Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Þóroddur Guðmundsson frá Sandi:
Bókmenntafrömuour í Vesturheimi
Áliugamál og viðf angsef ni undarins, enda eru ræður þess
manna e'ru margvísleg. Sumir ( ar hinar skemmtilegustu af-
leggja stund á skemmtanir,' lestrar og fróðlegar, því að
þegar færi gefast. Aðrir láta höfundur kemur víða við.
einskis ófreistað til að auðga' Sumum kann að virðast nokk
sig og veita sér þau þægindi,'uð af endurtekningum. En
sem fást fyrir fé. Ýmsir leita' ekkert er eðlilegra. Þetta eru
að nautnum eða yegtyllum, en lögeggjanir og eiga erindi til
fá þorsta sínum aldrei svalað. allra íslendinga, jafnt austan
Enn eru þeir, sem kosta kapps hafs sem vestan. Fyrst og
um að láta öörum í té lífsverð fremst eru þær þó unglingum
mæti, efniskennd eða andleg,: hoilur lestur, minni helzt á
leiða í ljós dulin sannindi, lið . sum rit Jóns heitins Aðils, t. d.
sinna bágstöddum, fræða eða ' Dagrenningu, sem vöktu ungn
auka kynni og gagnkvæman menn til umhugsunar og dáða
það  gefur henni    ekki    sízt
gildi.
Því miður er þó einn ókost-
ur á þessari taók, en eigi mun
hann vera höfundarins sök,
heldur prófarkalesafans, því
að í henni er mikill fjoldi af
I slendingaþættir
95 ára: Guðmunda Friobjörg Jónsdöttir
A fjórða dag jóla varð 95
ára ekkjan Guðmunda Frið-
prentvillum, línum ruglað o. bj0rg jónsdóttir í Sandfells
s. frv. Væri ekki vanþörf á að. haga ^ Axarfirði. Hún er fædd
leiðrétta sumt af því, þó að|a3 yíðihóli á Hólsfjöllum 28.
annað sé meinlausara. Auðvit
i 12.   1858.   Foreldrar   hennar
að draga prentvillurnar ekk-|voru hjonin Jon Árnason og
ertúráhrifagildibókarinnar,;Kristín Eiríksdottir; sem
sem er mikið. Þeim, sem ekki'bjuggu &Uan sinn aldur þar
hafa þegar lesið Ættland og goðu bui  Þeim hjonum varð
skilning milli  þjóða og  ein-(laust eftir aldamótin síðustu. erfðir, ráðlegg ég að gera það  l2  barna auðið,    var    Guð
staklinga. Ófáir slíkra manna \    Mér fyrir mitt leyti fannst hið allra fyrsta. Þá mun ekki! munda hig g j röðinni. Dauð-
eru svo fórnfúsir og ósérhlífn þó enn meiri fengur að síðari [ iðra þess.                                    J ann bar að garði og hj0 skarð
Að síðustu þetta: Þegar ég j    barnahópinn    f    reisulega
var  heima   í  föðurgarði  og ;burstabænum á Víðihóli.Hjón
ir, að þeir unna sér engrar hluta Ættlands og erfö'a. Fjall
hvíldar, eins og þeim sé í blóð . ar hann um islenzk skáld og
borin — eða þeir hafi þroskað j verk þeirra. Þessir höfundar
gleypti svo að segja allt les-
iin máttu horfa á eftir þrem
af eigin rammleik — hvöt tileru teknir til meðferðar: Jón';efni, sem á vegi mínum varð, hkkistum dætra sinna  10   5
að láta sem mest gott af sér; Þorláksson,
Matthía
leiða öðrum til farsældar og. Jochumsson, Grímur Thom-
þroska, menningar eða þjóð-jsen, Örn Arnarson, Jón Magn
þrifa.                                            ússon, Hulda, Sigurður Egg-
Einn úr hópi síðast nefndra erz, Halldór Hermannsson,
mahna er doktor Richard' Jónas Hallgrímsson, Davíð
Beck, prófessor í Norðurlanda Stefánsson, Þorsteinn Gísla-
málum við ríkisháskólann í son og Einar Benediktsson.
