Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ
1191
Frá Alþingi.
Neðri deild:
Fundur kl. 12 í gær.
Forseti gat þess aS E. P. hefSi brott-
ferSarleyfi í 2 daga.
1. mál,
beitutekja; 3. umr. — Frv. sþ. og afgr.
til e. d.
2. og 3. mál,
eignanámsheimild og lögreglusamþ. fyr-
ir Hvanneyrarhr.; 3. umr. Frumvörpin
samþ. og afgr. til e. d.
4. mál,
breyt. á girSingal.; 3. umr. — St. St.
kvað sór hafa þótt vænt um að frv.
kom fram, en þótzt þurfa að koma
með brtill. í þá átt, að girðingakostn-
aðurinn komi niður á jarðeigendum,
nema 2°/0 á ábúanda. — M. Kr. taldi
ekki brýna nauðsyn að frv. næði fram
að ganga. Sórstakl. fanst honum órótt-
látt að girðingakostnaðurinn lendi að
nokkuð miklu leyti á þeim manni sem
land á aB hverri þeirri girðingu sem
sett kann að verSa, hvort sem honum
væri þökk á girðingunni eða ekki. —
E. A. sagði að úttektarmenn ættu að
meta notagildi girðinganna fyrir þann
sem \ernd á á móti þeim er girðir.
Færi sjálfsagt aldrei fram úr helmingi.
— P. J. taldi ath.v. aS hreyfa viS girS-
ingalógunum. Fanst breytingin viS 8.
gr.   ekki   gera   frv.   eins   skýrt og af
Fáninn.
1.
Finnistnokkrum,
sem hvatt sé nokk-
ursstaðar i ritgerð
um mínum til hat-
urs, þá lesi hann
betur. Til skilnings
er hvatt og til trú-
ar á framtið þess-
arar þjóðar og allra
þjóða, sé að eins
viljinn til að horfa
rétt og réttar.
Margt er mér áhugaefni fremur
en fáninn. Eins og þetta t. a.
m. að fenginn væri maður eða
menn til að fræða Dani um það
með visindalegri stillingu og nær-
gætni, hverjar muni hafa verið ástæð-
urnar til þess, að íslendingar voru
helmingi færri um aldamótin 1700
en hundrað árum áður, og hafði þó
fækkað enn hundrað árum síðar.
Slíkt er víst alveg dæmalaust í
sögu nokkurrar Evrópuþjóðar, og ef
þessi hryllilega hnignun er aðallega
að kenna dönsku verzluninni og
stjórn Dana á landinu, eins og
mun vera sönnu nær, er það þá
ekki of mikið trúleysi á mannlega
réttlátsemi og danska menning, að
biiast ekki við því að Danir mundu,
þegar þeir vissu betur málavöxtu,
sýna vilja á að bæta fyrir brot for-
feðra sinna gegn íslendingum, og
rétta þessari mergsognu þjóð þá
hjálparhönd sem hún þarf á að halda
til viðreisnar, t. a. m. með því að
leggja fram 2—3 miljónir króna í
nokkur ár. Það er ekki svo mik-
ið sem farið er fram á, þegar þess
er gætt, að danskur verzlunararður á
væri látið. Sagði að málið hefði þurft
að fara í nefud, og hann gæti hvorki
samþ. frv. nó br.till. Sórstakl. só
ekki gofct að leggja kvöS á hið opin-
bera, ef þaS só eigandi. E. A. kvað
þessi lög geta lagt kvaSir á hið opin-
bera eins og ónnur. — Br.till. St. St.
á þgskj. 124 var svo samþ., og meS
harmkvælum þó, því aS helmingur
þ.manna fókkst ekki til aS greiða atkv.
Frv. svo sþ. og afgr. til e. d.
J. mál,
skipun pr.kalla. 2. umr. — Sþ. og vís-
aS til 3. umr.
6.   mál,
varadomarar í Id.yfirrétti. — E. A.
kvað frv. eiga að efla sjálfstæði yfir-
dómsins Og taka vanda af landsstj. og
lagði til að sþ. það. Frv. svo samþ.
með einni smábr. frá uefudinni og því
vísað til. 3. umr.
7.   mál,
enn um skipan pr.kalla. — Vísað til
pr.kallan. og 2. umr.
8.   mál,
br. á póstl., 1. umr. — Vísað til 2.
umr. orSalaust.
9.   mál,
þ.ál.till. um hlutafólög. — Fltnm. Sv.
Bj. reifði máliS með allítarlegri ræSu.
Rakti sögu hl.fól.lóggjafarinnar í öSr-
um löndum og kvaS oss vera orSna
á eftir öSrum. Beri því nauSsyn til
aS stj. undirbúi lóg um þetta, og verSi
þá um leið að taka til endurskoðunar
26. kafla hegningarlaganna  (svikakafl-
íslandi nemur sjálfsagt svo hundruð-
um miljóna skiftir.
