Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ

nnn

¦*s»

aldur, Rúnir, fangamörk Og upp

hafsstafir virtust vera, eða geta verið,

frá síðari öldum og ártöl engin eldri

en frá 17. öld. En hins vegar bendir

ekkert ótvírætt á það að hellarnir

séu allir frá siðari öldum.

Þessir manngerðu hellar eru sumir

höggnir í svo hatt berg, að þeir

virðast óbreyttir frá  því er þeir voru

að hægt sé að ná valdi yfir skemd-

unum. Sé ekki svo mikið unnið,

þá kemur það sem. unnið er ekki

að fullum notum. Getur oft svo

farið, að smákák kafni í skemdun-

um og gæti ekki og verði því gagns-

laust.

í staðinn fyrir 2—4 þús. kr. sem

notaðar hafa verið árlega til san.d-

græðslu framkvæmda, þyrfti ef vel

væri 20—40 þús. kr. árlega. Með

því fé væd hægt að sýna veruleg-

an árangur á fáum árum. Reyndar

býst eg við, af því, sem á undan

hefir gengið, að sandgræðslan faí

ekki svo mikið fé til afnota — en

eg leyfi rrér að segja, að minna en

10 þus. kr. á alls ekki að veita til

sandgræðslu eins og nú standa sakir;

fáist ekki það fé er vafalaust bezt

að hætta, því að sú upphæð er sii

minsta, sem hægt er að gera gagn

með. Sjái þing og stjórn sér ekki

faert að veita raeira fé en verið befir

gerðir, enda nokkurnveginn óbreyt-

^ anlegir af sjálfu sér, og einmitt sumir

af þes um hellum hafa verið Iagðir

ni?ur, ekki not.iði^, að því er forn-

menjaverði virðist, öldum saman.

Hafa þeir fylzt af mold og sandi og

sýnilegt að það hefir ekki getað orðið

nema á mjðg löngum tíma.

Þetta   þykir   honum  bendi til að

veitt til sandgræðslu, pá verð ef að

qeja pd yfirlýsinqu, að e% býst ekki

við bðru, en að pað eyðilegt>ist mest

alt, sem búið er að gera 0% að skemd-

ir haldi jajnt áfram sem áður.

Verði hætt við sandgræðsluna,

hvernig gengur þá með áveiturnar?

Óbætt er að fullyrða, að sandfokið

á Reykjum á Skeiðum verður að

heftast, ef að Skeiða-áveitan á aÖ

koma að gagni, því að aðalskurður-

inn liggur yfir sandgræðslusvæðið.

Svo tryggilega er þar um hnúta bú-

ið, og likt er með áveituna á Mikla-

vatnsmýri. Einnig get eg hugsað að

Eyrarbikka-sandurinn geti gert óleik,

ef hin fyrirhugaða Flóa-áveita kemst

á. Mishepnist áveitan, þá mink-

ar framleiðslan og flutningaþörf-

in og þá má ef til vill sleppa

járnbrautinni austur um sýslur frá

Reykjavik. Reynd r má vel vera, að

Noiðmenn þurfi eigi að fá fluttan

áburðinn sinn, sem vinna á í verk-

sroiðjunum við, Þjórsá.

þessir hellar séu ekki yngri en frá

fyrstu öldum sögu vorrar, en hins

vegar vafasamt að allir heliarnir séu

svo gamlir. Suma áleit hann vissu-

lega yngri; einn fékk hann vissu

fyrir að væri aðeins um 100 ára.

Nýlega hafa og bændurnir á Árbæ og

Syðri-Rauðalæk í Holtum gert mjög

stóra og myndarlega fjárhella.

Fornmenjavörður segir að á írlandi

finnist forn jarðhús og á'ítur hann,

að þessir hellar hér kunni sumir að

vera gerðir af Iandnámsmönnum er

þaðan komu og vanist höfðu þess

háttar húsagerð. Telur því æski-

legt að geta rannsakað til saman-

burðar þessi fornu irsku jarðhús.

Ekki telur hann líklegt að hug-

mynd þeirra Brynjulfs og Einars

Benediktssonar um að hellarnir séu

eftir Pipana, sé líkleg. Hann álítur

þá flesta gerða fyrir fé svo sem þeir

eru notaðir enn i dag og suma fyrir

hey. Einstöku álítur hann þó gerða

til þess að vera bæjarhús, eða hafa

verið notaða til þess, enda fundist

i örfáum þeirra ýmislegt er becdir

á það.

Flestir eru hellarnir mjög lágir

undir loft, aðeirs vel manngengir.

Gólfið 3—4 metrar að breidd og

boghvelfing yfii að endi'öngu. Lengd-

in er mismunandi, hinir lengstu yfir

20 metra. A Efra-Hvoli er einn

26^/2 m. og aftur úr honum þröng-

ur ranghali i^1/^ m. að lengd.

