin
hafi bætt aðstöðu samvinnufé-
laganna í landinu.
Sumir hafa fundið málinu
það til foráttu, að fulltrúar á
Búnaðarþingi yrðu of margir
eftir hinu nýja kosningafyrir-
unda, garðávaxta, ávaxta,
berja o. fl. Þá verða fluttir
fyrirlestrar um fræðslu í búvís-
indum fyrir almenning, um
skipulagningu afurðasölu og
um ýms félagsmál bænda. Um-
ræður verða um aukna sam-
vinnu norrænna bænda, og
hvernig henni verði bezt fyrir
komið. Loks verða þátttakend-
um sýnd stærri og minni fyr-
irmyndarbú, tilraunastöðvar og
mjólkursölufélagið í Stokk-
hólmi. — Námskeiðið sjálft er
ókeypis, en þátttökugjald, mat-
ur," húsnæði og ferðir, sem
famar verða meðan á mótinu
stendur, kostar samtals 75
sænskar krönur. Þátttakendur
fá nokkurn afslátt á fargjöld-
um. Fimm mönnum er boðin
þátttaka frá Islandi.
komulagi, og af því hlytist ó-
þarfa kostnaður. Það er rétt að
fulltrúunum myndi fjölga. En
heldur virðast þeir menn
þröngsýnir í garð bændastétt-
•íirinnar, sem sjá eftir því, að
eyða svo sem einum prestlaun-
um frá því opinbera annað-
hvert ár, til þess að bændur
úr öllum sýslum landsins geti
komið saman og rætt sérmál
stéttar sinnar. Eins og nú
standa sakir, hafa sumar sýsl-
ur aldrei átt fulltrúa á Búnað-
arþingi, og orðið að sætta sig
við að láta menn úr öðrum hér-
öðum mæta fyrir sína hönd.
En þess er nú að vænta, að
bændastétt landsins noti sér
sem bezt þá réttarbót, sem
henni verður raunverulega
veitt með hinum nýju lögum,
og skipi sér saman til nýrra
átaka til styrktar búnaðarfé-
lagsskapnum í landinu og til
lausnar viðfangsefnum íslenzks
landbúnaðar.
Kolaverzlun
8IÖURBAH   ÓI4rSSOMAX
i SOL. BtojtjavQi. Bbni UU
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74