Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 308. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						M O fi < . iíj tv «!. A f) í f
Atvinna við siglíngar.
Mér varð litið á þann kafla far-
mannalaganna, er ber ofanritaða yfir-
skrift og gat eg þá ekki orða bundist.
Þó að finna mætti ýmislegt þar í,
sem betur mætti öðruvísi vera, er
það þó sétstaklega eitt ákvæði, spm
mér finst alveg óþolandi og til stór-
tjóns fyrir siglingar okkat framvegis.
— Það er akvæðið um ógildingu
skírteina íslenzkra skipstjórnarmanna,
er þeir hafa afliið sér í útlöndum
við atvinnu á islenzkum skipum, þar
með einnig talin skírteioi fra Dan-
mörku. Lög þessi öðlast gildi I.
janúar 1918.
Hvað vakað hefir fyrir löggjöfinni,
þegar þessi Akvæði voru sett, er
mér alveg óskiljanlegt. Hitt, hvaða
afleiðingar þau hljóta að hafa, sýnist
mér miklu ljósara.
Það er í fyrsta lagi alveg ástæðu-
laust, að setja þannig löguð lög á
meðan að auðsjáanleg vandræði eru
með að fá innlenda menn með inn-
lendum skítteiuum á þau fáu skip,
sem nu þegar eru komin, sökum
þess að þeir eru ekki til, og hefir
því orðið að fá útlenda menn með
ótlendum skírteinum ti) að stjórna
sumum þeirra, og sýnir í að bezt,
hvoru megin þörfin er.
Nú er þetta þannig að eins i svip,
en alveg mun það rétt áætlað, að
skipin munu fjölga óðara en hægt
væri að fjölga skipstjórnarmönnum
á sama tíma, vegna þess, að bæði
þaif fleiri menn en skip, og því
fleiri þess stærri sem þau eru, og í
öðru lagi það, að mennirnir þurfa
ákveðinn tima til fullkomnunar, en
skipin fjölga alveg óákveðið — og
máske koma mörg i einu.
Hver verður nú afleiðingin af
svona lítt fyrirhugaðri lagaskipun f
Hún verður auðvitað sú, að minsta
kosti í íyrstu — eintómar undan-
þágur frá lögunum, og verður þá
eðlilega að fara bæði uppfyrir og
niðurfyrir það er lögin tilætlast. Eg
meina með því, að bæði verði inn-
lendum og útlendum mönnum með
t. d. dönsk skirteini, (en þau skil-
yrði sem þau krefja eru talsvert
meiri en ennþá er hjá okkur), og
aftur innlendum mönnum með minni
innlendum skirteinum, leyft að
gegna þeim störfum við siglingar á
islenzkum skipum, sem samkvæmt
lögunum eiu eingöngu ætluð mönn-
nm með meira innlendu skirteini.
Þetta er nú að eins ein hlið máls-
ins og sýnist hún benda á, að ekki
hafi bráða nauðsyn borið til þess að
stía svo fljótt milli þessara landa
skírteina  (:>:,  danskra   og isleczkra).
Þau virtust vera á sinum stað,
þegar fengin væri næg reynsla fyrir
því að nógu margir eða fleiri hæfir
menn til nefndra starfa væru til, en
skipastóll okkar gæti notað, að þá
setja einhverjar skorður við þvi að
mönnum með innlendum skírteinum
ekki verði bolað frá, efta jafnvel al-
gerlega hefðu aðgangsrétt fram yfir
menn með útlendum skírteinum.
Reyndar finst mér mjög mikill
vafi leika á |>vi, hvort hægt sé með
lögum að neita mönnum með dönsk-
um skipstjótaskítteinum að hafa skip-
stjórn á hendi á íslenzkum skipum,
svo lengi sem ísland er i ríkissam-
bandi við Danmöiku og bæði lönd-
in nota hinn sama verzlunarfina, því
með skírteinum þessum veitist eig-
endunum iéttur til sð nota þ3u á
skip, er sigla undir dðnskum fána,
án tillits til þess, í hvoru landinu
skipið >á heima. Þetta ^æri nógu
fróðlegt að fá uppiýsingar um. —
Mér skilst það á einn veg, nefni-
iega samkvæmt orðaiagi þess. Hér
var þó ei'tt atriði, þó það beinlínis
ekki væri það sem vakti fyrir mér,
þegar eg mintist á afleiðíngarnar, þá
er það þó atriði, sem sjálfsagt gæti
orðið deilt um.
