Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						155. blað.
TÍMINN, fimmtudaginn 15. júlí 1954.
Fúmntntl. 15. júli
Eyj
ERLENT YFIRLIT:
ia vanillunnar
„Á fáki fráum"
Á Þveráreyrum í Eyjafirði,
þar sem þeir Þorgils, Þorvarö
ur og Sturla börðust forðum
við Hrafn og Eyjólf — en bar
dagi sá yar einn hinn mesti
á Sturlungaöld — •h.efir nú
nýlega verið haldið landsmót
hestamanna. Hér í blaðinu
hefir verið sagt frá kappreið-
um þeim, er þar voru háðar,
og úrslitum þar. Var mikil að-
sókn að mótinu, - og víða að
af landinu, en talið' er, að
um fimmtán hundrað hross
hafi verið a Þveráreyrum, þá
er flest var. Mörgum mun sú
sýn minnisstæð, er þar bar
fyrir augun.
Á vorri öld, þegar bifreiðar
hafa lagt undir sig þjóðveg-
ina, vekja atburðir sem þessi
margar minningar frá liðn-
um tímum. Óvíða í veröldinni
á hesturinn sér meiri eða
merkari sögu en á íslandi.
Hestlausir hefðu íslendingar
tæplega stofnað riKi sitt á
Þingvelli árig 930. Allt fram
á 20. öld var hestnrinn eina
farartæki íslendinga á landi.
Til hestsins var gripiS í hvert
sinn, sem einhver þurfti að
flýta för sinni, komast yfir
vatnsföll eða ferðast um
langa vegi. Meirihátcar í'erðir
f jölmennis til mannfunda eða
víga eru víða í íslendingasögu
nefndar „reiðir". Til skamms
tíma hafa allir landsmenn
skihð merkingu þess orðs þótt
framvegis. komi það stund-
um, að þurfa skýringa við.
En hesturinn hefir ekki að-
eins verið nauðsyniegur til
ferðalaga hér á landi. Hann
hefir jafnframt — á hverj-
um sveitabæ — venð mann-
inum ómetanlegur styrkur
við hið daglega. starf. Hann
hefir verið „þarfasti þjónn-
inn", gert bóndanum kleift
að nytja engjar og afla fóð-
urs handa búpeningi sínum,
flytja það, er flytja þ'irfti a'o
og frá heimili, smala fé úr
afréttum o. s. frv. Og til
skamms tíma hefir hann lagt
til úrslitaátakið við sléttun
og stækkun'túnanna, og ger-
ir svo viða enn í dag.
En hesturinn hefir verið
mefra en farartæki íslend-
ingsins og „þarfasti þjónn".
Vit hestsins, skao og fjör
hefir löngum gert han nað
vini og félaga húsbónda síns.
íslenzkir hestamenn hafa
löngum unnað góðhestum
sínum, treyst þeim og átt
margar beztu stundir lífsins
þeim að þakka — stundum
lífið sjálft. Hesturinn hefjr
verið ótæma-ndi yrkisefni ís-
lenzkum alþýðuskáldum. ís-
lenzki hesturinn hefir lagt til
yrkisefnið í beztu listaverk <s
lenzkrar tungu. Einar Bene-
diktsson kvdo:
„Sá drekkur hvern gleðinnar
dropa í grunn,
sem dansar á fáksspori yfir grund.
í mannsbarminn streymir sem
að'íallsf-unn
af afli hestsins og göfugu lund.
Maðurinn einn er ei 'iema hálfur,
með öðrum er hann meiri en
hann sjálíur.
Og knapinn á hestbaki er kóngur
um stund,
kórönulaus á hann ríki og álfur."
Enn er -hrossaeign mikil
hér. á landi, sem byggist að
nokkru á því, að hesturimi
var um skeiið gerður að út-
flutningsvöru. Um þann kafla
Verðnr Madagaskar sii nýSenda Frakka,
sein fyrst öðlast raunverulegt sjálfstæði?
