Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						Föstudagur     21.     jan.      1955
ALÞÝÐUBLAÐIÐ
SUMIR aðdáendur Davíðs
Stefánssonar frá Fagraskógi
telja hann brautryðjanda í ís-
lenzkri Ijóðagerð. Samt mun
nær sanni að álykta, að Davíð
eigi sigurinn því að þakka, að
hann gekk tll móts við nýjan
tíma án þess að brjóta brýr
fortíðarinnar að baki sér. Ljóð
Davíðs strax í .,Svörtum fjöðr
um" eru nýstárleg, tilraunir
skáldsins með efni og form
vitna um dirfsku og stórhug,
en skyldleikinn við gömlu
meistarana kemur fljótt í leit-
irnar eigi að síður. Kvæðin eru
Iblómjurtlr af akri sögunnar og
iþjóðlífsins, en jafnframt legg-
ur Davíð áherzlu á að túlka
viðhorf og tilfinningar sjálfs
sín, tjá gleði og .sorg persónu-
legrar reynslu. Harm spinnur
öðrum þræði örlagavef sinn á
rokk Ijóðagerðarinnar, gerir
lesandann að trúnaðarvini og
segir það, sem honum býr í
hug, eins og barn móður eða
móðir barni. Þess vegna varð
Ijöðum hans greiðfær leið að
hjarta þjóðarinnar. Lestur
kvæðanna er nautn upphfunar
innar.
Davíð er stórtækaxtur allra
samtíðarskálda okkar, frama-
djarfastur og afkastamestur.
Hitt er þó mest um vert, að
fjölhæfni hans gerir hann
jafnvígan á stórt og smátt.
Hann er eins og ferðamaður,
sem leggur leið sína um marg-
breytilegt og vlðáttumikið
landslag og hyggur í senn að
fjall: og blómi, hafi og lind,
jökli og steini, sól og stjörnu,
höll og hreysi; musíeri og tjald
stað. Samlíkingin bregður þó
engan veginn upp viðhlítandi
xnynd, því að Davíð sveiflast
einnig milli gleði og sorgar,
fagnaðar og iðrunar. útþrár og
átthagaástar. Hann er heims-
borgari og íslenzkur sveita
maður, fer tíl að koma og kem
ur til að fara. Allt þetta spegl
ast og bergmálar í skáldskap
hans, hljómar hörpunnar
minna á straumfall fossins og
Hið lækjarins, siguróp her-
skaranna og grát barnslns,
storminn í trjákrónunum og
blæinn í laufinu. Þetta er æv-
intýralegur  tónasláttur.
Fræðimönnum reynist sjálf
sagt auðvelt að benda á inn-
lenda og útlenda lærifeður,
sem Davíð Stefánsson hafi
numlð af. En hann unir ekki
skólavistinni néma skamma
hríð, lærir að vinna sjálfstætt
og hefst síðan handa um, ætl-
unarverkið. fer utan af þörf og
ikemur aftur heim af tryggð
eins og farfuglarnir, en lætur
aldrei fjötrast, er hrókur alls
fagnaðar á góðra vina fundi,
en telst eigi að síður einmana
útlagi jafnvel í fjölmenni af
því að líf hans er sífelld leit.
hvorki sókn né flótti í venju-
legum skilningi, heldur veg-
ferð til að sjá og heyra, skynja
og njóta. Þetta er ævintýri í
fari mannsms, en opinberun í
skáldskap Davíðs. Ljóð hans
eru misjöfn eins og þau eru
margbreytileg, en í heild sinni
minna þau helzt á landið, sem
ól skáldið, sögu þj-óðarinnar og
örlög hennar, sumardaginn og
vetrarnóttinaj gleðistundina
og sorgarárið. Leyndardómur-
inn við skáldskap Davíðs er
sennilega sá, að hann er
margra manna makí í listinni
að lifa og hefur'borið gæfu til
að tjá hana í ljóðum sínum.
Davíð Stefánsson hefur ort
mörg löng og stórbrotin
kvæði, þar sem hann rekur
mikla og örlagaríka sögu. Sum
þeírra vitna um frábæra líst-
ræna iþrótt og þola vafalaust
samanburð við ágætustu afrek
Skáldkonungurinn Davíð Stefánsson sexfugur
en uti
íslenzkra og norrænna skálda.
