Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						Þriðjudaginn 7. febrúar 1956.
VÍSIR
ðf

•f
Eg hef aldrei misst
mann fyrir borft*4.
Viðtal við Jón Helgasonf formann
á Eyrarbakka, sjötugan.
Jón Helgason formaour,
Blergi á Eyrarbakka, átti sjö-
iwigs afmælí 24. janúar sJ. Hann
er án efa einn' úr hópi þeirra
Manhá, sem Grrmur Thomsen
¦lýshr svo: „Þéttir á velli og
'Jtéttir í Iund, - þrautgóðir á
xaunastund".
Áratugum saman hefur hann
verið virtur og dáður af öllum
sjómönnum suðurstrandarinnar
vegna mannkosta sinna, dugn-
aðar'og óvenjulegrar farsældar
í viðskiptum sínum við Ægi.
Endá þött hann muni löngum
hafa sótt sjóinn fast, ekki síður
en Suðurnesjamenn, og oft ver-
ið aflakóngur í sinni verstöð, þá
hefur honum aldrei hlekkzt á.
Fylgir sú gifta varla öðrum en
þeim, séih beita kappinu af
mikilli forsjá og ríkri ábyrgðar-
tilfinningu.
Allir, sem þekkja Jón, vita
'að hann er maður vel greindur
og býr yfir miklum fróðleik og
Mfsreynslu, en hann er hlé-
drægur og yfirlætislaus og
metnaður hans hnígur ekki í
þá att, að hans verði getið í
sögum. Mér kom því ekki á ó-
vart, þó hann teldi sig fátt hafa
við'mig að ræða sem blaðamann,
þegar eg kom heim til hans um
daginn og kvaðst vilja fá hjá
honum viðtal fyrir Vísi.
Jón Helgason er fæddur 24.
janúar 1886 í Nýjabæ á Eyr-
arbakka. Móðir hans var Guð-
ríður Guðmundsdóttir frá
Gamla-Hrauni, en faðir hans
Helgi Jónsson, sem var í 42 ár
íormaður í Þoríakshöfn, en bú-
sett'ur á Eyrarbakka.
„Þu ert með öðrum orðum
Eyrfeekkingur í húð og hár,
Jón, enginn innflytjandi eða
þessháttar?"
„Ja, það er nú eins og á það
er litið. Langafi minn í föður-
ætt, Þorsteinn að nafni, kom
bingað austan úr eldi (Skaftár-
eldí), en hafði þó einhverja
viðdvöl í Holtunum á leiðinni.
Hann settist að í Simbakoti og
'bjo þar alla tíð síðan, varð tví-
kvæntur og átti sextán börn.
Hann varð tengdafaðir Þor-
leifs ríka á Háeyri. Hann var
kallaður Þorsteinn stutti, en að
dugnaði mun hann fyllilega
hafa staðizt samánburð við þá
sem lengri voru. Það voru
margir uppnefndir í þá daga."
„Fórst þú ekki kornungur
að stuhda sjóinn?"
„Eg fór að beita fyrir hálfan
hlut ellefu ára gamall, en það
var ekkert einsdæmi á þeim
árum, það gerðu bæði strákar
og stelpur á mínu reki."
„Hvenær   fórstu   svo   að
róa?"
.   „Árið senr eg var fermdur."
„Ehtmítt Iþað.    Og  hefur
róið óslitið síðan?"
-   „Jáj nema þrjú síðustu árin,
—  eitthvaS rúm fímmtíu ár á
sjónum.":
„Og  lengst   af   formaður,
eða hvað?"
„Onei, ékki var það riú, eg
var orðirin nokkuð gamali,
þegar eg íór að ráða fyrir báti,
líklega tuttugu og sex ára, —
eg var svo mörg ár háseti á
skútum framan af."
„Kvaðan voru þær gerðar
út?"
. „Frá Reykjavík sumar, aðrar
frá Ámarfirði. Eg var fimm
sumur á skútu frá' Arnarfirði,
en stundaði þar róðra á opnum
bátum yfir haustvertíðina. Skút
ur þar hættu veíðum í ágúst-
lok."
„En       hyenær       byrjaði
skútuvertíðin?": '•¦'.- '• ¦; -  :-
„Reykjavíkurskútumar  hófu
alltaf veiðar 1. marz, þær máttu
ekki   byrja   fyrr,   fengu ekki
tryggingu fyrr en 1. marz."
„Er    nokkuð   eftirminni-
legt     'fra     skútudögunum?
