Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						TÍMINN, tímmtuAaginn £3. júni 1955,

13». -hlcCS.

Álfreð Gíslasoru                                          Orðið er frjálst

Seinheppileg heilbrigðisstjórn

Háskólafyrirlestiir.

Hinn 15. júní flutti próf.

Busch frá Kaupmannahöfn

fyrirlestur á vegum Háskóla

íslands. Var hátíðasalur skól

ans béttskipaður áheyrend-

um. Auk lækna og lækna-

nema voru þar mættir vínír

og aðdáendur, því að þá á

prófessorinn marga hér á

landi. Hann hefir ætíð auð-

sýnt íslendingum sérstaka

velvild og hjálpsemi.

Umræðuefni þessa við-

kunna heilaskurðarlæknis var

sérstök skurðaðgerð við geð

veiki. Nefnist hún lobotomia

og er í því fólgin, að vissar

taugabrautir í heilanum eru

skornar sundur. Þessi heila-

aðgerð hefir verið notuð víðs

vegar um heim siðustu 20 ár

og þótt mjög bæta úr brýnni

þörf.

í erindi minntist prófessor

Busch fyrst upphafsmanns

aðgerðarinnar, Egas Moniz en

hann hefir hlotið Nobelsverð

laun fyrir afrek sitt. Fyrstu

árin var aðgerðínni víðast

hvar tekið með efablendni og

fáleikum, og var einnig svo

í Danmörku. En bar kom, að

danskir geðlæknar töldu sig

ekki lengur geta setið hjá og

báðu prófessor Busch að

framkvæma aðgerðina. Voru

vaidir 10 sjúklingar, sem árum

saman höfðu þjáðst af ó-

læknandi geðveiki á háu

stigi. Er prófessorinn hafði

gert* heilaskurð á þessum 10

isjúklingum, lét hann staðar

numið í bili. Hann var enn

vantrúaður og vildi sjá,

hvernig þessu tiltæki reiddi

af áður en lengra væri hald-

ið. Árangurinn birtist innan

nokkurra vikna og varð

þannig, að af þessum s.iúk-

Imgum máttu þrír heita al-

bata og voru brautskráðú'

heim tfl sín, fimm fengu

verulega bót, en ástand

tveggja var óbreytt.. Að feng

inni þessari reynslu tók próf.

Busch þar til, er frá var horf

ið og hefir haldið áfram síð-

an.

Emn hinna fyrstu sjúklinga

sem undir þessa aðgerð gengu

var kona, er hafði verið geð

veik í 13 ár. Hún fékk heim-

fararleyfi skömmu eftir upp

skurðmn og hefir síðan starf

að sem skrifstofustúlka við

góða heilsu.

Próf. Busch hef'r mikið

fengist við að endurbæta

tæknilegar aðferðir við skurð

þennan og í því efni unnið

afrek. Dauðsföll í sambandi

við aðgerðina voru á fyrstu

árunum 2—3%, en eru nú

aðeins um %%. Hún er því

mun hættuminni nú en áður

og auk þess miklu öruggari

hvað jákvæðan árangur

snertir.

Ekki fæst með skurði þess

um jafn góður árangur við

allar tegundir „ólæknandi"

geðs.iúkdóma. Við sumar teg

undir fá aðeins um 20%

sjúklinga það fullkominn

bata, að þeir geti horfið til

heimila sinna og orðið full-

vinnufærir, en í örðum geð-

sjúkdómum fæst allt upp í

90% fullur bati eða svo til.

í þeim tilfellum, sem ekki

já bata, reynist oft vel að

gefa raflost eftir aðgerðma,

þótt sú ' meðferð hafi reynst

gasnlaus  fyrir hana.

í fyrirlest'ri sínum Iagði

prófessormn á það ríka á-

herzlu, að þgssa skurðað-

gerð   bæri  aldrei   að fram-

kvæma, fyrr en öil önnur

hugsanleg         læknismeðferð

hefði verið reynd og reynzt

árangurslaus. Þá fyrst er

öll von vær úti um bata,

bæri að grípa til hnifsins.

Þessa hefði ætið verið gætt

í Danmörku, og því ætti að-

gerðm sama gengi að fagna

þar  nú  og  verið  hef'ði.

Andsvar heilbrigðisstjórnar-

innar.

