Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						Miðvikudaginn 23. október 1957

VISIE

Það er maður austur í Noregi

— hann er raunar sagður stadd

ur í London í svipinn — sem

hefur orðið heimsfrægur á

einu vetfangi fyrir dónaskap.

Nei, fyrirgefið. Þetta orð hraut

úr pennanum alveg óvart og

er Ijótt orð um slíkan mann

og þvílíkt bókmenntalegt frægð

arverk, sem varpar ljóma frá

Noregi út yfir öll lönd, inn í

hvern afkima eftirleguháttar

og uppburðarleysis og gefur

jafnvel fákær(asta fólki ein-

hverja sanna hugmynd um

tign tilfinninga sinna og eðlis-

fars. Enda er sagt, að.maðurinn

sé stórgáafður og hver getur

líka hlotið heimsfrægð í einum

rykk á þessum upplýstu tímum

áh þess að vera gasalega gáf-

aður?

Það var annað, þegar Heró-

stratos hinn gríski lagði eldi í

eitt vegsamlegasta listaverk

fornaldar. Hann vissi engin

önnur ráð'til þess að vinna sér

ódauðlegt nafn. Mykle hinn

norski er vafalítið borinn til

ódauðlegs orðstírs, og hefur

-alltaf vitað það. Fornöldin var

ekki þroskaðri en svo, að hún

fyrirleit Herostratos, komst þó

ekki hjá þvi að halda nafni

hans á lofti. En sigur hans og

frægð varð orðskviður til forna:

Herostratosar-frægð hljóta

þeir, .sera gera sig að veraldar

viðundrum til þess að vekja á

sér athygli.

Nú er kominn tími til þess

að veita Heróstratos uppreisn

æru sinnar. Óneitanlega var

það hugvitsamlegt og ekki

ógáfulegt að finna upp á því

að brenna musterið fagra til

ösku. Og ekki verður því held-

tir neitað, að skáldið Fúsi var

húgkvæmur, þegar hann kom

með koppinn „hátt á herðum"

inn í kirkjuna. Eða Magnús

gamli sálarháski, þegar hann

sló bi'ókarlaus og. ræpandi

fi-aman  í  rakstrarkonunni.

Það var sjaldan hörgull á

gáfuðum, djörfum listamönn-

um á íslandi.

Um þennan norska gáfumann

er það að minnsta kosti aug-

Ijóst, að hann þekkir sína sam-

tíð, kann á henni lagið, veit,

hvað hann má. Og það er

alltjent nokku'3. Og það er m.

a. eitt í þessu sambandi.sem er

eftirtektarvert: Hann á frægð1

sína skjóta aðallega að þakka'

þeim, sem kunna ekki að meta

listaverkið til hlítar. Þeim, sem

ganga með úreltar hugmyndir

um dónaskap (orð, sem auð-

vitað ætti að hverfa úr málinu

eða breyta gagngert um merk-

ingu). Það eru nefnilega eivn-

þá til menn, sem kunna ekki að

meta það göfuga krydd, sem

kailaðl hefur verið klám. Og

þeir hafa gert manninn frægan

—  með því að birtast eins og

svartur veggur fordómanna að

baki ljómans, sem skíh af list

hans.

Listin hefur löngum verið á

undan lífinu og vísað veginn.

Enn er langt bil á milli prent-

aðrar listar og daglegra lífs-

hátta. Meira áð segja í selsköp-

um fínustu listamanna, atvinnu-

ritdómenda og annarra mann-

legra verðlaunagripa þykir það

að upphefja klúran talsmáta,

nema þá undir. rós, og jafnvel

þeir, sem gjarnt er til tvíræðrar

og göróttrar rósamælgi um

blygðarmál þykja leiðinlegir

að jafnaði. Og ef menn fara í

selsköpum að ganga þarfinda

sinna fyrir allra augum eða

kasta klæðum og bera blygðan

sína, þykir jafnvel þroskuðustu

listamönnum nóg um. Gott ef

flestir mundu ekki hringja á

lögregluna.

Þannig sitja gamlir fordóm-

ar ennþá jaínvel í bláasta blóði

gáfumanna og frjálshuga menn

ingarfrömuða. Það eru vissar

athafnir, sem þeir kjósa helzt

að fremja óséðir, eins og aðrir.

En sú er bót í máli, að þeir geta

náð sér niðri á vanþroskanum

á prenti.                                 ,

Kýnikarnir gömlu í -fornöld,

„hundingjarnir",      voru      svo

nefndir  af  því   að  þeir   þóttu

temja   sér- framferði  hunda   í

ýmsum   efnum,   gengu   sumir

örna sinna  á almannafæri  og

lögðu kapp  á að storka fólki

með    blygðunarlausu     atferli.

