Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TlMINN

78

Hinzta kveðja

Vílhj. Hildíbrandsson

Jurnsmlður,   dáinn   12.   Jan

193G.

Lifið undir léttum hjúpi geymdist.

Ulsins  vor er gladdi  hverja  sál.

Trúin hrein á tilvernna

ei gleymdist.

Með tápi og fjöri skýrðir

þú það mál.

þín foíi var að yfirstiga og bæta,

allt sem lifið hafSi náð að græta.

pú sazt oft við aflinn,

við sjóðantlí söng.

pú sást það var lif í þeim

logandi  glæSum.

pú horfðir á báruna

berjast  við  rbng,

Brimlttðrið fossa  með

þrumandi ræðum.

pú fannst það var afl

i þeim eilifðar óði,

þá aldau huigur með

söngvarans  hljóðl.

Pú sást að vitið

ar víðsýnn heimur.

Vor og sumar hin brennandi gióð.

Pú fannst  aS alhir sá

lSandi geimur,

er afivaki trúar á batnandi þJóS.

pú fannst það er blessun

að báli sam hitar.

Brimgarðar lífsins —

þjóðar vitar,

Me6   innilegri   hluttekningu.

Ð. H.

dýrt og útkoma þess gat dreg-

izt lengur en okkur þótti æski-

legt.

Þriðja leiðin var því valin,

ekki vegna þess að „útgáfu-

nefnd skorti tíma eða krafta

til að skapa grundvöllinn, sem

sagan skyldi reist á", eins og

segir í ritdómi um Héraðssög-

una, heldur til þess^ð ritið

yrði í bezta skilningi alþýðlegt

fræðirit, læsilegt og lífrænt,

samvaxið kvikunni í fólkinu

sjálfu.

Mér hefir aldrei komið sú

firra í hug, að með útgáfu

Héraðssögu Borgarfjarðar ætfci

að skapa fast form fyrir sög-

ur annara héraða, ef út kæmi.

Virðist eðlilegast að fullkomið

frjálsræði ríki á þeim vettvangi

og hvert hérað hagi söguritun

sinni eftir aðstæðum og því,

sem bezt má fara að dómi

þeirra, er um verkin f jalla. —

Hinsvegar er það trúa mín, að

með útgáfu Héraðssögu Borg-

arfjarðar sé mörkuð stefna,

sem vel má fara, þegar ura

slíka söguritun er að ræða.

Hér þarf raunar ekki um að"

deila, hvað við sé átt. Og til

þess að taka af öll tvímæli

(sem raunar var óþarft, þar

sem um engin tvímæli var að

ræða) var á það fallizt í land-

búnaðarnefnd að breyta orða-

laginu svo:

„Greini búnaðarmálastjóra og

stjórn félagsins á um þau mál, er

félagið fer meS i umboði rikis-

valdsins*), má skjóta ágreinings-

atriðinu til landbúnaðarráðhen-a,

er fellir fullnaðarúrskurð um

málið".

Blað svokallaðs Bændaflokks

hefir nú nýskeð birt tvær lang-

ar greinar einmitt um þetta

atriði. Er þar með sterkum

orðum fordæmt það, sem blað-

ið kallar „takmarkalausa heim-

ild til málskots" í þessu efni.

Er þessi bæxlagangur blaðsins

næsta broslegur og raunar al-

Veg út í bláinn, eins og nú

hefir sýnt verið. Og eftir allar

sínar „umþeinkingar" kemst

það að eftirfarandi niðurstöðu

(19. tbl. 1. síða, 5. d.):

„... verður að telja það sjálf-

sagt og eðlilegt, að hann  (búnað-

Auðkennt bir.

Sumir virðast líta svo á, að

komið sé bæði upphaf og endir

sögunnar og dæma svo eftir því.

Rétt er því að taka fram, að

það er aðeins fyrsta bindið,

sem komið er út, en óráðið er

enn, hvað bindin verða mörg

alls. Sögu Akraness og væntan-

lega utan Skarðsheiðar er nú

verið að safna til og skrá, og

eru líkur til, að hún, komi á

sínum tíma út sem sjálfstætt

bindi héraðssögunnar.

Framh.

Kristinn Stefánsson.

OuDiauo lóiitlir

á Lundum, 75 ára.

