Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						7. árg.,   81. tbl.
fimtudag 12   febrúar 1920
I«»foldarprentsniiðj»
GAMLA BIO
Sappho
Sjóoleikat   i     5   þáttnm    eftir
binni    heimsfrægu     skaldsögu
Alphonse Daudets.
Aðalhlutverkið leikur hin ágæta
amenska leikkona
Pauline Frederik.
Aukamynd.
íslenzkar   k»ikmyndir   frá   e.s.
Gullfoss, e.s. ísland og Reykja-
vik,    Sýndar allar í einn.
Sýning byrjar kl. 9.
Kosmngin
i Reykjavik,
Þingið hefir lagt sinn dóm á kosn
mguna hér í Reykjav'ík og sá dóm-
\ir er all-einkennilegur. Það hefir
ónýtt kosninguna að hálfu leyti,
vegna þeirra formgalla, sem á
henni fundust. Það hefir ttm stnnd-
•arsakir svift Reykjavík öðrum ful'l-
trúa sínum, einmitt um sama leyti
og alir eru farnir að viðurkenna,
'það, að Reykjavík sé ger hrópleg-
ur 'óréttur með því, að hún skuli
<ekki hafa neima tvö sæti í þinginu
•og um sama leyti sem stjórnin legg-
ur fyrir þingið frumvarp til laga
um það, að fjölga þingmönnum hér
iim f jóra, jafnvel svo fljótt, að þeir
¦geti tekið sæti á þessu þingi.
Kosningakæran hér í Reykjavík
sncrti aðeins kosningu Jakobs Möl'l
ers og hún var hygð á þyí, að 14
menn, sem að vísu voru á kjörskrá,
¦en höfðu eigi náð fuHum aldri,
höfðu kosið. Það var einkennilegt
við kæru þessa, að hiin kom frá
mönnum, sem verið höfðu í undir-
kjörstjórn hér og gallarnir á kosn-
ingunní voru því þeirra sök. En nú
ber þess að gæta, að síðan 15. nóv-
ber hafa að minsta kosti nokkrir
¦af þessum 14 mönnum náð lögleg-
vrm kosningaraldri og fá því að
kjósa aftur. Engar sannanir lágu
heidur fyrir um það, að hað hefði
hreytt neinu um kosninguna hér,
'þótt þessir menn hefði eigi kosið
vð síðustu kosningar.
Kæran var hygð á formsatriði
•eingöngu, því, að ikosningin hér
hefði 'eigi verið lögum samkvæm.
Var þó þegar auðséð, að atriði þetta
var veigalítið og að málið var meira
sótt af kappi og flokksfylgi, heldur
en nokkru öðru. Því til sönnunar
er það nóg, 'að kærendur vildu ekki
ónýta alla kosninguna, heldur að-
eins hálf a. En ef kosningin var óliig
'leg og svo freklega kvað að því,
að ekki mátti við una, þá var sjálf-
við síðustu kosningar.
Þetta viðurkendu margir þing-
menn og af öðrnm var sýnt fram
á, að stórum meiri formgallar hefði
verið á kosningum í öðrum; kjör-
dæmum, enda þótt engum dytti í
hng  áð  kæra þær ko'sningar.  En
málið var í þinginu sótt af meira
kappi en svo, að þetta væri að
nokkru tekið til greina. Er það
auðséð á því, sem þar gerðist, að
hægt mun að ónýta kosningu hvers
þingmanns, sem sigrað hefir með
"itlum meiri hluta, ef andstæðingar
iians í 'þinginu eru í meiri hluta.
Því að tæplega mun fara fram sú
kosning hér á landi, að eig'i meigi
finna á 'henni aðra eins eða stærri
formgal'la, heldur en voru á kosn-
higunni hér.
Bæjarbúar ineiga vera vissum
mönnum úr undirkjörstjórn þakk-
'.átir, eða hitt þó héldur, fyrir fram-
komu þeirra. Pyrst og fremst fyrir
bað, að þeir skyldi eigi hafa þá gát
á kosningunni, sem þeim bar að
hafa, og í öðru lagi fyrir það, að
hafa bæði gefið ástæðu til þess og
átt frumkvæði að því, að kosning-
in var ógilt, Reykjavík svift öðrum
fulltrúa sínum og neydd til þess að
hef ja nýja kosningabaráttu með öll
um þeim kostnaði og öllu því um-
stangi, er henni fyl'gir.
Ef nokkuð mætti ráða annað af
ógilding kosningar Jákobs Mö'llers
en það, að flokksfylgi hafi bolað
honum úr þingsæti, þá er það hitt,
ao frumv. stjórnarinnar um f jölgun
þingmanna í Reykjavík eigi ekki
i/jikinn byr í vændum hjá 'þinginu.
