Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						4

VÍSIR

Miðyikudagirur . 23. ¦ okio^ci l£öT

Við vorum allir anguryærir,

Jiegar teiðangursskipið „Endea-

vor" losaði festar og yið sáum

koiuir okkar og born hverfa i

myrkrið að baki okkur. Við

lögðum af stað 21. desember og

við bjuggumst ekki við að sjá

þau aftur fyrr en eftir 15 mán-

uði. Þó höf ðum við verið að gera

áæílanir og þjálfa okkur fyrir

petta augnablik í 18 mánuði. En

nú var áætlunum senn lokið og

nú áttum við að fara að gera

eitthvað. 27. desember fórum við

yfir heimskautsbanginn og síðla

saiiia dag vorum við konuiir inn

í ishm eftir þægilega ferð.

Á nýjárskvöld vprum við

komnir í gegnum það versta af

Ssnum. En þá gerði mikinn

storm, sem kom af stað miklum

sjó, þó að ísinn hefði lægjandi

áhrif. Stundum var okkur lyft

hátt yfir ísinn en á næsta augna-

'þliki sukkum yið niður i öldu-

dal og ísinn var á hæð við siglu-

töppana. Við komust ekki hjá

því.að re.kast nokkrum sinnum

á stóca ísjalca. Ég minnist. ein-

mana keisara — mörgæsar seim

rsigldi framhjá okkur á ísjaka.

Hún  virti okkur ekki viðlits.

Ég var hræddur um farangur-

inri á þilíarinu. Sér í lagi ótt-

aíJist ég um 30 hunda, sem við

4ttum á framþilfari, en farkost-

ur.inn stóðst alla storma létti-

tega og án nokkurra stórskaða.

Og lpks kornum við auga á gos-

linda Ersburs og Terrors vi.ð;

sjóndeildarhring og vissum þá

sjóíerðinni yrði brátt lokið.

Fyrsta verk okkar var að velja

staðinn fyrir Scott-stöðina í Mae-

Murdocsundinu. Frá stöðinni átt-

tim við að eiga greiðan veg

.'fyrir dráttarvélar upp á há-

sléttu Suðurskautsins og einnig

veg til flutninga frá löndunar-

atöðum við ísröndina. Önnur

krafa var snjóbreiða, sem væri

Itentugur löndunarstaður fyrir

ílugvélar. Þeir sem höíðu at-

hugað svæðið fyrir okkur höfðu

álitið sig finna slíkan stað við

Butter-höfða við rætur Ferrar-

jökulsins og veg sem fara mætti

upp á íshásléttuna, yfir sjálfan

jpkulinn.

Þegar við nálguðumst mynnið

á Mac Murdocsundinu komum

við aítur í ís við Beaufort-eyna.

Og þar sem ameríkski isbrjótur-

inn „Jökull" var nálægur, og

samstarf okkar við Ameriku-

menn haíði ætíð verið ágætt á-

kvað skipstjóri okkar að biðja

tim hjálp til þess að eyða ekki

dýrmætum tima unrof með því

að brjótast áfram sjálfur. „Jök-

ull", sem nú líklega er stærsti ís-

brjótur í heimi, ruddist fram

með miklum dugnaði og braut

okkur leið að Butter-höfða og

þar braut hann fyrir okkur höfn

í gegnum þriggja metra þykkan

ís áður en hann snéri frá.

Þarna slógum við festum

við ísinn og var þar landað

allskonar   tækjum   fyrir   rann-

Miller fæti á Rosseyju. Og.

klukkustundu síðar vorum við

Jentir við Pramhöfða alveg við

Rossjökulinn. Á betri aðseturs-

stað varð ekki kosið — stutt og

þægileg leið frá sjónum, nóg

rúm til að byggja á, skínandi út-

sjón á Erebus og á Vesturf jöllin.

Ágætur lendingarstaður og gott

Sir Edmuncl Hilfasy:

,ar við Pram-höfða gengu mjög .og það kom líka i ljós að bað

yar það. Claydon leriti prýðilega

og nokkrum mmútym síðar gát-

um við stigið niður á Skelton-

jöklinum — vorum við þeir

fyrstu, sem þar hafa nokkru

sinni stigið fæti. Við settum upp

tjald og nokkur flögg til að

merkja með plássið og stofn-

settum þar með Skelton-stöð

pkkar. Sama kvöld flugu Bi-ooke

og Ellis þangað með tjald og

vistir. Á næstu dögum flugu

Ayres og Douglas þangað saman

með tvö hundaæki, sleða, tjöld,

vistir og eldsneyti.