Húsfrú Guðlaug Jónsdóttir á

Lundum í Borgarfirði varð 75

ára 30. f. m. Hún er fædd 30.

apríl að Melum í Hrúta-

firði. Giftist vorið 1889 Guð-

mundi Ólafssyni á Lundum, er

þá var nýlega tekinn við búi

þar. Börn þeirra á lífi eru:

Sigurlaug húsfreyja í Hvammi

í Norðurárdal, gift Sverri

bónda Gíslasyni, Ragnhildur,

gift Sigurði Jónssyni bónda að

Stafafelli í Lóni (eru þau hjón

systkinabörn), Sigríður. kona

Kristjáns Jónssonar frá Garðs-

stöðum, erindreka á Isafirði,

Ásgerður, gift Jóni Guðmunds-

syni endurskoðanda í Reykja-

vík, Margrét, ógift og Geir

bóndi á Lundum, kvæntur Þór-

dísi ólafsdóttur bónda að

Sámsstöðum í Hvítársíðu.

Einn sonur þeirra, ólafur að

nafni, andaðist tvítugur að

aldri veturinn 1920, hinn væn-

legasti maður, eins og þau

systkini eru öll.

Guðmundur bóndi á Lundum

andaðist vorið 1930 eftir meir

en 40 ára sambúð þeirra hjóna

og fyrirmyndar búskap. Munu

fáar jarðir á Islandi hafa tekið

meiri stakkaskiptum til bóta en

Lundar í búskapartíð þeirra

og græddist þeim þó vel fé

jafnframt því að ala upp mörg

börn.

Margir vinir, auk vanda-

nianna Guðlaugar, munu minn-

ast hennar með þökk og hlýj-

um huga á þessum tímamót-

um æfi hennar og óska hinu

hálfáttræða afmælisbarni á-

nægjulegs og friðsæls æfi-

kvelds.

armálastjóri) hafi heimild til að

skjóta undir ráðherra ágreiningi,

er verða kann milli hans og fó-

lagsstjórnar, um skilning á jarð-

ræktarlögum og öðrum lögum, er

Eúnaðarfélagið hefir eða kann að

taka að sér umsjón með fram-

kvœmd á. Og það œtti einnig að

vera opin lcið íyrir þá, sem fram-

kvæmdin    kemur    fram    við,    að

m

skjóta sínu máli undir úrskurð

raðherra, ef þeir þykjast órétti

beittir af félaginu".

Hér vill blaðið meira að

segja ganga miklu lengra í

„málskoti" til ráðherra en

frumvarpið gerir ráð fyrir!

Því að blaðið virðist vera

þeirrar skoðunar, að hver ein-

asti maður í landinu, sem við-

skipti hefir við félagið, eigi að

geta farið fram á það, að ráð-

herra ónýti gerðir félags-

stjórnarinnar. Virðist þetta

nokkuð langt gengið, sérstak-

lega af þeim, sem halda að

þeir séu að verja rétt félags-

stjórnarinnar. — Manni verð-

ur næstum því að hugsa, að

greinarhöfundurinn hafi alls

ekki lesið frumvarpið, og viti

yfirleitt hvorki upp né niður í

þessu máli,   sem  hann   þykist

Jóhann

Jókannesson

frá Heyholti.

Hann var fæddur þ. 23. ágúst

1855 að Narfeyri á Skógarströnd.

Foreldrar hans voru þau Jóhannes

þórðarson og Sólveig Gísladóttir,

Ólafssonar, prests í Sauðlauksdal

(d. 1861). Var hann næst yngstur

af sjö börnum þeirra, er upp kom-

ust. Fárra vikna fluttist hann með

móður sinni suður að Stakkhamri

í Miklholtshroppi, voru foreldrar

hans þar i húsmennsku, sem títt

var um efnalítið fólk 1 þá daga.

Innan við fermingu mátti hann

fJsekjast til vandalausra, þola vos-

búð og volk, sem flest þótti boð-

legt umkomulausum ungling eftir

þeirrar tíðar aldaranda. Sagði

hann mér að sú stund hefði þyngst

verið í lífi sínu, er hann mátti

kveðja móður sína, þá tólf ára að

aldri, og fara að vinna fyrir sér hjá

vandalausum.

Nokkru siðar komst hann þó a

gott heimili, að Snorrasöðum, til

Jóh. Geirs Jóhannessonar. Heyrði

ég harm oft minnast veru sinnar

þar og ætíð á einn veg.