En það var sérstaklega viðvíkj-
andi framtíðaisiglingum okkar að
mér finst þessi lög bafa búið okkur
islenzkutn siómönnum of nærskor-
inn stakk (mér lá við að að segja:
sett okkur hnifinn á baikann), þvi
það liggur hverjum heilbrigðum
manni í augum uppi, sem þekkingu
hefir á þessu máli, að þau hljóta að
gera það. Vil eg nú stuttlega benda
á það heizta þvi að lútaudi.
Eins og maVgir munu vita, hafa
þeir fáu sjómenn (d: farmenn) sem
við eigum, aflað sér þekkingar á sigl-
ingum, bæði veiklegrar og bóklegr-
ar, í útlöndum. Þeimr verklegu á
ýmsra landa skipum, en hinnar bók-
legu aðallega i D<snmörku. Þetta
varð svo að vera, hvað hina verk-
legu þekkingu snertir, þar sem lögin
hér, jafnvel fyrir löngu, hafa ákveðið
að menn, seni öðlast vildu þessi eða
hin skipstjórnarskiiteini innlend,
skuli hafa siglt svo og svo lengi á
verzlunarskipum landa á milli. Allir
vita að við höfum ekkL átt nein
veizlunarskip, sem verið hafa í för-
um landi á milli, svo auðvitað urðu
hérlendk menn að afla sér siglingar-
þekkingar í útlöndum og á útlend-
um skipurn, til þess að uppfylla
kröfur laganna.
Hingað til hefir það þá verið
þannig, að íslenzkir sjómenn hafa
aflað sér þekkingar víðsvegar um
heiminn, enn aðallega i Danmörku
,og hefir það verið viðurkent hér
sem fullnægjandi til að stunda sigl-
ingar á íslenzkum skipum. Nú á
einmitt að breyta þessu, eins og áður
er áminst, og setja skorður við þvi
að nokkur maður með útlendu (c:
döjisku) skýrteini, fái að nota það
hér við siglíngar. En hvað leiðir
nú af þessu enn á ný? íú, það -er
fljótsagt. Mennirnir skiftast í tvo
flokki, þannig, að þeir sem í sigl-
ingum eru i útlöndum, munu eins
og að undanförnu, taka próf þar, en
þeir sem eru hér við heimasiglingar,
munu cð líkindum flestir taka 'próf
hér; við það eru flokkarnir orðnir
tveir með tvennskonar réttindum,
en sigla þó undir hinum sama fána.
Þetta sem vakir fyrir isienzkum
mönnum, sem á danska sjómanna-
skóla ganga, er, að hið íslenzka sjó-
mannapróf og islenzk skipstjóraskýr-
teini, eins og þau nú eru úr garði
gerð, gefa þeim ekki rétt til að vera
skipstjórar á dönsku a skipum, af
þeirri ástieðu, eins og áðut er áminst,
að hið islenzka skýrteini geiir væg-
ari kröfur en það dinska. En úr
tvennu vöadu að ráða, þá velja menn
þó heldur hið fyrra, s kum þess að
það hefir verið meiti lærdómur og
sérstaklega vegna þtss að þeir eiga
hægra með að nota lærdóm sinn
þar sem um fleiri skip er að ræða,
heldur en hér heima.
Væri prófið hér við stýrimanna-
skólann alveg jafnt þvi danska — og
eg get ekki séð af hvaða ástæðutr.
það er ekki haft svo -*- og aðrar
kröfur viðpikjandi sigliogatíma eins,
þá væri enginn efi á þvi, að menn
með skýrteinum héðan hefðu jsfnan
aðgang mönnum með dönsk skýr-
teini, á dönskHm skipnm.
Það er þenna hnýt sem þarf eð
Ieysa, áður en farið er að setj.i þessi
einskorðunarlög. Yrði hann leystur
er enginn vafi á þvi, sð islenzkir
sjótnenn mundu mikið fiemur kjósa
að koma heim til að læra, ef þeir
víssq að þeir hefðu hin. sömu rétt-
indi á hvoru landinu sem væri, eins
og ef þeir hefðu lært ytra. Þessi
aðferð findist mér ánægjulegri og
affarasælli fyrir okkar islenzku sjó-
mannastétt heldur en hin, ef það
er tilgangur laganna, að neyða menn
til þess að læra hér heima og verða
aðnjótandi þeirrar þekkingar sem
að eins veitir þeim rétt til siglinga
á hérlendum skipum.
