Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						VISIR
DAGBLAÐ
Útgefandi:
BLAÐAÚTGÁFAN   VÍSIR   H.F.
Ritstjórar: Kristján Guðlangsson,
Hersteinn Pálsson.
Skrifstofa: Félagsprentsmiðjunni
Afgreiðsla Hverfisgötu 12
(gengið inn frá Ingólfsstræti).
Símar:   16 60  (fimm línur).
Verð kr. 4,00 á mánuði.
Lausasala 35 aurar.
Félagsprentsmiðjan h.f.
Hagkvæmir
samniiígar.
NÝLEGA hefir samninga-
nefnd utanrikisviðskipta
lokið samningum við fulltrúa
BandaríkjastjórAar um kaup á
helztu framleiðsluvörum vor-
um, og má segja að fyrri samn-
ingar væru að mestu fram-
lengdir. Þó er það ekki með
öllu. Helztu breytingar, sem
gerðar voru eru þær, er hér
greinir: Síldarlýsi hækkaði í
verði úr- 130 dollurum tonnið í
145 dolíara. Vélþurrkað fiski-
mjöl "hækkaði einnig þannig að
á fyrstu 1000 tonnunum hækk-
aði verðið úr 66 dollurum í 75
dollara á tonn, en það, sem selt
er umfram þúsund tonn skal
selt með hinu fyrra verði. Sól-
þurrkað fiskimjöl hækkaði úr
60 dollurum tonnið i 66 dollara,
fyrir aiít að 1000 tonn. Erii þá
breytingarnar taldar. Verður
ekki annað sagt en að samning-
ar þessir séu vel við unandi,
eins og sakir standa og er í
rauninni leystur mikill vandi
með þessum giftusamlega
árangri.
Fulltrúi Bandaríkjastjórnar,
Hjálmar Björnsson, hefir í bili
lokið starfi sínu hér, en óhætt
er að fullyrða að hann hafi aflað
sér almennra vinsælda. Hlaut
hann að sjálfsögðu fyrst og
fremst að gæta hags heimalands
sins, en leit með fyllslu velvild
og skilningi á kjör okkar Is-
lendinga og aðstöðu alla, enda
hafði hann nægan kunnugleik á
þeim málum áður enn hann
kqm hingað til lands. Ber mjög
að meta það við stjórn Banda-
ríkjanna hvílíka vinsemd hún
hefir sýnt islenzku þjóðinni i
hvivetna,' og er þess að vænta að
svo verði einnig i framtíðinni,
meðan hin nána sambúð varir,
og enn lengur er styrjaldar-
óstandinu léttir.
Samningar þeir, er nú hafa
verið gerðir gilda til næstu ára-
móta, en samningaumleitanir
verða væntanlega upp teknir
fyrir þann tíma varðandi sölu á"
framleiðslu næsta árs, en engu
verður um það spáð hverjar lík-
ur séu þá fyrir álika hagkvæm-
um samnirigum, einkum ef dýr-
tið og vérðþennslu verður gef-
inn íaus taumurinn á komanda
haustí. Um miðjan ágústmánuð
verður ,báð séð, en svo sem
kunnugter á sex manna nefndin
þá að hafa lokið störfum sínum,
en litt héfír af henni heyrst til
þessa. Sagt er þó að hún muni
nú sem óðast vera a?í viða að sér
gögnum, til þeee að býggja
útreikninga sína á, hvort sem
um þá éhdanlegu lausn verður
samkomuíag éða ekki. Tígu-
lega fer néfndih af stað, en
hverníg verðúr hán á sig kom-
in er fcíúri heldur í hláð? Óttast
ýmsir að ekki verði glæsileg
eða tilkomumikil heimreiðin.
Þetta er bó tilraun og hún lofs-
verð, ög tilraunin verður yænt-
anlega undanfari ánægjusam-
legs árangurs.
