Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN, tímmtuAaginn £3. júni 1955,
13». -hlcCS.
Álfreð Gíslasoru                                          Orðið er frjálst
Seinheppileg heilbrigðisstjórn
Háskólafyrirlestiir.
Hinn 15. júní flutti próf.
Busch frá Kaupmannahöfn
fyrirlestur á vegum Háskóla
íslands. Var hátíðasalur skól
ans béttskipaður áheyrend-
um. Auk lækna og lækna-
nema voru þar mættir vínír
og aðdáendur, því að þá á
prófessorinn marga hér á
landi. Hann hefir ætíð auð-
sýnt íslendingum sérstaka
velvild og hjálpsemi.
Umræðuefni þessa við-
kunna heilaskurðarlæknis var
sérstök skurðaðgerð við geð
veiki. Nefnist hún lobotomia
og er í því fólgin, að vissar
taugabrautir í heilanum eru
skornar sundur. Þessi heila-
aðgerð hefir verið notuð víðs
vegar um heim siðustu 20 ár
og þótt mjög bæta úr brýnni
þörf.
í erindi minntist prófessor
Busch fyrst upphafsmanns
aðgerðarinnar, Egas Moniz en
hann hefir hlotið Nobelsverð
laun fyrir afrek sitt. Fyrstu
árin var aðgerðínni víðast
hvar tekið með efablendni og
fáleikum, og var einnig svo
í Danmörku. En bar kom, að
danskir geðlæknar töldu sig
ekki lengur geta setið hjá og
báðu prófessor Busch að
framkvæma aðgerðina. Voru
vaidir 10 sjúklingar, sem árum
saman höfðu þjáðst af ó-
læknandi geðveiki á háu
stigi. Er prófessorinn hafði
gert* heilaskurð á þessum 10
isjúklingum, lét hann staðar
numið í bili. Hann var enn
vantrúaður og vildi sjá,
hvernig þessu tiltæki reiddi
af áður en lengra væri hald-
ið. Árangurinn birtist innan
nokkurra vikna og varð
þannig, að af þessum s.iúk-
Imgum máttu þrír heita al-
bata og voru brautskráðú'
heim tfl sín, fimm fengu
verulega bót, en ástand
tveggja var óbreytt.. Að feng
inni þessari reynslu tók próf.
Busch þar til, er frá var horf
ið og hefir haldið áfram síð-
an.
Emn hinna fyrstu sjúklinga
sem undir þessa aðgerð gengu
var kona, er hafði verið geð
veik í 13 ár. Hún fékk heim-
fararleyfi skömmu eftir upp
skurðmn og hefir síðan starf
að sem skrifstofustúlka við
góða heilsu.
Próf. Busch hef'r mikið
fengist við að endurbæta
tæknilegar aðferðir við skurð
þennan og í því efni unnið
afrek. Dauðsföll í sambandi
við aðgerðina voru á fyrstu
árunum 2—3%, en eru nú
aðeins um %%. Hún er því
mun hættuminni nú en áður
og auk þess miklu öruggari
hvað jákvæðan árangur
snertir.
Ekki fæst með skurði þess
um jafn góður árangur við
allar tegundir „ólæknandi"
geðs.iúkdóma. Við sumar teg
undir fá aðeins um 20%
sjúklinga það fullkominn
bata, að þeir geti horfið til
heimila sinna og orðið full-
vinnufærir, en í örðum geð-
sjúkdómum fæst allt upp í
90% fullur bati eða svo til.
í þeim tilfellum, sem ekki
já bata, reynist oft vel að
gefa raflost eftir aðgerðma,
þótt sú ' meðferð hafi reynst
gasnlaus  fyrir hana.
í fyrirlest'ri sínum Iagði
prófessormn á það ríka á-
herzlu, að þgssa skurðað-
gerð   bæri  aldrei   að fram-
kvæma, fyrr en öil önnur
hugsanleg         læknismeðferð
hefði verið reynd og reynzt
árangurslaus. Þá fyrst er
öll von vær úti um bata,
bæri að grípa til hnifsins.
Þessa hefði ætið verið gætt
í Danmörku, og því ætti að-
gerðm sama gengi að fagna
þar  nú  og  verið  hef'ði.
Andsvar heilbrigðisstjórnar-
innar.