Og dönsku fé yrði ekki betur
varið né vaxtasamlegar, þvi að hér
á landi er til það sem meira er vert
og ávaxtasamara mun reynast miklu
en gull og gimsteinar, efni í hina
beztu mannsheila og hina styrkustu
likami, sem hér mundu verða, þeg-
ar lifsskilyrðin yrðu svo bætt að hið
bezta sem í þjóðinni býr, næði bet-
ur að gróa.
II.
Annað sem mér er mikill hugur
á að næði fram að ganga, er að ís-
lendingar bjóði háskóla Norðmanna
kennara í norrænu. Norðmenn eru
sú þjóð, sem hverjum hugsandi ís-
lendingi hlýtur að vera annast um
næst þessari. Þeir eru uppgangsþjóð
hin mesta í Evrópu. Ennþá mun
lifa þar í landi eitthvað af þeim
höfðingsskap, sem stundum kom
svo ljómandi skemtilega fram
áður, eins og þegar Arin-
björn hersir, þessi dæmafái vinur,
sem Snorri hefir reist hinn óbrot-
gjarnasta minnisvarða, bjargaði lifi
Egils, eða þegar Erlingur Skjálgsson
»sem öllum kom til nokkurs þroska«
sínum vinnumönnum, fekk Ólaf
helga til að hætta við að lifláta As-
björn selsbana. Og Norðmenn eru
fjáraflamenn, eigi einungis af meiri
dugnaði, heldur einnig af meira hug-
viti enn nokkur önnur þjóð.
En þrátt fyrir Sám af Eiði, Mikk-
elsen og jafnvel Nansen, sem er
mikilúðlegastur þeirra manna sem eg
hef séð, þrátt fyrir þá afbragðsmenn
í vísindum og skáldskap, sem Norð-
menn hafa átt á vorum dögum, og
eiga enn, þá er ljóminn yfir Noregi
ekki     eins    bjartur    nú    eins    og
ann), sem só orðinn úreltur, eins og
reyndar þau lög öll. — Var svo till.
samþ. og afgr. til stjórnarinnar.
10.  mál,
þ.ál.till.   um   ráðstafanir   gegn útl. út
af notkun þeirra á landhelgi og höfn-
um hór. —
Flutn.m., St. St., kvað till. aSallega
framkomna vegna stöSvarskipanna, sem
norsku síldveiðamennirnir hefðu á Siglu-
firði. Sé það óviðurkvæmilegt, að þeir
sem verki síldina áti á höfninni sleppi
við öll þau gjóld, sem keppinautar
þeirra verða að bera, seœ lagt hafa í
kostnað til stórra mannvirkja í landi.
— Sv. B. mælti með br.till. sem hann
átti á þskj. 134 og tekin var til umr.
meS afbrigSum frá þingsköpum. Hún
miSar að því aS reyna aS ná innfl.- og
útfl.gjaldi af vörum sem útlendingar
ferma af skipi í skip á hófiium og í
landhelgi. Eru það einkum Frakkar,
sem við er átt. Kvað ræðum. þaS
ófært, hve vel þeir stæSu aS vígi í
fiskveiSasamkepninni viS oss. — Enn
talaSi Matth. Ól. um máliS. Var svo
till. samþ. meS viðaukatill. Sv. B. og
afgr. til stjórnarinnar.
Næsti fundur kl. 12 á mánudag.
Ðagskrá:
1.    Viðauki   við   lóg   um   skipströnd
(113); 3. umr.
2.    Vélgæzla (129); 3. uair.
3.    Afnám fát.tíundar (26); 3. umr.
4.    Skipun prestakalla (34); 3. umr.
5.    Dóml. og skjalþýð. (132); 3. umr.
6.    Lögg. endursk. (133); 3. umr.
endur fyrir löngu, á níundu öld,
þegar uppi var þessi Clfur sem var
»maðr svo mikill og sterkr að eigi
voru hans jafningjar*, og þó forvitri
og fleiri forfeður íslendinga. Vaxt-
arbroddur mannkynsins var þá í Nor-
egi. En uppgangurinn nú er, þó furðu-
legur sé, meiri i atvinnuvegunum
en sjálfu fólkinu. Og Norðmenn
hafa smanað minningu sinna beztu
forfeðra með því að taka upp annað
mál og miklu verra. Þrátt fyrir
auðinn< sem safnast til sumra Norð-
manna, (og til útlendinga, sem láta
Norðmenn vinna fyrir sig) horfir til
vandræða þar í landi sakir f/ess hvað
málið er vitlaust og mállýskurnar
margar. Hið bezta í norrænu þjóðerni
nær ekki að njóta sín, fyrir þessu mál-
leysi og þessum málleysum. Það sem
Norðmenn sjáifir kalla landsmál,
mundi vera hverjum hinna fornu snill-
inga, eins og Þjóðólfi eða Eyvindi,
óskiljanlegt, eða þvi sem næst, og
sú trii margra Norðmanna, að ef
þeir aðeins taia dönskuna nógu illa,
þá sé það norræna, er á misskiln-
ingi reist.
