Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						Mánudaginn 18. júlí 1955
TtSIB
9-
Gros  vorui  notuð  gegri  hvers-
kyns  kvillum  fyrr  á  tíinuni.
Sk^wnwntiieg   &a   fw*óðtefj
grein   uwn   slíkar
9jni.smu~tjar.
í síðasta hefti Garðyrkjuritsins, sem' Vísi hefur borizt, og er
að þessu'sinni helgað 70 ára'afmæli Garðyrkjufélags íslands,
eru margar skemmtilegar og fróðlegar greinar, m.a. eftirfar-
andi grein, sem heírtií Fornar ..grasnytjar", fjallar um jurta-
lækningar og er eftir ritstjórann, Ingólf Davíðsson.
þannig: Maður tekur af blöð-
Frá upphafi vega hafa þjóð- unum smásöxuðum 12 lóð, 24
irnar notað fjölmargar urtir til lóð af nyjU; ósöltuðu sauða-|
heilsubótar. Margt hefur venð.^ÖTÍ. og sýður, þetta saman'
um þau efni sknfað sumt hmd- um gtund síð£m skal sía his|
urvitni og blandið h3átru, en þunna ^ kreista vel ur þvi og
ýmislegt líka  réttilega   athug- ,geyima sígan_ Smyrsli þessi eru'
hið bezta meðal að bera á verki,
að,   byggt   á  reynslu   kynslóð
anna.   Margir   kannast   við  rit  stirðar taugar og tök. Blöð jurt
Jóns      Jónssonar   • garðyrkju-
manns: „Lítil ritgjörð um nyt-
semi nokkurra íslenzkra jurta"
arinnar, þurrkuð og steytt í
duft, mega einnig blandast með
smjöri, 4 lóð af blöðunum móti
Tók Jón rit þetta saman eftirj 12 lóðum smjörs. Eru þá smyrsli
ýmsa höfunda og nefnir helzt  þegsi einkar  góð til  að græða
sár og öll útbrot á hörundinu.
til Olaf Olavíus, Eggert Olafs-
son, Odd Hjaltalín, Svein Fáls-
son og séra Björn Halldórsson
í Sauðlauksdal. Hin merkilega' Fjallagrös
bók séra Björns, „Grasnytjar".     á helzt að taka í vætu, þurrka
eða gagn það, sem hver búandi' síðan og hreinsa vandlega. Þau
maður getur haft af þeim ósánu styrkja,   draga   saman,   mýkja
villijurtum, sem vaxa í landar- vallgang, næra, hreinsa blóðið
eign hans", kom út 1783, en er, og drepa orma. Fjallagrös eru
nú orðin fágæt. Séra Björn o.
fl. íslenzkir höfundar byggðu
að ýmsu leyti þekkingu sína. (á
lækningamætti grasa) á er-
lendum ritum, sennilega eink-
um á urtabók „Hinriks Hörpu-
strengs" (og Liber Herbarum).
Henrik Harpestreng lifði á dög-
um   Snorra    Sturlusonar    (dó
því góð móti lungnaveiki, kvefi
og hósta og bæta meltinguna.
Þau má brúka bæði smáskorin
og líka i'dufti, sem te, eða sem
mauk.og hlaUp. Af teinu er gott
að drekka litla pelaskál í einu.
Fjallagrös eru þar að auki hin
hollasta fæða fyrir sóttveika
menn, sem eigi þola annan mat.
Með þeim má lita gult, séu þaú
1244)   og var læknir  og  kan
úki í Hróarskeldu í Danmörku.   soðin með álúni.
Hefur sennilega lært í Suður-
löndum,  e.  t.  v.   í  Salernó  á
ftalíu, og haft þekkingu sína á
urtalækningum frá Miðjarðar-
hafslöndunum. Henrik er í forn
um heimildum kallaður læknir
Eiríks  konungs   (plógpenings)..,
Þegar í lok 13 aldar var í^l.^^^Zírv^Aíbm^n
að þýða eitthvað:af urtabók kg rótum gf buig m seyði og
hans á íslenzku. Sumt í urta
Ætifífill
;í (tunfífill). „Blöðum 'hans
skal safna áður en blömin
springa út, én rótiria skal grafa
upp á haustin. Jurtin örvar
vallgang og þvag,'eyðir bólgu',
bók Henriks er þýðing á latn-
esku kvæði (D.e viribus her-
brum), sennilega . ritað af
frönskum manni seint á 11. öld.