Þa8 éitt er islenzku þjóðinni
ekld nóg áð há hágkvæmum
samnihgum við velviijaðar er-
lendar þjóðir. Hún þarf fyrst og
fremst „ að  keppa að  þvi  að
Nauðsyn á mein-
dýrastofu í Rvík.
largar   nýjar meiiidýrategunflir
hafa norizt liingfad íil fiandsins.
Viötal við Geir Gígju náttúrufræðing.
ÞEIR GlGJA, náttúrufræðingur, hefir skýrt Vísi
frá því að síðustu mánuðina hafi borist hing-
að til lands margar tegundir meindýra, sem
valdið geta stórtjóni á trjáviði, timburbyggingum o. fl.
ef þau ílengjast hér. Hann telur hættuna aukast við
hitaveitulagninguna, því að með auknum hita batna
lífsskilyrði þessara dýra. Telur Geir mikla nauðsyn á
að koma hér upp meindýrastofu, þangað sem fólk get-
ur leitað ráða um útrýmingu dýranna.
I.    Meindýrum fjölgar.
Hvað er að frétta af meindýr-
unum ? spurði tíðindamaður
blaðsins Geir Gígja, er hann
heimsótti hann á rannsóknar-
stofunni í Atvinnudeild háskól-
ans nú fyrir skömmu.
Margir senda mér nú mein-
dýr, sagði Geir. Sumir til þess
að fá þau ákvörðuð og leiðbein-
ingar um útrýming þeirra. Aðr-
í vetur. Eg fékk hana í apríl.
Þú sérð hvað hún getur skemmt.
Stór bútur af plankanum, sem
hún var í er ónothæfur. —Skað-
inn nam tugum króna.
* En hvað getur þú sagt mér af
þessum risaskordýrum, sem
sagl var f rá í útvarpinu að f und-
ist hefðu í Daívík? Þau komu
þar út úr viðnum í forstofunni.
Eg  hef   eitt   af þeim hérna,
ir senda þau af vinsemd, vegna | sagði Geir, og greip skyndilega
þess að þeir vita að eg hef áhuga
fyrir þessum málum, og þeim
er eg sérstaklega þakklátur.
Hérna sérðu t. d. hrossamaur,
segir Geir, og sýnir mér glas
yfirbundið með gisnu lérefti.
Hann lifir góðu lífi í glasinu því
arna. Hann er nýkominn frá
Ameriku — í trjáviði —¦ og er
nærri tveir cm. á lengd. Þessir
maurar — eða réttara sagt
maurflugur — geta valdið tjóni
í timbri og timburhúsum.
Og hérna hef eg pílvið. Þú
séð holurnar og gangana. Svona
naga trjábukkalirfurnar. Trjá-
bukkarnir verpa í fyrstu eggj-
um sínum i holur og rifur i
trénu. Þegar lirfurnar koma úr
eggjunum byrja þær að grafa og
éta. Þær stækka'og holurnar og
gangarnir í trénu víkka. Að lok-
um koma fullvöxnu dýrin út í
dagsljósið.
Til hvers átti að nota þenna
pilvið?
Or honum átti að smíða hús-
gögn. En hann er ónýtur eins og
þú sérð. — Og þarna sérðu lirf-
urnar. Þær eru geymdar i spiri-
tus. — En hérna hef eg líka pil-
viðargreinar i lokuðu glasi og i
þeim eru lifandi lirfur. Þær ætla
eg að láta vaxa og vérða full-
orðnar. Síðan bana eg þeim með
ether og geymi þær i safninu.
Það er nauðsynlegt að eiga gott
safn af meindýrum til saman-
burðar þegar ný dýr bætast
stöðugt við.
— En nú skal eg sýna þer
stærsta dýrið, sem mér hefir
verið sent. — Og Geir opnaði
skáp og tók þar út stóran eikar-
bút vafinn innan i gisið léreft,
og tók léreftið frá einum kanti
hans með mikilli gætni. — Og
sjá — út úr stórri holu í trénu
gægðist gulmóramður haus sem
var á annan cm. í þvermál.