í flestum nýlendum Frakka, eykst myndi ver^a þýðingarmikil stöð í
nú mjög andstaða gegn þeim. Indó miðju Ind'.andshaíinu. ef til þess
Kína virðast þeir þegar hafa tap- kæmi, að Súesokurðarirm lokaðist
að og vafasamt virðist, að þeiffi og allar samgöngaæðar við Aúst-
takist léngi enn að halda yfirráð- ' ur-Asíu yðu að f=firasr suður fyrir
um sínum í Norður-Afríku. Sú nj'-  Afríku.
ienda þeirra, þar sem þeir eru nú j Ef til þessa kæmi, my.ndi Jiíada-
einna traustastir í sessi, er eyjan gaskar liggja á krossRötum Aust-
Madagaskar. Þar bar að vísu nokk ur-Afríku, Ástraliu og Suðaustur-
uð á andstöðu gegn þeim fyrir fá- Asíu. Þá er hún hsldtir ekki Ungt
um árum, en nú virðisfc haía dregið frá Suðurheiir^kauts'.andinu, eink
úr henni og allgott samkomulag um fröiitku landsvæðuuum þar.
ríkjandi milli Prakka og heima- Ef til ófriðar drægi :' Asiu, lig$ur
manna, enda hafa Frakkar fallizt eyin á skipaleið frá Evrópu austur
á að veita þeim aukna sjálfstjórn þangað; og skipalsegið Diego-Suar-
með það fyrir augum, að þeir fái es á noríiu-hluta eyjariunar er ör-
fullt sjálfstæði síðar.                       I uggasta höfnin á aUri þe.ssari le,ð,
Sennilega er Madagaskar í röð enda ein af bækistöðvmn franska
þeirra landa, sem einna minnst eru  ílotans.
þekkt   og   sjaldnast   eru   nefnd   i I    Lof tsamgönguv á eynni eru með
heimsfréttunum.    Ekkert    er    frá  ágætum  og  eru  ekki færri  en  i9
henni sagt í fornum ritum, en þó ¦ flugvellir, þar sem s:órsr sprcngju-
komu Arabar þangað  á miðöldum ! flugvéiar geta seízz.
og  kölluðu   hana   E!   Komr   eða
Mánaey. í byrjun 16. aldar komu Auðugar námur.
Portúgalir þangað og gerðu síðan
ýmsar tilraunir -íil að ná þar íót-
festu, en þær misheppnuðust. Á
17.  öld  reyndu  Prakkar  að  koma
Auk  þessa,   er  getið  hefir   v;:rið
um   samgöpgumikilvægi   eyjarinn- ] löndum  halda  þeir  fast  við  sínar
ar, er hún auðug
námur    eru    þar
if námum. Kola-
í    stórum    st.'I
þar upp nýlendu, en sú tiiraun mis  skammt frá ^^ hafna,borg a
heppnaðist.   Prakkar   misstu   hms
suðvesturströndinni,   er   kolanáma
er talið- er,  að gíymi  þrjár  billj-
ónir tonna.
Auk   kolanna   finnast  þar   verð
vegar ekki áhugann   fyrir   Mada-
gaskar, en fyrir alvöru byrjuðu þeir
ekki að brjótast þar til valda fyrr
en á 19. öld. Það var þó eKki fyrr mæt"jarðefni;|vo sem grafít, mica
en  um  seinustu  aldamót,  er  þeir
fengu     Madagaskar    viðurkennda
sem nýlendu sína.
í frásögn þeirri, sem hér fer á
eftir, er stuðzt við grein, er nýlega
birtist í Christian Science Moni-
tor:
„gömlu og góðu'' venjur. Þó hafa
á síðustu árum vertð stofrmð mörg
bændafélög til ið vinna að' auk-
inni tækninotkun við landbúnað-
inn.
