Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Sunnudag
25
mail91ð
6. árgangTir
131
tölublaC
/ - •
Ritstjórnarsími nr. 500
Ritstjóri: Vilhjálmur Finsen .      |j           ísafoldarprentsmiðja
Afgreiðslusími nr. 500
Erl. símfregnir.
(Frá fréttaritara Morgunblaðsins).
Khöfn, 23. maí.
Gengi erlendrar myntar.
Sterlingspund                           19-76
Norskar krónur (100)           107.00
Sænskar krónur (100)           108.35
Þýzk mörk (100)                      33.00
Dollars (100)                          425.00
Loikt'élaír R*»yki»tvíkur.
Belgia ogðfriðurinn
Ummæli Hardens.
Maximilian Harden, ritstjóri
tímaritsins „Zukunft'' er oftast nær
á öndverðum meið við almennings-
álitið þýzka. 1 riti sínu hefir hann
flutt hverja greinina af annari nú
í vor, — magnaðar ásakanir í garð
þýzku stjórn,arinnar, og' flettir ó-.
spart ofan af margá konar atferli
hennar, sem þjóðhöllir menn
mundu láta liggja í láginni, Hann
hefir haft' hugrekki til að rekja
sundur „lygavefinn", sem hann
kallar svo, og fordæma athæfi
þýzkra blaða og stjórnmálamanna,
< er þeir þyrluðu ryki í augu l.ýðs-
ins, með því að vera að tönlast í
sífellu á fúlmensku óvina sinna og
leiðandi manna þeirra. Jafnvel Wil-
son fór ekki varhluta af rógburðin-
um þýzka, löngu áður en Bandarík-
in höfðu lagt til ófriðar. Þeir hétu
lygarar, fúlmenni og mestu glæpa-
menn mannkyssögunnar á máli
Þjóðverja.
Harden hikar ekki við að taka í
sama strenginn, sem allar þjóðir, að
Miðveldunum einum Undanskildum,
hafa þegar gert, um það, að aðfarir
Þjóðverja í Belgíu hafi verið á móti
, alþjóðarétti. Og sakir aðstöðu sinn-
ar, — sakir þess að hann er Þjóð-
verði, tekst honum betur en flestum
. öðrum að sýna fram á, að allur rétt-
urinn hafi verið á Belgíu hlið, en
. allur órétturinn — að eigi sé notað
sterkara  orð  — hafi  verið   Þjóð-
verja megin.
1 „Die Zukunft" 5. f. m. hrekur
hann fyrirslátt „þeirra, er ákærðir
: standa fyrir dómstóli alheims''.
Fyrsti fyrirsláttur: Ef vér hefð-
um ekki ráðist inn í Belgíu,' þá
hefðu Frakkar gert það pg iðnhér-
uð okkar við Rfn hefðu þá verið í
voða stödd.
Harden svarar, að þetta sé „villu-
kenning gálausra eða vísvitandi
lygara'' og leiðir athygli að því, að
Joffre hafi alls ekki verið við inn-
rás þessari búinn, og hafi því ekki
setlað að hef ja iimrás sjálfur á sama
stað og að hvorki Bretar né Þjóð-
verjar mundu hafa liðið Prökkum
Það. Hann segir, að það sem hafi
komið Þjóðverjum til að ráðast inn
1 Belgíu, Ifafi verið  „hernaðarleg
Æfintýri á gönguför
verður  leikið Nunnudagr 25. maí V*. 8 «ííM. < löná.
!'•'     AðgPiuuT.   strlii.r   i   di'y   frá  kl.   io—12  Ut>   ttlti   2.
framsýni", en alls ekki hitt, að þeir
hafi óttast Frakka úr þeirri átt.
Hann samsinnir þyí, að hernaðar-
nauðsyn geti.ekki réttlætt brot á
þjóðaréttinum. Og til þess að sýna
fram á að Belgía hafi ekki setið á
svikráðum við Þjóðverja, eins og
þeir hafa látið í veðri vaka, þá seg-
ir hann, að einn af forstjórum
Kruppssmiðjunnar í Essen hafi
tsagt sér árið 1914, að belgiska
stjórnin hefði pantað og borgað
stórskotabyssur hjá verksmiðjuuni,
en ekki verið búin að vitja þeirra
þeg&r ófriðurinn skall á, þrátt fyr-
ir ítrekaðar tilkynningar um að alt
væri tilbúið. Þessar sömu byssur
voru notaðar á Belga sjálfa í um-
sáthmi um Antwerpen.