En skemmtilegusíu og sönn-
ustu heimildirnar um snilld
Davíðs eru þó smákvæði hans,
þegar hann bregður upp mynd
eða túlkar hughr'LÍ með töfra-
brögðum tvíleiksins. Lesand-
inn er stundum í vafa um,
hvort þessi kvæði séu ort í al-
vör'u af því að þau koma kunn
uglega fyrir sjónir og eyru
eins og suðandi dægurflugur,
en þau reyhast honum mmnis-
stæð líkt.og augnabiik fyrstu
ástar eða andartak örlagaríkra
von;brigða; er fram líða stund-
ir og kynningin verður að end
urminningu. Þar gerir Davíð
vanda hins smáa að stórum
s'-gri, lætur fjaliið speglast í
lindinni og blæinn heyrast í
storminum, ísland rísa úr haf-
inu og útlagann víðförla krjúpa
við móðurkné til að þakka og
biðjast fyr^rgefningar. Þá
skiptir ekki boðskapur upp-
reisnarmannsins cg fordæm-
ing spámannsins máli lengur
af því að gleðln og harmurinn
er allri vizku æðri' og skáldið
snjallast, þegar það talar eins
og barn eða tilfinninganæmur
maður, g^ip segir góðum v'.ni
leyndarmál           psrsónulegrar
reynslu.
Davíð þótti villtur og ung-
æðislegur, þegar hann kvaddi
sér hljóðs með „Svörtum f jöðr
um". Hann var heiðinn í fögn-
uði sínum, lofsöng syndina og'
krafðist nautnarinnar.. En list
hans rís hæst í kvæðinu Stjörn
urnar, sem er ort til að veg-
sama guð fyrir dýrð himinsins.
Davíð hefur oft kveðið af
meiri íþrótt, en sjaldan af öðr-
um elns innileik:
Stjörnurnar,  sem við sjáum
sindra um himininn,
eru gleðitár guðs, sem hann
felldi,
er hann frét í fyrsta sinn.
— Honum fannst ekkert af
öllu
yndi sér ve.'ta né ró
og allt vera hégómi og
heimska
á himni, jörð og sjó. —
Svo var það á niðdimmri
nóttu,
að niðri á jörð hann sá,
hyar fagnandi hin fyrsta; ,..
móðir
frumburð sinn horfði á.
DAVIÐ STEFAN3SON
Og þá fór guð að gráta
af gleði; nú fann harm það
við ást hinnar ungu móður,
að allt var fullkomnað.
En gleðitár guðs, sem hann
felldi,
er grét hann í fyrsta sinn,
eru stjörnurnar,  sem við
sjáum
sindra um himinmn.
:;Kvæði" geyma listræn stór
virki, enda hefur skáldinu vax
Ið ásmegin þroskans og kunn-
áttunnar. Davíð hat'ði lagt leið
sína suður í heim og fundið til
skyldleikans við friðlausa fugl
inn, lelksopp grimmra örlaga,
sem býður samt öjiu byrginn,
en skáldið játar í undrun upp-
lifunarinnar sitt tviþætta eðli:
Tilkynníng
um almennt tryggingasjóðsgjald o. fl.
Hluti af almennu tryggingasjóðsgjaldi fyrir
árið 1955 fellur í gjalddaga nú í janúar, svo sem
hér segir:
Karlar, kvæntir og ókvæntir, greiði nú kr. 350,00
Konur, ógiftar                          greiði nú kr. 250,00
Vanræksla eða dráttur á greiðslu trygginga-
sjóðsgjalds getur varðað missi bótaréttinda.
Skrifstofan veitir einnig móttöku fyrirfram-
greiðslum upp í önnur gjöld ársins 1955.
Reykjavík, 18. jan. 1955.
Tollstjóraskrifstofan,
Arnarhvoli.
Ég er friðlausi fugiinn,
sem finnur sinn vilita þrótt.
í hjartanu hálfu er dagur,
en hálfu kolsvört nótt.
