Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						7. árg.,   87. tbl.

Fimturiag 19. febrúar 1920

Isafoldarprentsmiðja

Fyrirliggjandi í heildsölu til

kaupnianna og kaupfélaga:

Westminster heimsfrægareyktóbak

Amulet og Westminster Mix-

fcure. — Selst með sama verði og

áður, þar eð innflutt áður en toll-

hækkun varð.

G. EIRÍKSS, Reykjavík.

/    Einkasali á íslandi.

Erl. símfregnir.

(Fri frittaritara Morgunblaðsins).

Khöfn 17. febr.

Frá London kemur staðfesting á

pví, að breytt hafi verið framsals-

kröfunni vegna þess, að ræðis-

mannasveit Breta í Berlín gekk ríkt

¦eftir því við Lloyd George að það

væri gert.

Kastast í kekki.

Wilson hefir sent bandamanna-

pjóðunum tilkynningu um það, að

hann vilji ekki framar koma nærri

friðarráðstefnunni, ef Frakkar og

Bretar haldi fast við ákvörðun

Lloyd George um Adriahafsmálið.

Millerand hefir þegar sent Banda

ríkjunum barðort svar, þar sem

hann mótmælir þessari íhlutun.

Minnist hann meðal annars á það,

að Wilson muni ekki vera með 811-

um mjalla, en hælir Lansing.

Þingkosnio^ia

Sú hefir raunin á orðið, að Jakob

Möller ritstjóri er nu sjálfkjörinn

til þingmensku fyrir Reykjavík. Að

vísu bauð Sveinbjörn Egilson rit-

stióri sig fram fyrir nokkrum dög-

um en hann tók framboð sitt aftur

1 gærmorgun, en aðrir höfðu ekki

gefið kost á sér.

Kosning fer því eigi fram hér

¦að þessu sinni, enda hefir yfirkjör-

s.jórnin þegar gefið Möller kjör-

bréf og þykir líklegt að hann muni

taka sæti í þinginu í dag.

Inflúenzan.

Enn hefir ekki sannast að nokk-

ur hér í bæ sé haldinn af inflúenzu.

Þykir læknum líklegast að sóttin

sé ekki komin hingað, „n sjálfsagt

að gæta allrar varúðar og þ-iss

vegna hafa nokkur hús verið ein-

angmð. Höfum vt.r þ:*ð fyrir satt

að komi í ljós eftir nokkra daga

að enginn sé veikur af inflúenzu,

þá verði samkomur aftur leyfðar.

ísland, sem hingað kom í gær frá

Leith, verður sóttkvíað til langar-

dags og að sjálfsögðu gætt þess að

sóttvarnarreglum 'sé fylgt í öllu.v

Ilr Vestmannaeyjum var oss sagt

í gærmorgun að veikin væri þar

væg, en allmargir hefðu nu tekið

hana. M. a. var sagt að margir vél-

bátar hefðu orðið að vera heima

vegna manneklu. En veður er ni'i

hið bezta og afli ágætur.

Fjárhagur landsins.

¦   .- ¦

Ræða fjármalaraðherra Sig.;Eggerz„í þinginu 17.;febrJ

Síðan eg tók við f jármálastjórn-

inni, hefi eg jafnan í þingbyrjun

skýrt frá öllum fjárhag landsins,

svo hið háa alþingi gæti sem fyrst

myndað sér skoðun um hann, og

gætt þess, hvort meginstoðirnar

undir f járhagslegu ^jálfstæði voru

væri að veikjast eða styrkjast.

Þingið kemur svo snemma saman

í ár, að skýrsla þessi getur ekki

verði eins nákvæm og skyldi. Yms

gjöld, sem enn erekkivitaðum,geta

enn fallið á árið 1919. Eg verð því

f,ð slá enn fastari varnagla en áður

um breytingar, sem geta orðið á

bráðabirgðayfirlitinu yfir áriðl919,

sem stjórnarráðið hefir samið og

eg legg hér fram.

Bráðabirgðayfirlitið er á þessa

leið:

Tekjur:                   kr.

