Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 95. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						7. árg.,   104. tbl.
La^gardag 28. febrúar 1920
Is aío! darprentsmid] t
GAMLA BIO
Sýning í kvöld kl. 9.
Þdú valkvtndi
Þessi framúrskarandigóða mynd
verðnr sýnd í kvöid.
í síðasta sinn.
Fyrirligg.jandi   í    heildsölu   til
kaupmaima og kaupf élaga:
VIKING  skilvindur  og  strokkar
(sænsk vinna)   og tilheyrandi
varahlutar.
VIKING skilvindur, 40, 65, 120 og
200 litra.
"VIKING strokkar, ýmsar stærðir.
Sænsk vinna.
Ennfremur    tilheyrandi    vara-
hlutar.
G. EIRÍKSS, Reykjavík
Einkasali á íslandi.
Afnám
húsaleigulaganna.
Pjórir þingmenn úr Reykjavík,
þeir Jakob Möller, Bjarni frá Vogi,
:Sveinn Björnsson og Gunnar Sig-
urðsson, hafa borið fram í neðri
deild svolátandi þingsályktunartil-
lögu: „Alþingi ályktar aö skora á
landsstjórnina að nema úr gildi frá
1. okt. 1920 a<5 telja, og að f engnum
tillögum bæjarstjórnarmnar í
eRykjavík, 2. og 3. grein laga nr.
24, 12. 'Sept. 1917, um húsaleigu í
Reykjavík, 2. og 3. gr. laga nr.
45, 28. nóv. 1919".
Tillaga þessi var til umræðu í
gær á fyrra fundi deildarinnar. J.
Möller hafði framsögu og gat hann
þess, að í tilefni af tillögu þessari
hefði húsaleigunefnd haldið fund
o-g Sert Þar eftirfarandi samþykt
og beðið flutningsmenn að koma
henni á framfæri við Alþingi:
Húsanæðisnefndin er þeirrar
skoðunar, að bæjarstjórn Reykja-
víkur beri að hafa ákvörðunarrétt
um, hvenær tími sé kominn til að
afnema húsaleigulögin, eða hluta
þeirra, og að bæjarfélaginu sé stofn
að í hættu, ef æðri stjórnarvöld,
ssem ekki 'hafa sömu skilyrði til að
T^ekkja ástandið í bænum, hafa
^rumkvæði að því að afnema lögin.
Nefndin telur hinsvegar rétt, að
hæjarstjórnin taki húsnæðismálið
til nýrrar yfirvegunar og mun hún
gera tillögu um það.
Virðist nefndinni hentugast, að
öll ékvæði viðvíkjandi húsnæðismál
inu verði sett með reglugerð, sem
breyta megi þegar ástæðurbreytast,
en e'kki með beinum lagaákvæðum
og telur því réttast, að alþingi setji
n.ú þegar lög, eða heimili lands-
stjórninni að setja bráðabirgðalog,
er heimili bæjarstjórn Reykjavíkur
&ð setja reglugerð, sem stjórnarráð-
ið staðfestir, tim leign á húsnæði til
íbúðar, hámark hiásaleigu og annað
til tryggingar því, að bæjarbúar
geti notið þess húsnæðis, sem til er
eða verður í bænum.
Jafnframt skorar húsnæðisnefnd-
in á þingmenn bæjarins að flytja
svol'átandi breytingartillögu við til-
lögu til þingsályktunar um afnám
Iaga um húsaleigu í Reykjavík.
„Alþingi skorar á landsst jórnina
að gefa út, ef bæjarstjórn Reykja-
víkur óskar þess, bráðabirgðalög,
sem heimili bæjarstjórninni aðsetja
reg'lugerð, sem stjórnarráðið sam-
þykki, um leigu á húsnæði til íbúð-
ar, hámark húsaleigu og annað til
tryggingar því, að bæjarbiiar geti
notið þess húsnæðis, sem til er eða
verður í bænum.
Jafnframt verði þá úr gildi num-
in lög um húsaleigu í Reykjavík
o. s. frv.
Benti J. M. á og eins aðrir flutn-
ingsmenn, að þótt nauðsyn kynni
að hafa verið á húsalejgulögunum
þá er þau voru sett, nauðsyn sem
stríðið skapaði, þá væri hiin nú fall-
in af sjálfu sér og eigi afsakanlegt,
að láta nauðungarráðstafanir,
gerðar í stríðinu, standa lengur en
brýn nauðsyn bæri til. Hfisaleigu-
lögin hefði og unnið sjálf á móti
tilgangi sínum á marga lund, sér-
staklega með því, að þau hefði fælt
menn frá að byggja, fælt menn frá
,því að leigja út herbergi 0. s. frv.
En eigi virtist þó rétt,að svokomnu,
að afnema öll ákvæði um eftirlit
með húsaleigu.
Málinu lauk svo í neðri deild, að
þingsál.till. var 'samþykt með 13
atkvæðum gegn 2, og send til efri
deildar.
Frá Alþingi.
Neðri deild.
Afgreidd voru til efri deildar í
gær þingsályktunartillaga mn heim
ild fyrir landsstjórninia að greiða
fé úr ríkissjóði til dýrtíðaruppbóta
o. fl.
