Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						77. Mað
TIMINN, fimmtudaginn 14. apríl 194ff.
¦*?${»»*»?»y??»»ti*!t?tí**?»?»*?&
ísiendingajpætúr
i
ittxæs
*?*í»»»»»»»»»4

»*****»**?**-?*?+**(«*?*?< ;j
Dánarminning: Margrét Benediktsdóttir
húsfreyja á Hólsbrekku
Þsu hjón, Alfheiður Sig-
urðardóttir og Benedikt
Kristiánsson, Einholti, Aust-
ur-Skaftafellssýslu eignuðust
11 börn, er upp komust. Þau
voru fædd á árunum 1878—
1898. Árið 1948 voru þessi ell-
efu systkini öll enn á lífi og
við sæmilega góða heilsu.
Það ár átti elzta systkinið 70
ára afmæli, yngsta systkinið
50 ára afmæli og miðaldra
systkinið 60 ára afmæli.
Þegar Benedikt Kristjáns-
son í Einholti féll frá árið \
1935, skrifaði minningargrein;
um hanh hinn mæti maður
Þorbergur Þorleifsson alþm. í
Hólum. Minningargrein sú
kom í Tímanum 5. febr. 1936.
Þorbergur rekur í umræddri
minningargrein greinilega
ætt Benedikts og hefi ég ekki
þar við að bæta. En um ætt
Álfheiðar hefi ég ekki minni
til að hafa séð að nokkru rak
in og get ég lítið bætt úr í því
efni. Álfheiður var af göml-
um og góðum skaftfellskum
ættum. Sigurður faðir Álf-
heiðar var sonur Einars
bónda að Brunnum í Suður-
sveit, Eiríkssonar. Sá Eiríkur
var   sonur   Þórdisar   systur
Útvarpsþátturinn frá Bremerhafen
afkastasaga Margrétar. Við,
sem höfum lifað í námunda
við Margréti öll hennar 63
æviár, vitum, að lífsstarf
hennar var bæði mikið og
merkilegt, svo að sérstætt er
talið af öllum, sem til
þekkja.
„Enginn  mun  telja  hauðrið
hrapa
húsfreyju  góðrar viður lát.
En hverju venslavinir tapa,
má vottinn sjá á þeirra grát".
í vöggugjöf hlaut Margrét
mikinn þrótt, bæði á andlegu
Jóns Eiríkssonar konferens-1 og líkamlegu sviði. Hún var
ráðs. Margt manna hér í vel af guði gefin til þess að
Skaftafellssýslu er komið frá inna af höndum mikil störf,
þeim systrum Jóns Eiríksson- i enda má segja að gangi
ar og margt mætra manna. kraftaverki næst, hvað af-
víða um land,\og má þar til köstin urðu mikil. Hún gekk
nefna Ólafíu Jóhannsdóttur, | alltaf glöð að starfi, enda
hina miklu andans og líknar- j fannst henni skyldan helg
starfsemiskonu, og Einar og ljúf að vinna fyrir heimil-
Benediktsson .skáld, sem ið og barnahópinn, heimilið,
bæði munu komin frá Önnu' sem hún hafði ásamt manni
Eiríksdóttur. Þetta skal hérjsínum byggt upp frá grunni,
ekki meir rakið. Um móður-  og barnahópinn, sem fór sí-
ætt Alfheiðar hefi ég énn
ekki fengið mikið að vita.
í umræddri minningar-
grein um Benedikt í Einholti
segir meðal annars:
„Mikið lífsmagn og frjó-
semi sýnist vera í ætt Bene-
dikts. Talið var, að afkom-
endur þeirra hjóna væru 86,
er hann lézt, þar af 75 á lífi.
Eru sporin ýmis konar, sem
þessi    fjölskylda    markar
stækkandi og varð » brátt
hennar gleði og hjálp á
margan hátt. Hvar sem Mar-
grét var, þar var ástríki, gleði
og starf, hver sem henni
kynntist, hreifst með af henn
ar einstöku eiginleikum.
