Tíminn - 10.12.1963, Blaðsíða 2

SOVÉTRÍKIN
Framhald af 1. síðu.
Jólabækur Kvöldvökuútgáfunnar-1963
Skáldkonur fyrri alda
(2. bindi, eftir GuSrúnu P Helgadóttir skólastjóra).
Þegaf frú Guðrún P Helgadóttir reit fyrra bindi þessara1' bókar var það tal-
inn merkur bókmenntaviðburður, og hlaut bókin mikla útbreiðslu og lofsamlega
dóma.
í þessu bindi rekur höfundur eftir öeztu fáanlegum heimildum m. a. sögu
Vatnsenda-Rósu, Látrarbsargar, Steinunnar í Höfn og Maddömunnar á Prestbakka.
Öllum þessum skáldkonum gerir höfundur glögg skil. Látra-Björg verður Ijós-
lifandi fyrir okkur á för sinni um landið, stórskorin og ferleg í útliti, en verður
allt að yrkisefni.
Lang ítarlegasti kafli bókarinnar er um Vatnsenda-Rósu. Saga hennar er rak-
in frá vöggu til grafar, og hispurslaust greint frá ástum hennar nn
Ketilssonar.
Höfundur kemst svo að orði í lok kaflans'um Rósu: „Hún virðis'
sér samkvæm í ’jóðum og gerðum, kemur til dyranna eins og húr
eða fáklædd".
Þetta er óskabók idlra, sem unna þjóðlegum fróðleik.
Þetta er óskabók íslenzkra kvenna í ár.
Þetta er fegursta bókin á markaðnum í ár. I Mii&i.Jif'
I f , —
íslenzkar Ijósmæður
(2. bindi 29 æviþættir og endurminningar).
Fyrra bindi var frábærlega vel tekið, og hlaut mikla útbreiðslu. Tryggið yð-
ur bæði bindin meðan bau eru fáanleg
í þessu bindi eins og því fyrra, eru frásöguþættir og æviágrip Ijósmæðra
(ásamt myndum) hvaðanæfa að af landnu.
Hér er um að ræða stuttar frásagnir (ekki Ijósmæðratal né Ijósmæðrasaga)
er bregða upp sönnum myndum af starfi Ijósmæðranna, erftðleikum og fórnfýsi.
í bókinni segir frá margs konar hetjudáðum Ijósmæðranna sjálfra, ævikjör-
um íslenzkrar alþýéu, viðburðaríkum ferðálögum á sjó og landi og furðulegum
tilviljunum milli lífs og dauða í mannlegri tilveru.
Því gleymi ég aldrei
(2. bindi, 19 frásöguþættir af einstæðum atburðum)
Allir þættirnir í þessu bindi eru nýskráðir og hafa hvergi birz* áður.
Meðal höfunda ero: Sigurður Nordal orófessor, Sr. Sveinn Víkingur, Guðrún
frá Lundi, Guðmundur Böðvarsson skáld. Emil Björnsson. Ólafur Tryggvason
frá Hamraborgum, Egill Jónasson skáld frá Húsavík o. fl.
Af nokkrum kaflaheitum má nefna: Talisman-slysið. Með 13 í taumi. Með bil-
aða hreyfla. Flugvélin Geysir og björgun áhafnarinnar. Að mér hafa svipir sótt,
o, fl. Allir þættirnir draga að sér óskipta athygli lesandans
afköst efnaiðnaðarins ættu árið
1970 að vera þreföld á við það
sem nú e: Framleiðsla á tilbún-
um áburði á að aukast um 70—80
milljón tonna á næstu sjö árum.
Á sama tíms og að byggja upp
u.þ.b. 200 nýjar verksmiðjur, og
500 á að gera' upp- Heildarkostn-
aðurinn við uppbyggingu efnaiðn-
aðarins er áætlaður yfir 42 mill-
jarðar rúblna. Krustjoff sagði, að
nú hefði sovézki kommúnistaflokk
urinn og stiórnin tækifæri til þess
að leggja anikið af mörkum til
þeirra hluta framleiðslunnar, sem
ganga beint til þess að gegna þörf
um þjóðarinnar.