Eigi tekst Harden síður upp, er
hann fer að andmæla öðrum fyrir-
islættinuin, sem sé, að Belgía hafi
sjálf afsalað hlutleysi sínu fyrir 8
árum.
Meðal annars segir hann: „Tugir
þúsunda af Þjóðverjum vissu vel,
að ef til ófriðar kæmi við.Frakka,
mundi leiðin liggja yfir Belgíu.
Þetta var samkvæmt áætlun for-
ing'já herstjórnarráðshis, Schlieff-
ens greifa og samkvæmt þeirri áætl-
un höfðu Þjóðverjar lagt þétt net
af járnbrautum um svæði, sem var
tiltölulega ófrjótt. V i 1 h j á 1 m u r
málugi hafði — . til mikillar
skelfingar fyrir Biilow, þáverandi
kanslara — látið sér það um ínrmn
fara við Leopold Belgíukonuiig, að
ef ófriður yrði við Frakka, þá ætti
Belgía að velja á milli þess, að
leyfa Þjóðverjum frjálsa för um
landið, eða missa frelsi sitt og sjálf-
stæði. í bókum og blaðagreinmn
var drepið á það, strax skömmu eft-
ir aldamót, að frönsku landamæra-
vígin væru fjvo rambyggileg, að
það gæti orðið til þess að hlutleysi
Belga yrði fótumtroðið. Þó virtust
Belgar ekki óttast þetta. Þeir
treystu víggirðingum í Liége, Na-
mur og Antwerpen, og mintust orð-
anna, sem Bismarck hafði skrifað
belgiska sendiherrairam, barón Not-
comb, árið 1870: „Undrun míiia
vekur það, að jafn skarpskygn
maður og þér, getið trúað mér til
þeirrar glópsku, að fleygja Belgíu
í faðm Frakka." — í Brussel datt
engum í hug, að nokkur kanzlari
nrandi víkja frá þessari kenningu
Bismarcks. En aðrir, sem þektu
betur áform Schlieffens, málæði
Wilhjálms og hernaðarbókmentir
Þjóðverja, voru ekki eins trúaðir á
það ...."
„Þegar Algecira-málið var á döf-
inni, kom hernaðardraugurinn fram
á ný. í jaiiúar 1906 spyr hernaðar-
fulltrúi Breta,Bai-nardiston ofursti,
foringja belgisku herstjórnarhmar,
Ducarne, hvort Belgía sé við öllu
búin. — Albiiin, svarar hann. Ant-
\\verpen lítur eftir Englandi, Namur
Frakklandi og Liége Þýzkalandi.
— Þ a r er aðalhættan, svarar Bret-
imi; ef Þýzkaland rýfur hlutleysi
Belgíu, munum við koma til liðs við
vður, og væri gott að afráða náuar,
á hvern hátt það gæti bezt orðið.
Fleiri umræður urðu um þetta mál.
Hinn 10. apríl 1906 sendir Du-
carne belgiska hermálaráðherran-
um skýrslu um ]ietta efni, og fundu
Þjóðverjar uppkastið að henni í
Brussel, 1914. Sá', sem les þýðingu
af henni í ,Norddeutsche AUge-
meiiie Zeitung' eða kverinu ,Die
belgische Neutralitát', sem stjórn-
in hefir gefið út, gæti haldið að
hún væri hermálasamningur mílli
Breta og Belga. En þeim misskiln-
ingi valda svik. Þýðingin er vísvit-
andi röng, orðin ,einsleg viðræða'
]iýdd eins og þau merktu ,leynileg-
ur samningur'  ...."
„í méira en 50 mánuði hefir rit-
skoðun herstjórnarinnar varnað
því, að þessi lygavefur yrði tættur
í sundur .... Belgía hefir rækilega
uppfylt þær skyldur, sem á heimi
hvíldu vegna hlutleysis hfihnar;
líka þá, að tilkynna Þjóðverjum
bvað þeim og brezkum foringjum
færi á milli. Það, sem gaf tilefni til
samræðu milli Belga og Breta, var
óttinn við þýzka innrás, er Belgar
gætu ekki ráðið við af eigin ram-
leik. Var sá ótti ástæðulaus? Eitt
ríkið, sem átti að ábyrgjast hlut-
leysi Belga, sendi her manns inn í
landið; enginn franskur eða brezk-
ur hermaður varð á vegi þess hers.
