Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 264. Tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						Föstudagur,   29.   nóy.   1946.
ALÞÝ&UBLAÐIÐ

ermann Hesse
BÓKMENNTAVERÐLAUN
NÓBELS komu að þessu
sinni í.hluít Hermanns Hesse,
sem áratugum saman hefur
staðið fremst ifylkingu rit-
höfunda í Mið-Evropu, en
skáldsögur hams, ljóð og rit-
gerðir hafa aflað honum mik
iilar viðurkenningar frjáls-
lyndra og viðsýnna bók-
menntafræðinga og ritskýr-
enda, sér í ilagi í Sviþjóð og
á Bretlandi.
Hermann Hesse er maður
hniginn á efri ár. Hann fædd
ist 2. júli árið 1877 i Calw
í Wurttemberg á Þýzkalandi',
sem er iðnaðarbær með um
5500 íbúa. Faðir hans, Jo-
hannes Hesse, var frá Eist-
landi, en móðirin frönsk og
fædd á Inddandi. Var faðir
hans ritstjóri að trúmála-
fiblaði í Calw, en gerðist siðar
¦svissneskur         ríkisborgari.
Hermann Hesse fluttist /tU
Sviss árið 1912 og hefur ver
ið búsettur þar siðan. En rit
sín hefur hann öilll skrifað á
þýzku og ber tvímælalaust
að skipa honum i sveit
þýzkra rithöfunda.
Foreldrar Hesse ætluðust
tii þess, að hann lærði til
prests, enda nam hann um
skeið við þýzkan skóla, er
bjó verðandi klerka undir
lífsstarf þeirra. Hésse 'átti til
trúaðs fólks að telja i báðar
ættir og hlaut mjög svo kristi
legt uppeldi. Eu hann var
eklri við eina fjöl felidur
fram eftir aldri, og hann
fékk fljótlega ímugust á guð
fræðinni og gerði uppreisn
gegn þeim vilja foreldra
sinna, að hann yrði klerkur.
Síðar rneir kom þó í fjos, að
Hesse hafði fengið,- trúar-
hneigðina að erfðum, þótt
trúrækni hans birtist með
öðrum hætti en til hafði ver
íð ætlazt ,í æsku hans.
Hermann Hesse var um
skeið bóksali í Basel í Sviss
en flutti þar jafnframt fyr-
irílestra um bókmenntir og
listasögu. Síðar settist hann
áð í Gainhofen skammt frá
Radolfzell við jBodenvatn,
og giftist konu, er var niu
árum eldri en hann og gædd
var ríkri tónlistargáfu. En
hjónaband þeirra varð gæfu
snautt, þegar frá leið, og
skildu þau samvistum. Nú
um langa hríð hefur, dvalar-
staður Hesse verið í Lug-
anöhéraðinu.
Tvær fyrstu bækur Hesse
voru ljóðabækur, „Roman-
tische Lieder", sem kom út
árið 1899, og „Gedichte",
er kom út árið 1902. Vöktu
iljóð hans athygii og færðu
Hesse viðurkenningu, en
fyrsta stórsigur sinn sem rit-
höfundur vann hann með
skáldsögu sinni „Peter Cam-
enzind", er kom út árið 1904.
Skáldsaga hans „Demian"
kom út érið 1919 og gætir
þar áhrifa frá Nietzsche,
Dostojevsky og Freud. „Pet-
er Camenzind" var óður i
óbundnu máli til átthaga og
náttúru, en" í „Demian" hef-
ur lifsskoðun og heimssýn
höfundarins tekið miklum og
róittækum breytingum, ehda
hafði heimsstyrjöldin fyrri
stórfelld áhrif á Hesse. Siðar
lagði jíesse stúnd á indvérsk
¦trúarbrögð og kínversk fræði
.•r'ffiig tókst ferð á hendur aust-
ur til.Indlands árið 1911 og
II arra skeleggra rithöfunda,
^ sém barizt hafa gegn ..striðsr
æsingum og einræðisdýrkun
og öfgatrú í stjórnmálum og
menningarmálum. Sama er
að segja um áhrif hans og
fordæmi sem skáílds og rithöf
undar. Skáldsögur hans eru
byggðar * með feérstæðum
hætti og bera oft skýran svip
ritgerðarinnar. Að þessu
leyti svipar Arthur Köstler
mjög til Hesse.