Hann lagði mikla áherzlu á nauð
syn þess að auka framleiðslu til-
búins áburðar. Hann sagði, að
víða hefði illgresi og jurtasýki
minnkað aturðirnar um 20%.
Krustjoff lét einnig svo um
mælt, að það væri barnalegt að
halda, að fagurt hjal um kosti og
blessun kommúnismans hefði
meiri áhrif á fjöldann en áþreif-
anlegar og sannanlegar framfarir.
— Við þörfnumst ekki slagorða,
heldur áþreifanlegs, efnislegs inni
halds gagnlegrar vinnu til þess að
mynda nýtt þjóðfélag, tryggja efna
hag þess og menningu, sagði hann.
Óvinir Sovétríkjanna hlakka yfir
því, að uppskeran hefur brugðizt
í ár, og halda þess vegna, að þeir
geti tekið okkur kverkataki og sett
pólitísk skilyrði, sagði hann’. Hann
átti þar við Adenauer og hans
fylgismenn, sem létu svo um mælt,
að gera yrði pólitískar kröfur, áð-
ur en Sovét vrði selt korn eða iðn-
aðartæki.
— Herrar mínir, heimsvaldasinn
arnir — með slíkum yfirlýsingum
sýnið þið aðeins, hversu ráðþrota
þið standið gagnvart nýjum heimi.
Sovézk stjórnarstefna var mótuð
án ykkar Messunar, við lifum og
þrrskumst án ykkar hjálpar, og
við reiknum einnig með að standa
við áætlun næstu sjö ár án ykkar
hjáipar.
Illgjarnar áætlanir ykkaf leiða
ekni til neins Reynið ekki að
setja Sové’ríkjunum neina kosti
— þið vitið ekki, við hverja er við
aö eiga, sagði Krustjoff.
— Við viljum gjarnan kaupa af
ykkur efnaverksmiðjur og ýmsar
aðrar samstæður og borga í sam
ræmi við það sem gerist. En sá,
sem heldur að hann geti auðgazt
ævintýralega á þessum viðskiptum
vsrður fynr vonbrigðum. Sá, sem
heldur, að hann geti þvingað Sovét
ríkin til nverr sem er, því þau
eigi ekki annars úrkosta, fer hrapa
lega villu1 vegar.
.1URTSEY
Framhald af síðu 1. í III. blaði.
sérstaklega yfir eldi. Bezt er hann
þekktur úr Völuspá, en kemur þó
viðar við sögu í fornum bðkmennt
um vorum. Telja margir fræði-
menn, að ’nugmyndin um hann hafi
mjog mótaz* með íslendingum, er
þeir kynntust eldgosum, og hafi
þeir beinlínís talið jarðeldana af
hans völdum. Við hann mun vera
kenndur Surtshellir og jafnvel
einnig su.íarbrandur (viðarkol
Surts). Greinargerð um eðli Surts
er skýrt fram sett hjá Sigurði Nor
dal: Völuspá. Reykjavík 1923, bls.
97 o. áfr.
Nefndinni þykir vel á fara, að
hinum nýju aðsópsmiklu eldstöðv
um sé gef:ð nafn hins tilkomu-
mikla . eldjötuns, enda eru bæði
nöfnin íslenzk kjarnyrði, sem fara
vel í munni. Sakar og ekki að geta
þess. að þar sem fornir menn hugs
uðu sér yfirleitt jötna í austri, er
Surtur einn tabn koma úr suðri,
en hin nýja ev er syðsta ey ís-
KVÖLDVÖKUUTGAFAN
tands.
úið þetta er svo að bæta enn
einn4 röksemd, sem nefndin met-
ur mikils. Eit' helzta einkenni
uýjt.' eyjartnna’ sem hún mun
leng: bera, bvernig sem hún verð-
ur að öðru leyti. er hinn dökki
litur hennar, þar sem heita má
að hún sé kolsvört. Hefði jafnvel
getað komið til greina að gefa
henni beinlínis nafn eftir þessu
einkenni. Þó þykir nefndinni enn
betra, eins og á stendur um fram
tíð eyjarinnar, að víkja að því,
óbeint en ákveðið, með nöfnunum
Surtur og Surtsey.