Þeir gerðu þetta í þeim yfir-

lýsta tilgangi að sýna fyrirlitn-

ingu   á   menningunni,   mann-

fólkinu    og    mannlifinu.    Þeir

sýndu margir hverjir ótrúlega

uppfinningasemi í því að ganga

fram af náunganum. Þeir vorti;

hugkvæmir listamenn í „dóna-j

skap". En fyrirlitning þeirra á;

háttUm    siðaðra    manna    varj

sprottin af því, að þeir töldu;

siðfágun hégóma bjá öðru æðra.

Þetta var þeirra aðferð til þess

að segja götulýð og broddborg-

urum: Lífið er meira og mæt-

ara en þú heldur, góði, raann-

eskjan er merkilegri en þú var-j

ar þig á!                                      I

Við þurftum að læra hitt af

útvöldum snilhngum nútímans,

að lífið er minna en við héld-

um, vesælla, óskáldlegra,

ruddalegra, óhrjálegra, mann-

eskjan dýrslegri en við töldum

okkur trú um.

Það er melra en von, að

menn hneykslist á þeim, sem

átta sig ekki nógu fljótt á þess-

um sannindum og vilja halda í

þá villimannlegu og teprulegu

bábilju, að manneskjan sé eitt-j

hvað öðruvísi en aðrar skepn-

ur. Og þetta er líka nærri því j

hið eina, sem eftir er til þess.

að hneykslast  á.                        !

Það   er   haft   fyrir   satt,   að

þessi  frægasta  bók   ársins   sé

mikið lesin hér í bæ. Líklegt er

það um jafngáfað fólk og þetta

land byggir og langtamið við

frægar bókmerctir. Svo er og(

fyrir að þakka, að við getumj

ennþá   lesið   norsku  og   aðrar'

slikar útnesjatungur, til dæmis

dönsku, ef til vill meira að segja

sænsku, ef í harðbakka slær og

mikið liggur við í menningar-j

legu tilliti. Og nú er það líka

orðið kunnugt, að eitthvað af

þessari lostætu, háfleygu norsku

snilld  er tekið traustataki frá

amerískum   yfirjöfri   í   snilld-

inni. Ekki spillir það til. Við

erum   vonandi   það   bjargálna i

upp á amerísku, líka á andans |

sviði, að  við  getum  tileinkað

okkur þess háttar æðri- menn-!

ingu, jafnvel án skandínavískra

milli'liðá. Var mesta þarfaverk

ekki veizlubót  né-híbýlaprýðiíað berida  á -sjálfa  uppsprettu

þess andríkis, sem frægðar-1

krýndur frændi vor norskur (

hefur orðið svo ágætur fyrir.

En varla sæmir þó annað en!

að „ástkæra, ylhýra málið" fái

að túlka hina dýrlegu list hans'

— „blið sem að barni kvað móð- !

ir" já, ég hafði nærri sagt, að

það væri göfugmannlegt rækt- j

armerki við þá móður, er fæddi '

mann af skau.ti og kenndi „mál

að vanda" að snúa slíku verki

á hennar tungu og helga þýð-

inguna hennar minni. Lítið yrði

úr liljublaðinu hans Matthíasar

við   hliðina   á   slíku   sonarlegu

ærumerki.   Og hversu ljúflega

mun ekki þessi bók krydda þau

orð,    sem    Jónasar    nútímans

hvísla um leið  og  þeir snerta

unga lokka á vori ástarinnar?

Það   verður   engin   angurværð

eða söknuður yfir Ferðalokum;

slíkra funda. Ekkert ský til að

skyggja á  ástarstjörnu.  Máski

ekki    heldur    það    óraunhæfa

skin, sem orð Jónasar bera með

sér frá einni kynslóð til ann-

arrar. Við biðjum um nakinn,

þvalan, slepjugan prósa.

Niður með allar Galtarár og

Hraundranga! Upp með svína-

stíur og hlandforir! Listin fyr-

ir listina og listin lifi, þótt allt

annað sökkvi.

Fiat ars, pereat mundus!

