Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						4
VÍSIR
Miðyikudagirur . 23. ¦ okio^ci l£öT
Við vorum allir anguryærir,
Jiegar teiðangursskipið „Endea-
vor" losaði festar og yið sáum
koiuir okkar og born hverfa i
myrkrið að baki okkur. Við
lögðum af stað 21. desember og
við bjuggumst ekki við að sjá
þau aftur fyrr en eftir 15 mán-
uði. Þó höf ðum við verið að gera
áæílanir og þjálfa okkur fyrir
petta augnablik í 18 mánuði. En
nú var áætlunum senn lokið og
nú áttum við að fara að gera
eitthvað. 27. desember fórum við
yfir heimskautsbanginn og síðla
saiiia dag vorum við konuiir inn
í ishm eftir þægilega ferð.
Á nýjárskvöld vprum við
komnir í gegnum það versta af
Ssnum. En þá gerði mikinn
storm, sem kom af stað miklum
sjó, þó að ísinn hefði lægjandi
áhrif. Stundum var okkur lyft
hátt yfir ísinn en á næsta augna-
'þliki sukkum yið niður i öldu-
dal og ísinn var á hæð við siglu-
töppana. Við komust ekki hjá
því.að re.kast nokkrum sinnum
á stóca ísjalca. Ég minnist. ein-
mana keisara — mörgæsar seim
rsigldi framhjá okkur á ísjaka.
Hún  virti okkur ekki viðlits.
Ég var hræddur um farangur-
inri á þilíarinu. Sér í lagi ótt-
aíJist ég um 30 hunda, sem við
4ttum á framþilfari, en farkost-
ur.inn stóðst alla storma létti-
tega og án nokkurra stórskaða.
Og lpks kornum við auga á gos-
linda Ersburs og Terrors vi.ð;
sjóndeildarhring og vissum þá
sjóíerðinni yrði brátt lokið.
Fyrsta verk okkar var að velja
staðinn fyrir Scott-stöðina í Mae-
Murdocsundinu. Frá stöðinni átt-
tim við að eiga greiðan veg
.'fyrir dráttarvélar upp á há-
sléttu Suðurskautsins og einnig
veg til flutninga frá löndunar-
atöðum við ísröndina. Önnur
krafa var snjóbreiða, sem væri
Itentugur löndunarstaður fyrir
ílugvélar. Þeir sem höíðu at-
hugað svæðið fyrir okkur höfðu
álitið sig finna slíkan stað við
Butter-höfða við rætur Ferrar-
jökulsins og veg sem fara mætti
upp á íshásléttuna, yfir sjálfan
jpkulinn.
Þegar við nálguðumst mynnið
á Mac Murdocsundinu komum
við aítur í ís við Beaufort-eyna.
Og þar sem ameríkski isbrjótur-
inn „Jökull" var nálægur, og
samstarf okkar við Ameriku-
menn haíði ætíð verið ágætt á-
kvað skipstjóri okkar að biðja
tim hjálp til þess að eyða ekki
dýrmætum tima unrof með því
að brjótast áfram sjálfur. „Jök-
ull", sem nú líklega er stærsti ís-
brjótur í heimi, ruddist fram
með miklum dugnaði og braut
okkur leið að Butter-höfða og
þar braut hann fyrir okkur höfn
í gegnum þriggja metra þykkan
ís áður en hann snéri frá.
Þarna slógum við festum
við ísinn og var þar landað
allskonar   tækjum   fyrir   rann-
Miller fæti á Rosseyju. Og.
klukkustundu síðar vorum við
Jentir við Pramhöfða alveg við
Rossjökulinn. Á betri aðseturs-
stað varð ekki kosið — stutt og
þægileg leið frá sjónum, nóg
rúm til að byggja á, skínandi út-
sjón á Erebus og á Vesturf jöllin.
Ágætur lendingarstaður og gott
Sir Edmuncl Hilfasy:
,ar við Pram-höfða gengu mjög .og það kom líka i ljós að bað
yar það. Claydon leriti prýðilega
og nokkrum mmútym síðar gát-
um við stigið niður á Skelton-
jöklinum — vorum við þeir
fyrstu, sem þar hafa nokkru
sinni stigið fæti. Við settum upp
tjald og nokkur flögg til að
merkja með plássið og stofn-
settum þar með Skelton-stöð
pkkar. Sama kvöld flugu Bi-ooke
og Ellis þangað með tjald og
vistir. Á næstu dögum flugu
Ayres og Douglas þangað saman
með tvö hundaæki, sleða, tjöld,
vistir og eldsneyti.