Tindar isauðnarinnar

eru sem sæluland

Alpanna.

sóknarleiðangur þ. á. m. fjórum

dráttarvélum .og þrem hunda-

sleðum og vistum fyrir mánuð.

Á miðnætti 6. janúar hófum

við förina og höfðu dráttarvél-

arnar íprystuna. En isinn var

viða erfiður viðfangs það var

fuilt af sela vökum á honum —

við skutum einn sel til matai-

handa hundunum — auk þess

voru sprungnar i ísnum og poll-

ar með hálffrosnu krapi.

Við fórum framhjá ísþöktu

hengiflugi Butterhöfða og leituð-

um eítir leið upp á við. En Bow-

ers Piedmontjökullinn varð okk-

ur allstaðar til farartálma og

smátt og smátt var okkur bægt

iengra og lehgra frá markmiði

okkar.,

Ég var ekki í goðu skapi þef.ar

ég skreið í syefnpokan um

kvöldið. Það virtist óframkvæm-

anlegt að draga allar birg.ðir

okkar nærri 30 kílómetra veg

yfir ólendandi isbreiður með

dráttarvélum okkar, sem voru

léttar.

Legið við á Rosseyju.

Morguninn eftir vaknaði ég

við það að Mulgre'w var i sam-

bandi við „Endeavor". Það virt-

ist vera góðs merki að flugkapt-

eininum okkar, sem aldrei hafði

verið ánægður með að hafa fíug-

völl við Butterhöfða, haíOi tekist

að undirbúa rannsóknaför í

þyrilvængju fyrir okkur. Fjórum

klukkustundum síðar stigum við

samband við issléttu Rossjökuls-

ins. Við ákváðum að setjast

að við Pram-höfða.

Þegar búið var að ákveða

þetta, var tekið til við fram-

kvæmirnar. Rannsóknarleiðang-

ur var sendur á staðinn og skipið

okkar „Endeavor" snéri aftur til

Butterhöfða hinum megin við

sundið til þess að sækja þann

hluta , .rannsóknarleiðangursins

sem þar var eftir á skipinu svo

og dráttarvélarnar þar. Þrjú

hundaæki voru skilin eftir \'ið

B.utterhöfða ásamt Marsh, Ayres

Brooke og Ellis og áttu. þeir að

rannsaka betur möguleikana á

að nota Ferrar jökulinn til þess

að komast upp á liásléttu Suður-

skautsins.

14. janúar var fyrsta leiðang-

angurshús okkar tilbúið og var

vel njörvað niður til þess að

standa.st . hina ofsalegu vetar-

storma. En sama dag fengum við

slæmar fregnir frá Butter-höföa.

Marsh tilkynnti, ^að hann h'éíði

komist að því að neðri hluti

Ferrar-jökulsins væri ófær rtil

uppgöngu.

Ég ákyað því að hætta yið. að

nota  Ferrar-jökulinn,  sern. upp-

gönguleið á  hásléttuna og degi

siðar sótti „Endeavor" aila leiö- |

angursmenn  til Bittíerhö^Sa.

Sk'eifon-.jökuI3inn er' ny"

leið.

Vel hafði gengið að Insa leið-

angursvörurnar og húsabygging-

hratt. Ég minntist þess, að jarð-

fræðingurinn okkar, sem Gunn

hét, hafði í fyrra verið með

Ameríkönum sem eftirlitsmaður

og hafði bent á að Skelton-jök-

ullinn væri kannske heppileg

uppgönguleið. Það var þess virði

að reyna að grennslast eftir þvi

og 18. janúar fórum við tvær

langar flugferðir með Beaver

yélinni þvert yfir ísbreiður Ross

jökulsins til Skeltonsjökuls-

ins og nokkuð uppeftir honum

fyrst, síðan ennþá lengra eftir

jöklinum og inná hásléttu suð-

urskautsins.

Okkur til mikillar ánægju sá-

um viS að Skelton jökulinn hafði

langar mjúkar fjallshUðar úr ís

og snjó, með nokkrum skxið-

jöklum frá hásléttu Suðurskauts

ins niður tjl isbreiðunnar. Við

gátum ekki komið auga á al-

yarlegar hindranir eða sérlegar

sprungur. Or lofti séð virtist

jökulinn vera hin ákjósanlegasta

leið upp á hásléttuna, en leiðin

yfir- ísbreiðu Ross jökulsins

mundi lengja ferðina um 160

krn.