Svo vildi til, að sama dag
og próf. Busch flutti sitt at-
hyglisverða epindi í háskól-
anum og hyllti þær fram-
farir, sem orðið hafa í geð-
læknmgum á tveím síðustu
áratugum og hann líkti við
bylt-ingu, sendi heilbrigðis-
stjórnin íslenzka frá sér
skýrslur sínar um heilsufar
landsmanna árið 1951. Eru
þær skýrslur samdar af land
lækni vel ojg skUmerkiIiega
og ekki út á að setja. En aft
an vsð þær er prentuð em-
kennileg ritgerð, sem fjallar
um raflostmeðferð og heila-
skurð við geðveiki. Ber lík-
lega að skoð'a hana sem varn
arrit heilbrigðisstj órnarinnar
og afsökunarorð fyrir að
hafa til þessa dags haldið
geðveikralækningum á ís-
í sama eymdarástandinu og
þær hvar vetna voru fyrir 20
árum. Ritgerð þessi er ný af
nálinni, dagsett 5. maí 1955,
og samin af yfirlækni emasta
geðveikraspítala landsins.
Hvort hún á að skoðast sem
beint svar st.iórnarvalda við
því, er próf. Busch kynni að
leggja til mála um sama efni
skal ósagt látið, en vel vissu
kunnugir fyrir löngu, að
hann mundi hér tala um
lobotomi. Hvað sem um það
er, hlýtur ritgerðin, birt með
opinberum heilbrigðisskýrsl-
um, að skoðast sem álitsgerð
he'lbrigðisyfirvalda á því
herrans ári  1955.
Að efni til er ritsmíðin skil
yrðíslaus fordæming á þeim
læknisaðferðum, sem tU þessa
hafa skárstar reynst í geð-
sjúkdómafræðinni. Þar er
það nefnt svart, sem geð-
læknar almennt kalla hvítt.
Allt er t|3 tínt, sem misjafnt
má segja um raflostlækningu
og heilaskurð við geðveiki, og
það blásið upp, en vandlega
þagað um alla kosti. Sérstak
lega er lostlækningunni út-
húðað, og i háðungarskyni
er hún aldrei nefnd annað
en „rafrot" og „rotaðgerðir".
Heilaskurðurinn fær einnig
sitt vel útilátið, þótt sú að-
ferð ,.sé að skömminni tíl
skárri en hm," eins og höf-
undur kemst að orði. En báð
um aðferðunum mundi hann
með glöðu geði greiða rot-
högg, ef hann gæti, enda
mun sá tilgangurmn með rit
gerðinni.
Án efa mætti rita iafn
langt mál og bessi ritgerð er
um ágalla og ófullkomleika
nærri allra góðra læknis-
dóma og þegja jafn vendi-
lega um kosti þeirra. Mikil-
virkar Iækningaaðferðir eru
að jafnaði tvíeggja, og því
verður ætíð að beita þeim
með gæfcni. Raflostlækning
og heilaskurður hafa sína ó-
kosti og einkum sínar tak-
markanir. Það reyna þeir
ekki að dylja, sém þó hafa
fagnað tilkomu þessara hjálp
arrneöala. Þau tákna mikils-
verðan áfanga í framfara-
braut og hafa glætt  vonir
um framhaldandi sigra. Þess
ar aðferðir verða Iagðar til
hliðar, þegar annað betra
hefir fundist, og kann sá
tími að vera eigi langt und-
an, en baHgað til er þakkar-
vert að hafa þær.
Aldrei  skyl(7  sei7zn  ma'öur
flýta sér.
Oft eru yfirvöld sökuð um
seinlætí og tregðu í fram-
faramálum en ef til vill ekki
alltaf með réttu. Það é'r nauð
synlegt, að ábyrgir aðilar at-
hugi vel sinn gang og flani
ekki að neinu. TH þess þarf
tlma. Heilbrigðisstjórnin hef
>r nú haft 20 ár M að kynna
sér helztu nýjungar í geð-
læknmgum, og í siðustu heil-
brigðisskýrslum hennar birt-
ist niðurstaðan: Alger bann
færing á beim geðlækning-
um, sem allur þoiTi Iækna í
heiminum telur beztar. Senni
lega hyggst heUbrygðisstjórn
in nö bíða eftir næsta þróun
arstigi, næsta stórsigri í geð
lækningum. Á meðan mega
sjúklingarnir biða. — Að
minnsta kosti veitir geðveikra
hæli ríkisins enga nýmóðins
hjálp að svo stöddu. Fyrr má
nú vera semlætið.
