Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Sunnudag

25

mail91ð

6. árgangTir

131

tölublaC

/ - •

Ritstjórnarsími nr. 500

Ritstjóri: Vilhjálmur Finsen .      |j           ísafoldarprentsmiðja

Afgreiðslusími nr. 500

Erl. símfregnir.

(Frá fréttaritara Morgunblaðsins).

Khöfn, 23. maí.

Gengi erlendrar myntar.

Sterlingspund                           19-76

Norskar krónur (100)           107.00

Sænskar krónur (100)           108.35

Þýzk mörk (100)                      33.00

Dollars (100)                          425.00

Loikt'élaír R*»yki»tvíkur.

Belgia ogðfriðurinn

Ummæli Hardens.

Maximilian Harden, ritstjóri

tímaritsins „Zukunft'' er oftast nær

á öndverðum meið við almennings-

álitið þýzka. 1 riti sínu hefir hann

flutt hverja greinina af annari nú

í vor, — magnaðar ásakanir í garð

þýzku stjórn,arinnar, og' flettir ó-.

spart ofan af margá konar atferli

hennar, sem þjóðhöllir menn

mundu láta liggja í láginni, Hann

hefir haft' hugrekki til að rekja

sundur „lygavefinn", sem hann

kallar svo, og fordæma athæfi

þýzkra blaða og stjórnmálamanna,

< er þeir þyrluðu ryki í augu l.ýðs-

ins, með því að vera að tönlast í

sífellu á fúlmensku óvina sinna og

leiðandi manna þeirra. Jafnvel Wil-

son fór ekki varhluta af rógburðin-

um þýzka, löngu áður en Bandarík-

in höfðu lagt til ófriðar. Þeir hétu

lygarar, fúlmenni og mestu glæpa-

menn mannkyssögunnar á máli

Þjóðverja.

Harden hikar ekki við að taka í

sama strenginn, sem allar þjóðir, að

Miðveldunum einum Undanskildum,

hafa þegar gert, um það, að aðfarir

Þjóðverja í Belgíu hafi verið á móti

, alþjóðarétti. Og sakir aðstöðu sinn-

ar, — sakir þess að hann er Þjóð-

verði, tekst honum betur en flestum

. öðrum að sýna fram á, að allur rétt-

urinn hafi verið á Belgíu hlið, en

. allur órétturinn — að eigi sé notað

sterkara  orð  — hafi  verið   Þjóð-

verja megin.

1 „Die Zukunft" 5. f. m. hrekur

hann fyrirslátt „þeirra, er ákærðir

: standa fyrir dómstóli alheims''.

Fyrsti fyrirsláttur: Ef vér hefð-

um ekki ráðist inn í Belgíu,' þá

hefðu Frakkar gert það pg iðnhér-

uð okkar við Rfn hefðu þá verið í

voða stödd.

Harden svarar, að þetta sé „villu-

kenning gálausra eða vísvitandi

lygara'' og leiðir athygli að því, að

Joffre hafi alls ekki verið við inn-

rás þessari búinn, og hafi því ekki

setlað að hef ja iimrás sjálfur á sama

stað og að hvorki Bretar né Þjóð-

verjar mundu hafa liðið Prökkum

Það. Hann segir, að það sem hafi

komið Þjóðverjum til að ráðast inn

1 Belgíu, Ifafi verið  „hernaðarleg

Æfintýri á gönguför

verður  leikið Nunnudagr 25. maí V*. 8 «ííM. < löná.

!'•'     AðgPiuuT.   strlii.r   i   di'y   frá  kl.   io—12  Ut>   ttlti   2.

framsýni", en alls ekki hitt, að þeir

hafi óttast Frakka úr þeirri átt.

Hann samsinnir þyí, að hernaðar-

nauðsyn geti.ekki réttlætt brot á

þjóðaréttinum. Og til þess að sýna

fram á að Belgía hafi ekki setið á

svikráðum við Þjóðverja, eins og

þeir hafa látið í veðri vaka, þá seg-

ir hann, að einn af forstjórum

Kruppssmiðjunnar í Essen hafi

tsagt sér árið 1914, að belgiska

stjórnin hefði pantað og borgað

stórskotabyssur hjá verksmiðjuuni,

en ekki verið búin að vitja þeirra

þeg&r ófriðurinn skall á, þrátt fyr-

ir ítrekaðar tilkynningar um að alt

væri tilbúið. Þessar sömu byssur

voru notaðar á Belga sjálfa í um-

sáthmi um Antwerpen.

