Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						Föstudagur    7,    janúar   1955
ALÞYÐUBLAÐiÐ
Læknis!ræ$i!egir
leyndardómar
Framhald af 5. síðu.
Árið 1943 fór ég leiðang'ur
um ýmis landsvæði. þar sem
malaría er mjög útbreidd, og
var tilgangurinn að fi-nna ein-
hver ráð til að hefta útbreiðslu
hennar. Á votlendinu umhverf
is, Amazonfljótið virðist hirm
ákjósanlegasti Staður fyrir
moskitófluguna, sem ber þenn
an sjúkdóm á milli manna,
enda var hann þar i algieym-
ingi. En engu að siður komst
ég að þeirri staðreynd, að í
þorpinu Breves, sem telur 557
íbúa, er malaría með öllu ó-
þekkt fyrirbæri. Ofar við fijót
ið stendur annað þorp, sem
Gurupa nef nis-t, óg telur um
tvö þúsund 'íbúa. Þar er fátækt-
mikil og óþrifnaður. Vötlerid:
er allt umhverf is þorpið. Engu
að síður ráku íbúarnir upþ stór
augu, þegar ég mmntist á ma-
laríu. ,..í heila öld' að minnsta
kosti hefur enghm' hér. tekið
þann sjúkdóm," sögðu þeir. Og
þar eð . ég gat ekki fundið
minnstu sönnun um hið.gagn-
stæða, hlaut ég að taka orð
þéirra trúanleg.
Og við skulum aíhuga það.
að malaría er einhver sá skæð-
asti sjúkdómurj sem nú þekk--
ist, og árlega verður milljón-
um manna að fjörtjóni.
í þessum sama leiðangri
kom ég í tvö þorp í Brasilíu,
Péixe og Port.o Nacional. í því
fyrrnefnda var •nralarían svo
skæð, að fjöldi ibúanna var
gersamlega öryrfejar af hennar
völdum. Hið síðarnefnda var í
90 kílómetra fjarlægð, en þar
var þessi sjúkdómur með öllu
óþekktur. „Þannig hefur það
alltaf verið," sagði fólk þar.
Og það sagði mér einnig. að ef
e.inhver úr því þorpi dveldist
um skeið í Péixe. sýktist hann
þar venjulega af malaríu., án
þess þó, að nokkur íæki veik-.
ina af honum, þegar hann
kæmi heim aftur.
Ekki virðist þetta ónæmi
vera arfgengt. Gangi -persónur
úr þessum þorpurn í. hjóna-
band, sem er mjög altítt, fér
það eftir 'því í hvoru bei'rra
þau stofna heimili, hvort börn
þ'eirra taka sjúkdominn eSá
ekki.
Hið e'na, sem 'ég fann ólíkt
með þessum tveim þorpum,
var vatnið- í Péi-'e sækir fólk'
vatn í fljótið, en í Porto Nacio-
nal sjá Uppsprettukndir íoúun
um fyrir neyzluvatrl, sem
várðist rhjög steincfnaríkt.
Mig fýsir mjög að láta efna-
greina neyzluvatn íbúanna í
þessum 'þorpum, — og tveim
þorpum öðrum, öðru í Bolivíu,
en hiriu í Perú, er ég athugaði
,     1
í þessari sömu ferð, en í báð-. hefur mér ekki tekízt að rann-
um  þeim þorpum :er malaría saka   þessa   leyndardóma    til
óþekkt fyrirbæri. í grennd við^hlítar. Ég hlýt því að vara fólk,
þessi þorp verpir moskitóflug-  sem þjáist af einhverjum þeim
an eggjum sínum í lygna vatns j sjúkdómum, sem hér hafa ver- j
pofla eins og annars staðar, en' ið nefndir, við að flytjast til
hið furðulega skeður,  að Hrf- \ þessara héraða í von um bata.
urnar ná því aldrei að breytast:Enn sem komið er vitum við
í   fullþroska   flugiur.   Eitthváð ekki nægilega mikið um orsak-
er það í vatninu sjálfu, jarð- ir þessa ónæmis til þess.
veginum eða loftinu, sem kem
ur í veg fyrlr þá þróun.