Svo djúpt standa rætur is-
lenzkra grasalækninga. Já, og
líklega lifir andi hins fræga
læknis fornaldarinnar, Hippó-
kratesar, meir en 400 árum fyr-
ir Krist, enn í sumum ráðlegg-
ingunum. Ekki skal fara lengra
út í þá sálma, heldur birt nokk-
ur sýnishorn úr ritgjörð Jóns
Jónssonar (útg. 1880) til gam-
ans og fróðleiks.'Enginn dómur
skal lagður á sannindi þeirra
fræða (um það má spyrja lækn-
ana):
skal drekka af því svo teboll-
um • skiptir á dag. Einnig má
gjöra safa af rótinni og hjarta-
blöðunum og taka af þeim fúlla
teskeið i senn, þrisvar á dag;
sömuleiðis má hafa mýkjandi
grauta til að gjöra út kýli og
meinsemdir. Blöð fífilsins eru,
séu þau soðin ný í mysu, eitt
hið hagkvæmasta fæði fyrir
skyrbjúgssjúklinga og aðra, sem
veikir eru af spilltum vessum."
(Ath. Frakkar, Ameríkumenn o.
fl. þjóðir rækta nú orðið tun-
fífla og nota blöðin sem salat.
Kemur fífilsalat m. a. á borð
finna matsölustaða í París).
Haugarfi
kælir, mýkir og græðir. Arfa-
seyði mýkir bólgu og þrota. Ef
arfinn er nýr, heitur í potti, þá
gjörir hann sömu verkan. Ný-
tekinn, kaldur arfi, sé hann
lagður við hörund, stillir og
kælir hita, verk og bólgu; graut-
ur úr arfa gjörir vel út mein-
semdir. Sej-ði af nýjum arfa,
sé drukkinn af því einn peli í
senn, mýkir vallgang og eyðir
iðrabólgu; það græðir enn frem-
ur sár í lungum og örvar mat-
arlyst; ef lögur hans er borinn
á augu, tekur hann slím af
þeim.
Horblaðka
styrkir magann, kemur út
svita, leýsir þvag og eyðir rotn-
un. Hún er góð' við skyrbjúg,
lifrarveiki og flestum meinum
í lífinu.: (í horblÖðku er m. a.
A-fjörefni, járn og joð. Kölluð
vatnasmári í Noregi og Sví-
þjóð). Blöð hennar eru höfð í te,
sem drekka skal fullan tebolla
af í senn þrisvar á dag.' Af seyði
rótarin.nar skal drekka hálfan
tebolla jafnoft. Seyði af jöfnum
pörtum þessarar rótar og heim-
ulunjóla; er hið bezta maga-
stýrkjandi og uppleysandi með-
alog einkum gott við harðlífi,
gulu, • miltis- og lifrarbólgu
ásamt Öðrum meinlætum. Af
því iná di'ekka hálfan tebolla í
senn þrisvar á dag.
Ljönslappi.
barkar, styrkir og græðir og
ef því góður móti lífsýki, blóð-
sótt og blóðlátum; hann græð-
ír sár og skurði. Af (vel muldu)
dufti þurrkaðra blaðanna má
taka eina teskeið þrisvar á dag,
og læknar það lífsýki og blóð-
sótt á'börnum. Af seyði jurtar-
innar má drekka hálfan tebolla
í senn fjórum sinnum á dag.
Seyði þetta volgt er gott að
skola hálsinn með, við kverka-
meinum.
Maríustakkur
er talinn sömu náttúru gegn líf-
sýki o. s. frv. Blöðin smáskor-
in og soðin með smjöri eru hin
beztu sinasmyrsli og á til þess
að taka 2 lóð af jurtinni móti
4 lóðum af smjöri. Blöðin þykja
einnig græðandi. ¦— Hófsóleyjar
blöð voru sömuleiðis notuð til
að giæða sár. Neðra borð blað-
anna þótti gott (jarðarborðið)
til að hreinsa blóðstorkin sárin,
en efra borð blaðanna  (sólar-
Baðvatns-
geymar
100 lítra
150 lítra
200 lítra
J. Þorláksson &
NorBmann h.f.
Bankastræti  1 1.
Skúlagötu 30.
í
t
v>
og heilnæm tejurt, m. a. er brúð>
bergste   notáð   gegn   kvefi   og
brjóstþyngslum. „Styrkir hjartai..
+;t   og taugar, örvar þvag og tíðir,
borðið)   var  lagt  a  ny  sar  til    &        &    '           *">.,«?        >•
bætir lykt í husum, ver fyrirt
flóm  og  möl."   Var  líka látiS-
græðingar. — Blöð g'ræðisúru
þóttu þerra og græða vel sár,
(nýtt neðra borðið). — Blóm-
duft undafífla var notað fyrr-
um til sáralækninga (sbr. nafn-
ið).' Var því stundum safnað í
skænispoka og geymt í þeim.   ,
¦  i
Gulmaðra
.  var helguð Freyju til forna.
Ýms heiti eru við hana kennd,
í sýu með slátri á haustin til..
bragðbætis. (Efra borð græði-
súrublaða  draga út kýli).