Það eru þessar upphæðir:
5400 kr. til launauppbótar handa
væntanlegum sendiherra í Kaup-
mannahöfn. 20,000 kr. til þess að
launa ræðismann íslenzkan í Genúa
í. ítalíu. Dýrtíðaruppbór til Jó-
hanns Pr. Kristjánssonar af fjár-
lagalaunum hans, samkvæmt 33. gr.
iaunalaganna. Alt að 25,000 kr. til
dj-rtíðaruppbóta handa starfs-
mönnum Búnaðarfélags fslands og
Búnaðarsambandanna. Skal upp-
bæð þessari skift þannig, að laun og
dýrtíðarbætur         starfsmannanna
verði í samræmi við sambærileg
iaunaákvæði launalaganna. 11,000
kr. viðbótarstyrk 1920 til vélbáta-
ferða xim ísafjarðardjúp.
Handa hverjum lækni, sem full-
numa verður á árinu, 1000 krónur
til þess að sækja fæðingarstofnun
erlendis.
80 þús. krónur til styrktar báta-
ferðum á flóum "og fjörðam kring
um land. (Með þessari veitingu
voru teknar aftur þingsályktunar-
tillögur, er komið höfðu fram um
styrk tii mótorbátafei'ða hér og
hvar og stjórninni falið að nota
fjárveitingu þessa eftir því sem
bezt þykir henta).
Launauppbót handa barnakenn-
urum, þannig að þjónustualdur sé
miðaðiar við þá er kennarinn var
fyrst fastráðinn við skóla og að eng
in breyting verði talin á þjónustu-
aldri, þótt kennari flytjist frá ein-
um launaflokki til annars.
Samþykt var heimild handalands
stjórninni til að veita styrk til að
kaupa björgunarbát, og afgr. til
stjórnarinnar. Ennfremur þingsá-
lyktunartill. um vöruvöndun.
Næeti fundur
er í dag kl. 10. Þá verður tekið á
dagskrá: Pjölgun þingmahna í
Reykjavík með mörgum breyting-
artillögum, lánbeiðni frá ostabúinu
í Sveinatungu (20 þirs. kr. úr við-
lagasjóði í viðbót við 10 þús. sem áð
ur hafa verið veittar búinu), þings-
ályktunartillaga frá E. E. um auk-
inn ullariðnað í landinu, og nýi
bankinn.
Efri deild.
Þar urSu 9 frumvörp að lögum
í gær, enda voru 3 fundir haldnir.
En aðalatburðurinn í deildínni var
sá, aS frv. um heimild fyrir stjórn-
ina til aS stofna innlenda peninga-
sláttu var d r e p i 3 meS rökstuddri
dagskrá frá Halldóri Steinssyni.
Var hún samþykt með 10 atkvœðum,
<?n þessir 4 greiddu atkvæði á móti:
Hj. Sn., K. E., S. E. og G. B.
Öll mál á dagskrám fundanna
voru afgreidd með afbrigðum frá
j.-ingsköpum.
Lög frá Alþingi afgreidd í gær:
Viðauki við lög um stimpílgjald.
Breyting á tilsk. um sáttanefndir.
Kensia í mótorvélfræði. Breyting á
lögum um lögreglusamþyktir.
Manntal á íslandi. Bann gegn botn-
vörpuveiðum. Breyting á póstlög-
viin. Gullforði Islandsbanka. Bann
gegö innflutningi á óþarfa varn-
ingi. Gjöld til holræsa og gang-
stétta. Bann gegn innfultningi á
vörum er sýkingarhætta getur staf-
að af. Notkun bifreiða. Heimild um
Kjarna og Hamra.
Nýji bankino.
Nefndarálit komið.
Sameinaðar fjárhagsnefndir
beggja þingdeilda hafa á nokkrum
fundum athugað frumvarpið, ýtaist
ineð leyfisbeiðendum eða út af fyr-
it sig, til þess að geta sem bezt
glöggvað sig á málinu.
Nefndinni varð það brátt Ijóst,
að óhugsandi var no ai'greiða slíkt
mál sem þetta á þessum stutta þing-
tíma.
Leyfísbeiðendur hafa haldið því
fram, að hér sé veruleg þörf á auk-
inni bankastarfsemi t)g meira veltu-
fé en bankarnir nú hafa ráð á, og
haf a tilf ært mörg dæmi þvi til sönn-
unar, sem nefndin verður að fallast
á.
Aríð 1885, er Landsbankinn var
títofnaður, voru t. d. útfluttar vörur
landsins taldar kr. 4312295. En árið
1902, er íslandsbanki var st'ofnað-
nr, námu útfluttar f vörur kr.
11938294. Árið 1914 n>ímu útfluttar
vörur kr. 20830000, og 1916 kr.
40101000. Þetta sýnir, hve hrað-
fara velta landsins hefir vaxið.