Mun Jóh. Geir hafa verið vel

gefinn maður um margt og sveit-

arstoð. Kona hans hét Margrét

Jónsdóttir og var hún manni sín-

um samhent að skapa það mynd-

arheimili, sem annálað var í þá

claga. En er hennar missti við,

festi Jóh. Geir ¦ eigi yndi hér, en

brá búi og fór til Ameríku. Stoð

Jóhanni þá til boða að fara vest-

ur, enda mjög fýsilegt fyrir unga

og efnilega menn á þeim árum.

Eigi átti það þó fyrir honum a3

liggja. Mun þar og mestu hafa um

valdið, að móðir hans, sem þá var

orðin heilsulítil og hjálparþurfi,

latti hann fararinnar. Tvítugur

kom hann til Reykjavíkur, sem þá

var að vaxa upp sem höfuðstaður

þjóðarinnar. Dvaldi hann þar sam-

fleytt 13 ár. Stundaði sjóróðra á

vetrum en oftast í kaupavinnu á

sumrum. Ekki mun hann þó hafa

fýst að setjast að þar syðra, en

fluttist alfarið í sveitina á ný.

Gerðist hann þá vinnumaður hjá

Sigurði Magnússyni á Hólmlátri á

Skagaströnd. þar var honum sam-

tíða Friðsemd Ikkaboðsdóttir frá

Saurstöðum i Hörðudal, er síðar

varð kona hans. Voru þau vinnu-

hjú Sigurðar og fluttust með hon-

um suður að Svignaskarðí í Borg-

arfirði nokkru síðar.

Árið 1898 byrjaði Jóhann búskap

í Heyholti, sem var lítið grasbýli

úr Svignaskarðslandi, og bjó þar

þurfa   að   skrifa  um   af   svo

mikilli vandlætingu!

Búnaðarfélagi Islands hefir

þannig, í tíð núverandi ríkis-

stjórnar verið fengið fullt

sjálfsforræði í sínum eigin

málum og til að kjósa sér

stjórn. Það er þá heldur ekki

nema eðlilegt, að um leið og

réttur félagsins er aukinn, sé

reynt að tryggja sem bezt að

félagið sé í raun og veru fé-

lagsskapur bændastéttarinnar í

öllum héröðum landsins og að

bændastéttin öll hafi sem mest

áhrif og mestan áhuga um fé-

lagsmálin. Að þessu lúta þau

ákvæði, sem sett eru í frum-

varpinu um það, að fulltíúar

til Búnaðarþings skuli kosnir

beinni kosningu af félagsmönn-

um búnaðarfélaganna. Eiga

búnaðarsamböndin að hafa

rétt til eins fulltrúa fyrir

hverja 300 félagsmenn eða

færri.

Af andstæðingum þessa máls

hefir því verið haldið fram, að

| hér sé verið að skerða réttindi

s búnaðarf élagsskaparins! Þetta

| er ekkert nema f jarstæða, eins

| og allir geta séð við nánari

' athugun. Það getur   vitanlega

til vors 1919 að hann hætti búskap

og fluttist til stjúpsonar síns, Guð-

mundar Einarssonar á Staðar-

nakka í Helgafellssveit.

Hann  andaðist  þar  16.   jan.  s.l.

þau Jóhann og Friðsemd eignuð-

ust þrjú börn, Sólveigu, gifta í

Reykjavík, Halldór, sem lengst af

dvaldi með föður sínum á Staðar-

bakka og Jóhannes, sem hann

missti ásamt konu sinni haustið

1918. Auk þess 61 hann upp Guð-

mund, sem áður er getið og undir-

ritaðan.

„--------J>á   minnist   ég   jafnan

fóstra mins er ég heyri góðs manns

getið". Svo má ég nú einnig mæla,

svo er mér minning hans hug-

þekk. Ekki vegna þess að hann

væri neitt sérstakt mikilmenni í

venjulegri merkingu þess orðs —

enda mun löngun hans aldret hafa

hneigst í þá átt. Hann var heldur

ekki á neinn hátt sérkennilegri,

að hann skæri sig úr annara hóp.