Fiestir eru hellarnir mjög dimmir,

en þó eru á þeim öllum strompar,

einn eða fleiri, sem virðast gerðir

fyrir loftrás frekar en til birtu, því

að þeir eru mjög þröngir efst. Eru

þessir hellar góð fjárhús. — 1 sum-

um, sem eru heim við bæi er all-

hátt undir loft, t. d. einn á Hellum

i Landi 4 metrar, og þykja þeir

ágætir fyrir hey, en kunna að hafa

verið notaðir á annan hátt í önd-

verðu.

Þessir hellar meiga teljast með

merkilegustu fornleifum hér á landi,

enda eru þeir hin einu steinhús, er

fornmenn hafa gert og hin einu

húsakynni er vér höfum nú uppi-

standandi eftir þá.

Fornmenjavörður mun væntanlega

Það gleður mig, að áhugi er sýnd-

ur og ráðist er í framfarafyrirtæki

eins og áveitur, en mér þykir ílt til

þess að vila, ef slik fyrirtæki fæðast

á afturfótunum, þ. e. ef byrjað er á

þvi, sem siðast ætti að gera, en síð-

ast gert það sem fyrst ætti að gera,

t. d. ef geymdur er sandur til þess

að fjdka, þar til btiið er að grafa

skurði handa sandinum, til þess að

fylla. Eða, ef svæði eru látin eyði-

leggjast með blómlegri bygð, en reynt

til þess að auka framleiðslu á öðrum

svæðum, stm einnig geta eyðilagst

á sama hátt.

Að lokum vænti eg svo góðs af

stjórn og þingi og öllum þeim, sem

þetta land byggji, að reynt verði til

þess að verja öll þau býli, sem qú

eru á landinu, svo að ekkert af þeim

þurfi að fara í auðn; og auk þess

bæta við svo   mörgum nýjum, sera

Afgreiösla ,Sanítas*

er á Smiðfustig 11.

Simi 190.

birta árangur rannsókna sinna i Ar-

bók Fornleifafélagsins, og væri þá

æskilegt að hann hefði þá átt kost

á að kynna sér með eigin sjón írsku

jarðhúsin.

Víða mun haga svo til hér á

landi, að grafa eða höggva megi út

jarðhás með líku móti og hella þá

er hér er lýst. Þar sem jarðlög eru

haganleg geta slik hús orðið mjög

varanleg og hagnýt til ýmissar

geymslu. Sumstaðar erlendis eru

höggnar út hvelfingar þar sem bergið

er ekki mjög hart með fram hafnar-

stæðum til þess að geyma báta og

ýms fartæki. Viiðist Akureyrar-

brekkan t. d. alveg sköpuð til að

búa þar til stóreflis jarðhús. En

haga verður slíku eftir jarðlögunum

þannig að nógu sterkt lag fáist í

hvelfinguna og svo verður gólfið að

vera framhallandi með rennum fyrir

vatn er siast kann ut. — Ættu Akur-

eyringar að láta verkfróðan mann

athuga þetta hið fyista.

Illur stefimvargur

eru hænsn hér í bænum fyrir þá

sem kálgarða eiga. Hænsnaeigend-

endur þuifa eigi að hafa hænsn sín

innibyrgð lengur en til 1. ágúst. Er

þeim þá gefinn kostur áþvíaðkom-

ast í garða, og þar sem ekki er

þeim mun meira kál, rífa þau alt

sundur. Kvarta margir undan illum

búsifjum af þessu fiðurfé, sem von

er, því að ilt er til þess að vita, að

ónýttar skuli matjurtir fyrir mönn-

um á þessum timum. Hænsnin eru

ekki þeir þarfagripir, að þau mættu

eigi fremur missa sig.

Borgari.


tök leyfa. Að spara svo landsfé, a&

margar jarðir fari í eyði og dýr og

arðvænleg fyrirtæki ef til vill mis~

hepnist, getur orðið dýr sparnaður

— en að rækta sem mest af landinu

og láta ekkert af því eyðileggjast, né

af hendi til útlendinga, það er það,

sem vér eigum að muna. Markið

sem keppa á að, er Island fyrir ís-

lendinga, svo frjótt og blómlegt, sem

orka og ástæður leyfa. Það er gróðr-

armoldin íslenzka, sem fætt hefir oss

og feður vora og á henni byggjast

framtiðarvonir vorar. Það er land-

ið sem vér verðum að verja,

ekki blóðugum brandi og mannvíg-

um, heldur með friðsamlegum störf-

um, ekki með eintómu orðagjálfri,

heldur með áhuga og skynsamlegum

verkum; þvi að »ekki er minni vandi

að gæta fengins fjár en afla þessc.

Gunnlaugur Kristmundsson,

sandgræðslumaður.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8