Varðstu ekki einhvern tíma
skipreika   eða   að   minnsta
kosti hætt kominn?"   . ;
„Nei.   Aldrei - lent. í,  neínu
slíku. Eg hef aldrei misst mann
fyrir borð.eða orðið fyrir neinu
slysi á sjó."
;.•;..  „Merkílegt   á   svo   lahgri
-.  sSómannsævi"
jfcæmi nokkurn tíma fyrir, að
maður slasaðist eða yrði fýrir
nokkrum meiðslum á þehn
skipum, sem eg hefi róið á."
Við Jón skröfum enn drjúga
stund um sjóferðix. o-g fiskirí,
aflahrotur, ógætir, barning og
byr, og að lokum segir Jón:
„Eg ætla að segja þér frá
eimii sjóferð, og svo færðu
ekki að heyra meira."
„Þakka þér fyrir, eg mun
hlusta þangað til þú þagn-
ar."
„Þetta mun hafa verið árið
1913", byrjar Jón, — „eg var
þá formaður í Þorlákshöfn á
teinæringi, sem hét Freyja.
Það^var komið langt fram í
aprílm'ánuð, fiskur var nægur.
Eg var með tvær netatrossur
úti á svo nefndum Háaleitis-
forúm, og þeir voru þar langt-
um fleiri með net sín. Ókunn-
ugum til glöggvunar má geta
þess, að Háaleitisforir eru mið
rétt vestur undir Selvogi, fram
af neðansjávarskeri, sem heitir
Leðurbrún, kennt við bæinn
Leður í Selvogi'
Svo er það einn mor'guninn,
að við búumst á sjóinn sem oft-
ar, klukkan fimm eða svo. Þá
var logn, en veðurútlitið ljótt,
austanfar á lofti. Af 26 skipum,
sem' þá reru í Þorlákshöfn,
munu tólf hafa ýtt úr vör, en
fjögur þeirra sneru fljótt aftur,
svo þau voru ekki nema átta,
sem héldu út á miðin. Það er
nokkuð langt út í Háaleitisforir
úr HÖfninni, stífur tveggja
stunda róður í logni, en þar var
fiskur. Formennimir, sem reru
þenna morgun voru þessir:
Hlíðarendabræður, Magnús og
Jón, Gisli frá Hjalla Gíslason,
bróðir Gísla silfursmiðs, Guð-
finnur Þórariisson frá Eyri
hér á Bakkanum, Jón í Norður-
kotinu, Jón frá Vöðlakoti í
Bæjarhreppi, Ólafur frá Butru
í Fljótshlíð, Sigurður frá Egils-
stöðum, seinna á Hjalla í Ölf-
usi, og svo eg.
Við munum hafa verið búnir
að draga aðra netatrossuna, þeg
ar hann fór að hvessa fyrir al-
vöru, klukkan um tvö. Fóru þá
m'argir að hugsa um að komast
í. land og slepptu niður netun-
um.. Enn ágerðist, rokið, og nú
rak bátana eins og kefli undan
veðri, ekki viðlit að halda í
horfinu. Alls staðar. með strönd-
Herdísarvíkur og lánaðist land-
taka þar. Það var Gísli frá
Hjalla. Og að mínu viti'var hann
sá maðurinn í hópnum, sem
sýndi mest formannsvít, en.vel
að merkja, þá var enginn okkar
hinna kunnugur í Herdísarvík.
Nú, þegar öll skipin eru kóm-
in. þaima á stjórnlaust rek í
hvirfingu út og suður og útlitið
vægast sagt geigvænlegt, þá
bregður allt í einu svo við, að
hann sléttlygnir sem snöggvast
og gengur síðan í hásuður, og
var þá róinn lífróður beina leið
til Þorlákshafnar. En um leið
og síðasta skipið sveigir fyrir
Hafnartangann inn í vörina, þá
snýst hann aftur. í austrið með
engu minni ofsa en fyrr.
Þama er eg sannfærður um,
að æðri stjórn var að verki.
Þessi sjóferðarsaga er ekki
lengri og sumum kann að finn-
ast hún lítt merk og hversdags-
Fjölbreytt skammdegls-
skemmtun í Áustur-
bæjarbíóí.
Á sunnudagskvöldið efndíi
Þorrakabarettinn til fjöl-
breyttrar kabarettsýmngar «
Austurbæjarbíói.