Menntamálaráðuneytið hefur og
faílizt á tillögur Örnefnanefndar
um að gígurinn skuli nefnast
Surtur, en eyja Surtsey.
Menntamálaráðuneytið, 9. des.
1P03.
TYRKJARÁNIÐ
Framhald af síðu 1. í III. blaði.
líf og Öldina átjándu.
Bókin er myndskreytt eftir Hall-
dór Pétursson, og gefur það henni
enn meira gildi, þar sem t.d. ferð
ir ræningjaskipanna við ísland eru
dregnar upp, og myndir eru af
stöðunum, þar sem helztu atburð-
ir Tyrkjaránsins fóru fram.
HÆKKUN Á GASI
Framhald af síðu 1. í m. blaði.
gas af þessum sökum, og reyna að
að snapa uppi allar skipaferðir,
sem eru hingað frá Danmörku, til
þess að fá þaðan þau hylki, sem
þeir eiga. Flutningsgjöld af hin-
um þungu gashylkjum eru mjög
há, og sama máli gegnir um trygg
ingagjöldin. Þar á ofan bætist
kostnaður af, því að flytja hylkin
út aftur til áfyllingar, enda nem-
ur hækkunin allt að 100%.
Fyrir nokkru var byrjað að
grafa grunn að nýrri gasverk-
smiðju, sem staðsett verður á Ár-
túnshöfða. Verksmiðjan verður
heldur stærri en sú, sem eyðilagð
ist í sumar og er búizt við að hún
geti tekið ti’ starfa næsta sumar
eða haust, ef alit fer að óskum.
Allar vélar eru framleiddar í Sví-
þjóð, og eru þær tilbúnar til af-
greiðslu.
Vdivangurinn
Framhald af 5. síðu.
læða meðal íhaldskrata hér a
iandi.
Árás á samvinnuhreyfinguna
Ekki gátu Alþýðublaðsmenn lát-
ið vera að kasta nokkrum íhalds-
h.nútum í Samvinnuhreyfinguna.
og tókst þeim svo vel upp í íhalds-
áróðri sínum, að jafnvel Morgun-
blaðið lapti það upp eftir þeim,
cg þótti sem nú hefði íhaldskrötum
vel takizt. Norrænir jafnaðarmenn
eru, guði sé lof, betur á veg komn
ir í almennri skynsemi og öðrum
þeim mannkostum, er prýða góða
stjórnmálamenn. en Alþýðuflokks-
forystan, og skiija því gildi og þýð
ingu sam’innuhreyfingarinnar :
sínu landi. Hafa þessir aðilar mikia
samvinnu sin á milli, og gera allt
til þess, að hún aukist, enda vitað
inál að samvinnuhreyfingin hefur
Mt mestan þátt f uppbyggingu al
.mennings efnahígslega. Hún braut
á bak aftur rerðokur og vöru-
svmdl kaupmannastéttarinnar, hun
rneð fordæmi sínu, neyddi þá til
þess að lækka verðið stórkostlega,
hún, með fordæmi sínu, bætti þjón
urtuna við almenning, jafnt hér
á landi sem annars staðar. En Al-
þýðuflokksforysían og fylgisvein-
sr hennar l'ta á samvinnuhreyfing-
una sem „stórkapitalið f íslenzku
þ óðfélagi", einmitt af því að sam-
vmnuhreyfingin vinnur af hörku
gegn þeim stórkapitalisma, sem
'haldskratar og íhaldsmenn aðrir
berjast fyiir.
41þýðuflokksforystan í dag gæti
aiveg eins verið forystumenn
íh,3ldsflokkr.ins nema að því leyti
ti! að íhaldsmenn vildu sennilega
eklert með siíka forystumenn
h-ifa. Þeir eru algjörlega horfnir
af sinni fyrri Maut, og ég vona.
með framtíð og heill íslenzka þjóð
félagsins fyrir augum, að sem flest
ir kjósendur Alþýðuflokksins
ba-tti að ha da þessa sígildu von:
, Hver veit nema Eyjólfur hress-
íst“. EL-JO.
2
T f MIN N, þriðjudaginn 10. desember 1963