Lá við slysi á

snjóasunum.'

KKngað til höfðum yið alltaf

forðast að lenda Beaver-vélinni,

þar sein ekki var flokkur manna

viðstaddui- til að taka við henni,

ef ilia skyldi til takast. En n.ú

ákváðum við að hætta á að

lenda. Claydon, Brooke og ég ',

hófum förina írá bækistöð

Ccotts og ákváðum að lenda ein- '

Raujrísóknarleiðangurimi finnu.r

veg yfir jökulmn.

Kvöldið 28. janúar lagði rann-

sóknarleiðangurinn af stað úr

stöðinni til að finna sér veg yfir

jökulinn. Hundarnir voru sterkir

og duglegir og fyrstu dagana

gekk ferðin vel upp að hinum

bröttu íshliðum Huggins. Þar

var mjög bratt en alvarlegar

hindranir voru ekki og brátt

komst flokkurinn eftir jafnari

snjóleiðum upp fyrir jökulinn.og

upp á sjálfa hásléttuna. Ferðin

var 176 km. löng og átti leiðang-

urinn oft í erfiðleikum og komst

þá 2600 metra- upp fyrir sjávar-

mál,

Síðar flugum við með Auster

og Beaver frá Pramhöíða til

tjaldstaðar rannsóknaleiðangurs-

ins á hásléttunni. Ætluðum; við

að aðstoða hinn hreyfanlega

flokk í förinn} niðujv jpkulinsi

til   tjaldstaða   þar   sem   minna

mæddi á þeirn og þeir gætu rann-

hversstaoar   á   Skeltonjöklinum.   ^    jökuJinn    og    umhveríi

Dagurinn   var  dýrlegur  og  við   ]mns nákvæmlegai,

höfðum ágæta  útsjón yfir Dis-

coveryfjall   og   Vesturfjöllin   —

eru   þar   hinir   ákjósahlegustu   Fyrsta fjallgangan —

tindai-   fyrir   Alpamenn   til   að _ alpa afrek.

klíía. Þegar við nálguðumst jök-

ulinn sáum við að nokkrir ásar

skáru sundur snjóbreiðuna, en

þetr litu ekki sérlega hættulega

út svo að yið ákváðum að lenda.

. Þetta gekk vel í fyrstu, én

rétt áður en við lentum sá ég

roér t:l- skelfingar að ásarnir

voru metra á hæð. Og á sama

augnabliki rákumst við niður í

.snjcinn með ferlegum skell.

Sr-.jórinn var harður eins og járn

og við r'ikumst á hvern ásinn á

fætur öðrUra. Ciaydon hafði ó-

sjálfrátt gefið nóg bensín og.

barðist i. örvæntingu við að ná

flugvéiinni upp aftur. Eftir

fjörða áreksturinn tókst það og

við vorum aftur komnir á Joft.

Okk-.;r \-a-r hóg boðið en ómeicld-

jr vorum við. Við ákváðum að

í-eyria aftur neðar á jöklinum.

Þar  virtist  yfirborðið   mýkra

Jafnframt þessu höfðu svo

tveir hreyfanlegir leiðangurs-

flokkar verið á stjái. Tveir jarð-

fi-æðin'gar okkar, Gunn og-

Warren höfðu ásamt Heine full-

komnað jaröfræðirannsóknir i\

neðri hluta Skelton-jökulsins.

Þeir hðfðu léitað uppi alla tinda

sem upp úr snjóbroiðunni stóðu,

klifrað upp á þá og safnað mörg-

um sýnishornum, sem lúta að'

fræðigrein þeirra.

Þar fundu þeir meðal annars

töluvert lag af steintegund sem

er mitt 'á - milli hellu- og sand-

steins og hefir eicki fundizt fyrr í

þessum Jiluta suðurskautslanda.

En merkasta afrek þeirra var þa

Jcannskc að klífa Harmsworth-

fjallið. Á Jandabréfinu er það

talið 3.214 metra á hæð, en við

alítum að það sé töluvert hærra.

Framh. á 9. síðu.

steypum í iðnaði og verzlun, var

íírupp fyrirskipað að selja þrjár

bezt búnu l<olanámurnar sinar í

Ttuhr og stærsta stálbræðsluver-

ið og var þetta metið á

.:£ 170.000.000 pund.

Þetta hefði getað grafið undan

undirstöðum þessa mikla bákns,

en fram á þennan dag hefur

þessu ekki verið hlýtt. Að vísu

hefur ein lítil kolanÉima komist

5 annarra manna hendur. Um

þetta sagði einn forstjóranna:

„Það á enginn það fé í Þýzka-

landi, að hann geti gert svona

"kaup".