Hvað er þetta kvikindi langt?
Fiðrildishrfan sú arna er ná-
kvæmlega 10 cm. á lengd. —
Hún kom í eikinni frá Ameriku
byggja upp heilbrigt sambýh ís-
lenzkra þegna, en mjög hefir
skort á að það gæti heitið við-
unandi eða árekstralítið. Þjóðin
verður einhuga að klifa niður
hinn erfiða hjalla dýrtíðarinnar.
Hönd verður að hjálpa hendi og
fótur fæti, þar til á erfiðleikun-
um hefir verið sigrast. Stjórn-
málaflokkarnir hefja sinar
samnihgaumleitanir i haust, Þá
fyrst verður séð hvort við ís-
lendingar getum aðeins náð
hagkvæmum samningum viiP
eriendar þjóðir.
öskju upp úr kassa á borðinu
og sýndi mér i hana.
Hvað heitir nú þessi stóra
fluga?
Þetta er ekki fluga, þetta er
vespa — risatrjávespa — Sirex
gigas. — Ingimar Óskarsson
grasafræðingur sendi mér hana
og spurði hvort hún væri rétt á-
kvörðuð. Og hún var það auð-
vitað, eins og hans var von og
vísa.
Hvað getur hún orðið stór
risatrjávespan ?
Þessi er fullvaxin og hún er
um fjóra cm. og þó eru fálmar-
ar og varppípa ekki talin þar
með. —            ,
Varppípa ?
Já, það er þessi broddur, sem
þú sérð af tan á dýrinu. Með varp-
pípunni kemur vespan eggjum
sínum inn í viðinn. Hún verpir
eggjunum einkum í tré i greni-
skógum, helzt sjúk eða fallin.
í viðnum ungast eggin út. Lirf-
urnar, sem koma úr eggjunum
nærast á trénu, grafa það í sund-
ur og valda rniklú tjóni. Síðan
verða lirfurnar að púpum og
svo trjávespum. Og að lokum
koma þær út úr viðnum eins og
á Dalvík.
En hvaða skordýr valda
mestu tjóni hér í görðum um
þessar mundir?
Ýmsar fiðrildalirfur eru mjög
'hvimleiðar á birki, ribsi, sól-
berjum o. fl. Eg er nýkominn
frá því að skoða garð utan við
bæinn. Þar voru sólberjarunn-
arnir stórskemmdir af haust-
fiðrildalirfum.
Og hvernig er hægt að út-
rýma þeim?
Eg ráðlagði þeim mæta
manni, sem átti garðinn að úða
runnana mjög rækilega með
nicotínlegi. (Tveir hlutar hreint
nicotín eru blandaðir í 1000
hluta vatns).
Svo ,er kálflugan. Hún hefir
valdið hér stórtjóni undanfarin
ár. Nú í ár er hún byrjuð að
verpa við gulrófu- og kálplönt-
ur. Fólk þarf nú þegar að nota
varnarráðin. Vökva með eitur-
lyfjum kringum jurtirnar. Ein
tafla sublimats í 1 lítra af vatni
eða 2,5 grömm Ovicide i 1 litra
af vatni nægir vel til þess að
vökva með 10 jurtir. Sublimat
fæst i lyfjabúðum og er mjög
eitrað.' Það má ekki vera i
málmíláti. Ovicide fæst i Áburð-
arsölunni.
II.   Eykst meindýraplágan með
hitaveitunni?
Hvernig verður þegar hita-
veitan er komin, losnar maður
þá ekki alveg við margt af þess-
um meindýrum, sem nú angra
okkur ?
Eg hygg — segir Geir — að
meindýraplágan magnist við
liitavéituna, ef ekkert verður að
gert frekar en nú er. Þvi öll þau
meindýr, sem nú eru hér og
valda tjóni geta engu að síður
lifað þótt hitaveitan komi og
sum jafnvel betur. Auk þess
hygg eg að skilyrði skapist fyrir
erlendar meindýrategundir   —
sem lítt eða ekki hefir orðið vart
liér enn — þegar heitar leiðslur
koma um allan bæinn — inn i
hvert hús — húsin verða miklu
betur uppbituð en áður, og sið-
ast en_ ekki sízt ef mishirtir
gróðurskálar rísa upp við f jölda
húsa.
