Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 308. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						M O fi < . iíj tv «!. A f) í f

Atvinna við siglíngar.

Mér varð litið á þann kafla far-

mannalaganna, er ber ofanritaða yfir-

skrift og gat eg þá ekki orða bundist.

Þó að finna mætti ýmislegt þar í,

sem betur mætti öðruvísi vera, er

það þó sétstaklega eitt ákvæði, spm

mér finst alveg óþolandi og til stór-

tjóns fyrir siglingar okkat framvegis.

— Það er akvæðið um ógildingu

skírteina íslenzkra skipstjórnarmanna,

er þeir hafa afliið sér í útlöndum

við atvinnu á islenzkum skipum, þar

með einnig talin skírteioi fra Dan-

mörku. Lög þessi öðlast gildi I.

janúar 1918.

Hvað vakað hefir fyrir löggjöfinni,

þegar þessi Akvæði voru sett, er

mér alveg óskiljanlegt. Hitt, hvaða

afleiðingar þau hljóta að hafa, sýnist

mér miklu ljósara.

Það er í fyrsta lagi alveg ástæðu-

laust, að setja þannig löguð lög á

meðan að auðsjáanleg vandræði eru

með að fá innlenda menn með inn-

lendum skítteiuum á þau fáu skip,

sem nu þegar eru komin, sökum

þess að þeir eru ekki til, og hefir

því orðið að fá útlenda menn með

ótlendum skírteinum ti) að stjórna

sumum þeirra, og sýnir í að bezt,

hvoru megin þörfin er.

Nú er þetta þannig að eins i svip,

en alveg mun það rétt áætlað, að

skipin munu fjölga óðara en hægt

væri að fjölga skipstjórnarmönnum

á sama tíma, vegna þess, að bæði

þaif fleiri menn en skip, og því

fleiri þess stærri sem þau eru, og í

öðru lagi það, að mennirnir þurfa

ákveðinn tima til fullkomnunar, en

skipin fjölga alveg óákveðið — og

máske koma mörg i einu.

Hver verður nú afleiðingin af

svona lítt fyrirhugaðri lagaskipun f

Hún verður auðvitað sú, að minsta

kosti í íyrstu — eintómar undan-

þágur frá lögunum, og verður þá

eðlilega að fara bæði uppfyrir og

niðurfyrir það er lögin tilætlast. Eg

meina með því, að bæði verði inn-

lendum og útlendum mönnum með

t. d. dönsk skirteini, (en þau skil-

yrði sem þau krefja eru talsvert

meiri en ennþá er hjá okkur), og

aftur innlendum mönnum með minni

innlendum skirteinum, leyft að

gegna þeim störfum við siglingar á

islenzkum skipum, sem samkvæmt

lögunum eiu eingöngu ætluð mönn-

nm með meira innlendu skirteini.

Þetta er nú að eins ein hlið máls-

ins og sýnist hún benda á, að ekki

hafi bráða nauðsyn borið til þess að

stía svo fljótt milli þessara landa

skírteina  (:>:,  danskra   og isleczkra).

Þau virtust vera á sinum stað,

þegar fengin væri næg reynsla fyrir

því að nógu margir eða fleiri hæfir

menn til nefndra starfa væru til, en

skipastóll okkar gæti notað, að þá

setja einhverjar skorður við þvi að

mönnum með innlendum skírteinum

ekki verði bolað frá, efta jafnvel al-

gerlega hefðu aðgangsrétt fram yfir

menn með útlendum skírteinum.

Reyndar finst mér mjög mikill

vafi leika á |>vi, hvort hægt sé með

lögum að neita mönnum með dönsk-

um skipstjótaskítteinum að hafa skip-

stjórn á hendi á íslenzkum skipum,

svo lengi sem ísland er i ríkissam-

bandi við Danmöiku og bæði lönd-

in nota hinn sama verzlunarfina, því

með skírteinum þessum veitist eig-

endunum iéttur til sð nota þ3u á

skip, er sigla undir dðnskum fána,

án tillits til þess, í hvoru landinu

skipið >á heima. Þetta ^æri nógu

fróðlegt að fá uppiýsingar um. —

Mér skilst það á einn veg, nefni-

iega samkvæmt orðaiagi þess. Hér

var þó ei'tt atriði, þó það beinlínis

ekki væri það sem vakti fyrir mér,

þegar eg mintist á afleiðíngarnar, þá

er það þó atriði, sem sjálfsagt gæti

orðið deilt um.