Þessi   félög   geta  fsngtð   að   láni
vélar,   sáðkorn   og    fjármagn    hjá
sérstakri stofnun, sem einnig veitir
kvarz,   beryl   og   ýmis   geislavirk  >eim tæknilegar  Æiðbeiningar.
efni.    Vinnur   franska   atómranr.-1    Höfuðborg   eyjarimiar   er   Tan-
sóknaráðið að rannsókn á vinnslu' anarive   og    búa   þar   um   18C.00O
þessara  efna.                                    | manns.    Aðaltorgið   nefnist   zoma.
Loks er þess að geta, aS um sjö- ' Þar bjóða bænd'ur úr nágrenninu
undi hluti eyjarinnar er enn órækt' til   sölu   aflurðir   sínai.-,  sæt  jaið-
mögu-  epli og ávexti. í höfuSbovginni koma
I .;
aður, og bjóðast þar mikli
leikar fyirr fólk frá hinum geysi-' út fimm dagblöð (eins og í Reykja
þéttbýlu   löndum   unthverfis   Ind-  vík), sem rituð eru  a  frönskn  oi
S7ÖR7 OG SMATT:
Ungir menn í
prestastétt
Það   mun  hafa   vakið    at-
hygli  margra,  sem  voru  viS
útför    biskupsins    sáluga    í
fyrra  og biskupsvígslu  herra
Ásmundar     Guðmundssonar,
'hve margir ungir menn  eru
nú í prestastétt hér á landi.
Enn  bættust  nokkrir   við   á
þessu vori. Má vænta, aS þess
sé nú skammt að bíða, að öll
lögboðin  prestaköll  fái  sér-
staka prestsþjónustu. Á þeim
válegu tímum, sem nú eru í
.veröldinni,  er  ástæða  til  aff
Guy Mollet, leiðtog! franskralf                er            mftnn     ra
jaínaðarmaiina   er mjog hef,            ^ við                    krist_
1 sm fndóm að ævistarfi sínu. Ef-
laust hafa hinir ungu menu
gert sér ljóst, að sjaldan hef-
ir verið eins mikill vandi að
gegna prestsstarfi og nú á
tímum. íslenzkum prestum á
síðari hluta 20. aldar mun
ekki af því veita að standa
föstum fótum í íslenzkri
mold og njóta þjóðlegra
menningarerfða í starfi. Af
ríkisins hálfu hefir verið séð
svo um, að mikill hluti presta
stéttarinnar á kost góðra bú-
jarða, þar sem fyrirrennarar
þeirra á liðnum tímum hafa
víða gert garðinn frægan, og
endurhýsing prestssetra í
sveitum er vel á veg komin.
Þessi aðstoð getur áreiðanlega
verið mörgum hinum ungu
íslenzku prestum mikill styrk
ur, ef þeir hafa tök á að hag-
nýta sér hana.
Iþrótt íþróttanna
taka.
sem þekkja til peninga og myntar.
Lífskjör eru yfirleitt betri en ann-
ars staðar í Afríku.
Bændafélög.
Erfiðlega hefir gengið að fá bænd
urna til að taka upp nytí/kulegi-i
vinnubrö^ð við framleiðslu sína.
Líkt   og   í   mörgum     frumst.vfum
„Rauða eyjan."
Hin lítt þékkta ey, Madagaskar,' Iandshaf.
er nú ekki lengur nema stutta flug I
leið bæði frá Suður-Evrópu og N.-' 22 kynþættir.
Ameríku.   Af   .'andsmönnum  sjálf-1    í stjórnmálalífinu er hú fremur | orðið á sviði menntamála., Baina- æskulýður, læri að meta gildi
um hefir Madasaskar hlotið naín-'rólegt  á  Madagaskar.   Upphlaupin skólar   hafa  verið   3lofnaðir      um þeirrar    íþróttar,    sem    hann
tungu  eyjarskeggja.