Hér hafa verið birt nokkur
sýnishorn úr kveri Jóns Jóns-
sónar o. f 1. Þeim, sem gaman:..
hafa af slíkum hlutum skal
bent á sænska bók „Válsignade*
Viixter" (Skrock ock Fakta onx
t. d. Möðruvellir, Möðrudalur Hundra Lakeörter) eftir Nils
o. s. frv. Gulmaðran örvar svita, Hewe. Kom út 1940 hjá bóka-
læknar niðurfallssýki o. fl. sina forlaginu „Natur och Kultur",
teygjur, segja urtabækurnar.1 Stokkhólmi. Lesið yfir af fil. dr„
Te af blómunum er gott til að Nils Heribert-Nilsson, dr. Stig'
svitna af, drukkið heitt að Björkman og apótekaranum-
kvöldi dags. Duft, gert af blöð- Wolmar Bondeson. Segir þar m*
um jurtarinnar og rót þótti gott a. að þegar skortur var á ýms-
til að stilla blæðingar. Rótin um lyfjum og pillum i stríðinu^
litar rautt. Hvítmaðra er sömu gripu herlæknarnír til gömlus.
náttúru og gulmaðra. — Hellu- „ grasalækninganna og oft mecí,
hnoðrinn verkar uppsölu og góðum árangri. Blömgað béiti-
niðurgang. Notaður við hlustar lyng óg humalkollar voru t.'öí:
verk ög eyðir vörtum.                nbtaðir til að sefa og sem svefn4
j lýf. Hrútaberjategundir móti líf'
Njólablöð                                  ! s^'ki  (  Það var einnig gamal^.
(fardagaká'l)   voru;>'hotuðltil '^ð'hér á landi); ymsar.gamla.it'
íækninga og þóttu hollt græn-  S^æðijurtir sönnuðu notkunar.4'
meti  á  vorin.  Notkun hvanna  Sildi sitt a ný °- s" frv.Hjart-^
og' skarf akáls ef alþekkt. ¦>—
Seyði af rjúpnalaufi ér enn gef-
ið inn sauðfé til að lækna skítu;
Te af rjúpnalaufi, með bmð-
bergi og vallhumli þykír gott
o'g heilnæmt. Te af tágamuru
(silfurmuru) þykir sérstaklega
heilsusamlegt kvenfólki. —
Brúðberg (blóðberg) er alkunn
¦ ¦''¦'¦¦   fii:''í\^mm:'f-i'^::íyMim-
Vallhumall
styrkir, mýkir og dregur
saman; hánn er uppleysandkog
blóðhreinsandi, bætir sinateygj
ur og stirðleika í líkamanum o'g
er þess veg'na góður móti blóð-
látum alls konar, innantökum
þvagteppu, uppþembingi, mat-
árólyst, hósta, gulu og innvort-
is bólgu. Te ai' blöðum og blóm-
um jurtarinnar skal drekká
þrisvar sinn,um á dag; dufti af
rótinni er gott að strá í illá lykt-
andi og slæmikaun. Af blöðum'
. jurtarinnar má -búa til shiyríbl'
arfinn, sem hér er... magnað ill-
gresi í görðum, var á stríðsár-
unum 1914—1918 -. notaður til
að stöðva innri blæðingar. —*"
(Krossgras. sömuleiðis). Fræin.
potuð gegn lífsýki og fjörleysi:
(Það var kunnugt á Rómverja-
•tíð. Rómverjar sögðu líka aði"
klóelfting væri góð tilað stöðva.
blæðingu). Stöðugt er unnið að*
rannsóknum á jurtumtil lækn-
inga. Hafa sum „lífgrös" verið>
tekin í notkun aftur með bætt-
um aðferðum. Penisilin er unn—
ið úr myglusvepp. En hvernig:
er það, notuðu .ekki formæður
okkar myglusvepp sem græð-
andilyf? Jú, „ekkert er nýtt..
undir  sólu."
Ing. Dav.    i
Spánverjar smsöa 550.000
fbtiölr á 5 árimi.-
Stjórn Francos hefir tilkynht^
að samin Iiafi verið fimm ára^
'áætlun um húsabyggingar I
landinu.
Á þessum árum munu verðat
smíðaðar 550.000 íbúðir, serA-
leigðar verða einstaklingumi.
fyrir lága greiðslu. Húsnæðis-
skorturinn í landinu er eitt.
mesta vandamálið, því að helm-
ingur þjóðarinnar býr í hús-
næði, sem tels.t óhæft eftir
í Dýragarðinum í Miinchen kom það fyrir, að kyrkislanga verpti eggjum sínum, en það þykir   vestrænum kröfum i þessu efnk
mjeg sjaldgæft, aS slíkar stöhgur^geri þítðí 'd ýragörðuih. Slángah liggur á eggjunum '} fc—. 3', íj'arf ^að^ síníða í^I|§éií#,M#í
B.;., '•..'iu.iíidJiiwr. .*»;   án.aiv-*£hi   '.í'.iq ...                                         f j.;,   ^.v  t.ii.'.'.—j„  us^iv,«i.        i
níMuol;
t<
til að fullnægja  þörfinni.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8