Það frumv. hefði getað gengið svo
fljótt í gegn um þingið, að kosning
hinna nýju þíngmanna hefði farið
f ram litlu síðar en Uppkosnin'g get-
,ir fram farið. Og ef þingmu var að
eins um 'það að gera, að koma Jóni
Magnússyni að, þá gat það vel beð-
nð nýrra kosninga. Því að þá var
bann alveg viss með að komast að.
En niðurstaðan virðist tæplega geta
verið önnur en þessi: Þingið vill
he'ldur Jón Magnússon en Jakob
Möller. En það vill ekki f jölga þing
mönnum Reykjavíkur þótt það sé
eitthvert heitasta áhugamál Jóns
iVo.agnússonar og hann hafi sem for-
feætisráðherra lagt frumvarp um
það fyrir 'þingið. Þessvegna ónýtir
þingið kosninguna að hálfu leyti en
Jkki i>riu, í þeirri -von, að breyting
geti á orðið, með 'því að kjósa upp
.ið nýju, þar S'em líklegt er, að kosfi-
mg&baráttan verði með nokkuð
(iðrum hætti en áður.
Fjáfhagurion.
Eigi haf a þeir menn verið öfunds
verðir, sem átt hafa að hafa stjórn
é f jármálum þjóðanna á síðustu ár-
um. Krónurnar eru orðnar að um-
skiftingum, sem breyta sí og æ um
gildi og f járhagsviðskifti ö'll á hver-
anda hveli. Hafa Islendingar eigi
farið varhluta af þessu, þótt betri
hafi að vísu verið aðstaða þeirra
en margra annara. En þó hefir farið
hér svo,að eigi hefir tekistað halda
f jármálunum í viðunandi horfi og
síðasta þing komst út á stórkost-
iega viðsjárverðar brautir í því, að
afla landinu tekna. Er hér átt við
Kaupirðu góöan hlut
þá mundu hvar þb fékst hann.
Hin máTgeítirspnroa
Si ú mm i 8 t i g v d í
komin til
Sigurjóns Péturssonar, Hafnarstræti 18.
Vonarstrælislóðin
(milli  nr.   8   og 12) sem er 2673 ferákúr að stærð er til sölu ef samið
er in tafar.
&  Ciri/iss*
40 reknet
með 300 faðma kabal, 45 belgjum, nppihöldum, neta lúllu o. fl. til sðlu
nú þegar með tækifærisverði.
<§.  6iri&8.
i'ulögur þær, er þingið dembdi und-
irbiiningsiítið á þann atvinnuveg
landsbúa, er ríkssjóSur hefir haft
mestan styrk af, og sem 'þakkað
verður fyrir það, að veralunarviS-
skifti landsins hafa haldist í viðun-
snlegu horfi hin síðustu árin. Var
því spáð í sumar, að þessar álögur
ninndu verða sjávarútveginum um
megn, þó ekki steðjuðu að nein sér-
stök óhöpp.
Allmjög hafa nú breyzt margar
aðstæður síðan þingi sléit í sumar.
Og er það athugunarvert, hvort
ekki muni hrýn þörf lagfæringar
á siunum- þeim f járhagsráðstöfun-
iim, er gerðar voru í sumar.
Svo sem menn muna, lagði stjórn
in 5 kr. innflutningsgjaild á hverja
tóma síldartunnu, er til landsins
væri flutt, og samþykti þingið þá
rá<ðstöfun. Ennfremur var lagt 8
kr. aðflutningsgjald á hverja smá-
lest af saiti, 2 kr. útflurningsgjald,
er hækki 1. apríl 'þ- á. upp í 3 kr.,
á hverja síldartunnu, og 10 kr. að-
flutningsgjaid á hverja smálest af
kolum. Skynbærum mönnum miui
eigi dyljast, að aldrei, hvorki fyr
né síðar, hefir jafn hóflaust verið
gengið fram í því, að klyfja nokk-
urn atvinnuveg í landinu með álög-
um, eins og A'lþingi gerði á því
herrans ári 1919. Og 'þótti mörgum
oflangt gengið.
Þá vissu menn eigi það, sem nú
er fram komið. Síldveiðamar í sum-
ar hafa haft miijónatap í för með
sér. Mestur hluti síldarinnar ligg-
ur óseldur enn, og verða eigendurn-
ir að verja mik'lu fé til þess að verja
hana skemdum. Bersýnilegt er, að
tap það, sem verður á síldinni í ár,
ríður mörgum að fullu og verður
iilhun þungt í skauti. — Svona er
þá farið þeim atvinnuveginum, sem
þingið batt þær skyldur á herðar,
að fylla margar tómar holur. Hvern
ig halda þingmenn, að síldrálögurn-
ar komi niður? Sömu mennirnir,
sem hafa beðið stórtjón á atvinnu
sinni síðastliðið ár, eiga að greiða
stórfeld gjöld af tapi því, sem þeir
hafa orðið fyrir. Þeir eiga að sjá
um, að tekjur landsins hrökkvi fyr-
ir útgjijldunum. Er það heilbrigð
f jármálapólitík ?