Abiaðar-    og   lausafjár-

skattur............       158,690

Húsaskattur..........         27,165

Tekjuskattur .........       691,014

Aukatekjur   ..........       120,700

Erfðafjárskattur   .....         71,974

Vitagjald   ............         61,256

Leyfisbréfagjöld......         12,589

Gjöld af Kína-lífs-elixír         21,166

Útflutningsgjöld......       423,605

ASflutningsgjöld......    1,894,845

Vörutollur   ...........    1,934,635

Pósttekjur   ...........       182,784

Símatekjar...........       805,000

Tekjur af  íslandsbanka       140,200

Tekjur   af   Landsbank-

nmim   ..............       100,000

()vissar tekjur........         17,673

Stimpilgjald..........    1,108,532

Tekjur    af   fasteignum

landssjóðs..........         32,503

Viðlagasjóðstekjur___       163,778

Vmislegar  greiðslur  og

'"durgjöld  .........           7,725

\ cxtir  0g  gengisávinn-

ingur á £ ..........       156,581

Vextir hjáLandsverzlun

0g oimskipum   ......       737,000

Greitt af skuld Lands-

verzlunarimiar   .....    3,000,000

11,869,415

Útgjöld:                   kr.

Greiðslur af lánum ríkis-

sjóðs   ..............    6,175,246

Til æðstu stjórnar ríkis-

ins   ................       159,266

Alþingiskostnaður   ....       235,527

Dómgæzla  og  lögreglu-

^ st jórn..............       292,174

Útgjöld við  læknaskip-

unina ..............       482,981

Samgöngumál   ........    1,393,383

Kirkju- og kenslumál..       399,536

Til   vísinda,   bókmenta

og lista ............       175,358

Til verklegra fyrirtækja       276,327

Til skyndilána  og lög-

boðinna lyrirframgr..         12,056

Eftirlaun og styrktarfé       102,409

Óviss útgjöld   ........       357,338

F járgreiðslur samkv.lög-

um, f járaukalögum og

þingsályktunum   ___    1,392,175

Endurborgað fé  ......         16,532

Tekjuafgangur   .......       399,107

11,869,415

Tekjurnar   á  árinu  1919   nema

samkv. bráðabirgðayfir-

litinu   ............ kr. 11,869,415

En í þeirri upphæð f elst

endurgreiðsla á skuld

Landsverzlunar..   kr.    3,000,000

Hinar   eiginlegu tekjur

érsins verða því  . .kr    8,869,415

Gjöldin nema......kr. 11,470,308

En í þeirri upphæð fel-

ast   ýmsir   liðir,  sem

rangt væri að telja til

venjulegra    útgjalda,

eins  og:  a)  greiddar

eftirstöðvar af 6. milj.

láninu   hjá   dönskum

bönkum kr. 1.500,000

b) Greitt af skuld úr

ríkissjóði Danmerkur

kr. 1,330,000, e) víxill

í    íslandsbanka    kr.

500,000, d)  Greitt af

lánum hjá  botnvörp-

ungaeigendum krónur

1,170,000, samtals kr.    4,500,000

Mismunur    ........kr.    6,970,308

en það eru hin eiginlegu iitgjold

ársins, en framangreindar þrjár

greiðslur, sem minka skuldir land-

sjóðs mii \V-i million krónur, geta,

eins og áður hefir verið tekið fram,

engan vegin talist undir venjuleg

ótgjöld. Iraun og veru er enn einn

iiður í útgjöldunum, sem tæplega

getur talist undir venjuleg árleg

útgjöld, en ])að eru afföllin af 4y2

million láninu, sem stjórnin tók síð-

asta sumar og námu 405þús.kr.,sem

eiginlega átti að dreifa á fleiri ár,

en sú greiðsla gerir lánið framvegis

að hreinu 5% láni, en greiðsla þess

er j)ó talin hér í hiniim eiginlegu

útgjöldum.

Tekjurnar 1919 voru áætlaðar á

fjárlögunum kr. 2,422,325 og hafa

því farið fram úr áætlun um kr.

0,447,090, eða eru allmiklu meira

en þrefaldaðar.