Var sýningin mjög fjölbreytí;
og skemmtileg og kom þar frara
ýmsir helztu og beztu dægar-»
laga- og skemmtikraftar er-
lendir, auk ágætra erlenöt'a:
listamanna. Atriðin voru 10 og
var þeim öllum, undantekning-
arlaust tekið með miklum fögn-
uði af áheyrendum. Sænska
söngkonan Solyeig Winberg
vakti mikinn fögnuð, endas
söngur hennar afbragðsgóður,,
þá vakti gamanþáttur Hjáímarsi
Gíslasonar mikla hrifning\i„
enda   ágætlega  fai'ið   með   ogí
leg, erf okkur, sem þarna vorum, þátturinn   efnislega   óvenjuvel
líður hún, ekki úr minni.           saminn. ítalskar melodíur söng
Mótorbátar   nútímans   hefðu Guðmundur Baldvinsson, Stein«
Cr göanliim
Svanhvít Egilsdóttir
heldur songskemmtun.
Svanhvíf Egilsdóttir heldur
söngskenmttun n. k. föshidags-
kvöld í Gamía Bíó við undir-
léik Fritz Weisshappels.
Á söngskráfmi verða lög e'ftir
Pál ísólfsson, Karl Runólfsson,
Sigvalda Kaldalóns, Þórarin
Jónsson,; Mozar't, Wagner,
Brahms, 'Schumann o. fl.   ,
Söngskemmtunin hefst kl. 9.
¦      Skj'ringar:
Hiná 26. fnaí árið 1884 var
hvalveiðaskipið   Chieftain   frá
Dundee á Skotlandi á höfunum
f-yrir norðan ísland. Á því voru
inni var að rsjá stórveltubrim.
,Já, eg man ekki til, að það' Eitt skip hleypti strax undan til
Um 20 dagar voru liðnir síð-
ían þeir félagar höfðu misst af
'skipinu allslausir af matföng-
sjálfsagt komizt leiðar sinnar í
þessu veðri, en gömlu teinær-
ingarnir voru þungir undir ár-
um og orka mannsins lítil miðað
við afl vélarinnar."
„Hvenær fékstu þér mót-
orbát?"
„Það var 1916. Eg var með
hann túttugu og fimm vertíðir.
Hann hét Freyr."     -
-v-
Jón Helgason hefir lokið
máli sínu að sinni og rís. á fæt-
ur. Röskur meðalmaður á hæð
en gildur vel og kraftalegur,
ljóshærður, bláeygur, með
festu og ró i fasi, og í svipnum
alvöru, sem glettnin skín þó í
gegnum. Vinir hans allir og
samferðamenn árna . honum
góðs.   .
GuðmUndiu: Daníelsson.
um. A   7.  degi dó hinn fyrsti
Rúmum   þrem   vikum' fýrir
hvításúnnu sumarið 1884 villt-
¦'ust ;:3"' bá'tar frá enskuhval-
veiðaskipi í þoku emhversstaðar
í Grænlandshafi. Það voru 5
menn' á hverjum bát. Bátar
þessir urðu viðskila og hröktust
um haf ið lengi. Einn þeirra náði
landi á hvítasunnudagsmorgun
á Brimnesi á Langanesi með
binúm 5 möimum að mestu
óskemmdum. Hofðu þeir ekki
verið matarlausir nema í 5—6
daga.- ,.    ,.'.-'
Aritiár'   báturinn   kpmst   tíi
Ráufarhafnar  á. annan .hvita-
,suhh|idlag. Á hohum. var eirin1
maðuBÍnn dayður, annar nær
', dauð^. en líf i," hinir 'hokkru
hressari.. Var.-haidið að. þeir
mýndu 'lifa þa'ð á'f• • -     ¦ • ¦ ¦ -
Þriðja bátin'n fann. hákarla-
skip. af' Eyjafirði fyrir norðan
Kolbeinsey— emnigum hvíta-
sunnuleytið.. 'f ¦ þessum "bát var
aðeins einn. rhaður lífandi, en
ræntilaus og nær dauða en Íífi.
í bátnum va'r partur'aflíki eífís
félaga hans —' Íitl-u'meíra'en fyrr
anhar handleggurinn-'bg h^art-
að.          Hakarlaveiðimérinirnir
hjúkruðu manninum sem bezt
þeir gátu og sigldú nieS hahh
beint   til   Siglufjarðar." En   þá 1
iþeirra af hungri og svo hinn
annar og'hinn'þriðji litlu síðar.
I                                                                                      r
Himr tveir, sem nu-lifðu, vörp-
uðu 'fyrir borð líkum tveggja
þeir-ra manna, er fyrst létust,
en lík hins þriðja lögðu þeir sér
til matar. Fáum dögum síðar
andaðist annar þessara manna.
¦Nú var'-hann einn eftir. Óg
handleggurinn og hjartað, sem
er getið að veiúð hafi í
bátnum, vóru matarleifar
manns þess:, er lifði af. Eh
þvág sitt hafði' hann drukkið
við þorsta.