Kolatoilurinn mætti megnri mót-
spyrnu í sumar. Var svo látið heita,
að hann væri til þess fram kominn,
að vinna upp halla, sem orðið hafði
á kolaverzlun landsstjórnarinnar.
Undarieg var óneitanlega sú leiðin,
að leggja toll á þá nauðsynjavör-
una, sem meir hafði stígið í verði
en nokkur önnur vara sem til lands
his flyzt. Mátti svo virðast, sem nóg
væri aðgert, er verð koia hafði tí-
faldast, vegna aukins framleiðslu-
kostnaðar og farmgjalds, þó eigi
væri lagður toilur á þessa dýru
vöru. Síðan þingi sleit hefir verð
kola enn hækkað og loks er nú svo
komið, að algert útflutningsbann
má heita að sé á kolum frá Bret-
iandi. Má búast við að þetta baki
íslendingum stórtjón og lami sjáv-
flrútveginn, að ógleymdum öðrum
vandræðum, sem þetta ba/kar þjóð
inni.
Hafi verið nokkur áty'lla til að
tolla kolin í sumar, þá hafa þeir at
burðir, sem síðan hafa orðið, numið
hana í burtu. Vandræðin eru nóg
samt. Þjóðinni er það lífs'skilyrði,
að halda atvinnuvegunum íhorfinu,
að halda famlleiðsl'unni sem bezt
uppi. En með gerðum sínnm hefir
síðasta þing lagt óviðráðanlegbjörg
í götu heilbrigðrar framþróunar
atvinnuveganna. Viðburðir þeir,
sem gerst hafa's'íðan, ættu að sýna,
að erfiðleikarnir eru ærið nógir fyr
ir, þó eigi bætist aðrir við, er þjóð-
in sjáif getur spornað á móti.
Og þingið, sem mi er að koma
saman, hefir þeim mun minni afsök
un en hið síðasta, að við því blasa
torfærurnar, er ekki voru eins aug-
jljósar í sumar. Þingið nýja hefir
fulla ástæðu til, að bæta úr gerðum
síðasta þings, á þann hátt, að eigi
I
NÝJA BÍÓ
Alþýðifvinur
Sjónl. í s þáttum
eftir
Ole Olsen og
Sophue Michaelis.
Aðalhl.v. leika:
Gunnar Tolnæs,
Lilly Jacobsson og
Fr. Jacobsen.
Sýning í kvðld kl. 8V8
verði haldið til streitu álögum á at-
vinnuvegi, sem stórtjón hefir beðist
af, og að skattar og skyldur komi
eigi jafn ranglátlega niður, eins og
orðið hefir um sum tol'lanýmæli síð-
asta alþingis.
Boginn hefir verið beygðiir um
of. Tollalögin, sem sköpuð voru í
sumar, eru bygð á óheilbrigðum
grundveílli og hljóta að fala, bein-
línis eða óbeirilínis. Tekjurnar, sem
ríkið f ær af avinnuvegi, sem rekinn
er með haila, verða aldrei langgæð-
ar. Ríkið hefir sniðið f j'árhagsáætl-
un sína eftir þeim aðstæðum, sem
beztar gætu orðið, gert ráð fyrir
hepni á öllum sviðum. En ef út af
ber, er áætlunin ónýt. Ef tekjurnar
koma ekki, verður að takmarka út-
gjöldin.Hér hafa óneitanlega brugS
ist tekjur. Og afleiðing þess er sú,
að draga verður úr 'gjðldunum.
Landið verður að fresta ýmsu því,
sem gert var ráð fyrir að yrði fram-
kvæmt. Því lánsbyrðarnar eru orðn
ar nógar í bili, að því er virðist, þar
sem að vextir og afborganir af lán-
um landssjóðs eru nú um 2 miljónir
króna á fjárhagstímabiii.
Erl. simfregnir.
(Frí fréttaritara Morgunblaðsins).
Khöfn 10. febr.
Nífaldur danskur meirihluti.
Atkvæðagreiðslunni í Suður-Jót-
landi er haldið áfram meo" mesta
fjöri, þrátt fyrir storm og regn.
Eru úrslit aðeins kunn í fáum stöð-
um, en þar hefir orðið nífaldur
danskur meirihluti.
Kaupmannahöfn er öll fánum
skreytt og opinberum stöðum er
leyft að halda opmim tveim tímum
lengur en vant er. Blöðin hafa sent
út sérstök töluhlöð helguð samein-
ingunni.
Brezka þingið
er sett í dag. Stórfeldar stjórnar-
farsumbætur í vændum.
Hoover ekki forsetaefni.
Herbert Hoover, ríkisbryti
Bandaríkjanna, verður ekki í kjöri
við forsetakosningarnar.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4