Pyrir nokkrum árum dvald
ist ég í Mið-Brasilíu við rann
sóknarstörf.   Sagði   þá   fylkis-' izt 4:-aðra staði, þar sem ónæmi
læknir nokkur mér frá bví, að '<*   ríkjándi gagnvart sérstök-
krabbamein mætti  heita  með ]um sjúkdómum, og eru þessir
öllu    óþekktur    sjúkdómur    á .staðir dreifðir um víða veröld,
sinu læknissvæði. Ég athugaði  en   þó   flestir afskekkt:r.   Ber
skýrslu, er fjallað! um 60 000, bráða   nauðsyn   til    að   skipa
dánarorsakir; — og var krabba  nefnd færra vísindamanna' til:
RANNSOKN  NAtfD-
SYNLEG.
Ýmsir vísindamenn haí'a rek
meins þar hvergi getið
að rannsaka slík fyrirbæri til
hlítar og verja til bess fé úr
alþjóðlegiim sjóðum, auk þess
sem            heilbrigðisráðuneyti
iylkjunum ' menningarríkja legða nokkurt
Chuquisca,! fé af mörkum- til þeirrar starf¦
ORÐIÐ „GEDVEIKI"
EKKI TIL.
í    Mið-Bolivíu,
Cochabamba    og
eru   geðsjúkdómar   svo   sjald-1 semi.   Árangurinn  gæti   orðið
gæfir, að orðið ^geðveiki" fyr-,j sá, að við öðluðumst nýja þekk
ingu, sem yrð.i okkur að ómet-
anlegu liði í baráttunni vio þá
irfinnst, ekki í tungu íbúanna.
i Þegar   ég   reyndi að lýsa ein-
J kennum ofsóknaræðis og geð-
j klofa   fyrir   þeim,   höfðu þeir
I ekki minnstu hugmynd um við
hvað  ég  átti.   í öllum öðr/m
löndum    og    héruðum   Suður-
Ameríku  er  geðsýki   jafn út-
breidd og annars staðar.
íbúar fyrrnefndra fylkja
eru nægjusamir, en leggja
hart að sér við vinnu. Metnað-
ur er þeim óþekkt hugtak, —¦
þar unir hver glaður við sitt í
hnum afskekktu fjaUdalum.i
Sumir álíta. að í þessu liggi or-
sök þess, að þeir þekkja ekki
til geðsjúkdóma. Það er þó
ekki trúlegt. þar e'ð víðs vegar
úm heím lifir fjöldi manna vlð
svipáð áhyggjuleysi og -éin-
angrun, pg þjáist samt sem áð-.
ur af ofsóknaræði og hvigklofa,,
engu síður en áðrir.
Sullaveiki þekkist ekki með
al íbúa í Callejón de Huylas,
75 mílna löngum f.jalladal í
Rerú, enda þótt ,sá sjúkdómur
sé landlæg plága i næstuhéuð
um. Og enn vaknar spuming-
in. — hvað veldur'?
skæðustu   sjúkdóm^   sem
þjá mannkynið.
J3U
Sinfóníuhljómsveitin.
Ríkisátvarpið.
Tónleikar
í Þjóðleikhúsinu sunnudaginn 9. janúar M. 3,30 siðd.
Stjórnandi: Róbert A. Ottósson.
Einleikari: Isaac Stern.
Verkefni:
W.  A.  Mozart:  Porleikur að  söngleiknuaaa  „Leikhús-
stjórinn".
F. Mendelssohn: Fiðlukonsert í cjmolL   .r<
R. Schumann:: Sinfónía nr. 4 í d-moll.
Aðgögumiðasala í Þjóðleikhúsinu.
fellum er um að ræða sálrænt'
ástand, sem að flestu leyti svip
ar til þess að vera það uppte^-
inn af hugsunum sínum, að:
stund og staður gleymist, en í
öðrum er meðvitundin hrifin
burt og horfin á vald einhvers
máttar eða hugsjónar, svo að
afleiðingarnar verða lömun
skynjunar og loks hálfgert
meðvitundarleysi.
Innblástur         spámannanna
verður gjarna að „ekstasis".
Spurningunni „hvað er spá-
maður?" mætti — af því, sem
svara
Spámennðrnir og skáldin
Framhald af 5. síðu.