Stokkseyringafélagið í Reykjavík
ritaði bók um þá fö.- sína, er
kom út árið 1913. Þessara
nýju áhrifa gætir i siðari
skáldsögum Hesse jafnframt
þeirra skoðana og lifsvið-
horfa, er hann tileinkaði sér
eftir heimsstyrjöldina fym,
en jafnframt fer hann að
dæmi Gottfried Kellers um
ljóðrænar náttúrulýsingar'
og geðþekka kímni. í skáld-
sögum hans s^Kkum, sem
„Siddhartha", ,,Der Stappen-
wolf', „Narziss und Gold-
mund" óg „Das Glasperlen-
spiel'^ er kom út árið 1944
og er óbrotgjarn bautasteinn,
sem Hesse hefur reist sér í
elli sinni, gætir auk fyrr-
greindra eiginda austur-
lenzkrar dulúðar, ríkrar ger-
hygli og næmrar trúar á
mannkynið.
Aðrar Ijóðabækur Hesse
en þær, sem þegar haia ver-
ið taldar, eru „Trost der
Nacht", sem koom út árið
1927, „Neue Gedichte", er
kom út árið 1937 og „Zehn
Gedichte", sem kom út með-
an heimsstyrjöldin si'ðari
geisaði. Hesse hefur ritað
margt smásagna og getið sér
mikinn orðstír fyrir þá list-
grein. Úrval smásagna hans
kom út árið 1939. Þá hefur
hann og skrifað mikinn
fjölda ritgerða, fyrst og
fremst um bókmenntir og
menningarmál, tvær stuttar
ævisögur, aðra um heilagan
Frans ' af Assisi, hina urn
Boccaccio, svo og ferðaminn
ingar þær frá Indlandi, er
fyrr getur.
Hermann Hesse hefur á-
vallt verið mikill hugsjóna-
maður, og bera skáldsögur
hans 'ljóð og ritgerðir þvi,
g'löggt vitni. Hann hefur um
langan aldur verið í tölu á-
kveðnustu málsvara og bar-
áttumanna frelsisins í bók-
menntum Evrópu. Hann hef
ur barizt eindregið og vægð-
arílaust gegn hvers konaf
villimennsku og öfgum.
Hann hóf upp raust sína
gegn hinni þýzku hernaðar-
stefnu og hinum þýzka þjóð-
ernisrembingi árin fyrir
heimsstyrjöldina fyrri, ' og
rödd' hans, sem-boðaði þýzku
þjóðinni varnað og hvöt,
varð ekki þögguð, þótt hann
sætti miskunnarlausum árás
um, jafnvel ofsóknum. Gagn
vart nazismanum var af-
staða hans hin sama og gagn
vart hernaðárstefnu Þjóð-
verja á valdadögum Vil-
hjálms keisara. Hesse hefur
En þrátt fyrir viðurkenn-
ingu þá, sem Hermann Hesse
hefur    notið,    hefur    staðið
meira en lítill styr um skáld-
skap   hans   og   bókmennta-
störf. Hesse ritaði um skeið
greinar í sænska bókmennta
tímaritið   Bonniers   litterára
magazin    um    þýzkar    bók-
i menntir, en hætti þvi vegna
árása þeirra,  er hann sætti
af hálfu nazista og kommún-
ista. Nazistar sóttu hann til
saka fyrir að telja Gyðinga
og    flóttamenn    til    þýzkra
skálda,      cg      kommúnistar
töldu hann  ssnnsjarnan um
of í dómum  sínum um rit-
höfunda    úr    hópi    nazista.
Árásarefnið    var   'raunveru-
lega .hið    sama   af   beggja
háJfu,    þótt    einkunnt\Iitur
annars   aðilans   væri   brúnn
en hins rauður.
¦  Sex  af bókum  Hermanns
Hesse hafa . verið  þýddar  á
ensku og tvær á dÖnsku, en
ellidáð Hesse, „Das Glasper-
llenspiel"   mun   koma   út   i
danskri    þýðingu    á    þessu
hausti.    Kunnastur   erlendis
mun   þó    Hesse    í. Svíþjóð,
enda hefur hann verið í nán-
um   tengslum    við    sænska
menningarfrömuði og meðal
annars   skrifað   bókmennta-
greinar  í Bonniers  litterára
'magazin eins 6g áður segir.