Og stærsta listaverklð, sem
hann smíðar í siglingunni og
suðurgöngunni, er kvæðið um
konuna með sjalið, svipmynd-
in. sem greyp'.st í minni og
vikur þaðan ekki, þó að vindar
örlagaveðra blási og bárur ver
aldarhafsins rísi;
Hún kom eins og draumur,
konan með sjalið,
og hlustaði í kyrrð.nni
á   kvöldbylgjuhjalio.
Hún brosti með sjclið
um brjóstin vafið . . .
En ég var blærmn,
sem barst um hat'ið.
Ég var blærinn.
sem bærðl sjaliö.
og veit, hvað bak við það
brennur falið.
Ég var blærinn,
sem barst yfir eyna
og faðmaði að rhér
Feneyjameyna.
Og nú er hún horfin ...
En nóttin er fögur
og segir hjartanu
helgisögur.
Cg enn syngur blærinn
°g bylgjuhjalið
um hvítasta brjóstið
og svartasta sjalið.
Ég sigli í haust -— er ekki
voldugasta kvæðjð í ,.Kveðj-
um", en þar lýsir Davíð Stef
ánsson e^nföldum orðum sjálf
um sér sem manni og skáldi,
játar hið tvískipta eðli sitt,
sem gleði hans og sársauki á
rætur sinar í, og lesandinn
þekk!r hann eins og samferða
mann, sem hefur opnað hjarta
siit af þrá og þörf til að vera
skilinn:
*
Sumarið  liður.   Sumarið líður.
Það kólnar og kemur haust.
Bylgjurnar byrja að ólga
og brotna við naust.
Af liminu fýkur lauflð.
Börnin breyta um  svip.
Fuglarnir kveðja. í íestar toga
hin friðlausu skip . . .
Eg lýt hinum m!kla mætti.
Það leiðir mig huii'n hönd,
og hafið. — og hafið kallar.
— Það halda mé.r engin
bönd.
Eg er fuglinn, sem flýgur, ¦
skipið. sem bylgjan ber.
Kvæði min. eru kveðjur.
Ég kem, og ég fer.
"f „Nýium kvæðum" eru ljóð
tré með þungum gre'num og
litfögru laufi eins og Hallfreð-
ur vandræðaskáld, • Hrærekur
konungur í Kálfskinni og Með
an Rómaborg brann, lék Neró
á sítar og söng. en þau skyggja
ekki á þrjú urraðsleg smáblóm,
sem anga í tilhu.gsuninni og
soretta í endurminningunni.
Olíuviðurinn er ógleymanleg
dæmisaga í bundnu máli:
En fuglar himins flugu
með fræin, sem limið' ól.
Hvar sem hann vcx, þessi
viður,
og veitlr hryggum skjól,
er Getsemanegarður.
sem grætur á móti sól.
Að skilnaði kemur lesandan
um úr andlegu jafhvægi án
þess að hann verði átakanna
var:
Eg kem til að flytja þér kærar
þakkir.
og kveðja þig, vinur og bróðir.
Skip mitt bíður .. . Það
skyggir að kvöldi
og skeflir í fornar slóðir.
Þú veizt, að ég get ekki ver;ð
hér lengur
og verð að sigla og fara.
Ef einhver spyr,  hví ég la^ði
frá landi,
þá láttu þögnina svara.
Skilaðu kærri kveðju t;l allra,
sem köstuðu að mér steinum,
en nef-ndu það ekki, að: ég vildi
þeim ve1
og vildi ekki bregðast neinurn.
Sjáirðu unga, svarthærða konu:
með sveip yfir miðju enni,
þá minnztu þess, að ég vildi
ekki vera
í veginum fyrir hanni.             ;
Og finnírðu, að hennar milda
mál
sé mlnningaljóma vafið,
berðii þá til hennar beztu
kveðju
og bentu henni út á hafið.
Svo kveð ég þig, vinur. Þú
veizt. hvað það er,
sem varð mér til hugarsorgar.
Segðu, að ég ætli til Egypta-
lands
eða austur til Jórsalaborgar.
Og Örlög er barnsleg en heit
og sönn játning Davíðs Stef-
ánssonar:
Mig dreymir um dýrlegt sumar
{ dimmasta norðanbyh
Þó sál mín syngi af gleði,
er sorgin mitt undirspil.
f seinni Ijóðabókum  skálds-
ins, ..í byggðum", „A.ð norðan"
(Frh. á 7. síðu.)   ;
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8