Um   sumarið   sá- eg   þenna
kom i Ijós, að maðurinn var svo
skemmdúr ag það várð áð'flýt-ja
hann inn á Akureyr'i til lækn-
íng'a; vár.komíð 'dré'p''í' báða
fætur, svo' að þeír vöru' 'tekhir"
af.-•
• Þegar -þessi maður fékk ræn-
una aftur,- skýrði hannsvo frá:
mann á Akureyri fótalausan,
eh spilandi kátan. Það var
fremur ungur maður og lágleg-
ur.-            _     -.           .-,;,..;
Saga þessi sýnír,' hve mjög
hungur og þorsti getur" leitt
menn afvega, þrengt að þeim,
unz nálgast sturluri.                -
unn Bjamadóttir hermdi eftím
þekktri norskri söngkonu,. Paul
Arland sýndi töfrabrögð, kvart-
ett Gunnars Syeinssonar lék;
jasslög við mjög góðar undir-
tektir og Haukur Morthes söng
dægurlög. Kabarettinn varðí
samfelld og goð skemmtun. ÖlS
triði varð að endurtaka og virt-
'ust áhorfendur skemmta sén
með ágætum, en húsið var næi',
fullskipað. Áhorfendum má þaS
segja til hróss, að þeir reyndusfc
góðir áhorf endur að þessu. smni*
Æskuiý5stónleikar á
vegunt Heímdalíar.
Eugene Istomin leikur.
Eugene Istomin, amerísk8
píanósniUingurrnn, sem hér éíl'
um Iþessar mundir á vegum
Tónlistarfélagsins, heldur æskw
lýðstónleika á vegum Heirh-
dallar í kvöld kl. 7 í Austur^.
bæjarbíó.
Efnisskráin hefur að þessu
sinni verið vahn með tilliti 'tii
ungs fólks og verður hún mjogl
fjölbreytt. Verða þar leikin verkj
eftir Betthoven, Haydn, Schu-
mann, Chopin, Chasin o. fl.
Aðgöngumiðar erú séldir S
skrifstofu Heimdallar^ Bóka-
yerzlun Sigfúsar Eymundsson-
ar og í Austurbæjarbíó eftir kL
4 í dag.
komnir af hungri, að þeir lögðu
lík hans sér til munns. Svo dóf
hinn þriðji og nokkru síðar
hinn fjórði. Lifði þá hinn fimmti
nokkra daga á líkum þeirra^
unz hið eyfirzka hákarlaskip,
Stormur fann bátinn hinn \\\
júní; var þá þessi fimmti mað-
ur lágstur riiður í kjöl. og -bjósft
ek'ki við að eiga annað eftir en
gefa   upp- öndina.    í  bátnuiu
27 menn. Þenna dag lögðu 4
bá'tar frá .skipinu til þess að
leita hvala og ætluðu þeh sér
að snúá aftur til skipsins seinni
hluta dags. En um miðjan dag
sló yfir þá þoku svo mikilli, að
þeir villtust hver frá öðrum og jfundu þeir og beinagrindur og
í hverjum litlar    leifar    af    mannaholdi.
émnig frá skipinu,
bát voru 5 menn, en hvorki
höfðu þeir méð sér matvæli né
vatn.: Einn .báturinia -flæktist
fram og aftur í"4 daga, og'biðu
skipverjar ósegjanlegar þrautir
af hungri og kulda, því að jafn-
an var'frost nokkurt, gátu þeir
slökkf þorsta sinn lítið eitt á
klakastykkjum, eri; þó engan
veginn til hlítar. Á fiirimta degi
dó'. eiriri' skipyerja, og köstuðu
þeir, serii eftir; voru, líki: hans
fyrir borð.. Skömmu síðar dó
annar, og voru hinir 3:þáprðnir-
Manninn, sem lifandi var, tóku,
skipverjar á Storm 6g hjúkruðu -
honum sém þeir máttu og fluttu
hann irin á Siglufjörð og þaðan
var hann sendur inn á Akur-
eyri. Maðurinn heitir Jariies
Mackinstosh 6g er 26 ára atS
aldri. Þegar til Akureyrar kom,
var komið bæði, kal og drep í
báða'..fætur hans, svo, að lækn-
arriir á herskipinu Díönú og
hinn nýútskrifaði Íæknaskóla-
kandídat Þorgrímur Þórðarson
frá Reykjavik tóku af horiuns
svo   hálftrylltir ¦ og   aðfram-! báða fætur fyrir ofan kálfa 2
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8