Eigi tekst Harden síður upp, er

hann fer að andmæla öðrum fyrir-

islættinuin, sem sé, að Belgía hafi

sjálf afsalað hlutleysi sínu fyrir 8

árum.

Meðal annars segir hann: „Tugir

þúsunda af Þjóðverjum vissu vel,

að ef til ófriðar kæmi við.Frakka,

mundi leiðin liggja yfir Belgíu.

Þetta var samkvæmt áætlun for-

ing'já herstjórnarráðshis, Schlieff-

ens greifa og samkvæmt þeirri áætl-

un höfðu Þjóðverjar lagt þétt net

af járnbrautum um svæði, sem var

tiltölulega ófrjótt. V i 1 h j á 1 m u r

málugi hafði — . til mikillar

skelfingar fyrir Biilow, þáverandi

kanslara — látið sér það um ínrmn

fara við Leopold Belgíukonuiig, að

ef ófriður yrði við Frakka, þá ætti

Belgía að velja á milli þess, að

leyfa Þjóðverjum frjálsa för um

landið, eða missa frelsi sitt og sjálf-

stæði. í bókum og blaðagreinmn

var drepið á það, strax skömmu eft-

ir aldamót, að frönsku landamæra-

vígin væru fjvo rambyggileg, að

það gæti orðið til þess að hlutleysi

Belga yrði fótumtroðið. Þó virtust

Belgar ekki óttast þetta. Þeir

treystu víggirðingum í Liége, Na-

mur og Antwerpen, og mintust orð-

anna, sem Bismarck hafði skrifað

belgiska sendiherrairam, barón Not-

comb, árið 1870: „Undrun míiia

vekur það, að jafn skarpskygn

maður og þér, getið trúað mér til

þeirrar glópsku, að fleygja Belgíu

í faðm Frakka." — í Brussel datt

engum í hug, að nokkur kanzlari

nrandi víkja frá þessari kenningu

Bismarcks. En aðrir, sem þektu

betur áform Schlieffens, málæði

Wilhjálms og hernaðarbókmentir

Þjóðverja, voru ekki eins trúaðir á

það ...."

„Þegar Algecira-málið var á döf-

inni, kom hernaðardraugurinn fram

á ný. í jaiiúar 1906 spyr hernaðar-

fulltrúi Breta,Bai-nardiston ofursti,

foringja belgisku herstjórnarhmar,

Ducarne, hvort Belgía sé við öllu

búin. — Albiiin, svarar hann. Ant-

\\verpen lítur eftir Englandi, Namur

Frakklandi og Liége Þýzkalandi.

— Þ a r er aðalhættan, svarar Bret-

imi; ef Þýzkaland rýfur hlutleysi

Belgíu, munum við koma til liðs við

vður, og væri gott að afráða náuar,

á hvern hátt það gæti bezt orðið.

Fleiri umræður urðu um þetta mál.

Hinn 10. apríl 1906 sendir Du-

carne belgiska hermálaráðherran-

um skýrslu um ]ietta efni, og fundu

Þjóðverjar uppkastið að henni í

Brussel, 1914. Sá', sem les þýðingu

af henni í ,Norddeutsche AUge-

meiiie Zeitung' eða kverinu ,Die

belgische Neutralitát', sem stjórn-

in hefir gefið út, gæti haldið að

hún væri hermálasamningur mílli

Breta og Belga. En þeim misskiln-

ingi valda svik. Þýðingin er vísvit-

andi röng, orðin ,einsleg viðræða'

]iýdd eins og þau merktu ,leynileg-

ur samningur'  ...."

„í méira en 50 mánuði hefir rit-

skoðun herstjórnarinnar varnað

því, að þessi lygavefur yrði tættur

í sundur .... Belgía hefir rækilega

uppfylt þær skyldur, sem á heimi

hvíldu vegna hlutleysis hfihnar;

líka þá, að tilkynna Þjóðverjum

bvað þeim og brezkum foringjum

færi á milli. Það, sem gaf tilefni til

samræðu milli Belga og Breta, var

óttinn við þýzka innrás, er Belgar

gætu ekki ráðið við af eigin ram-

leik. Var sá ótti ástæðulaus? Eitt

ríkið, sem átti að ábyrgjast hlut-

leysi Belga, sendi her manns inn í

landið; enginn franskur eða brezk-

ur hermaður varð á vegi þess hers.