Hann var aðeins hversdagslegur

• iðjumaður; meðalmaður á vöxt,

glaðlegur, dagfarsgóður i allri um-

gengni og féll helzt ekki verk úr

hendi. Alla æfi var hann fátækur

og átti fáa að. En einmitt þess

vegna er oss minning hans dýr-

mætari, sem vér erum færri, sem

að honum stöndum og eigum

hana heila og óskifta. Árla reis

bann úr rekkju að morgni og

Jneyttur lagðist hann til hvildar

að kvöldi. — Gleði hans var að

gleðja aðra, þá sem í kringum

hann voru. — Barátta hans og

sigur í lífinu, að sjá litlu fjöl-

skyldunni sinni fyrir lífsnauð-

synjum. Enda minnist ég þess

ckki, að þar væri nokkru sinni

skortur og sízt á heimilisgleði.

Mætti ég heiðra minningu hans,

myndi ég gróðursetja á leiði hann

lítinn laufgvaðann kvist, að hann

mætti þar vaxa og prýða um-

hverfi sitt, á jafn einfaldan og

óbrotgjarnan hátt, sem íóstri

minn í lífi  sínu.

Jón Hlálmsson.

Þakkarávarp

l:

l

Innilegar þakkir fyrir alla þá miklu hjálp og samúð, sem

við urðum aðnjótandi við fráfall og jarðarför okkar elsk-

aða eiginmanns, föður, afa og tengdaföður

Guðjóns Ólafssonar frá Stóru-Mörk

Við vonum að á slíkri stund njóti þeir hinir mörgu, sem

glöddu okkur hins sama.

Aðstandendur.

Bæitdnr

Ef yður vantar léffadrengí, kaupamenn, vor-

menn eða kaupakonup, þá snúið yður til

Vinnumiðlunarskrifstofunnar í Reykjavlk, sími

2941. — Skrifstofan leggur kapp á að vanda

sem bezt til ráðninganna, sem fara fram end-

urgjaldslaust.

P. W. Jacobsen & $011

Timburverzluii

Símn.: Granfuru.   Stofnað 1824

Oarl Lundsgade. — Köbenhavn

Afgr. frá Kaupmannahöfn bæði stórar og litlar pantanir og

skipsfarma frá Svíþjóð. Sls og umboðssalar annast pantanir

Eik og efni í þilfar tii skipa

Dýrbitur hefir valdið miklum

usla á fé i Aðalvík s. 1. sumar og

vetur. Hefir Guðm. Snorrasoij

hóndi í þverdal misst í allt 40 fjar

af völdum tófunnar. Síðan um

áramót hefir hennar lítið eða ekk-

ert orðið vart, og gera bændur sér

nú vonir um, að vágestur þessi sé

að  velli  lagður.   (Skutull).

MikiII trjiireki á Ströndnm. Á

þessum vetri hefir borizt meiri

rckaviður á land á Ströndum en

nokkurntíma áður í manna minn-

um. Eru mannhæðarháir trjábúnk-

amir víða með íjöruna a „almenn-

ingum", og hugsar margur sér til

hreyfings að sækja þangað viðar-

farma með vorinu.

ekki skert réttindi búnaðarfé-

lagsskaparins, þó að bændurn-

ir sjálfir í hverju búnaðarfé-

lagi kjósi milliliðalaust fulltrúa

sína til Búnaðarþings, í stað

þess sem nú er, að kjósa full-

trúa á búnaðarsambandsfund,

sem svo aftur kjósa búnaðar-

þingsfulltrú^,. En hitt er alveg

vafalaust, að beina kosningin,

sem nú á að taka upp, eykur

áhuga bænda fyrir Búnaðar-

þingi og Búnaðarfélagi Islands

og hvetur þá til að neyta á-

hrifa sinna.

Því er haldið fram, að Al-

þingi eigi ekki að setja slíkar

reglur — það sé móðgun gagn-

vart búnaðarfélagsskapnum,

! afnám á félagsfrelsi bænda o.

s. frv.! En hvað má þá segja

um ákvæði jarðræktarlaganna

frá 1923? Þar er fyrirskipað,

að alhr þeir, sem jarðræktar-

styrk fá, skuli vera í hreppa-

búnaðarfélagi. Þessi félög hafa

því ekki „frelsi" til að velja

sína eigin félagsmenn. Og var

það þá ekki móðgun við bún-

aðarfélagsskapinn og skerðing

á „félagsfrelsi" bænda, þegar

ákveðið var í landslögum að

ráðherra skyldi tilnefna meira-

Námskeið

Norrænafélagsíns

Þau námskeið Norræna fé-

lagsins, sem þegar eru ákveðin

í sumar á Norðurlöndum,

utan Islands, eru námskeið fyr-

ir bændur og landbúnaðar-

kandidata í Svíþjóð, námskeið

fyrir verzlunarmenn í Dan-

mörku og mðt fyrir skólafólk í

Noregi.