Hefur sænska skáldið og rit-
höfundurinn   Johannes   Ed-
fedt ritað um hann og bækur
hans    iðulega    í    hið    fyrr-
greinda  sænska bókmennta-
tímarit, og í Europas littera-
turhistoria 1918—1939 skrif-
¦af Edfelt ýtarlega grein og
snjallla um þýzkar bókmennt
ir, þar sem Hesse er að miklu
getið. Þáhafa þeir Edfelt og
Anders   Österling  þýtt   sitt-
hvað  eftir  Hesse  á  sænska
tungu, svo og Erik Blomberg
og   Gunnar  Mascoll   Silfver-
stolpe.     Á     íslenzku     mun
smákvæði   eftir  Hesse  hafa
birzt   í   þýðingu   Magnúsar
Ásgeirssonar.
Þeim, sem lesið hafa um-
mæíli þau, er Johannes Ed-
felt hefur látið falla um Her-
mann Hesse, og fylgzt hafa
með því, hvílikrar viður-
kenningar. hann nýtur meðal
bókmenntamann'a, skálda og
rithöfunda í Svíþjóð, kemur
það varla á óvart, að Hesse
hefur orðið fyrir vali hins
bókmenntalega hæstaréttar
þar í landi, sem annast úthlut-
un NóbelsverSIaunanna. Hér
á landi hefur Hermánn Hesse
vérið kynntur lesendum
eins dagblaðs höfuðstaðarins
i tilefni af úthlutun Nóbels-
verðlaunanna með þeim ein
staka hætti, að hann sé ó-
þekktur maður og þeir, er
verðlaununum ráðstafa, ein-(
staklega fundvísir á skáild ogi
rithöfunda, sem liðnir megi
heita, þótt lifs séu. Slík !um-
í Tjarnarcafé í kvöld, föstud. 29. nóv. kl. 20,30.
Fjölbreyít  skemmtiskrá:  kvikmyndasýiiing,
uppíestur og fleira. Dansað tii kl. 2.
Aðgöngumiðar seldir hjá Stefaníu Gísladóttur,
Hverf isgötu 37, 'Sturlaúgi Jónssyni, Haf nar
stræti 15. Verzluninni Þverá, Bergþórugötu 23.
Félagar mega taka með sér gesti. Fjölmennið.
¦ SKEMMTINEFNDIN
'
frá   félagi   ísienzkra   hljóðfæraleikara.
Frá og með 1. des. 1946 og þangað til oðruvísi
verður ákveðið, verður kauptaxti Félags ís-
lenzkra hljóðfæraleikara sem hér segir:
Tímakaup kr. 12 á klst., grunnlaun. Kaup
reiknist í síðasta lagi frá kl. 22. Önnur ákvæði
fyrri taxta standa óbreytt.
STJÓRNIN    *
Hér með tilkynnist að þeir, sem sótt hafa
um sáma í Reykjavík fyrir 1. jan. og ekki fengið,
þurfa fyrir 7. desember næstkomandi að endur-
nýja pöntun sína, sem annars skoðast niður fall-
in. Eyðu'blöð undir endurnýjáða. pöntun fást í
skrifstofu bæjarsímans í Landssímahúsinu. Er
þetta nauðsynlegt bæjarsímanum til leiðbeining-
ar, en þýðir þó ekki það, að nú þegar sé hægt
að setja upp umrædda síma.
æjarsímasljórinn I Reykjavík.
verið fyrirmynd margra ann mæli  vitna  i senn  um fá-
Hvíti maðurinn.
Ferðasaga eftir beimsfrægan ferðalang og
ritliöfund.
Kabloona hefur komið út á f jölmörgum þjóð-
tungum og hvaryetna átt miklum vinsældum að
fagna, enda opnar nún lesandanum,, nýjan og
framandi lieím. Bókin er mynduin skfeytt og mjög
vönduð að öllum .frágangi, en þó ódýr.   .,,"
Þetta er bók handa eiginmanninum.
Fæst hjá bóksölum.
Bókaútgáfa  Guðjóns Ó.  Guðjónssonar.
.,,..     Sími 4169.     .
fræði og illvilja og verða að
teljast furðuleg umsögn, sér
í lagi, þegar að því er gætt,
að ritstjóra ufnrædds: blaðs
hefur af háðskum-'manni eða
misvitrum verið yalið hið ó-
Verðskuidaða tignarheiti „litt
eraturhistoriker"      á      máli
þeirra Edfelts og Arturs
Lundkvists. En ef til vill geld
ur Hermann Hesse þess, að
:háhn: ef olikíegur tiil að forj-
dæma snillinga vegna ellil
glapa eða telja kalkvisti lif^
andi tré.
Helgi Sæmundsson.   :
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8