En það var sérstaklega viðvíkj-

andi framtíðaisiglingum okkar að

mér finst þessi lög bafa búið okkur

islenzkutn siómönnum of nærskor-

inn stakk (mér lá við að að segja:

sett okkur hnifinn á baikann), þvi

það liggur hverjum heilbrigðum

manni í augum uppi, sem þekkingu

hefir á þessu máli, að þau hljóta að

gera það. Vil eg nú stuttlega benda

á það heizta þvi að lútaudi.

Eins og maVgir munu vita, hafa

þeir fáu sjómenn (d: farmenn) sem

við eigum, aflað sér þekkingar á sigl-

ingum, bæði veiklegrar og bóklegr-

ar, í útlöndum. Þeimr verklegu á

ýmsra landa skipum, en hinnar bók-

legu aðallega i D<snmörku. Þetta

varð svo að vera, hvað hina verk-

legu þekkingu snertir, þar sem lögin

hér, jafnvel fyrir löngu, hafa ákveðið

að menn, seni öðlast vildu þessi eða

hin skipstjórnarskiiteini innlend,

skuli hafa siglt svo og svo lengi á

verzlunarskipum landa á milli. Allir

vita að við höfum ekkL átt nein

veizlunarskip, sem verið hafa í för-

um landi á milli, svo auðvitað urðu

hérlendk menn að afla sér siglingar-

þekkingar í útlöndum og á útlend-

um skipurn, til þess að uppfylla

kröfur laganna.

Hingað til hefir það þá verið

þannig, að íslenzkir sjómenn hafa

aflað sér þekkingar víðsvegar um

heiminn, enn aðallega i Danmörku

,og hefir það verið viðurkent hér

sem fullnægjandi til að stunda sigl-

ingar á íslenzkum skipum. Nú á

einmitt að breyta þessu, eins og áður

er áminst, og setja skorður við þvi

að nokkur maður með útlendu (c:

döjisku) skýrteini, fái að nota það

hér við siglíngar. En hvað leiðir

nú af þessu enn á ný? íú, það -er

fljótsagt. Mennirnir skiftast í tvo

flokki, þannig, að þeir sem í sigl-

ingum eru i útlöndum, munu eins

og að undanförnu, taka próf þar, en

þeir sem eru hér við heimasiglingar,

munu cð líkindum flestir taka 'próf

hér; við það eru flokkarnir orðnir

tveir með tvennskonar réttindum,

en sigla þó undir hinum sama fána.

Þetta sem vakir fyrir isienzkum

mönnum, sem á danska sjómanna-

skóla ganga, er, að hið íslenzka sjó-

mannapróf og islenzk skipstjóraskýr-

teini, eins og þau nú eru úr garði

gerð, gefa þeim ekki rétt til að vera

skipstjórar á dönsku a skipum, af

þeirri ástieðu, eins og áðut er áminst,

að hið islenzka skýrteini geiir væg-

ari kröfur en það dinska. En úr

tvennu vöadu að ráða, þá velja menn

þó heldur hið fyrra, s kum þess að

það hefir verið meiti lærdómur og

sérstaklega vegna þtss að þeir eiga

hægra með að nota lærdóm sinn

þar sem um fleiri skip er að ræða,

heldur en hér heima.

Væri prófið hér við stýrimanna-

skólann alveg jafnt þvi danska — og

eg get ekki séð af hvaða ástæðutr.

það er ekki haft svo -*- og aðrar

kröfur viðpikjandi sigliogatíma eins,

þá væri enginn efi á þvi, að menn

með skýrteinum héðan hefðu jsfnan

aðgang mönnum með dönsk skýr-

teini, á dönskHm skipnm.

Það er þenna hnýt sem þarf eð

Ieysa, áður en farið er að setj.i þessi

einskorðunarlög. Yrði hann leystur

er enginn vafi á þvi, sð islenzkir

sjótnenn mundu mikið fiemur kjósa

að koma heim til að læra, ef þeir

víssq að þeir hefðu hin. sömu rétt-

indi á hvoru landinu sem væri, eins

og ef þeir hefðu lært ytra. Þessi

aðferð findist mér ánægjulegri og

affarasælli fyrir okkar islenzku sjó-

mannastétt heldur en hin, ef það

er tilgangur laganna, að neyða menn

til þess að læra hér heima og verða

aðnjótandi þeirrar þekkingar sem

að eins veitir þeim rétt til siglinga

á hérlendum skipum.

Með núverandi fyrirkomulagi tel

eg víst að við missum marga af

okkar góðu, ungu sjómönnum út úr

landinu, þvi þeim ægir i augum að

einbinda sig við okkar litla flota og I

geta aldrei haft tækifæri á að kynna

sér siglingaaðferðir á öðrum skipum,

þvi þau skip er vér enn eigum, eru

af þeini gerð og bundin við þær

vissu ferðir, að erfitt verður að íá

fjölbreytta þekkingu á siglingum,

enda vantar okkur alveg seglskip

sem verzlunarskip, og er það stór

vöntun fyrir framþróun siglinga-

þekkingunnar.