Bretar stigu ekki fótum á belgiska
fold fyr en 18 dögum síðan en Þjóð-
verjar. Höfðu menn grunað þá að
ósekju? Þjóðverjar höfðu framið
]iann verknað, sem Barnardis,ton og
Bridges höfðu trúað þeim til. Hefði
]>að verið nokkur afsökun, þó þeir
hefðu fundið söimunargögn fyrir
leynisamningiuun milli Breta og
Belga? Álíka afsökun, og morð-
ingja væri það, að finna á líki hins
myrta söimun fyrir því, að hann
hefði fengið loforð nágranna síns
um hjálp, ef á hann væri ráðist.
Innrásin hafði verið ítarlega und-
irbúin í mörg ár og hugsuð lít í
æsar  ...."
„Og Bauer ofursti kallar spurn-
inguna um það, hvort Þjóðverjar
hefðu átt að ráðast á Belga, ,sér-
staks eðlis'. Það er undarleg skil-
greining á þjóðarglæp þeim, er ekki
á sinn líka  í mannkynssögunni."
Fiugið.
Viðtal við Rolf Zimsen liðsf oringja.
Þess verður væntanlega skamt
að bíða, að framkvæmdir fari að
sjást í flugmálinu, .hér í Reykja-
vík. Flugfélagið viunur ósleitilega
og allar horfur eru á, að flug hefj-
ist hér nú í sumar, eins og félagið
hafði ætlað sér.
Tveir menn úr flugfélaginu eru
nú*staddir í Kaupmannahöfn, þeir
P. A. Ólafsson konsúll og A. Tuli-
nius lögmaður. Fyrir milligöngU
J^eirra er kominn hingað til bæjar-
ms danskur flugmaður, Rolf Zim-
sen liðsforingi, úr flugsveit danska
bersins. Zímsen er náfrændi Zim-
sens-bræðranna hér í bænum, sonur
N. Zimsens, konsúls og kaupmanns
í Rðykjavík, og er fæddur hér í
bænum. Fjögra ára gamall fluttist
bann til Danmerkur, én dvaldi hér
síðar um tveggja ára skeið.
Morgunblaðið hefir átt tal við
liðsforingjann um hið nýstárlega
erindi, sem hann er kominn til að
reka. Varð haUn vel við því, að
gefa blaðinu upplýsingar um för
sína og fyrirætlanir, og hyggjum
vér," að marga fýsi að fá nokkra
vitneskju þar að lútandi.
—  Eg kem hingað eins og væng-
stífður fugl, segir liðsforinginn. Eg
hefi enga vél með mér, en margt
þarf athugunar við áður en byrjað
er að fljúga, svo eg get fundið mér
inóg verkefni. Hér þarf flugvöll,
vélaskýli, aðgerðasmiðju og fleira
þess háttar. Það þarf alt að vera
til, áður en farið er að fljúga.
—  Kaupir flugfélagið ekki vél?
spyrjum vér.
—  Jú, það hefir þegar fest kaup
á vél í Kaupmannahöfn, með þeim
fyrirvara, að Bretar gefi útflutn-
ingsleyfi á henni hingað. Vélin er
sem sé þýzk, og var nýlega flogið á
henni frá Berlín til Kaupmanna-
hafnar. Það er L. V. O.-tvíþekja,
með 120 hestafla „Mercedes"-mó-
tor og tveimur stýristækjum. Hún
er ætluð tveimur mönnum, hefir
120—130 rasta hraða á klukku-
stund og getur flogið 300 rastir án
þess að lenda. Vélin er hentug til
f lugkenslu — þess vegna eru stýris-
tækin tvenn — en eigi ætluð til
flutninga éða langferða. Maður get-
ur þó flogið með henni til Akureyri
í einni lotu — það mun vera nál.
300 rasta vegalengd. Til póstfluth-
inga þarf auðvitað stærri og sterk-
ari vélar. Eh {jessi vél er ágæt til
kenslu, og ef hún fæst, fer eg að
kenna íslendingum að fljúga í
sumar.
—  En ef hún fæst ekki?
—  Þá verðum við að fá vél ann-
íars staðar að, t. d. frá Englandi.
En enskar vélar, jafngóðar, eru
miklu dýrari. Vegna þess hve
marksgengið er lágt, mundi þessi
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4