Flestir geta gert sér í hug-
arlund hversu mikið andlegt
og líkamlegt starf liggur í
því   fyrir   einyrkjakonu
„Sjómaður" hefir fundið að j
því í dálkinum ,,Á förnum j
vegi", að í útvarpsþætti frá
Bremerhafen kom fyrir dálít-
ið samtal tveggja sjómanna,
sem höfðu fengið sér í staup-
inu. Með því að ég ber á-
byrgð á þessu atriði, vil ég
fyrst og fremst þakka sjó-
manni það, að hann finnur
að þessu af hófsemi og skyn-
semd, að minnsta kosti að
frátekinni  fyrirsögninni.
Það er oft mjótt mundangs
nófið hvað má láta flakka í
útvarp og hvað ekki, og
aldrei sýnist öllum eitt um
það. Eitt eru blessuö blóts-
yrðin. Það er gamalt vanda-
mál og verður eilíft vanda-
mál fyrir útvarpið. Það væri
hægt að setja frómar konur
til að vinsa allt slíkt úr dag-
skrá útvarpsins. En eigum
við að gera það?                      i
Þessi umræddi þáttur var
tekinn upp af ungum manni,
sem mun síður en svo hafa
tekið samtalið mjög hátíð-
lega, en látið það fara með
á plötunni hingað heim, af
því að samtalið var mjög lif-
andi og ekta. En okkar hér
var að ákveða hvað úr þætt-
inum skyldi taka og hverju
sleppa (úr var felldur einn
kafli: of löng þýzka). Mér
þótti ekki efalaust hvort
þetta samtal ætti að fara. Ég
bar það undir samverka-
mann minn í skrifstofunni,
og síðan formann útvarps-
ráðs, báða í síma. Sagði sem
mér þótti, að samtalið væri
nokkuð stórort, en mjög ekta
og lifandi. Hvorugum þótti
ástæða til að fella það úr.
„Sjómaður" virðist halda,
að samtalið hafi verið leikið
eða sé einhver tilbúningur,
sem nauðsynlegt hafi þótt að
fá í slíkan þátt, til þess að
ekkert vantaði. Þessu fer
mjög fjarri. Hljóðnemmn"
hefir „heyrt" samtalið, rétt
eins og það var. Hitt varðar
þó mestu, að sjómanninum
finnst samtalið ljótt. Þetta
finnst mér fjarstæða. Ekkert
var „ljótt" í samtalinu, nema
þá þessi hversdagslegu blóts-
yrði, sem ungar Reykjavík-
ur-blómarósir     láta     einnig
Efíir Helj|a HJwrvar.
rigna yfir okkur á götum og
almannafæri, öldungis alls-
gáðar og af almáluðum
meyjarVörum. Samtalið sýndi
það eitt, og ekkert annað, að
tveir sjómenn höfðu skvett í
sig á frívaktinni, þýzku víni,
góðu og ódýru, eftir tuttugu
daga útivist og hrakninga og
hundavakt í stórsjó og for-
aðsveðrum. Það var þá fyr-
irsögnin! Þeir stældu, eins og
beztu vinir gera oft við skál,
annar með stórum orðum. En
hvergi örlaði á ljótri hugs-
un. Það er varla sæmilegt að
tala um „bölbænir" í þessu
sambandi,  eins og  gert  er í
beztu leikarar okkar hafa
hvað eftir annað leikið
drukkna „sjómenn" í útvarp-
ið af mikilli íþrótt, þar að
auki pörótta og hlálega „sjó-
menn". Enginn hefir fengið
sér slikt til, og enginn mundi
hafa fengið sér til, þó að þeir
Brynjólfur og Lárus hefðu
„leikið" þetta umrædda sam-
tal í útvaiMS, fremur dáðst
að þeim, hefðu þeir gert það
eitthvað nálægt því svona vel.
Hvernig má þá þessi stutta,
ófalsaða mynd úr mannlegu
lífi kasta skugga á sjómenn,
og það í íélagsskap þessara
fáorðu,  rósömu  manna,  sem
fyrirsögn greinarinnar í Tím þarna komu fram við starf
anum. Rödd unga mannsins sitt, allan þáttinn út, fullir
(ég ræð æskuna af röddinni), hófsemdar og manngöfgi, 'að-
þess sem meira talaði, Varjgætnir, orðvarir, með djúpah
svo hrein og hlý, bak við full-  skilning á fárlegum örlögum
stór orð, að ekki má þá af
máli þekkja, ef þar talaði
ekki hinn bezti drengur. Og
ég segi eins og er: Það var
þessi einlæga rödd, sem mér
fannst afsaka samtalið með
öllu, að því leyti sem afsök-
unar kynni við að þurfa. Og
samtalið endaði eins og í
leikriti, í fullkomnu og sjálf-
sögðu jafnsætti: sá sem slæi
mundi verða sleginn, og ekki
meira um það, allt klappað
og klárt.