Tindar isauðnarinnar
eru sem sæluland
Alpanna.
sóknarleiðangur þ. á. m. fjórum
dráttarvélum .og þrem hunda-
sleðum og vistum fyrir mánuð.
Á miðnætti 6. janúar hófum
við förina og höfðu dráttarvél-
arnar íprystuna. En isinn var
viða erfiður viðfangs það var
fuilt af sela vökum á honum —
við skutum einn sel til matai-
handa hundunum — auk þess
voru sprungnar i ísnum og poll-
ar með hálffrosnu krapi.
Við fórum framhjá ísþöktu
hengiflugi Butterhöfða og leituð-
um eítir leið upp á við. En Bow-
ers Piedmontjökullinn varð okk-
ur allstaðar til farartálma og
smátt og smátt var okkur bægt
iengra og lehgra frá markmiði
okkar.,
Ég var ekki í goðu skapi þef.ar
ég skreið í syefnpokan um
kvöldið. Það virtist óframkvæm-
anlegt að draga allar birg.ðir
okkar nærri 30 kílómetra veg
yfir ólendandi isbreiður með
dráttarvélum okkar, sem voru
léttar.
Legið við á Rosseyju.
Morguninn eftir vaknaði ég
við það að Mulgre'w var i sam-
bandi við „Endeavor". Það virt-
ist vera góðs merki að flugkapt-
eininum okkar, sem aldrei hafði
verið ánægður með að hafa fíug-
völl við Butterhöfða, haíOi tekist
að undirbúa rannsóknaför í
þyrilvængju fyrir okkur. Fjórum
klukkustundum síðar stigum við
samband við issléttu Rossjökuls-
ins. Við ákváðum að setjast
að við Pram-höfða.
Þegar búið var að ákveða
þetta, var tekið til við fram-
kvæmirnar. Rannsóknarleiðang-
ur var sendur á staðinn og skipið
okkar „Endeavor" snéri aftur til
Butterhöfða hinum megin við
sundið til þess að sækja þann
hluta , .rannsóknarleiðangursins
sem þar var eftir á skipinu svo
og dráttarvélarnar þar. Þrjú
hundaæki voru skilin eftir \'ið
B.utterhöfða ásamt Marsh, Ayres
Brooke og Ellis og áttu. þeir að
rannsaka betur möguleikana á
að nota Ferrar jökulinn til þess
að komast upp á liásléttu Suður-
skautsins.
14. janúar var fyrsta leiðang-
angurshús okkar tilbúið og var
vel njörvað niður til þess að
standa.st . hina ofsalegu vetar-
storma. En sama dag fengum við
slæmar fregnir frá Butter-höföa.
Marsh tilkynnti, ^að hann h'éíði
komist að því að neðri hluti
Ferrar-jökulsins væri ófær rtil
uppgöngu.
Ég ákyað því að hætta yið. að
nota  Ferrar-jökulinn,  sern. upp-
gönguleið á  hásléttuna og degi
siðar sótti „Endeavor" aila leiö- |
angursmenn  til Bittíerhö^Sa.
Sk'eifon-.jökuI3inn er' ny"
leið.
Vel hafði gengið að Insa leið-
angursvörurnar og húsabygging-
hratt. Ég minntist þess, að jarð-
fræðingurinn okkar, sem Gunn
hét, hafði í fyrra verið með
Ameríkönum sem eftirlitsmaður
og hafði bent á að Skelton-jök-
ullinn væri kannske heppileg
uppgönguleið. Það var þess virði
að reyna að grennslast eftir þvi
og 18. janúar fórum við tvær
langar flugferðir með Beaver
yélinni þvert yfir ísbreiður Ross
jökulsins til Skeltonsjökuls-
ins og nokkuð uppeftir honum
fyrst, síðan ennþá lengra eftir
jöklinum og inná hásléttu suð-
urskautsins.
Okkur til mikillar ánægju sá-
um viS að Skelton jökulinn hafði
langar mjúkar fjallshUðar úr ís
og snjó, með nokkrum skxið-
jöklum frá hásléttu Suðurskauts
ins niður tjl isbreiðunnar. Við
gátum ekki komið auga á al-
yarlegar hindranir eða sérlegar
sprungur. Or lofti séð virtist
jökulinn vera hin ákjósanlegasta
leið upp á hásléttuna, en leiðin
yfir- ísbreiðu Ross jökulsins
mundi lengja ferðina um 160
krn.