Svo vildi til, að sama dag

og próf. Busch flutti sitt at-

hyglisverða epindi í háskól-

anum og hyllti þær fram-

farir, sem orðið hafa í geð-

læknmgum á tveím síðustu

áratugum og hann líkti við

bylt-ingu, sendi heilbrigðis-

stjórnin íslenzka frá sér

skýrslur sínar um heilsufar

landsmanna árið 1951. Eru

þær skýrslur samdar af land

lækni vel ojg skUmerkiIiega

og ekki út á að setja. En aft

an vsð þær er prentuð em-

kennileg ritgerð, sem fjallar

um raflostmeðferð og heila-

skurð við geðveiki. Ber lík-

lega að skoð'a hana sem varn

arrit heilbrigðisstj órnarinnar

og afsökunarorð fyrir að

hafa til þessa dags haldið

geðveikralækningum á ís-

í sama eymdarástandinu og

þær hvar vetna voru fyrir 20

árum. Ritgerð þessi er ný af

nálinni, dagsett 5. maí 1955,

og samin af yfirlækni emasta

geðveikraspítala landsins.

Hvort hún á að skoðast sem

beint svar st.iórnarvalda við

því, er próf. Busch kynni að

leggja til mála um sama efni

skal ósagt látið, en vel vissu

kunnugir fyrir löngu, að

hann mundi hér tala um

lobotomi. Hvað sem um það

er, hlýtur ritgerðin, birt með

opinberum heilbrigðisskýrsl-

um, að skoðast sem álitsgerð

he'lbrigðisyfirvalda á því

herrans ári  1955.

Að efni til er ritsmíðin skil

yrðíslaus fordæming á þeim

læknisaðferðum, sem tU þessa

hafa skárstar reynst í geð-

sjúkdómafræðinni. Þar er

það nefnt svart, sem geð-

læknar almennt kalla hvítt.

Allt er t|3 tínt, sem misjafnt

má segja um raflostlækningu

og heilaskurð við geðveiki, og

það blásið upp, en vandlega

þagað um alla kosti. Sérstak

lega er lostlækningunni út-

húðað, og i háðungarskyni

er hún aldrei nefnd annað

en „rafrot" og „rotaðgerðir".

Heilaskurðurinn fær einnig

sitt vel útilátið, þótt sú að-

ferð ,.sé að skömminni tíl

skárri en hm," eins og höf-

undur kemst að orði. En báð

um aðferðunum mundi hann

með glöðu geði greiða rot-

högg, ef hann gæti, enda

mun sá tilgangurmn með rit

gerðinni.

Án efa mætti rita iafn

langt mál og bessi ritgerð er

um ágalla og ófullkomleika

nærri allra góðra læknis-

dóma og þegja jafn vendi-

lega um kosti þeirra. Mikil-

virkar Iækningaaðferðir eru

að jafnaði tvíeggja, og því

verður ætíð að beita þeim

með gæfcni. Raflostlækning

og heilaskurður hafa sína ó-

kosti og einkum sínar tak-

markanir. Það reyna þeir

ekki að dylja, sém þó hafa

fagnað tilkomu þessara hjálp

arrneöala. Þau tákna mikils-

verðan áfanga í framfara-

braut og hafa glætt  vonir

um framhaldandi sigra. Þess

ar aðferðir verða Iagðar til

hliðar, þegar annað betra

hefir fundist, og kann sá

tími að vera eigi langt und-

an, en baHgað til er þakkar-

vert að hafa þær.

Aldrei  skyl(7  sei7zn  ma'öur

flýta sér.

Oft eru yfirvöld sökuð um

seinlætí og tregðu í fram-

faramálum en ef til vill ekki

alltaf með réttu. Það é'r nauð

synlegt, að ábyrgir aðilar at-

hugi vel sinn gang og flani

ekki að neinu. TH þess þarf

tlma. Heilbrigðisstjórnin hef

>r nú haft 20 ár M að kynna

sér helztu nýjungar í geð-

læknmgum, og í siðustu heil-

brigðisskýrslum hennar birt-

ist niðurstaðan: Alger bann

færing á beim geðlækning-

um, sem allur þoiTi Iækna í

heiminum telur beztar. Senni

lega hyggst heUbrygðisstjórn

in nö bíða eftir næsta þróun

arstigi, næsta stórsigri í geð

lækningum. Á meðan mega

sjúklingarnir biða. — Að

minnsta kosti veitir geðveikra

hæli ríkisins enga nýmóðins

hjálp að svo stöddu. Fyrr má

nú vera semlætið.