Algild regla er það ekki,
að heilbrigðisstiórnin sé sein
í snúningum. Það sannar ný-
legt dæmi. Fréttir bárust
hingað um nýtt bóluefni
gegn mænusótt. Teljandi
reynsla af því var ekki feng
in, þótt fyrstu tilraunir væru
þegar hafnar í Ameríku. Ýms
ir tóku að framleiða bóluefn
ið og meðal annarra Bretar.
Þeir fóru sér þó að engu óðs
lega um bólusetningu og ætl
uðu að prófa lyfið betur m.
a. á öpum. Því gátu íslend-
ingar fengið keyptan hluta
af fyrstu framleiðslu þeirra,
og nú var brugðið skjótt við.
Var bóluefni keypt fyrir hálfa
millión króna. T'l bólusetn-
ingar kom þó ekki, þar eð
efnið, þegar til kom, var ekki
talið nægilega öruggt, og er
það mál almenningi kunnugt
áf blaðaskrifum.
í þessu bóluefnismáli verð
ur heilbrigðisstjórn okkar
ekki sökuð um seinlæti og
raunar ekki um neitt, því að
fáir munu telja það eftir, þótt
þetta óvenjulega skjótræði
hennar kosti þjóðina hálfa
millfón króna. En vel mættu
þe&si yfirvöld eftirleiðis hafa
jafnari ganghraða og minn-
a,?t þess, að fleira er mikil-
vægt í heilbrigðismálum en
sóttvarnir. Þegar um geð-
veikramál er að ræða, skella
þau skolleyrum v*ð 20 ára
reynslu, en í tilgremdu sótt-
varnamáli virðist sem reynslu
leysið hafi verið dyggð í
þeirra augum.
í>>^ír;lA5;*?^5?:y^^?y5:5í^í:5:5;íí:v::í^5v:^:^?^:^v::í:í^^
MAN-0-TILE
plasfveggdúkúr
er kominn aftur.
VondoAr trúlofunaj+iringif
MAN-O-TILE er mjög auðvelt að hreinsa, þolir sápu-
lút og sóda án þess að lata á sjá,
MAN-O-TILE fæst í mörgum litum.
MAN-O-TILE er ódýrt.
MAN-O-TILE er límdur á með gólfdúkalími.
Máln'mg & Járnvörur
Laugavegi 23 —  Sími 2876
ATLAS
vatnshelda gólfdúkalímið er komið aftur
Málning & Járnvörur
Laugavegi 23 —  Sími 2876
BORÐ-
STIGA-
VEGGPLÖTU-
Málning & Járnvörur
Laugavegi 23  —  Sími 2876                 ii
«SSa««ÖS«S5«W«S3«53«««í!5SSa«ÍSS3S^^
Orðsending frá R.K.Í.
Börn, sem eiga að dvelja á Laugarási fara föstu-
dag 24. júní kl. 9,30 árd. — Börn, sem eiga að dvelja
að Silungapolli fara sama dag kl. 3,30 og þau sem
eiga að dvelja að Skógaskóla, fara laugard. 25. júní
kl. 9,30 árd.
Farið verður frá planinu vig Arnarhólstún á móti
Varðarhúsmu.
Farangri barna, sem fara að Laugarási og Skóg-
um skal skila á skrifstofu í Thorvaldsensstræti 6 kl.
9,30—10,30 árd. daginn áður en börnm fara. Að SUunga
polli fer farangur um leið og börnin.
Reykjavíkurdeild R. K. í.
Eg undirrituð  opna í  dag  fótsnyrtistofu,
undir nafninu
PEDiCA
a
að Grettisgötu 62, sími 6454. Hefi margt nýtt í
sambandi við fótaaðgerðir, svo sem skóinnlegg
o. fl.
Virðingarfylht
GUÐRÚN A. JÓNSDÓTTIR
»«S«*S3<SÍS«Í3S33S3S3SSS«SS«S««^^
Bezí að auglýsa ? TÍMANUM

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8