þessar trúarhugmynd'r. Þann- nú hefur verið greint
ig var það með ýmsa af dýr-jbannig: Spámaður er boðberi
lingum og helgum mönnum og guðlegra opinberaiia, sem
konum miðaldanna. Þeir kom- hann befur öðlazt fyrir inn"
ust 'í" hrifningarástand, sem í hlástur eða í hrifnmgarástandi
öllu   bar  þau  einkennv   sem I (,.ekstasis").   Spámaðurinn hef
fyrir þeirri læknisþjónustu   í
reglum hælisins.'
Lagði Alfreð Gíslason síðan
fram svohljóðandi tiHögu:
Með MiðSjón af því, sem
fram hefir komiS við THnrseð
ur á fundi baejarstjórnar,
sawþyklcir tíén að vísa ,^Frum
varpi að -reylum fyrir Vist-
heimilið í Arnarholti" til
bæjarráðs, í því skyni að það
og Wrgarlæknir talti fnun-
varpið til nánari athugunar.
Samþykkt var að fresta mal
inu, og tillagan þannig efnis-
lega samþykkt.
venja er að telja til „ekstasis",
en lýstu því aldrei á þá lund,
að um sameiningu við guðdóm
inn væri að ræða. Glöggt dæmi
um þetta er heilög Birgitta.
Trúárbragðasálfræðingar nú-
tímans . skilgreina hugtakið
„ekstasis" nokkuð á annan
veg. Johannes Lindblom gerir
þess grein í riti því hinu mikla,
sem hann hefur skrifað um
spámenn ísraels á þessa leið:
„Ekstasis er sálrænt ástand,
sem einkerinist af því, að með
vitundarlífið (sjálf mannsins
verður altekið af einni tilíinr:
ingu, einni hugmynd eða hug
ur ævinlega fengið köllun til
starfs síns. Hann er sér þess
meðvifandi, að hann er á valdi
guðdómlegs vilja, sem einn
ræður forlögum hans og boð-
skap.
ÁrnarhoJS
Framhald af 8. síðu.
JAFNVEL TANN-                   sýn, eða samstilltum ,'hóp hug-
SKEMMDIR  .  .   .                   mynda, og ekkert annað kemst
,.í allmörgurn borgum hefur að. Meðvitundarlífið hverfur
yerið gripið til þess ráðs að allt í þennan brenmdepil, sál-
blanda neyzluvatnið fluorini | arjafnvægi raskast og sjálf-
tilvariiar tannskemmdum. íjstjórn glatast. Katarina frá
Brasilíu fyrirfinnast heii hér-' Siena, sem flestum öðrum
uð, :þar sem ibúarniv enu með fremur var gædd hæfileikum
óskemmdar eða lítt skemmdar.: sjálfskoðunar  og   sjáifsprófun-
•.' stæðum sjúklingum. Fáyi+ar á
öllum aldri: sturlað fólk, rudda
legir, psykópatar,, dr/»kkju-
menn og sjúk. gamalmenni
veltist þarna hvað innan^ um
annað. Nægileg ' aðgreining
eftir kynjum og sjúkdómum
er ógerleg, eins og húsakynn-
um er háttað, þótt reynt hafi
verið áð bæta þar um á síð-
ustu árum.
tennur.  enda þótt ney,"5luvatn-
ið sé gersamlega snautt.að flu-
[orini.    Þarna   er   um   gátri að
ITBéða,  sem okkur ber nauðsyn
i til að ráða.
Vísindamenn vevða umfram
allt að varast að vekja vonir
með fólki, :sem ekki byggjast á
öruggum    staðreyndum.     Enn
ar, einnig er hún var í hrifn-
ingarástandi, hefur lýst
reynslu sinni á þessa leið:
„Meðvitundin er ekki tengd
neinu nema Guði einum. -Öll
þekkingarþrá og viðléitni bein
ist að sannindum guðdómsins,
hughrif sálarinnar er elska til j hver eigi
og
'ENGINN   GEÐVEIKRA-
LÆKNIR.
3. gr. þessa frumvarps ræðir
læknisþjónustuna. Hún er und
arlega orðuð. Borgarlæknir á
að annast heilsuvernd vist-
manna, en þess er ekki getið.
að annast sjúkra-
samstilling   með_ því,   -sem'hjálpina eða lækningar. Nú er
nú þegar. . '                   -. -    '  -
Kexverksmiðjan Esja h.í.
Þverholti 13.
;ði
verktræoingar.