Mér er nú spurn: hvernig
má þetta vera sjómönnum til
hnjóðs? Er það ekki alkunna,
áhuga og var þar ágætur liðs
að j maður. Bæði þessi félög minn
í  bera undir brjóstum, fæða og ast hennar með virðingu og
manna og þjóða.
Hitt er vissulega satt, .^sjó-
maður" góður: það væri hægt
að fara í veizlur á Borginni
og viðar og fá þar „samtöl"
nóg. En það kynni að vanta
i þau sjávarseltuna og þetta
lifandi blóð.
En — „allt orkar tvímæl-
is þá ert gert er", segir spak-
mælið. Gegn tilfinningunni
eru engin rök, og engin skyn-
semi á þar við. Ef svo er, að
einhverjum sjómanni, konum
þeirra eða mæðrum, kynni að
þykja miður gert með þessu
að sumir þeirra muni skvetta útvarpi, þá er að snúa þykkju
í sig í höfnum, eftir hroll og sinni að mér einum, þvi að
vos? Hefir nokkrum lifandisvo ber að gera, eins og á
manni dottið í hug að verastóð. Þó vænti ég, að sjó-
að breiða einhverja dulu yf-menn minnist þess ekki, að
ir það? Og hvað ætti slíkurég hafi áður viljað gera þeim
tepruskapur að þýða? Margir neitt til hnjóðs.
Nýlendustaða Grænlands
Eftir dr. Jón Dúason.
þjóðlífinu. Yfirleitt virðist annast á allan hátt 15 börn,
það vera svo um börn Bene- I þótt ekki þyrfti að annast til
dikts, að þau eru framsækin t áframhaldandi fullkomnun-
og una ekki í kyrrstöðufar- ' ar nema 11 þeirra, og þetta
veg forfeðranna. Er fjör og starf mátti heita unnið í hjá-
áhugi     fyrir     umbótum    og verkum   með   eldhússtörfum,
þökk.
Séra Eiríkur Helgason í
Bjarnarnesi jarðsöng Mar-
gréti. Hann var henni kunn-
ugur og heimilinu í Hóla-
brekku.    í ræðu sinni vakti
breyttu og bættu lífi einkenh  þjónustubrögðum og annarri  hann athygli okkar á því, að
andi fyrir þau", o. s. frv.      ) hússtjórn, og ekki kom það
Nú eru umskipti orðin, eitt sjaldan  fyrir, að konan brá
þessara    11    systkina, barna'sér   á   engjarnar   um   hey-
Alfheiðar og Benedikts í Ein-
holti, er nú fallið frá. Það er
Margrét Benediktsdóttir hús-
freyja í Hólabrekku. Hún
andaðist að heimili sínu 18.
marz 1949 og var jarðsungin
að Brunnhólskirkju 29. s. m.
Margrét var fædd að Við-
borði 27. jan. 1886. Hún flutt-
ist ung með foreldrum sínum
að Einholti árið 1898. Hún
giftist eftirlifandi manni sín-
um, Bjarna Eyjólfssyni frá
Reynivöllum vorið 1904, þá
18 ?ra. Brátt byrjuðu þau
hjón búskap í Holtum og
hafa þau búið þar síðan eða
í 45 ár. Þau hjón eignuðust
15 börn, 4 dóu ung, en 11 eru
á lífi, það   yngsta   19   ára.
annatímann. En þá verðum
við að hafa í huga, að börnin
voru farin að koma til hjálp-
ar, þegar márgt var orðið í
heimili.