Enn má minna á stórt atriði í
sambandi við hitaveituna og
meindýrin í bænum. Það er
sorpframleiðsla bæjarbúa. (I
sambandi við hana má minnast
með þakklæti á nýlega fengiia
sorpbíla). Nú er miklu sorpi
brennt. En þegar hitaveifan er
komin á laggirnar og engu eða
litlu af sorpi verður eitt á þann
hátt, hlýtur sorpframleiðslan
að aukast gíf urlega. Og ef sorp-
hreinsunin í bænum verður ekki
aukin og framkvæmd af meiri
nákvæmni en nú er, og sorpið
flutt í hauga í útjaðri bæjariris
eins og að undanfömu, en ekki
eytt á annan hátt, verður það
mikil meindýrauppspretta, ekki
aðéins fyrir húsflugur og önnur
Iægri dýr, heldur og hinar stór-
hættulegu rottur og mýs, sem
aldar eru á matarúrgangi bæj-
arbúa, bæði við húsin — vegna
lélegra sorpiláta — og i sorp-
haugunum. Bærinn ætti að
leggja bæjarbúum til sorpílát til
þess að tryggja það að þau væru
alltaf i lagi. Og bærinn ætti taf-
arlaust að láta rífa hesfhús og
fjós, sem standa í bænum. Svo
sém f jósið og hesthúsið rétt við
Bergstaðastræti, norðan við
Hallveigarstíginn,              Þessar
flugnauppsprettur, — þar sem
fjósgluggarnir — með brotnum
rúðum — eru ekki nema þrjá
metra frá íbúðargluggum fólks-
ins.,
Ýmsir óvandaðir skúrar, sem
standa hér og hvar um bæinn
— líklega margir í óleyfi — eru
mestu meindýrabæli. Þar eru
rottur og fleiri meindýr. Skúr-
arnir þurfa að hverfa.
III.   Meindýrastofa nauðsynleg.
Hvert á fólk að snúa sér, ef
það verður vart við meindýr á
heimilum sínum, meindýr, sem
það þekkir ekki og getur ekki
ákvarðað eftir íslenzkum bók-
um — ef til vill nýflutt til lands-
ins?
Því er fljótsvarað. Það er
engin slík upplýsingarstöð til á
þessu   landi.   Hinsvegar   hafa
ýmsir   náttúrufræðingar   í   At—
vinnudeild háskólans  og víðar-
liðsinnt þeim sem leitað hafa til
þeirra i þessum efnum, eftir því.
sem kostur hefir verið á.
Fólk er oft i miklum vanda:
statt, bæði hér í bænum og ann-
arsstaðar á landinu, þegai- það
verður fyrir heimsókn meindýra
eins og t. d. veggjalúsa. Það veit
ekkert hvað á að gera. Ýmsir
taka þann kostinn að segja eng-
um frá þvi fyrr en meinið er
orðið svo magnað, að því verður
ekki leynt og dýrin hafa út-
breiðst meira eða minna. Því
menn geta leigt íbúðir með
veggjalúsum og öðrum mein-
dýrum og flutt varning með
þeim hús úr húsi og bæ frá bæ
án opinberra afskipta, flutt kál-
plöntur með kálmöðkum hvert
á land sem vera skal o. s. frv.
Slikt ætti auðvitað að vera ó-
leyfilegt og varða sektum. Og.
þyrf tu hér að koma ein lögin til
viðbótar.
Hvað telur þú að gera beri tifc
þess að ráða bót á þvi öngþveiti
sem er í þessum meindýramál-
um hér á landi?