Lá við slysi á
snjóasunum.'
KKngað til höfðum yið alltaf
forðast að lenda Beaver-vélinni,
þar sein ekki var flokkur manna
viðstaddui- til að taka við henni,
ef ilia skyldi til takast. En n.ú
ákváðum við að hætta á að
lenda. Claydon, Brooke og ég ',
hófum förina írá bækistöð
Ccotts og ákváðum að lenda ein- '
Raujrísóknarleiðangurimi finnu.r
veg yfir jökulmn.
Kvöldið 28. janúar lagði rann-
sóknarleiðangurinn af stað úr
stöðinni til að finna sér veg yfir
jökulinn. Hundarnir voru sterkir
og duglegir og fyrstu dagana
gekk ferðin vel upp að hinum
bröttu íshliðum Huggins. Þar
var mjög bratt en alvarlegar
hindranir voru ekki og brátt
komst flokkurinn eftir jafnari
snjóleiðum upp fyrir jökulinn.og
upp á sjálfa hásléttuna. Ferðin
var 176 km. löng og átti leiðang-
urinn oft í erfiðleikum og komst
þá 2600 metra- upp fyrir sjávar-
mál,
Síðar flugum við með Auster
og Beaver frá Pramhöíða til
tjaldstaðar rannsóknaleiðangurs-
ins á hásléttunni. Ætluðum; við
að aðstoða hinn hreyfanlega
flokk í förinn} niðujv jpkulinsi
til   tjaldstaða   þar   sem   minna
mæddi á þeirn og þeir gætu rann-
hversstaoar   á   Skeltonjöklinum.   ^    jökuJinn    og    umhveríi
Dagurinn   var  dýrlegur  og  við   ]mns nákvæmlegai,
höfðum ágæta  útsjón yfir Dis-
coveryfjall   og   Vesturfjöllin   —
eru   þar   hinir   ákjósahlegustu   Fyrsta fjallgangan —
tindai-   fyrir   Alpamenn   til   að _ alpa afrek.
klíía. Þegar við nálguðumst jök-
ulinn sáum við að nokkrir ásar
skáru sundur snjóbreiðuna, en
þetr litu ekki sérlega hættulega
út svo að yið ákváðum að lenda.
. Þetta gekk vel í fyrstu, én
rétt áður en við lentum sá ég
roér t:l- skelfingar að ásarnir
voru metra á hæð. Og á sama
augnabliki rákumst við niður í
.snjcinn með ferlegum skell.
Sr-.jórinn var harður eins og járn
og við r'ikumst á hvern ásinn á
fætur öðrUra. Ciaydon hafði ó-
sjálfrátt gefið nóg bensín og.
barðist i. örvæntingu við að ná
flugvéiinni upp aftur. Eftir
fjörða áreksturinn tókst það og
við vorum aftur komnir á Joft.
Okk-.;r \-a-r hóg boðið en ómeicld-
jr vorum við. Við ákváðum að
í-eyria aftur neðar á jöklinum.
Þar  virtist  yfirborðið   mýkra
Jafnframt þessu höfðu svo
tveir hreyfanlegir leiðangurs-
flokkar verið á stjái. Tveir jarð-
fi-æðin'gar okkar, Gunn og-
Warren höfðu ásamt Heine full-
komnað jaröfræðirannsóknir i\
neðri hluta Skelton-jökulsins.
Þeir hðfðu léitað uppi alla tinda
sem upp úr snjóbroiðunni stóðu,
klifrað upp á þá og safnað mörg-
um sýnishornum, sem lúta að'
fræðigrein þeirra.
Þar fundu þeir meðal annars
töluvert lag af steintegund sem
er mitt 'á - milli hellu- og sand-
steins og hefir eicki fundizt fyrr í
þessum Jiluta suðurskautslanda.
En merkasta afrek þeirra var þa
Jcannskc að klífa Harmsworth-
fjallið. Á Jandabréfinu er það
talið 3.214 metra á hæð, en við
alítum að það sé töluvert hærra.
Framh. á 9. síðu.
steypum í iðnaði og verzlun, var
íírupp fyrirskipað að selja þrjár
bezt búnu l<olanámurnar sinar í
Ttuhr og stærsta stálbræðsluver-
ið og var þetta metið á
.:£ 170.000.000 pund.
Þetta hefði getað grafið undan
undirstöðum þessa mikla bákns,
en fram á þennan dag hefur
þessu ekki verið hlýtt. Að vísu
hefur ein lítil kolanÉima komist
5 annarra manna hendur. Um
þetta sagði einn forstjóranna:
„Það á enginn það fé í Þýzka-
landi, að hann geti gert svona
"kaup".