Norður-Dakóta. Má sjá af Sérstaklega þótti mér mikill
mórgu, aðhannsitur ekki auð (f engur að ritgerðunum um
um höndum, þegar hlé verður (sera Jón á Bægisá, Jón Magn-
á kennslustörfum. Árum sam'ússon,    Huldu    og    Þorstein
an hefir hann flutt fjölda fyr ; Gíslason. Hika ég ekki við að J skriflegri. Mun það hafa ver
irlestra um bókmenntir og telja þessar greinar með þvijið einsdæmi.
ménningu Norðurlanda víða í bezta, sem um þessi skáld hef Stundum hefir því verið'
Bandaríkj unum og Kanada. j ir verið skrif að, ef ekki það al- haldið fram, að prófhestar
Hann er líka skáld gott og af- j bezta. Að minnsta kosti þykir stæðu sig ekki vel, þegar út í
kastamikill rithöfundur, enda! mér enn þá vænna um þau lífið kæmi. Próf. Richard
hamhleypa til starfa. Að þjóð^eftir að hafa lesið greinar dr. Beck hefir gert þessi ummæli [en^g^"  ""Gottskálkssonar
rakst ég m. a. á skyrslur gagn og 3 ara asamt kistu einnar
fræðaskólans a Akureyni,'frœnku þeirra. Barnaveikin
hafði m. a. gaman af að nam þessi utlu lif burtu ft
grúska í prófskýrslum og sja ¦.._-_ Mlfa manuðinum. Hin
einkunmr brautskraðra gagn börnin þeirra komugt m fuU_
fræðmga Mer er enn i minm, orðinsara :plest þeirra barust
hvað ég dáðist að emkunnum með straum landanna til Vest
Richards Becks við gagn-
fræðapróf. Ég man ekki betur
en hann fengi þá hæstu ein-
kunn, sem hægt var að fá í
íslenzku, bæði munnleg'ri og
urheims, en Guðmunda kaus
fremur að fara að ósk föður
síns og helga landi feðra
sinna líf sitt og starf. Hefir
það borið góðan áfangur með
al annars hefir líf hennar nú
auðgað land okkar með 58
börnum, barna-taörnum og
barna-barna-börnum.
Guðmunda giftist árið 1880
25. júlímánaðar Friðriki Er
ræknis- og kynningarstörfum' Becks. Leiðsögn hans er svo ómerk. Eg fæ e'kki betur séð
meðal Vestur-íslendinga hef-'.örugg, skilningur hans á verk'en hann standist hverja þá
ir hann unnið af mikilli fórn- um þeirra skýr og óvilhallur.' raun, sem skóli lífsins leggur
fýsi. Og eftir hann liggur stór Einhvern tíma hef ég séð honum á herðar, með sömu
merkilegt starf i bókmennta- eða heyrt þvi haldið fram um ; ágætum sem hann stóðst próf
sögu og ritdómum. Á síðasta Richard Beck, að hann hrós-' ið í eftirlætisnámsgrein sinni,
ári gaf hann út eftir sig litla,''aði Öllum og öllu. Þetta er \ íslenzkri tungu, við gagn-
en fallega, ljóðabók á ensku: fjar'ri sanni. Hitt er rétt, að: fræðaprófið á Akureyri forð-
A Sheaf of Versis.    Er    ekki.hann lítur fyrst og fremst á'um.
sjálfmenntað sig, enda er at
hygligáfa hennar góð og
minni frábært, einkum er við
kemur hennar æsku og
bernsku. Um mánaðartíma
lærði hún sáu'm niður í Vopna
firði, sem varð henni nota-
drjúgt síðar. Hún saumaði sér
m. a. skautbúnlng og mikið
fyrir aðra. Ánægju hefif hún
haft af söng og hljóðfæraleik
og bæði hún og maður hennar
léku nokkuð á hljóðfæri.
Þrátt fyrir hinn háa aldur
Guðmundu er hún vel ern og
frá  Garði  í  Kelduhverfi  e^PT^ vel með því, sem ger
var hún síðari kona hans. Frið
rik var áður kvæntur Sabínu
systur Guðmundu og höfðu
þau eignazt einn son, Jón Er-
ling,     sem     síðar   kvæntist
ist í dag, bæði því, isem ut-
varpið flytur, enda hlustar
hún mikið á það og hefir
ánægju mikla af því, oe; því,
sem gerist í kringum hana.