Vegamálaistjórnin vill ráða 1—2 verkfræðinga.
Launakjör samkvæmt    kjarasamningi    við    ríkis-
•stjórnina.........
Umsóknir sendizt fyrir 17. þ. m. til vegamálastjóra.
augu andans skoða. Öll öfl sál
arinnar sameinast og leggjast
á eitt um það að sökkva sér
niður. í hugsunina . :im eitt —
Guð. Þess vegna hverfur hver
kennd líkamans og skilningar-
vitin fá ekki lengur borið boð
frá umhverfinu. Augað sér
ekki, eyrað heyrir ekki, tung-
an talar ekki."'
Af þessu má Ijóst vera, að
höfuðeinkenni, hrifningará-
stands þess, sem nefnt hefur
verið „ekstasis" eru tvenns
konar: Annars vegar er óvenju
leg sálræn hrifni, sem veldur
því, að hugurinn er tekinn
fanginn, hins vegar jafn ó-
venjulegt sálrænt athyglis-
leysi, áhugaleysi, útilokun. En
hitt skal þó jafnframt tekið
fram, til þess að fyri.rbyggja
allan misskilning, að „ekstas-
is" getur verið á mjög misjafn
lega háu stigi. í nokkrum til-
hér þó eingöngu um sjúkt fólk
að ræða, og það að langmestu
leyti geðsjúkt. Það er geð-
veikralæknir, sem á að annast
meðferð þessara sjúklinga,
enda hefir slíkur læknir gert
það á umliðnum árum. Hvers
vegna er hans verkefni ekki
getið í 3. greininni ? Hvort
borgarlæknir heitir. yfirlækn-
ir heimilisins, skiptir litlu
máli, en það á ekki að a>tlast
til þess af honum, að hann
ræki þar önnur störf en eftir-
lit í mesta lagi. Borgarlæknir
inn á ekki áð vera hælis- eða
spítalalæknir; hvorki í Arnar
holti ná annars staðar. Hans
starfskra'fta er mairi þörf á
öðrum sviðum heilbrigðisþjón
ustunnar. Að sjálfsögðu á að
ráða formlega til þessara starfa
þann geðlækni, sem nú í mörg
ár hefir sinnt þar störfum með
prýði,  og það á  að ge>a ráð
Rímnsféíag^
Framh. af 2. síðu.
koma rímnasafninu á laggirn-
ar.
NÝIR FÉLAGSMENN
Ástæða er" til rð hvetja
menn til að g«nga í Rímnafé-
lagið. Það hefur merku hlut-
verki að gegna. Rímurnar .eru
ein yfirgripsrfiesta bókmennta
grein þjóðarinnar, og íslenzk
bókmenntasaga verður ekki
rakin né-rædð án þess að við-
unandi úrval íslenzkrar rímna
gerðar verði prentað. Þeir fjöl-
mörgu menn, sem hafa áhuga
á íslenzkum fræðum, ættu hið
fyrsta að ganga í félagið og
eignast rit þess frá upphafi.
Rit Rímnafélagsins verða verð
mæt eign. en útgjóldin eru eng
um tilfinnanleg-séu þau keypt
jafnóðum.    .
Nýir félagar- geíi sig fram
við einhvern úr stjórn félags-
ins, en þeir eru Jorundur
Brynjólfsson alþm., Arnór
Guðmundsson, skriistofustjóri
Fiskifélag,sins: og Ragnar Jóns
son hrl., Laugavegi 8. Einnig
tekur Finnur Sigmundsson
landsbókavörður við nýjum fé
lögum.                                        ;
úm bókaúf-
'gáfufyrirtækjum *
ORATOR, félag laganema t
Háskóla íslands, þakkar öllum
þeim bókaútgáfufyrirtækjum,
er gáfu bækur i bókasöínun
þá, er laganemar í Háskóla ís
lands «tóðu fyrir og sendar
voru vistheimilinu á Litla-
Hrauni að gjöf á annan dag
jóla 1954.
Einnig vilja laganemar
þakka á áþessum vettvangi
sæælgætisverksmiðjum            í
Reykjavik svo og Tóbafcseirika
sölu ríkisins fyrir góðfuslega
veittan jólaglaðning, ^er laga-j
nemar færðu vistmönnum á'
LitlalHrauni á annan dag jóla.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8