Að endingu vil eg þá benda á,

að mér finst bera brýn nauðsyn tii

þess að breyta sem fyrst þeim ákvæð-

um, sem hindra islenzka sjómenn,

er afla sér skýrteina hé<-, í því að

hafa jafnrétti við þá, er afla sér

samskonar skýrteina í Danmörku,

þannig að samvinna i siglingum geti

haldist á. Að minsta kosti ætti

þetta að vera svo á meðan bæði

löndin hafa sameiginlegan verzlunar-

fána, og þó svo færi að breyting

yrði á því, get eg ekki séð annað

en að ávalt yrði okkar sjómannastétt

til mikils gagns.

Með þessu móti væri að mestu

loku fyrir það skotið, að íslenzkir

sjómenn leituðu erlendra skóla, en

ekki ómögulegt að hingað slæddust

utlendingar á skólann, ef þeir væru

hér i förum á einhverju skipi af

okkar stóra framtiðar siglingaflota.

P. t. Reykjavik 6. sept. 1917.

Olajur Si^urdsíon.

Tú ooga fólksins

á Islandi.


Eg hefi nokkrum sinnum i sumar

skrifað hvatningarorð viðvíkjandigarð-

rækt og sé að þau orð — hvort sem

það er af minum völdum eða ann-

ara — hafa þó borið ofurlítinn ár-

angur. Bæði hér og annanstaíar

hefir fólk lagt meiri rækt við garð-

ræKtina i sumar en undanfarin ár,

Getur verið að þeir sem bezt sjár

hafi séð að þess þurfti með, en þó

held eg — án þess að eg ætli að

hrósa mér — að skrif mín, þó ekki

hafi verið löng, eigi ekki Iítinn þátt

í sð hafa hvatt menn til þess að

framleiða sem mestan jarðarávöxt^.

enda fæ eg ekki séð að það sé unnið

fyrir gig að hafa þó hvatt menn,.

því eics og nú er ástatt í heiminum

er hver og einn bezt staddur, sem

getur eitthvað framleitt, þó aldiei st

nema handa sjálfum sér. Það er

gott að treysta á aðra, en skylda

hvers eins er þó og á að vera að.

treysta á sjalfan sig.

Hvatning um framleiðslu hefirkom-

ið fram hjá stjórn vorri, sem þar

með hefir gengið á undan með góðu

eftiidæmi. Eg sný mér nú sem oft-

ar til unga fólksins, því framtiðin

byggist á þvi.

Sumarið er nú svo langt liðið að>

menn geta alls ekki b'úist vi&

neinni verulegri ræktuppskeru í sum-

ar af þvi, sem ekki var unnið að og

sáð í vor. En sumar kemur eftir

þetta sumar. Þá vil eg biðja æsku-

lýðinn að snúa sér að garðræktinni,

hugsa minna um kaffihúsin þó þau

séu góð i og með. Þótt áliðið sé, þá

er því þó svo varið, minsta kosti.

hér sunnanlands, að vel kljúfandi er

að uudiibúa garða og hafa þá til í vor.

Ungu sttilkurnar fÍDSt mér ættu

lika að leggja sinn skerf í að prýkka

margan reitinn, að minsta kosti það

sem viðvikur allri blómarækt, enda

á eg við að stúlkur vinni lika að

garðrækt,   alveg   eins   og karlmenn,

Blómarækt ætti að vera áhugamál

og yndi íslenzkri kvenna. Sjálfar

eru þær kjarni mannlifsins, eða svo

ætti það að vera. Líf blómannn er

að mörgu leyti líkt og lif meyjanna,

enda hafa mörg skáld likt þeim við

blóm, sérstaklega fegurð þeirra, blíða

og viðkvæmni.

Þtí ert sem blómið bláa,

svo blíð oq hrein 0% skcer,

segir þýzka skáldið H. Heine um

nnga, fallega stúlku. Vangar þeirra

eru eins og rósir, ennið eins og lilja,,

en augun eins og gleym-mér-ei — á

skáldamáli. Á nú ekki vel við aÖ

ungu stúlkurnar taki blómarækt ís-

lands að sér, telji það ekki eftir sér

að prýða lautir og flatir fögrum blóm-

reitum, jafnframt þvi sem ungu pilt-

arnir skrýða landið laufviði milli fjalls

og fjöru? Þá heflr hvor helmingur

þjóðarinnar sér samboðið verk að

vinna til gagns og prýðis fyrir ætt-

jörð sina — sér sjálfum til gagns og

ánægju.

Guðný Ottesen.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4