Þuríði   Vilhjálmsdóttur     fráíHún hefir íótavist en sjón ogr
heiglum hent að fullnægja ^kostina og stillir aðfinnslum
þeim kröfum, sem gerðar eru' sínum í hóf, gætir meir prúð-
til ljóðagerðar i hinum ensku; mannlegrar háttvísi en ýmsir
mælandi heimi. Árið 1950 gaf aðrir íslendingar, sem leyfa
hann út ljóðskáldsögu fslend-[sér að dæma höfunda og verk
inga 1800—1940 á ensku, um'þeirra, ósjaldan af lítilli sann
hálft þriðja hundrað blaðsíð- j girni eða jafnvel stráksskap.
ur að stærð í Skírnisbroti með Sem dæmi þess, að dr. Beck
smáu letri, svo að hér er ekk- r sé vægðarlaus og strangur
ert smáræðis verk á ferðinni. ] dómari, vil ég geta þess, að
Hitt er þó meira um vert, að mér þykir jafnvel of mikillar
verkið er hið vandaðasta í alla , gagnrýni gæta hjá honum á
staði, skáldin metin og dæmd' sögum Huldu. Að mínum
af víðtækri þekkingu, djúpum!dómi hefir þeirri ágætu skáld
skilningi og frábærri sann-!konu enn eigi verið skipað í
girni. Efa ég stórlega, að nokk' þann heiðurssess af ritskýr-
I nóv. 1953.
Kópavogssöfnuði
gefnir fagrir
kirkjugripir
Við aftansöng í Kópavogs-
skóla á aðfangadag bárust
Kópavogssókn dýrar gjafir.
Syðri-Brekkum. Hann ólu þau
Guðmunda og Friðrik upp
ásamt 6 börnum, sem þau
eignuðust, þeim: Kristínu,
giftri Jóni í Sandfellshaga,
Gunnlaugi smið á Akureyri,
Árna, sem dó 1913 á þrítugs
heyrn tekin að dofna svolítið.
Hugstæðar éruhennl'eirik-
um hinar miklu þjóðlífsbreyt
ingar, sem orðið hafa hjá þjóð
inni á hennar ævi. Hún geym
ir skýra mynd ísaáranna I
huga sér, þegar siglingalaust
aldri, Herborgu, giftri Guð-ivar við Norðurland fram 'að
mundi á Syðra-Lóni á Langa j höfuðdegi. Hún man tíð ein-
nesi, Stefaníu, giftri Jóni a, ókunar dönsku kaupmannann
Ytra-Lóni á Langanesi og Páli anna °g er hún 87 ara sömuI
á Kópaskeri                                greiddi sitt atkvæði fneð lýð-
Guðmunda og Friðrik hófu i veJdisst^f_nun a ísl.andi-. fa?ði
búskap sinn á Víðihóli, síðan I
í 2 ár á Nýjabæ á Hólsfjöllum jJ
íi"
Richard Beck að öllu leyti, svo' alls þorra lesenda vaxi því
hrifinn varð ég af óhlut- meir sem þeir kynnast verk-
drægni hans í skáldanna garð, um hennar betur. Á það eigi
hún:   „Þennan   dag  hef   ég
jlengi þráð að lifa, að tslalid
en þaðan fluttu þau niður í,vrði sjálfstætt lýðveldi".
Tvær      onefndar      konur Kelduhverfi    árið    1888    og I    Og ósk herinar er  sú, að
g6fu      fagran      altarisdúk. bjuggu fyrst að Sveinadal í 9 .ísland megi varðveita sjáli-
ur   Islendingur   hefði   leyst endum, sem henm bei. Hygg Nokkrar konur innan safnað ar 0g síðan á Syðri-Bakka í stæði sitt og samhjálp, ,sam-
þetta verk betur af hendi en(ég að astsæld hennar meðai arins undir f0rystu frú Helgu 16 ár.                                          |starf  og  friður  haldist  með
Sveinsdóttur   á   Sæbóli   gáfuj    Mann    sinn    missti    Guð- þjóðunum.