Bæjarstjórn og fyrrverandi;
ríkisstjórn sýndu lofsverðan á-
huga í þessum málum með því
að stuðla að því að út verði gef-
in alþýðleg fræðibók um mein-
dýrin.
Nú þarf að stíga næsta spor-
ið. Það er upplýsingamiðstöð.
Við getum kallað hana mein-
dýrastofu til að byrja með. Hún
i á að vera i Beykjavík, og hún á
að vera fyrir allt landið. Þangac*-
á fólk að geta sent meindýr úr
matvælum, fatnaði, trjáviði,
gróðri o. s. frv. og fengið þau á-
kvörðuð, leiðbeiningar um út-
rýming þeirra og aðstoð t. d.
þegar nota skal gasbrælu eða
annað sem almenningur getur
ekki haft um hönd. t sambandi'
við stofuna þarf að vera og tækí
til þess að hreinsa vörur, farang-
ur fólks o. fl. í gasbrælu, hita
o.  s.  frv.
I stofunni þarf að sam-
eina þá starfskrafta sem hér eru
nú til-og unnið geta að því að*
fræða fólkið um þessi dýr, leið-
beina því um varnir gegn þeim
og draga úr tjóni þvi, sem þau
valda. Og vinna um leið að
auknum þrifnaði og bættu
beilsufari í landinu.
£.
Scrutator:
V.
XjcudxLbi aíbn&jmwjfys
Hirðing báfjár.
I bæklingi þeim um hirðing
búfjár, sem dýralæknar Bandaríkja-
hersins hafa sent út á íslenzku, eru
nokkrar algildar undirstööureglur
settar fram á ljósan og skemmti-
legan bátt með myndum. Ein regl-
an er þessi: Heílbrigðar kýr -f-
hrein fjós -f- hreinar hendur -j-
kæling -j- hrein ílát = heilnæm,
heilsustyrkjandi mjólk. Hvert at-
riöi í reíkningsdæminu er skýrt,
með viðeigandi mynd. Leiðbeining-
ar þær, sem gefnar eru, eru stutt-
ar en tæmandi, og birtist hér ein,
valin af handahófi: „Til þess að
f ramleiða hreina mjólk, verður bæði
fjósið og mjólkurhúsið að vera
hreint. Tilraunir gerðar á rann-
sóknarstofum sýna, að mjólk úr
kúm í óhreinum básum eða óhrein-
um fjósum, er óhrein og súrnar
miklu fyrr en mjólk úr hreinum
fjósum." í lok kaflans um kýrnar
segir svo: „Það ætti að vera í aug-
um uppi, að sá bóndi, sem eyðir
þeim tíma og þeirri varkárni, sem
nauðsynleg er, til bess að hafa
mjólkina hreina og heilnæma, ætti
að fá meira fyrir vöru sína en
hinn, sem er jafnkærulaus um allt
frá upphafi til enda." Bæklingur-
inn er gefinn út í samráði við
Mjólkursamsöluna, meðal annara.
Það þarf líklega ekki að óttast að
samsölustjórnin láti undir höfuð
leggjast að athuga þessi augljósu
sannindi.
Samsalan.
Það   hefir   samt viljað brenna
við, að mjólkin hér í Reykjavík
væri orðin súr, þegar hún var seld
úr búðum samsölunnar. En jafn-
vel þótt sjaldan hafi verið svo illa
komið, þá er hitt þó miklu algeng-
ara, að mjólkin sé orðin svo göm-
ul, þegar hún er seld, að hún súrn-
ar í heimahúsum fyrir miðjan dag,
þrátt fyrir vandaða geymslu. Hér
skal ekki reynt að gera lítið úr
þeim erfiðleikum, sem forráðamenn
mjólkursamsölunnar eiga við að
striða, og heldur skal ekki efazt
um góðan vilja þeirra. En niður-
staðan er jafn-óhagganleg fyrir
því: Mjólk sú, sem seld er í
Reykjavík, uppfyllir hvergi nærri
þær kröfur, sem gera verður til
slíkrar vöru. Mestur hluti hennar
er lítið betri en sú mjólk, sem ann-
arstaðar er seld til eldamennsku
og ekki ætluð til drykkjar. Skólpið
með mjólkina vestur yfir heiði,
gerilsneyðing í bænum, útsending
í búðirnar og mæling á ílát er auð-
vitað búið að ræna mj ólkina miklu
af þeirri hollustu, sem auglýst er.