Her er það nú, sem íslendingar
gætu orðið frændum sínum i Nor-
egi að hinu mesta liði, og mundi
hvergi nærri þurfa eins mikils við
og sumir ætla, til aðkoma þessu máli í
gott horf, ef aðeins átökin stefna
rétt. Og þó fer fjarri þvi, að oss
langi til að fara að islenzka Norð-
menn; norska er það sem vér ósk-
um að þeir taki upp; er það mál
ákafa fagurt og hið göfuglegasta,
eins og sjá má á þessum orðum eftir
Eyvind Finnsson, sem kallaður var
skáldaspillir, ágætan mann:
Lék við ljóðmögu,
skyldi land verja
gylfi hinn glaðværi
stóð und gollhjálmi.
7.    Br. á bjargráðasjóðsl.; 2. umr.
8.    Abyrgð   landssjóðs  á skipsláni til
Eimskipafel. ísl. (118); 1. umr.
9.    Stækkun    kirkjugarðsins   í   Rvík
(120); 1. umr.
10.    Fækkun   sýslum.emb.   (43,   136);:
frh. einnar umr.
11.    TJtibú   Landsbankans   á' Austurl.
(106); hv.  rseða skuli.
Efri deild.
Fundur kl. 1 í gær.
1.   mál.
Frumvarpinu   um   stofnun kennara-
embættis í forntungunum viS Háskóla
Islands vísað til 2. umr. og nefnd kosin::
Karl Einarsson, sr. Sig. Hákon.
2.   mál..
Þingsályktunartill.     um    prestaköll.
Ein umr. samþ.
3.   mál.
Þinöál.till. um útibú Landsb. á Aust-
urlandi; samþ. ein umr.
4. mál.
Þingsál.t.   um   eftirlaun;  samþ.   ein-
umræða.
Næsti fundur kl. 1 á mánudag.
Dagskra:
1.    Varnarþing í einkamálum (stj.frv,.
n. 83); 3. umr.
2.   ViSauki viS 1. nr. 30, 22. okt. 1912:
(114);  1. umr.
3.    Undanþága   Eimskipafól.  frá sigl-
ingal. (115); 1. umr.
4.    Br. 1. nr. 66, 22. nóv. 1907 (116);.
1. umr.
Satt er það, að mál þetta er hið
likasta íslenzku, en þó er þetta norska,.
og Eyvindur var alnorskur maður,
þó að hann væri frændi Egils og
Gunnars. Var hann og náskyldur
hinum glæsilegasta af Noregskon-
ungum, Hákoni góða, sem kvæðið
er um gert.
III.
Það virðist býsna undarlegt, að
Norðmenn skuli ekki hafa sótt eftir
íslenzkum kennurum við háskóla sinh.
Því að /orwmálið norræna verður ekki
lært eingöngu af íomrilunum, þár
þarf einnig að koma til þekking á
islenzku nútíðarmáli, og menn verða
að gæta þess, að nota ekki orðið
nýíslenzka of óvarlega við þá sem
vita jafnilla og útlendir fræðimenn
yfirleitt, að fornmáuð lifir hér enn.
Lengi var mér óskiljanlegt þetta
áhugaleysi norskra ágætismanna áv
islenzku. En það verður skiljanlegt
þegar menn kynnast eitthvað ritum
P. A. Munchs, hins fræga norska
sagnaritara. Orð Munchs voru mjög
mikils metin, og hann segir berum
orðum, að málið á Islendingasögum
sé ekki íslenzka, og að »mállýzka«
vor íslendinga sé ekki eins lík forn-
málinu norræna eins og dalamálin
norsku.
Þegar eg hs þetta, þá var undr-
un minni lokið; eg hætti að furða
mig á því, að norskir þjóðernis-
frömuðir skyldu ekki hafa kvatt ís-
lendinga til liðs við sig. En nú
hófst ný furða, nfl. á því, að íslenzkir
fræðimenn skyldu ekki af afli og þó
með forsjá, hafa mótmælt svona
stórskaðlegum vitleysum, heldur þvert
á móti of viða látið leiðast af skoð-
unum Munchs, og hefði sú furða
þó verið meiri miklu,   ef mér vært
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1185
Blašsķša 1185
Blašsķša 1186
Blašsķša 1186
Blašsķša 1187
Blašsķša 1187
Blašsķša 1188
Blašsķša 1188
Blašsķša 1189
Blašsķša 1189
Blašsķša 1190
Blašsķša 1190
Blašsķša 1191
Blašsķša 1191
Blašsķša 1192
Blašsķša 1192