Einstakir   tekjuliðir   hafa  farið

fram úr áætlun eins og hér segir:

Abúðar og lausafj.sk. kr.       83,690

Húsaskattur........—      12,665

Tekjuskattur  ....... —    641,014

Aukatekjur......—       50,700

Erfðafjárskattur .... —      63,974

Vitagjald........—       11,257

Leyfisbréfagjald___—        5,589

Gjald af Kínalífselkír — 1,116

Útflutningsgjald .... —    273,605

AðflntningS'gjald___— 1,019,845

Vörutollur........_    700,000

Pósttekjur........__        2 784

Símatekjur........_    470,000

íslandsbanki......—     129 200

Landsbankinn......—       70,500

Nýir tekjuliðir sem ekki voru á-

ætlaðir:

a.  Stimpilgjald......1,108,532

b.  Tunnutollur......1,000,000

Ennfremur  gengismunur  af  fé,

sem stjórnin á í bönkum kr. 158,581

Útgjöldin voru áætluð á fjárlög-

unum á árinu kr. 2,681,776,24, en

hin eiginlegu útgjöld námu kr.

6,970,308. Útgjöld hafa því farið

fram úr áætlun um kr. 4,289,531,76.

Yfir áætlun hafa aoallega þessir

útgjaldaliðir verið:

Afborganir og vextir kr. 1,134,258

Til æðstu stjórnar .. — 66,366

Alþingiskostnaður   .. —     109,527

Dómgæzla........—     200,179

Læknaskipun......—     181,665

Samgöngumál......—    493,783

Óviss útgjöld......—    317,338

Útgjöld  samkv. fjár-

aukal., þingsál. o.fl. — 1,392,175

Tekjurnar eru  því þannig:  kr.

8.869,415 -4- iitgjöldum kr. 6,970,308

Tekjuafgangur kr. 1,899,107.

Árið 1919 hefir verið óvenju-

lega gott. Þess ber þó að gæta, sem

eg tók f ram í byr jun, að ennþá geta

komið útgjöld sem falla á þetta ár,

en þó þau væru áætluð um 400,000

kr. þá yrði þó tekjuafgangur af ár-

inu um 1,400,000. Eg gerði ráð fyr-

ir því á síðasta 'þingi ao á árinu

mundi verða halli, og réði þáð af

því að eg vissi að útgjöldin mundi

verða meiri en á árinu 1918, <en þá

voru þau fram yfir áætlun um 3V2

million. Þetta hefir og reynst svo,

en tekjurnar, sem eg bjóst við að

mundu verða drjúgar, sbr. ræðu

mína er eg lagði fyrir fjárlaga-

frumvarpið 1918, hafa farið langt

fram yfir það, sem eg bjóst við.

Vér erum því enn á þeirri réttu

braut, ársbúskapurinn hefir borgað

sig vel. En þá búskaparaðferð verð-

nm vér að innleiða að fullu og

hvergi víkja frá henni.

Skuldir vorar fyrir stríðið voru

hér um bi'l 2,100,000 kr. Skuldir

vorar 31. desember síðastl. voru

eins og hér segir:

Lán úr xúkissjóðiDan-        krónur

merkur 1908 .... 166,666.64

Lánhjádönskumbönk-

um,   samkv.   lögum

nr. 14, 9. júlí 1909 975,000,00

Lán hjá lífsáb. stofn-

uninni í Khöfn 1912 195,833,30

Lánhjádönskumbönk-

H1U1912........       266,666.67

,Lán til ritsíma 1913 . 444,622.77

Lán   til   ritsíma  hjá

Landsbanka 1916 og

1918..........       166,200.00

Lán til ritsíma 1917 . 480,674.52

Lán til skipakaupahjá

Handelsb. 1917 .. 1,600,000.00

lián h jádönskum bönk-

um 1919......    4,500,000.00

Lán hjá Landsb. 1918 500,000.00

Lán hjá íslandsb. 1918 1,000,000.00

Lán hjá fslandsb. 1918 900,000.00

Lán hjá ísl.botnvörpu-

eigendum......    1,319,333,35

Lfen hjá Háskólasjóði

íslands........    1,000,000.00

I-ánhjáríkissjóðiDan-

merkur........    1,165,956,91

Kr.: 14,680,954.16

Mismunur kr. 12,580,954.16

Af þessum mikla mun hafa verið

dregnar ýmsar mjög einkennilega

ákveðnar ályktanir á þá leið að vér

værnm að sökkva niðnr í sknlda fen,

en því hefir verið gleymt að þessi

lán standa að mestu í ýmsum lands-

Florylin þurgerið fræga, er vænt-

anlegt aftur með næstu skipum.