Bretar stigu ekki fótum á belgiska

fold fyr en 18 dögum síðan en Þjóð-

verjar. Höfðu menn grunað þá að

ósekju? Þjóðverjar höfðu framið

]iann verknað, sem Barnardis,ton og

Bridges höfðu trúað þeim til. Hefði

]>að verið nokkur afsökun, þó þeir

hefðu fundið söimunargögn fyrir

leynisamningiuun milli Breta og

Belga? Álíka afsökun, og morð-

ingja væri það, að finna á líki hins

myrta söimun fyrir því, að hann

hefði fengið loforð nágranna síns

um hjálp, ef á hann væri ráðist.

Innrásin hafði verið ítarlega und-

irbúin í mörg ár og hugsuð lít í

æsar  ...."

„Og Bauer ofursti kallar spurn-

inguna um það, hvort Þjóðverjar

hefðu átt að ráðast á Belga, ,sér-

staks eðlis'. Það er undarleg skil-

greining á þjóðarglæp þeim, er ekki

á sinn líka  í mannkynssögunni."

Fiugið.

Viðtal við Rolf Zimsen liðsf oringja.

Þess verður væntanlega skamt

að bíða, að framkvæmdir fari að

sjást í flugmálinu, .hér í Reykja-

vík. Flugfélagið viunur ósleitilega

og allar horfur eru á, að flug hefj-

ist hér nú í sumar, eins og félagið

hafði ætlað sér.

Tveir menn úr flugfélaginu eru

nú*staddir í Kaupmannahöfn, þeir

P. A. Ólafsson konsúll og A. Tuli-

nius lögmaður. Fyrir milligöngU

J^eirra er kominn hingað til bæjar-

ms danskur flugmaður, Rolf Zim-

sen liðsforingi, úr flugsveit danska

bersins. Zímsen er náfrændi Zim-

sens-bræðranna hér í bænum, sonur

N. Zimsens, konsúls og kaupmanns

í Rðykjavík, og er fæddur hér í

bænum. Fjögra ára gamall fluttist

bann til Danmerkur, én dvaldi hér

síðar um tveggja ára skeið.

Morgunblaðið hefir átt tal við

liðsforingjann um hið nýstárlega

erindi, sem hann er kominn til að

reka. Varð haUn vel við því, að

gefa blaðinu upplýsingar um för

sína og fyrirætlanir, og hyggjum

vér," að marga fýsi að fá nokkra

vitneskju þar að lútandi.

—  Eg kem hingað eins og væng-

stífður fugl, segir liðsforinginn. Eg

hefi enga vél með mér, en margt

þarf athugunar við áður en byrjað

er að fljúga, svo eg get fundið mér

inóg verkefni. Hér þarf flugvöll,

vélaskýli, aðgerðasmiðju og fleira

þess háttar. Það þarf alt að vera

til, áður en farið er að fljúga.

—  Kaupir flugfélagið ekki vél?

spyrjum vér.

—  Jú, það hefir þegar fest kaup

á vél í Kaupmannahöfn, með þeim

fyrirvara, að Bretar gefi útflutn-

ingsleyfi á henni hingað. Vélin er

sem sé þýzk, og var nýlega flogið á

henni frá Berlín til Kaupmanna-

hafnar. Það er L. V. O.-tvíþekja,

með 120 hestafla „Mercedes"-mó-

tor og tveimur stýristækjum. Hún

er ætluð tveimur mönnum, hefir

120—130 rasta hraða á klukku-

stund og getur flogið 300 rastir án

þess að lenda. Vélin er hentug til

f lugkenslu — þess vegna eru stýris-

tækin tvenn — en eigi ætluð til

flutninga éða langferða. Maður get-

ur þó flogið með henni til Akureyri

í einni lotu — það mun vera nál.

300 rasta vegalengd. Til póstfluth-

inga þarf auðvitað stærri og sterk-

ari vélar. Eh {jessi vél er ágæt til

kenslu, og ef hún fæst, fer eg að

kenna íslendingum að fljúga í

sumar.

—  En ef hún fæst ekki?

—  Þá verðum við að fá vél ann-

íars staðar að, t. d. frá Englandi.

En enskar vélar, jafngóðar, eru

miklu dýrari. Vegna þess hve

marksgengið er lágt, mundi þessi

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4