Það væri kannske réttara að
seg.ja, að sá, sem hefði „það fé",
að hann gæti keypt af Krupp,
:mundi vera manna ólíklegastur
(il að gerast svo djarfur að bjóða
liimins og jarðar — nema vopn.
A móti honum.
Sambandi   stáliðjuhöldanna   í
fallsbrjóta en samböndum verka-
mannanna og það þarf meira en
haglega samdar reglugerðir
bandamanna til að breyta því . . .
Og það er haldið áfram að grafa
upp Icolin og bræða stálið og
reykháfarnir í Essen sem gnæfa
við himininn eins og risafurur
írumskóganna, spúa svörtu kóf-'
inu daga og nótt.
I fjórum styrjöldum voru það
fallbyssurnar frá Krupp, sem
þrumuðu yfir vígvöllunum . . .
1866 í Austurríki, 1870 i Frakk-
landi, 1914 til 1918 um alla
Evrópu og á höfunumog loks
1939-1943 í seinni heimsstyrj-
öldinni.
Nú eru ekki frámleidd vopn
hjá Krupp heldur eimreiðar,
stórar bifreiðar, skip,' pottar' og
pönnur og milljónir af stáli til
iðnaðar, já, reyndar allt mihi
Ruhr er ekki síður illa við verk-
Enda segir Krupp: „Hversvegna
ættum við að vora að smíða
vop.n, pöntuna'-brskur okkar eiu
yfjrfullar mörg ár íram i tím-
ann". Og hinn 42 ára gamli for-
stjcri Berthold Birltz bætir við:
„Byssur eiga hvort sem cr ekki
lengur lieima í athafnaiiíi: nú-
tímans.  Og það er alveg  sama
jhvort við minnkum eða alikum
framleiðsluna, eitt er áreiðan-
legt:   yið   munum   aldi-ei   ta.ka
| upp framleiðslu á vopnum aftur.
! Að minnsta kosti ekki á meðan
við fáum að ráða".
I
l
Dæmdur.
| Það verður að sogja frá þvi.
hvort sem mönnum Jíkar það
betur eða verr, að veiicsmiðjan,
sem fram.leiddi aðalvopnin fyrir
Hitler, þar á meðal Tigerskrið-
drekana og flestar stærstu fall-
byssurnar var flutt tilRússlands
fyrir nolíkrum árum. Hún hefur
eklki veriS endurbyggð í Þýzlca-
landi.
Þegar styrjöldin var á enda
var Alfried Krupp tekinn hönd-
um af amerískum lieryfir\'öld-
um. Hann mótmælti liandtök-
unni og sagðist vera kaupsýzlu-
maðui': Hvorld Rússar né Bretar
vildu akæra hann fyrir stríðs-
j glæpi. Hinsvegar leiddu Banda-
ríkjamenn hann fyru-. rétt og
dæmdu hann. í 12 ára f ajigelsi
fyrir stuðning \'ið Hitler.og-fyrir
að .hjálya hoiium til valda s\o
og fyr-ir að nota fanga í verk-
srjajðjúnum — fyrir þrælahald.
Sex árum seinna var hann
látínn laus .og lionum afhentar
eignir hans aftur með þvi skil-
yröi að hann skipti þeim upp á
miili skyldmenna sinna.
Adenauer hefur barist hart
fyrir því að  \'eldi Krupps yrði
ekki sundrað og ekki verður
annað séð, en Krupp hafi nú
borið sigur úr býtum í þessari
baráttu, því svo virðist sem
Bandamenn hafi ákveðiS að loka
augunum fyrir því, sem gerst
liefur eða vanrækt heíur verið
að gera.
Adenauer setti upp sinn mesta
sakleysissvip, eins og hann vildi
segja, að hann skyldi gera allt
fyrir mig sem hann gæti, -þegar
ég náði tali af lionum: En um
Krupp sagði hann: „Ég er
Jiræddur um að ég viti ckkert
um þetta Kruppmál".
Á   meðan   riíist   er   um   það,
hvort Krupp eigi að selja nám-
urnar og  stálbræðslurnar þjóta
] umboðsmerm hans um öll heims-
ins lönd. Nýjasti viðskiptavinur-
j inn sem Krupp bætir á lista sinn
! er Rússar. sem liafa beðið hanu
I              Framh. á 9. síðu.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12