Það er því auðsætt, að hafi verið
ástæða til að stofna annan banka
1902, er íslandsbanki var stofnsett-
ur, þá ætti eigi að vera minni þörf
á því nú. Og nefndin verður að vera
þeirrar skoðunar, að hollast sé fyr-
ir laiidið, að eðlileg samkepni geti
myndast í bankaverzlun, eins og í
annari verzlun, svo fljótt, sem hægt
er aö sjá fyrir henni.
Þess utan virðist það beint æski-
iegt, að að minsta kosti sé hér einn
banki, sem sé laus við áhrif og af-
skifti stjórnmálanna í landinu, en
það getur því aðeins orðið, að þing
og stjórn hafi engin áhrif á rekstur
bankans.
Samkvæmt þessu er það álit
nefndarinnar
að þörf sé fyrir þriðja bankann, og
að.það   geti  ekki  sett  núverandi
banka í neina hættu, þótt hann
sé   stofnsettur.    Þvert  á   móti
mundi það létta undir með þeim
að  uppfylla þær skyldur,  sem
þeir hafa við þjóðfélagið.
Nefndin var á einu máli um það,
að ékki gæti hún fallist á frumvarp-
ic óbreytt. Vill hún því gera á því
allmiklar breytingar, og varS sam-
komulag um flestar breytingartil-
iögurnar við umsækjendur.
Sumir nefndarmenn lögðu áherzlu
á, að þingið á sínum tíma setti á-
kvæði um, hvað gróði banka mætti
vera mestur með gefnu tilefni fyrir
augum, og álitu, að f jarstæða væri
að heimila bönkum að græða tak-
markalaust. Hinsvegar álítur nefnd
in, að nauðsynlegt væri að tryggja
hluthöfum og varasjóði sómasam-
legan arð, áður en skattur yrði á
lagður, og áleit, að sá hreini arður
mætti ekki vera minni ea 15% af
hlntafénu, ef tiltök ættu að vera
til að fá útlent fé í fyrirtækið.
Til nefndarinnar var og vísað
frumvarpi til laga um að gera
Landsbanka íslands að hlutafélags-
banka. Og ennfremur hefir nefnd-
inni borist erindi frá íslandsbanka
um leyfi til hlutafjáraukningar.
Nefndinni virðist að þessi mál
standi í nánu sambandi hvert við
annað, en er samhuga um að leggja
til, að öllum þessum málum verði
vísað til stjórnarinnar til undirbún-
iil næsta þings, og að stjórnin
í tillöugum sínum bendi á. á hvem
hátt hún álítur- tiltækilegast að
auka starfsfé Landsbankans.
Þetta er í stuttu máli álit nefnd-
arinnar. Breytingar hennar á frv.
þýðir ekki að rekja hér, því að telja-
NÝIA BÍÓ
Réttlætið
umfram alt.
Áhrifamikill sjónleikur í þrem
þáttum, leikinn af ágætum leik-
endum.
Myndin sýnir baráttu ungr-
ar móðnr, sem berst gegn ó-
drenðlyndum fððnr fýrir rétti
barns sins og eru margir kafl-
ar hennar átakanlegir.
Sýning i kvöld kl.   9.
mmmmmmBammmmmmassm
Pyrirlggjandi hér á staðnum:
Varahlutar allskonar fyrir
BOLINDERS mótora
Ennfremur  lampabrennarar  fyrir
sömu vélar.
G. EIRÍKSS, Reykjavík
Einkasaii á íslandi.
má víst, að málið gangi til stjórn-
arinnar. Mál þetta átti að vera á
dagskrá neðri deildar í gærkvöldi,
en vegna þess að nefndarálit þetta
var þá ókomið, var því frestað.
12 vélbáta vantar.
Sú fregn barst hingað í gær-
kvöldi, að af vélbátum þeim, sem
fóru til fiskjar frá Sandgerði í
gærmorgun, hafi 12 eigi komið að
landi aftur,                                        1
Bað stjórnarráðið björgunar-
skipið Geir í gærkvöldi að fara suð-
ureftir og leita bátanna, en „Geir''
gat eigi farið vegna þess að vélin
/ar ekki upphituð, og var því botn-
vörpungurinn „Víðir" fenginn til
fararinnar.
Inflúenzan
í Vestmannaeyjam.
Morgunblaðið átti tal við Pál
Bjarnason ritstjóra í Vestmanna-
eyjum í gær. Hann var þá að koma
á fætur úr inflúenzunni. Hann
skýrði oss svo frá, að meiri hluti
Eyjarskeggja lægi enn í veikinni,
en engir mundu mjög hættulega
veikir. Þrjú börn kvað hann hafa
dáið. — Verst hefði það verið fyrir
Eyjarnar á þessum raunatímum, að
ekkert eldsneyti var þar til. Sjiikl-
ingarnir liggja í kulda og tefur það
nijög afturbata. Hörgull hefir einn-
ig verið á nýmeti og mannleysi
og illar gæftir hafa hamlað því, að
sjóróðrar væri stundaðir. Altaf um-
hleypingar. 1 gærmorgun dágott
veður og réru þá tveir bátar. En svo
brast á með ofsarok, eins og hér, og
urðu bátarnir að snúa aftur ognáðu
nauðulega landi.
N
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4