Margrét var trúuð kona og
lét sér mjög annt um kirkju-
ferðir og kirkjusöng, enda
var maður hennar um langa
tíð forsöngvari í Brunnhóls-
kirkju. Einnig lét Margrét sig
miklu skipta félagsmál sveit-
arinnar. Hún vann um 20 ára
skeið í ungmennafélagi sveit-
arinnar með miklum áhuga
og f jöri og tók þátt í skemmt-
unum fram að síðasta ári og
dansaði sem ung væri. Hún
var einn af stofnendum
kvenfélags    sveitarinnar    og
Þetta er í stuttu máli ævi-og I vann þar einnig af - miklum
oft hefði verið lítið um efni
í Hólabrekku og húsakynni
stundum ekki stór, en þó
hefði alltaf mátt bæta við
gamalmenni eða barni á
heimilið, þegar á þurfti að
halda. Hann lýsti lífi og
starfi Margrétar svo vel, að
hrifningu vakti, og einmitt á
þá leið, að ekkert var ofsagt
í þeirri fögru mannlýsingu.
Já, við vissum öll, að hjónin
í Hólabrekkunni voru ekki
efrmð, en hitt var þó alltaf
augljósara, hvað þar var
mikill ríkidómur, þegar miðla
þurfti öðrum, hvort heldur
voru vandamenn eða vanda-
lausir. Oft var komið þangað
gamalmenni, sem þurfti að
koma á gott heimili til um-
önnunar, og margur barna-
hópurinn var það — auk eig-
(Framhald á 7. slSu).
Frá tímabilinu 986—1280
er til fjöldi réttarminja frá
Grænlandi, en þær éru allar
úr Grágás.
Frá öldunum eftir 1281
þekkist einnig fjöldi réttar-
minja frá Grænlandi, en þær
eru allar úr Jónsbók.
Engar minjar grænlenzkra
eða erlendra laga þekkjast
frá Grænlandi, heldur aðeins
íslenzk lög og islenzkir stjórn
arhættir. Þetta er aðeins
hægt að skýra og skilja svo,
að Grænland hafi lotið lög-
gjafarvaldi Alþingis íslands,
svo sem hlaut að vera.
í Oddverja-annál og Græn
lands-kröniku Lyschanders,
sagnaritara hins norsk-
danska konungs, eru upplýs-
ingar um, að það, sem sam-
þykkt var af Járnsíðu á Al-
þingi 1271, hafi eftir þing ver
ið sent til Grænlands.
Hefði Magnús lagabætir
sett nýja lögbók fyrir Græn-
land á síðari hluta 13. aldar,
mundum við hafa upplýsing-
uninni   voru   reiknuð   sam-
kvæmt þeim.
Annáll, sem Finnur Magn-
ússon afritaði á Austurlandi,
og var afrit af miklu eldri
annál, segir að Jónsbók hafi
verið send til Grænlands éft-
ir þing 1281, og slíkt hið sám'a
segir sagnaritari hins norsk-
danska konungs, er var sann
orður maður og mikils virtur
á sinni samtíð. Frumheimila
beggja er án efa saga 'Magn-
úsar lagabætis, rituð^af
Sturlu Þórðarsyni undir/yfir-
umsjá konungs sjálfs-°óg
æðstu forráðamanna Sror-
egs, en er nú að mestu léýti
glötuð.
Þarna er þá skýringia. - á
því, að allar réttarminjar^fra
Grænlandi eftir 1281 eru Tir
Jónsbók.
En hvað segir Jónsbók?
Hún telur sig vera. lögbók
fyrir ísland og Grænland ¦og
allt hið vestræna svæði",' svo
að öll útlönd eru í austri,'ekk
ert í vestri. í Farmanna-lög-
ar um það. Sérstög lögbók Um, kap. 8, segir Jónsbók ber
fyrir    Grænland    hefir    þvíjum orðum, að Grænland   sé
innanlands og leggur misháa
aldrei verið til. Það hefir
meira að segja aldrei verið
gefin út nokkur einasta sér-
stök réttarbót fyrir Græn-
land, og það er sannað mál,
að verzlu'n þess var éinökuð
frá Björgvin samkv. einokun-
arlögunum fyrir ísland, og
gjöldin   af   Grænlandsverzl-
refsing við rofi innlendra og
erlendra manna á skipan, þ.
e. farrúmi á skipi, þar. Text-
inn er svona:
„Nú ef háseti rýfr skipan
undir   stýrimanni,   ok  verðr
hann at því vitnissannr, rýfr
fFramhalcl a 7. siðu).
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8