Það væri kannske réttara að

seg.ja, að sá, sem hefði „það fé",

að hann gæti keypt af Krupp,

:mundi vera manna ólíklegastur

(il að gerast svo djarfur að bjóða

liimins og jarðar — nema vopn.

A móti honum.

Sambandi   stáliðjuhöldanna   í

fallsbrjóta en samböndum verka-

mannanna og það þarf meira en

haglega samdar reglugerðir

bandamanna til að breyta því . . .

Og það er haldið áfram að grafa

upp Icolin og bræða stálið og

reykháfarnir í Essen sem gnæfa

við himininn eins og risafurur

írumskóganna, spúa svörtu kóf-'

inu daga og nótt.

I fjórum styrjöldum voru það

fallbyssurnar frá Krupp, sem

þrumuðu yfir vígvöllunum . . .

1866 í Austurríki, 1870 i Frakk-

landi, 1914 til 1918 um alla

Evrópu og á höfunumog loks

1939-1943 í seinni heimsstyrj-

öldinni.

Nú eru ekki frámleidd vopn

hjá Krupp heldur eimreiðar,

stórar bifreiðar, skip,' pottar' og

pönnur og milljónir af stáli til

iðnaðar, já, reyndar allt mihi

Ruhr er ekki síður illa við verk-

Enda segir Krupp: „Hversvegna

ættum við að vora að smíða

vop.n, pöntuna'-brskur okkar eiu

yfjrfullar mörg ár íram i tím-

ann". Og hinn 42 ára gamli for-

stjcri Berthold Birltz bætir við:

„Byssur eiga hvort sem cr ekki

lengur lieima í athafnaiiíi: nú-

tímans.  Og það er alveg  sama

jhvort við minnkum eða alikum

framleiðsluna, eitt er áreiðan-

legt:   yið   munum   aldi-ei   ta.ka

| upp framleiðslu á vopnum aftur.

! Að minnsta kosti ekki á meðan

við fáum að ráða".

I

l

Dæmdur.

| Það verður að sogja frá þvi.

hvort sem mönnum Jíkar það

betur eða verr, að veiicsmiðjan,

sem fram.leiddi aðalvopnin fyrir

Hitler, þar á meðal Tigerskrið-

drekana og flestar stærstu fall-

byssurnar var flutt tilRússlands

fyrir nolíkrum árum. Hún hefur

eklki veriS endurbyggð í Þýzlca-

landi.

Þegar styrjöldin var á enda

var Alfried Krupp tekinn hönd-

um af amerískum lieryfir\'öld-

um. Hann mótmælti liandtök-

unni og sagðist vera kaupsýzlu-

maðui': Hvorld Rússar né Bretar

vildu akæra hann fyrir stríðs-

j glæpi. Hinsvegar leiddu Banda-

ríkjamenn hann fyru-. rétt og

dæmdu hann. í 12 ára f ajigelsi

fyrir stuðning \'ið Hitler.og-fyrir

að .hjálya hoiium til valda s\o

og fyr-ir að nota fanga í verk-

srjajðjúnum — fyrir þrælahald.

Sex árum seinna var hann

látínn laus .og lionum afhentar

eignir hans aftur með þvi skil-

yröi að hann skipti þeim upp á

miili skyldmenna sinna.

Adenauer hefur barist hart

fyrir því að  \'eldi Krupps yrði

ekki sundrað og ekki verður

annað séð, en Krupp hafi nú

borið sigur úr býtum í þessari

baráttu, því svo virðist sem

Bandamenn hafi ákveðiS að loka

augunum fyrir því, sem gerst

liefur eða vanrækt heíur verið

að gera.

Adenauer setti upp sinn mesta

sakleysissvip, eins og hann vildi

segja, að hann skyldi gera allt

fyrir mig sem hann gæti, -þegar

ég náði tali af lionum: En um

Krupp sagði hann: „Ég er

Jiræddur um að ég viti ckkert

um þetta Kruppmál".

Á   meðan   riíist   er   um   það,

hvort Krupp eigi að selja nám-

urnar og  stálbræðslurnar þjóta

] umboðsmerm hans um öll heims-

ins lönd. Nýjasti viðskiptavinur-

j inn sem Krupp bætir á lista sinn

! er Rússar. sem liafa beðið hanu

I              Framh. á 9. síðu.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12