Sennilega   hata   ettirtektarverð-
ustu framfarírnar á síoustu  árcm
Starfsíþróttahreyfingin, er
hafin er hér á landi, verff-
skuldar þjóðarathygli. Von-
andi er sá tími ekki langt
undan,    að    allur    vinnandi
ið „Rauða eyjan", og má þá nafn- j frá   1947  hafa  hjaðnað  niður,   og j
gift til sanns vegar  færa,  þvi að  og   svo   virðist   sem   eyjarskec gjar |
stór  landsvæði   eru   þakin   rauð- ! lifi þar nú í sátt og samlyndi við
steini.  Madagaskar  er undir  yfir-' hina    frönsku    imií!ytjendur,    er'
ráöum   Frakka,   mm  einnig     ráöa ¦ byrjuðu  að  koma þangað f yrir  60
yfir     austurströnd     Suður-Afríku.' árum. Sérstakt ráðg.jafarþing situr
Eyin   er   fjórða   stærsta   eyland   í
heimi   og    er   227.678   fermílur   að
Iandið   allt.   Ga.-nfræðaskóiar   cru sjálfur stundar dag hvern og
í öllum stærri bæjum, og í Tanana-
rive er starfandi læknaskóli.
Trú á framtíð Madagaskar.
TJm   langan   tíma   hafa   Banda-
ríkin        verið        aðalviðskiptaland
þar,   og   víða    hafa   bæjarstjórnir
verið  settar   á  laggirnar.   íbúarnir j Madagaskar. Utflutningsvöru:-  eyj-
stærð eða stærri en Frakkland, sem  eru á hinn bóginn af hinum sund- I arskeggja þangað eru einkum kaffi,
er 212.655 fermílur.                           j urleitustu  kynþáttum.   Hafa   flutzt   tóbak,    sísalhampur    og    tapioka-
Landfræðilega skiptist hún í til eyjarinnar menn bæði yíir Moz- [ hveiti. Auk þessara algengu hita-
þrjá, hluta. Austurströndina, sem' ambiquesundið frá Afríku og aust ( beltisafurða framleið'a eyjarskeggj-
er 40 mílna breitt landsvæði milli' an um Indlandshaf á flekum. Eruar fjölmargar aðrar vörur, eem
Indlandshafs og hálendisins. Þar' búsettir á eynni a. m. k. ?2 kyn- ' Banadríkin skorfc.'r. Má þar fyrst
þvo regnhvolfur jarðveginn og felli þættir, en ibúafjöldinn er um til nefna vanillu, sem segja má, að
byljir æða um gróskamikinn hita- | 3.900.000. Eini óblandaöi afrikanski' eyjarskeggjár hafi á eins konar al
beltisgróðurinn. AðalframJeiðslu- kynþátturinn er Antondray, sem
vörurnar eru kaffi, ýmsir rótar-: býr á suðurhluta eyjarinnar og
ávextir og vanilla.                             telur um 250 þús. manns. Á miðri
Þá kemur nálendið, sundurskov- : eynni býr Betsileokynþátturinn, en
ið af eldfjallagígum og stöðuvötn- "hjá honum viðhelzt enn sú venja,
um. Þar er loftslagið heilnæmara að uxaþjófnaður þykir lofsvert af-
og lífskilyrði hentugri fyrir Evropu rek.   Betsileostúlka    vill    ógjarnan
búa.
Loks er vesturströndin, sem er
nær óbyggt landsvæði, þar sem
ieirug stórfljót renna til sjávar um
óurið land, er enn biður ræktun-
ar.
Mikilvæg lega.
Síðusttt atburðir í Austurheimi og
Indíalöndum hafa dregið athygh
ráðamanna   að  Madagaskar,    sem
lofast pilti,  sem  ekki  hefir  stolið
uxa.
Flestir fást eyjarskeggjar við
landbúnað. Rækta þsir hrísgrjón
í dölunum og hlíðum þeirra. Af-
urðum sínum verzla þeir við kín-
verska kaupmenn, er selja þeim
í. staðinn málmvörur, oh'uiampa og
baðmullarklæði. Einungts einn tí-
undi hluti íbúanan býr í bæjum,
og þeir eru einu eyjarskeggjarnir.