Námskeiðið fyrir bændur og

landbúnaðarkandidata verður

dagana 8.—16. júní í landbún-

aðarháskólanum í Ultuna,

skammt frá Uppsölum, og í

Stokkhólmi. Þar flytja ýmsir

þekktustu landbúnaðarvísinda-

menn Svía fyrirlestra um til-

raunir   með ræktun   kornteg-

hlutann   í   stjórn    Búnaðarfé-

lags Islands?

En hvort sem þessi gömlu á-

kvæði jarðræktarlaganna hafa

verið móðgun við búnaðarfé-

lagsskapinn og skerðdng á

„félagsfrelsi" eða ekki, þá sýna

þau a. m. k. það, að það er

ekkert nýtt að Alþingi setji

reglur viðvíkjandi búnaðarfé-

lagsskapnum í landinu. Og

búnaðarfélagsskapurinn er þar

heldur ekkert einsdæmi. Al-

þingi hefir áður sett lög um

ýmsan annan félagsskap, sem

telja má mjög viðkomandi

þjóðfélagsheildinni.         Þannig

hafa verið sett lög um sam-

vinnufélög, lög um hlutafélög,

lög um félagsskap fiskfram-

leiðenda o. s. frv. Og slík lög-

gjöf getur vitanlega haft í för

með sér réttindaaukningu fyr-

ir viðkomandi félagsskap, engu

síður en réttindaskerðingu.

Þannig er víst enginn í vafa

um það t. d., að samvinnulögin

hafi bætt aðstöðu samvinnufé-

laganna í landinu.

Sumir hafa fundið málinu

það til foráttu, að fulltrúar á

Búnaðarþingi yrðu of margir

eftir hinu nýja kosningafyrir-

unda, garðávaxta, ávaxta,

berja o. fl. Þá verða fluttir

fyrirlestrar um fræðslu í búvís-

indum fyrir almenning, um

skipulagningu afurðasölu og

um ýms félagsmál bænda. Um-

ræður verða um aukna sam-

vinnu norrænna bænda, og

hvernig henni verði bezt fyrir

komið. Loks verða þátttakend-

um sýnd stærri og minni fyr-

irmyndarbú, tilraunastöðvar og

mjólkursölufélagið í Stokk-

hólmi. — Námskeiðið sjálft er

ókeypis, en þátttökugjald, mat-

ur," húsnæði og ferðir, sem

famar verða meðan á mótinu

stendur, kostar samtals 75

sænskar krönur. Þátttakendur

fá nokkurn afslátt á fargjöld-

um. Fimm mönnum er boðin

þátttaka frá Islandi.

komulagi, og af því hlytist ó-

þarfa kostnaður. Það er rétt að

fulltrúunum myndi fjölga. En

heldur virðast þeir menn

þröngsýnir í garð bændastétt-

•íirinnar, sem sjá eftir því, að

eyða svo sem einum prestlaun-

um frá því opinbera annað-

hvert ár, til þess að bændur

úr öllum sýslum landsins geti

komið saman og rætt sérmál

stéttar sinnar. Eins og nú

standa sakir, hafa sumar sýsl-

ur aldrei átt fulltrúa á Búnað-

arþingi, og orðið að sætta sig

við að láta menn úr öðrum hér-

öðum mæta fyrir sína hönd.

En þess er nú að vænta, að

bændastétt landsins noti sér

sem bezt þá réttarbót, sem

henni verður raunverulega

veitt með hinum nýju lögum,

og skipi sér saman til nýrra

átaka til styrktar búnaðarfé-

lagsskapnum í landinu og til

lausnar viðfangsefnum íslenzks

landbúnaðar.

Kolaverzlun

8IÖURBAH   ÓI4rSSOMAX

i SOL. BtojtjavQi. Bbni UU

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74