Burt með alla rómantík, allar

hömlur,   alla   feimni   um   svo

úrræði fyrir ritlistina og lífs-

konstina. Og' ef tilfinningarnar

skyldu taka að sýna einhver

merki þess, að þær ætli að fara

að verða ónæmar vegna of mik-

illar ertingar og spenningurinn

ætli að fara að dofna og orðin

að glata æsimagni sakir ofnotk-

unar, — vegna þess að allir

klæmast ails staðar og hver

keppist við að ganga fram af

öðrum í óbljúgu tepruleysi og

listilegum óeðlisbrögðum, bæði

í orði og verki, — þá er ekki

annað en að skora á listamenn-

ina að gera ennþá betur við

mannkynið, finna nýjar léiðir,

ný orð, nýjar, örvandi aðferðir.

Þeim er sannarlega til trúandi.

Snilligáfunni eru lítil takmörk

sett. Og stofnum til nýrra og

hærri og enn frægilegri verð-

launa handa þeim, sem duga

bezt. Ofan á allt annað eru svo

líka til læknar og sprautur og

allur þi-emillmn! Mannkynið

þarf ekki að kvíða.

Það verður gaman að lifa í

framtíðarheimi snilldarinnaf,

þegar menningarfrömuðirnir

eru búnir að kveða niður allá

uppdagaða paragrafa, alla

feimni, alla blygðun og ÁSTIN

leikur klúr og berstrípuð méð

öllum mögulegum bg ómögu-

legum tilburðum í köldu kast-

ljósi   raunsæisins.

Nema sá vafurlogi, sem þótt

hefur leika \.\m brúðarbeð, sé

ekki grilla ein? Nema það sé

einhver meining í þeirri blygð,

sem manneskjan hefur fram.

yfir (eða skortir á við) skepn-

urnar? Nema sú Paradís, sem

er ekki girt neinum véböndum,

sé engin Paradís? Nema fíkju-

viðarblöðin kunni að hafa ein-

hvérn jákvæðan tilgang í bú-

skap lífsins, hamingjunnar, ást~

arinnar?

Þetta    eru    svo   íólistrænar

spurningar,   að  það  tekur  því

ekki að afsaka þær. Enda ekki

fengnar að láni frá Ameríku.

Sigurbjörn Einarsson.

B(indraféiagi& reísir fuEikomfð

bEindraheimiÍi við HamrahEíð.

Það verður byggt í áföngum - vinna

við gröft hófst í gær.

I gær var stungin fyrsta 17 blindum mönnum og þrem

nefnd feimnismál! Er það ekki skóflan að Blindraheimilinu, sem sjáandi. Blinda fólkið ræðtir

einmitt þetta sem við eiaum að * ^® r*sa a ^® Blindrafélagsins sjálft öllum málefnum félagsins,

gera  og  erum að  gera:   Opna, .*«* Hamiahlíð hór í bæ.

Paradís upp á gátt og vaða innj    Ger8i Það Benedikt Benónýs-

klæmandisk og gerandi öll okk-| son>  tormaður Blinclrafélagsins,

ar stykki, eins og hverjum er

gefið að láta og mæla af inn-

blæstri holdsins hömlulausa og

andalausa? Að ekki sé minnzt

á fíkjuviðarblöð og þess háttar

rúmlega  sjötugur  að   aldri,  en

en í félaginu eru einnig sjáandi

menn, ævifélagar . pg árlegir

styrktarfélagar, og hafa þeir

málfrelsi og tillögurétt, en ekki

áður hafði Guðm. Guðmundsson i atkvæðisrétt.

tryggingafræðingur flutt ræðu,! blindir menn

og rakið stuttlega sögu  félags-

ins   og   sagt   frá   fyrirhuguðu

gamalt  og  ótízkulegt  dót.  Og Blindraheimili, sem verður byggt

:   áföngum,   en  í   því   eiga,

ef sælan kemur ekki blaðskell-

andi í fangið á slíkri dirfsku,

svo hugumstóru, blygðunar-

lausu og óskammfeilnu mann-

kyni, þá er bara að gera betur,

skrifa berar, kveða enn fastar

að — það eru sjálfsagt m. a.

til óteljandi tegundir af per-

versiteti, ótæmandi verkefni og

i aiongum, en í pvi eiga, er

fram liða stundir, að geta átt

heimili allir blindir menn i iand-

inu, er þess þurfa. Blinda fólkið,

sem starfar á Grundarstíg 11*

vrar viðstatt athöfnina.

Blindraféiagið

var stofnað sumarið 1939,

af

Hlvað gerisf í deg ?

Arsafmæli ungversku byltíngarínnar.