Það skal tekið fram, að síðasti hð-
urinn, afgreiðslan í mjólkurbúðun-
um, er óviðráðanlegum atvikum að
kenna, því að ekki er .lengur hægt
að selja mjólk á flöskum, sakir
þess að flöskulokin vantar. Hins-
vegar virðist vera nóg til af lokúm
á allar aðrar flöskur, hverju nafni
sem nefnast. Nú hefir Mjólkur-
samsalan skipt um eigendur, það
er að segja öðlazt eigendur, því að
enginn vissi áður, hver eiginlega
átti hana. Eigendurnir eru igrun-
samlega nálægt því að vera sömu
mennirnir og mestu réðu áður, en
þeir spjara sig kannske nú, þegar
eignaratriðið hefir verið upplýst —
eða verða þeir kannske
viðureignar á eftir?
enn verri
Göturnar.
Það situr enn við gamla prinsíp-
ið í þessum bæ, að klára aldrei
neitt, að minnsta kosti ekki alveg.
Bæjarbúar bera hitaveituskurðina
með þögn og þolinmæði, af því að
nú ríður á því meir en nokkru sinni
qður,að Ijúka Iögrtunum fyrir haust-
ið. En það er undarleg ráðstöfun
að gera það ekki strax, sem hvort
sem er er ekki hægt að draga fram
á vetur. Hitaveitan verður ekkert
fljótari fyrir því. Eg á við að mbka
ofan í skurðina, þegar lögnum er
Iokið og aka burtu þeim uppgreftri,
sem af gengur. Umferðavandræð-
in hafa aldrei verið meiri í bæn-
um, og þó eru haugar látnir standa
við hitaveituskurði, þar sem lögnum
er bersýnilega lokið. Jafnvel þar,
se«i mokað hefir verið yfir, standa
enn haugar um ófyrirsjáanlegan
tíma, líklega til að þjálfa vegfar-
endur í kristilegrr þolinmæði og
jafnlyndi í hverri þraut.
Ekki er mark að draumnm.
„Mig dreymdi undarlegan draum
í nótt," sagði Bernódus, um leið
og hann hlammaði sér niðúr í sóf-
ann við hliðina á ísax. „Nú, hvern-
ig var hann ?" hummaði Isak. „Mig
dreymdi að eg mætti tveim drengj-
um, sem leiddust, síðan komu aðr-
ir tveir og leiddust, og loks þeir
þriðju. Fyrir hverju heldurðu að
þetta sé?" — „Fyrir strákapörum,"
azaði ísax.
Barniö yðar
dvelur e. t. v. í sveit í sumar.
Hafið þér hugleitt að éitt-
hvert hugnæmasta viðfangs-
efni sem þar gefst, er að
kynna sér jurtaríkið íslenzka.
Sendið barni yðar þvi að gjöf
bókina
SMÁVINIR  FAGRIR,
sem er samin í þeim tilgangi
að vera til hjálpar í þessu
efni. Þetta er un^lingasaga
með myndum af f jölmörgum
íslenzkum jurtum.
:


Nýtt íbúðarhús
fyrir 1 eða 2 fjölskyldur til
sölu. Mikil úfborgun. Fyrir-
spurnir sendist í pósthólf
„824", Reykjavik.
li	ýll eða	land	i í 1
Lítið	býli eða	óbyggt	land
óskast	keypt eða  leigt.		—
Tilboð,	merkt:	„Býii	eða
land"	leggist   inn   a		afgr.
jblaðsins.			

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4