tvo    þrímálaða    ljósastjaka. munda árið 1915 og eftir það'j    Allir  ættingjar hennar  og
Stjakar þessir eru úr silfri og hefir hún dvalið í Sandfells-' vinir hugsa hlýtt til hennar
settir fögrum steinum. Stjak haga    hjá    Kristínu    dóttur á afmælinu og senda henni
ana smíðaði Jón Dalmansson' sinni og Jóni manni hennar.'sína beztu  óskir  um  fagurt
gullsmiður og er það einróma j    Guðmunda  er vel    greind' ævikvöld með þakklæti fyrir
álit allra, sem þá hafa séð að (kona, hæglát    og   sviphrein. þann    lærdóm ó'g  lífsneista,
þeir  séu  forkunnarfagrir  og Menntunar naut    hún    ekki j sem hún hefir kveikt og glætt
^! hin mesta listasmíði. Það er j mikillar  í   æsku   fremur  en  svo víða með sinni hógværu>
'að    sjálfsögðu    tilætlun    að fjöldi jafnaldra hennar. Lest-  "
stjakarnir    verði    á    sínum^ur, skrift og reikning lærði
tíma      eign      væntanlegrar '• hún í tvo vetrarparta en hef
Kópavogskirkju,   en   þangaðir samt á undraverðan hátt
til hún rís verða þeir þó not-
litið og taera þvi fagran vott,iaðir ^ guðWónustur safnað
hve höfundurinn    er    gagn- ^^ ^. & ^ fflerkasta>
víðsýni og hófsemi í frásögn,
er ég las þessa bókmennta-
sögu.
Kem ég þá að því ritverki
Becks, er mig grunar, að hon
um þyki hvað vænst um sjálf-
um, en það er Ættland og
erfðir, úrval úr ræðum og rit-
gerðum, gefið út af Norðra
(ég veit ekki hvenær, því að
ekkert áftal er sjáanlegt á
bókinni, en nýleg mun hún
vera). Þessi bók kom mér all-
mjög á óvart, svo hlýnaði mér
um hjartað við lest'u'r hennar.
Nálega tveir fimmtu bókarinn
ar  eru  hugvekjur  um  þjóð
síður við sögur hennar og
ævintýri en þulurnar og ljóð-
in. Svipað mætti líklega segja
um Þorstein Gíslason, sem
orti af miklum hagleik og var
atik þess einn af vorum ágæt
ustu Ijóðaþýðendum,
ógleymdum Jóni Bláskóga-
skáldi, þeim söngvasvan.
En hvað er ég að tala um
eiristakar ritgerðir? Þær hafa
allar sér til ágætis meira en
kunnugur þeim efnum,   sem
hann ritar um, fádæma hand (
genginn íslenzkum bókmennt, °g
ræknismál Vestur-íslendinga | um og ber djúpa virðingu fyr
og menningartengsl þeirra við [^ skáldgyðjunni og fræðadís
heimaþjóðina. Um þessi er- J inni. Ást hans á íslenzku máli,
indi er það að segja í stuttu íslenzkri þjóð' og íslenzkum
máli, að þau ættu að vera kær menningarerfðum birtist á
kominn fengur hverjum ís-|hverju blaði þessarar bókar
lendingi, hvar sem hann á! og leynist þó eigi síður milli
heima og hvaða flokk, sem línanna. Ég hef tvílesið bók-
hann aðhyllist. Svo þjóðleg ina spjaldanna milli og marg
eru þau að efni og hituð af.lesið suma kaflana. Er auð-
logandi ættjarðarást og um- sætt, að hún er blóð af blóði
bótaþrá, að lesandinn hrífst • höfundarins og hold af hans
ósjálfrátt með eldmóði höf-'holdi, ef svo mætti segja. Og
Hún lýsir ekki aðeins stórhug
dugnaði gefandanna og
listfengi gullsmiðsins, heldur
er hún lýsandi tákn þess
skilnings, sem margur hefir
enn á gildi kristninnar, og
ljóst merki þess áhuga sem
vaknaður er á því að söfnuð
urinn eignist fagra og hent-
uga kirkju á sínum tíma.
í nafni safnaðarins færi ég
hé'r með öllum gefendum .of-
annefndra kirkjugripa alúð-
arþakkir.
Gunnar Árnason
tignu og traustu framkomu,
sívinnandi höndum og hlýju
hjartaþeli.
S. Ó.'J.

j SkemmtanaleYÍ i -
tónlistarleyfi
I Frá næstkomandi áramótum er ski"ifstofa STEFs aft-
? ur opin allan daginn, þ. e. virka daga klukkan 9—12 og
1—5, nema laugardaga frá 9 til 12. — Þeim, sem halda
skemmtanir, er hér með ráðlagt að sækja flutnings-
leyfi tónlistar hjá STÉFi um leið og lögregluléyfl er
sótt og komast þannig hjá aukakóstnaði og óþægindum.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8