Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						t*0H&m**^>0*if^0***ji*0***^0+f9
Ritstjóri:
Þórarinn Þórarinsson
Fréttaritstjóri:
Jón Hélgason
Útgefandi:
Framsóknartlokkurinn

Skrifstofur l Edduhúsinu
Fréttasimar:
91302  00 «2303
Afgreiöslustmi 2323
Áuglýsingaslmi 81300
Prentsmiðjan Edda
34, árg.
Reykjavík, fimmtudaginn 20. apríl  1950
86.   blað
dLanaþráour  óóhadt
aumur
þióoari
annnar  rœ
tirf
Þjóöleikhúsið er glæsiiegasta bygging í landinu
Hugmyndin um það var& til fyrir 77 árum.
Iíi/f/f/iní/i»  vur hufin fyrir 22 ávum. en
vcrkið hefir þó afteins sta&ið í 7 tir.
í dag rætist óskadraumur, sem ungur maður ól í brjósti
fyrir þrem aldarfjórðungum. Árið 1873 ritaði Indriði Einars-
son, rithöfundur, vini sínum Sigurði Guðmundssyni málara
bréf, og skýrði honum frá hugmynd sinni um Þjóðleikhús.
Þá hafði Indriði nýlokið ritun Nýársnæturinnar, 23 ára að
aldri, og bar eldlegan áhuga í brjósti um leiklistarmál.
Sigurður barðist þá einnig hart fyrir byggingu samkomu-
húss með leiksviði. — Eftir sjötíu og sjö ár, langri manns-
ævi síðar, að sumarmálum á hálfnaðri öld, er vígt Þjóðleik-
hús í Reykjavík. Indriði er genginn, en fyrsta leikrit hans,
Nýjársnóttin, sem blés honum í brjóst hinni fleygu hug-
mynd, verður fyrsta verk á hinu nýja leiksviði. En að baki
er lóng baráttusaga, líkust fjallgöngu, þar sem að lokum
er staðnæmzt á hrún f jallsins með útsýn víða vegu.
Glæsilegasta og vand-
aðasta bygging landsins.
í fyrradag leiddi Hörður
Bjarnason, núverandi formað
ur byggingarnefndar húss-
ins fréttamenn um það og
lýsti því nokkuð ásamt þeim
Jakob Gíslasyni raíorkumála-
stjóra og Braga Ólafssyni
verkfræðingi. Lýsti Hörður í
stórum dráttum byggingar-
sögu hússins frá upphafi og
gat þeirra manna, sem þar
hafa mest komið við sögu.
Hann sagði, að Þjóðleikhúsið
væri tvímælalaust íburðar-
mesta, vandaðasta og glæsi-
legasta bygging, sem reist
hefði verið á landlnu, og
mesta byggingarframkvæmd,
sem íslenzkir verktakar hefðu
tekizt á hendur.
Höfundur hússins.
Þótt margir hafi lagt þar
að gjörfa hönd, er engum
vafa undirorpið, að skapandi
verksins og höfundur húss-
ins, Guðjón Samúelsson pró-
fessor á mestan hlut í glæsi-
leik þessa musteris. Á honum
hefir fyrst og síðast hvílt sá
vandi að leysa úr og ráða
fram úr hverju sinni, allt frá
því að hann hóf teikningu
hússins. í það verk hefir hann
lagt meiri elju, vandvirkni og
ósérplægni, en nokkurt ann-
að verk, sem hann hefir haft
með höndum um ævina, og
það er til marks um fram-
sýni þá, sem Guðjón er gædd-
ur, að leikhúsið jafnast á við
hvert annað leikhús í Norður
álfu að haganlegu fyrirkomu-
lagi og allri nýtízku í bún-
aði, þótt aldarfjórðungur sé
liðinn síðan aðalteikning
þess var gerð, og stórstígar
breytingar í byggingalist
leikhúsa hafi átt sér stað á
þeim tíma.
En í dag er Guðjón Samúels
son svo sjúkur, að hann get-
ur ekki verið í þeirri sigur-
hátíð, sem haldin er.
Gjald af gleðinni til
musteris listanna.
Hugmynd Indriða Einars-
sonar var svo stórfengleg, að
yarla var þess að vænta, að
íslendingar gætu hrint henni
fram á fyrstu tugum aldar—
innar. Það var heldur ekki
fyrr en nokkrum árum eftir
að við fengum fullt sjálfstæði
að skriður komst á málið.