í kvöld er ár liðið, síðan æska

Ungverjalands og verkalýður

risuupp gegn 12 ára kúgun og

ofbeldi kommúnista undir stjórn

Kremlverja og leynilögreglu

þeirra i Ungverjalandi. Vopnlaus

æska og verkamenn börðust

gegn vel vopnuðu setuliði i fulia

viku. — Er það mikil saga og

mei-kíleg (Sbr. „Brúin við And-

au" eftir ameríska rithöfundinn

og        Púlitzei-verðlauna-hafann

James M. Michener).

Að lokum létu rauðliðar und-

an síga og auðmýktu sig ræki-

lega. Þeh- Jétu þá iausan Jós-

eph Mindszenty, kardínála, hinn

64 ára gamla kaþólska kirkju-

höfðingja Ungverja, en honum

höfðu kommúnistar haldið í 8 ár

i fangelsi.

Rauði herinn gaf upp borgina

Búdapest og hélt á brott. Þ.jóðin

fagnaði frelsi og hóf endurreisn

sína með ævintýralegri bjart-

sýni og krafti — i tæpa viku. —

Fáum dögum siðar, — sunnu-

daginn 4. nóvember, — komu

geysimiklar rússneskar hersveit-

ir óvænt, 140.000 manna fót-

göngulið, og 60.000 nærtæk tii

vara, með 2000 nýja skriðdreka,

öflugt stórskotalið og flugher,

og drekktu íblóði ungversku

fi'elsisbyltingunni með nær ótrú-

legu grimmdaræði og miskunn-

arlausum hrottaskap. — Um þá

atburði var ritað í New York

Times fyrir munn vestrænna!

þjóða, af sorgbiturri mælsku, og

tilfinningum þeirra lýst á þessa

lund:

„Vér ákærum tSovétstjórnina

fyrir morð. Vér ákærum liana

fyrir þau svívirðilegustu níðings-

brögð og auðvirðilegustu svik

sein þekkst hafa! Vér ákærum

hana fyrir að hafa framið svo

eindæma afskaplegan glæp

gegn ungverslai þjóðinni, að sú

svivirðing verður aldrei fyrirgef-

in né gleymd!

llinni svívirðilegxi athöfn er

loldð. Mestu hetjurnar eru falln-

ar. En málefni frelsisins lifir,

öflugii en nokkru sinni áður,

nært á blóði þeiri'a, er féllu fyrir

frelsið. Ungverska þjóðin mun

aldrei g-leyma. Vér inununi ekki

gleynia. Og upp úr hatri og tár-

um sprettur ásetningurihn að

iialda áfram baráttiuini, iuiz

frelsið hrósar sigi'i!"

Stjórn    skipa    3

.......         . ..., og 2 sjáandi eru

' þeim til aðstoðar. Tilgangur fé-

lagsins er, að vinna að hyers-

konar menningar- og liagmuna*

málum blindra. manna.

|

Vinnustofa.

Vinnustofu fyrir blint fölk

hefur félagið rekið frá 1941. Hún

var i leiguhúsnæði þar til félagíð

keypti Grundarstíg 11 og var

vinnustofan flutt í það og hefur

verið þar siðan. Þar starfa nú:

fjórar blindar konur og fimra

blindir menn. Þessi starfsemi héf

ur gengið mjög vel. Hagnaður

öll ár nema eitt. 1 fyrra nam

vörusala 544.000 kr. — Tekjuaf-

gangur 93.200 kr., sem að mestu

er ráðstafað til blinda fólksins á

vinnustofunni  sem kaupuppbót.

Einsikonai' blindra-                    '

heimili.

Húsið á Grundarstig 11 hefir.á

annan áratug verið eins konar

blindraheimili. Þar búa nú 5

blindir karlar og 2 blindar kon-

ur. Mjög fjarri er, að húsið sé

hentugt fyrir blindraheimili, þáð

er að kalla lóðarlaust og þi engsli

í vinnustofunni, en eftirspurn .á

burstum orðin svo mikil, að

vinnustofan hefur ekki uiidan áð

afgreiða pantanir.

Starfsemin getur marg-

faltkist,

sagði G. G. í ræðu sinni, þegar

nýja heimilið kemst upp. Húsið

verður tvær álmur og önnur

minni og verður hún byggð

fyrst. Jafnvel þegar hún er kom-

in upp, verður hægt að marg-

falda staifsemina frá því sem nu

er. Þaraa getur orðið, er báðar

álmur eru komnar upp, blindra-

heimili fyrir allt blint fólk, er

þess þarf moð, að búa í blindra-

stofnun, og nóg i'úm verður þar

fyrir vinnustofur og annað, sva

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12