í sögu íslenzka hestsins skal
ekki rætt nér, enda að ýmsu
leyti sárt að minnast þeirra
örlaga, sem um skeið voru
búin íslenzkum útflutnins^s-
hrossum. Er þess að vænta, að
notkun hesta aí íslandi, ef
út verði flutt framvegis, verði
með öðram hætti en stund-
um áður. Komi útflutningur
ekki til greina> má gera ráð
fyrir að hrossum fari fækk-
andi hér á landi. En þótt véla
öld sé gengin í garð í ír.lenzk
um landbúnaði, mun holic að
gera ráð fyrir því, a5 þjón-
usta hestsins geti enn um
langt skeið orðið hagkvæm
við búrekstur hér á landi a.
m. k. víða um landiS. Og hér
eftir sem hingað til mun is-
lenzki hesturinn með því, sem
honum er „af guði gefio",
geta veitt þeim mönnum
gleði, sem hennar kunna áð
njóta.
heimseinokun. Af jarðefnuni, er
þeir flytja út UI Bandarikjanna
má einkum nefna mica, grafít og
nokkur önnur.
Menn snúa bjavtsýnir frá Mada-
gaskar. Pjárhagskerfi landsins tr
heilbrigt og hagur aimennings Ei-
batnandi: Benda allar líkur til, að
Madagaskar verði sú af nýiend-
um Prakka, sem fyrst takibt cð
skapa traust lýðræðisiegt þ.ióð-
skipulag.
Póststjórnin gefur
út ný loftbréf
Blaðinu hfir boerist eftir-
farandi fréttatilkynnmg frá
póst- og símamálastjórninni,
þar sem skýrt er frá því, að
hefir því betri skilyrði til aff
þjálfa sig til þroska í, en í
nokkurri íþrótt annarri. í
sambandi við þetta gagn-
merka nýmæli hyllir undir
nýja hugsjón, hugsjón hins
fullkomna starfs. þar sem
saman fer fegurff starfsins og
afreksmáttur. Einhverntíma
kann að koma sú stund, að
afrek í starfi verið talið glæsi
legra og hrífi fjöldann meira
en afrek í leik. Vel sé ung-
mennafélögum íslands fyrir
að hafa gerst brautryðjandi í
þessu máli.
Skrökvar að sjálf-
um sér — og trúir!
Einhvern tíma í vor bjuggu
Þjóðviljapiltar til þá sögu, að
dr. Kristinn Guðmundsson
utanríkisráðherra hefði sagt,
að hann þyrði ekki að birta
gildandi reglur um hinar nýju
og strangari takmarkanir á
ferðum varnarliðsmanna af
því að hann óttaðist, að þær
kynnu að mælast illa fyrir
hjá varnarliðsmönnum. Auð-
vitað hefir utanríkisráðherr-
ann aldrei sagt þetta, en það
er auffsætt síðustu dagana, að
Þjóðviljamenn eru farnir að
trúa sinni eigin skröksögu!
hún hafi gefið út ný loftbréf: £»eir halda að utanríkisráff-
Hinn   15.  júní   1954  verðajherra hafi raunverulega kom
gefin út ný loftbréfsemni.
Loftbréfin má senda flug-
leiðis til allra landa innan
alþjóðapóstsambandsins,  sem
ist svo að orði og að þessi
ummæli hans hafi birst S
Tímanum. Þetta dæmi sýnir,
að    ósannsöglir    menn,    sem
flugferðir eru til, án sérstaks, jafnframt eru trúgjarnir eina
fluggjalds.                                  |og     kommúnistar     yfirleitt.
Bréfsefnin verða til sölu á þurfa  að  gjalda varhug við
pósthúsunum og kosta kr. 2. að trúa sjálfum sér!
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8