Pyrsta fjárframlag til bygg-
ingarsjóðsins var þó gjöf
Leikfélags Reykjavíkur 1917
á ágóða öllum af sýningum
á Nýjársnóttinni, og sést á
þvi, hve þaö leikrit og hug-
myndin um þjóðleikhús hefir
þá þegar verið tengt. Svo leið
fram til ársins 1922-1923, en
þá hóf Jónas Jónsson, al-
þingismaður, baráttu fyrir
því, ásamt nokkrum ættingj-
um Indriða Einarssonar, að
lagður yrði á sérstakur
skemmtanaskattur, er rynni í
byggingarsjóð Þjóðleikhúss-
ins. Var frumvarp um þetta
borið fram á alþingi og voru
flutningsmenn þess Þorsteinn
M. Jónsson, þá þing-
maður Norð-Mýlinga, og
Jakob Möller, þingmaður
Reykvíkinga. Hlaut frumvarp
ið mikið þingfylgi og varð að
lögum.
Teikning hússins hafin.
Á árinu 1925 var tekið að
vinna að teikningum að þjóð-
leikhúsinu. Hafði Guðjón
Samúelsson, húsameistari
ríkisins. þá þegar forustu um
verkið, og hafði hann áður
farið utan oftar en einu sinni
til þess að kynna sér fyrir-
komulag leikhúsa. Árið 1928
var uppdrætti hússins lokið
og árið eftir hafizt handa um
byggingarframkvæmdir.
iFramhalA  á  5.  síðuj
Þetta er suðurhlið Þjóðleikhússins. Aðaldyr hússins blasa við.
trslit í leikrita-
samkeppninni
Hinn 25. júlí 1949 hét
Þjóðleikhúsið verðlaunum
fyrir bezta leikrit, sem því
bærist fyrir 1. jan. 1950.
Verðlaunaupphæðin var kr.
10 þúsund. Jafnframt á-
skildi leikhúsið sér forgangs
rétt til sýninga, gegn
greiðslu, á öðrum leikrit-
um, sem því bærust og það
kynni að óska að sýna. —
Fresturinn til að skila leik-
litum í samkeppninni var
iramlengdur til 31. jan. s.l.
og þá höfðu 19 leikrit bor-
izt Þjóðleikhúsinu. — Á
tundi sínum 1. febr. skipaði
Þjcðleikhífsráð í dómnefnd
þá Alexander Jóhannesson
prófessor, Guðlaug Rósin-
kranz         þjóðleikhússtjóra,
índriða Waage leikstjóra,
í,arus Sigurbjörnsson rit-
höfund og Vilhjálm Þ.
Gíslason skólastjóra. Tók
nefndin til starfa 3. febr.
og lauk störfum á fundi 17.
apríl með svofelldum úr-
skurði:
Nefndin ályktar að veita
leikritinu „Útlagar" eftir
Lenda    fyrstu    verðlaun    í
(Framhald á S. síöu.)
Vígsla Þjóöieikhússins er í
kvöld og verður útvarpað
Ilún hefst kl. 7.15 ag \ crotu* moo glæsiiirag.
Lýkur Ikmihí með s> ciiu.u'ii á \*í Jirsiióílinni.
Vígsla Þjóðleikhússins hefst klukkan 7,15 í kvöld. Veröur
hún hin hátíðlegasta og situr hana margt baðsgesta. Sveinn
Björnsson, forseti íslands, er því miður erlendis vegna
sjúkleika og gctur því ekki verið viðstaddur á þessari há-
tíðastundu,  en   forsetafrúin,   frú  Georgia  Björnsson,   mun
verða viðstödd.
Þegar gestir hafa tekið sér
sæti, mun sjnfóniuhljómsveit
in leika þjóðsönginn undir
stjórn dr. Páls ísólfssonar. Að
því loknu flytur formaður
þjóðleikhúsráðs Vilhjálmur Þ.
Gíslason ávarp. Siðan flytur
formaður byggingarnefndar
þjóðieikhússins,            Hörður
Bjarnason ræðu og að þvi
loknu Björn Ólafsson, mennta
málaráðherra og að lokum
flytur Guðlaugur Rósinkranz
Þjóðleikhússtjóri ræðu.
Að ræðunum loknum flyt-
ur   sinfóniuhljómsveitin   há-
tíðaforleik, saminn af dr. Páli
ísólfssyni í tilefni af vigslu
Þjóðleikhússins. Höfundur
stjórnar hljómsveitnni. Á
eftir hátiðaforleiknum flytur
Tómas Guðmundsson skáld
forljóð, er hann hefir ort.
Um klukkan átta hefst sýn-
ing    á    Nýjársnóttinni  eftir
Indriða      Einarsson      undir
leikstj6rn Tndriða Waage. Að
lokum verða kveðjur fluttar.
Að þessari    athöfn lokinni
verður gestaboð í veitingasal
Ihússins. Athöfn þessari verð-
íur útvarpað.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8