Gjörið svo vel að se^.da pantanir

yðar nú þegar.

G= EIRÍKSS, Reykjavík

Einkasali á íslandi.

fyrirtækjum, sem komið hefir verið

á stað vegna stríðsins og óðfluga

verða dregin aftur inn í landssjóð.

Má þar nefna inneignir

iandssjóðs í Landsverzl.    6,000,000

Dýrtíðarlán........       170,038

Skipin að ákvæðisverði    3,083,000

Sjóðir við áramót um ..    1,800,000

Samtals 11,053,038

Sjóðurinn er stærri, en bráða-

byrgðalán, sem tekið var hjá inn-

flutningsnefnd 1,300,000 hefir ekki

verið talið í lánunum, en hins vegar

dregið frá sjóðseigninni.

Mismunurinn erþáuml,527,916.16.

Upp í þá upphæð koma tekjur af

síld og fleiri, væntanlega um500,000

Eftir stæði þá um 1,000,000 en illa

fer ef Landsverzlunin gefur ekki

þann ágóða að lokum — og yrðu >á

skuldirnar eftir stríðið raunveru-

lega ekki meiri en fyrir stríðið. AuS-

vitað má geta þess að 1914 áttum

við um 900 þús. krónur í sjóði, en

hinsvegar er að líta á það að vér

höfum bæði lagt fé í Landsbankann

og aukið eignir vorar á annan hátt.

liétt er og að geta þess að kola og

saltskuld Landsverzlunarinnar er

hér ekki tekin til greina, en sam-

kvæmt ráðstöfunum síðasta þings

þá hafa verið gerðar sérstakan ráð-

stafanir til þess að vinna hana upp.

— Þetta, sem hér er sagt ætti að vera

f.illnægjandi til að gjörhrekja þær

staðhæfingar, sem komið hafa fram

þó ótrúlegt megi þykja, um það að

landið væri á leiðinni til að verða

gjaldþrota. Af því að eg lít svo á

íið það sé skylda mín að vernda lán-

rásum, þá vil eg, þó mér sé það ekki

rásum, þá vil eg, þó mér sé það ekki

ljúft, víkja fáeinum orðum að síð-

ustu fjármálagrein herra candídats

Boga Melsted, í „Lögréttu", af því

&ð sú grein er þó undirbygð með töl-

um. En þau ummæli munu alls ekki

ú neinn hátt snerta þær hnútur, sem

mér eru sendar handan um hafið;

eg mun skoða þær, sem einka eign

mína og á engann hátt blanda þeim

inn í stærstu viðfangsefni hverrar

þjóðar  ekki síst  á þessum tímum

— f járhaginn. Hr. B. M. gagnrýnir

f.lárhagsyfirlit það, er stjórnarráð-

ið hefir samið fyrir 1917, og segir

að í því séu taldar eignir, sem ekki

séu arðberandi, eins og geðveikra-

hælið Kleppur, holdsveikraspítalinn

o. s. frv. Þó eignir þessar séu ekki

arðberandi í eiginlegum skilningi

þá væri hrein f jarstæða að undan-

skilja þær frá eignayfirliti ríkisins.

í eigna- og skuldayfirliti því er

fylgir t. d. ríkisreikningi Dana, þá

eru taldar samskonar eignir og

þarf ekki annað en líta á það yfir-

lit. Þar eru talin t. d. geðveikra-

hæli, hegningarhús, tollbyggingar,

innanstokksmunir sjúkrahúsa, hall-

ir, skemtigarðar, landbúnaðarsafn-

ið, embættisbústaði púðnrgerðar-

húsið o. s. frv., og sama mun eiga

sér stað í eignayfirlitum annara

ríkja. Sérstaklega minnist B. M. á

að Hvanneyri og Hólar í Hjaltadal

og prestsetrin sju talin með \ yfir-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4