Algild regla er það ekki,

að heilbrigðisstiórnin sé sein

í snúningum. Það sannar ný-

legt dæmi. Fréttir bárust

hingað um nýtt bóluefni

gegn mænusótt. Teljandi

reynsla af því var ekki feng

in, þótt fyrstu tilraunir væru

þegar hafnar í Ameríku. Ýms

ir tóku að framleiða bóluefn

ið og meðal annarra Bretar.

Þeir fóru sér þó að engu óðs

lega um bólusetningu og ætl

uðu að prófa lyfið betur m.

a. á öpum. Því gátu íslend-

ingar fengið keyptan hluta

af fyrstu framleiðslu þeirra,

og nú var brugðið skjótt við.

Var bóluefni keypt fyrir hálfa

millión króna. T'l bólusetn-

ingar kom þó ekki, þar eð

efnið, þegar til kom, var ekki

talið nægilega öruggt, og er

það mál almenningi kunnugt

áf blaðaskrifum.

í þessu bóluefnismáli verð

ur heilbrigðisstjórn okkar

ekki sökuð um seinlæti og

raunar ekki um neitt, því að

fáir munu telja það eftir, þótt

þetta óvenjulega skjótræði

hennar kosti þjóðina hálfa

millfón króna. En vel mættu

þe&si yfirvöld eftirleiðis hafa

jafnari ganghraða og minn-

a,?t þess, að fleira er mikil-

vægt í heilbrigðismálum en

sóttvarnir. Þegar um geð-

veikramál er að ræða, skella

þau skolleyrum v*ð 20 ára

reynslu, en í tilgremdu sótt-

varnamáli virðist sem reynslu

leysið hafi verið dyggð í

þeirra augum.

í>>^ír;lA5;*?^5?:y^^?y5:5í^í:5:5;íí:v::í^5v:^:^?^:^v::í:í^^

MAN-0-TILE

plasfveggdúkúr

er kominn aftur.

VondoAr trúlofunaj+iringif

MAN-O-TILE er mjög auðvelt að hreinsa, þolir sápu-

lút og sóda án þess að lata á sjá,

MAN-O-TILE fæst í mörgum litum.

MAN-O-TILE er ódýrt.

MAN-O-TILE er límdur á með gólfdúkalími.

Máln'mg & Járnvörur

Laugavegi 23 —  Sími 2876

ATLAS

vatnshelda gólfdúkalímið er komið aftur

Málning & Járnvörur

Laugavegi 23 —  Sími 2876

BORÐ-

STIGA-

VEGGPLÖTU-

Málning & Járnvörur

Laugavegi 23  —  Sími 2876                 ii

«SSa««ÖS«S5«W«S3«53«««í!5SSa«ÍSS3S^^

Orðsending frá R.K.Í.

Börn, sem eiga að dvelja á Laugarási fara föstu-

dag 24. júní kl. 9,30 árd. — Börn, sem eiga að dvelja

að Silungapolli fara sama dag kl. 3,30 og þau sem

eiga að dvelja að Skógaskóla, fara laugard. 25. júní

kl. 9,30 árd.

Farið verður frá planinu vig Arnarhólstún á móti

Varðarhúsmu.

Farangri barna, sem fara að Laugarási og Skóg-

um skal skila á skrifstofu í Thorvaldsensstræti 6 kl.

9,30—10,30 árd. daginn áður en börnm fara. Að SUunga

polli fer farangur um leið og börnin.

Reykjavíkurdeild R. K. í.

Eg undirrituð  opna í  dag  fótsnyrtistofu,

undir nafninu

PEDiCA

a

að Grettisgötu 62, sími 6454. Hefi margt nýtt í

sambandi við fótaaðgerðir, svo sem skóinnlegg

o. fl.

Virðingarfylht

GUÐRÚN A. JÓNSDÓTTIR

»«S«*S3<SÍS«Í3S33S3S3SSS«SS«S««^^

Bezí að auglýsa ? TÍMANUM

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8