Með núverandi fyrirkomulagi tel
eg víst að við missum marga af
okkar góðu, ungu sjómönnum út úr
landinu, þvi þeim ægir i augum að
einbinda sig við okkar litla flota og I
geta aldrei haft tækifæri á að kynna
sér siglingaaðferðir á öðrum skipum,
þvi þau skip er vér enn eigum, eru
af þeini gerð og bundin við þær
vissu ferðir, að erfitt verður að íá
fjölbreytta þekkingu á siglingum,
enda vantar okkur alveg seglskip
sem verzlunarskip, og er það stór
vöntun fyrir framþróun siglinga-
þekkingunnar.
Að endingu vil eg þá benda á,
að mér finst bera brýn nauðsyn tii
þess að breyta sem fyrst þeim ákvæð-
um, sem hindra islenzka sjómenn,
er afla sér skýrteina hé<-, í því að
hafa jafnrétti við þá, er afla sér
samskonar skýrteina í Danmörku,
þannig að samvinna i siglingum geti
haldist á. Að minsta kosti ætti
þetta að vera svo á meðan bæði
löndin hafa sameiginlegan verzlunar-
fána, og þó svo færi að breyting
yrði á því, get eg ekki séð annað
en að ávalt yrði okkar sjómannastétt
til mikils gagns.
Með þessu móti væri að mestu
loku fyrir það skotið, að íslenzkir
sjómenn leituðu erlendra skóla, en
ekki ómögulegt að hingað slæddust
utlendingar á skólann, ef þeir væru
hér i förum á einhverju skipi af
okkar stóra framtiðar siglingaflota.
P. t. Reykjavik 6. sept. 1917.
Olajur Si^urdsíon.
Tú ooga fólksins
á Islandi.

Eg hefi nokkrum sinnum i sumar
skrifað hvatningarorð viðvíkjandigarð-
rækt og sé að þau orð — hvort sem
það er af minum völdum eða ann-
ara — hafa þó borið ofurlítinn ár-
angur. Bæði hér og annanstaíar
hefir fólk lagt meiri rækt við garð-
ræKtina i sumar en undanfarin ár,
Getur verið að þeir sem bezt sjár
hafi séð að þess þurfti með, en þó
held eg — án þess að eg ætli að
hrósa mér — að skrif mín, þó ekki
hafi verið löng, eigi ekki Iítinn þátt
í sð hafa hvatt menn til þess að
framleiða sem mestan jarðarávöxt^.
enda fæ eg ekki séð að það sé unnið
fyrir gig að hafa þó hvatt menn,.
því eics og nú er ástatt í heiminum
er hver og einn bezt staddur, sem
getur eitthvað framleitt, þó aldiei st
nema handa sjálfum sér. Það er
gott að treysta á aðra, en skylda
hvers eins er þó og á að vera að.
treysta á sjalfan sig.
Hvatning um framleiðslu hefirkom-
ið fram hjá stjórn vorri, sem þar
með hefir gengið á undan með góðu
eftiidæmi. Eg sný mér nú sem oft-
ar til unga fólksins, því framtiðin
byggist á þvi.
Sumarið er nú svo langt liðið að>
menn geta alls ekki b'úist vi&
neinni verulegri ræktuppskeru í sum-
ar af þvi, sem ekki var unnið að og
sáð í vor. En sumar kemur eftir
þetta sumar. Þá vil eg biðja æsku-
lýðinn að snúa sér að garðræktinni,
hugsa minna um kaffihúsin þó þau
séu góð i og með. Þótt áliðið sé, þá
er því þó svo varið, minsta kosti.
hér sunnanlands, að vel kljúfandi er
að uudiibúa garða og hafa þá til í vor.
Ungu sttilkurnar fÍDSt mér ættu
lika að leggja sinn skerf í að prýkka
margan reitinn, að minsta kosti það
sem viðvikur allri blómarækt, enda
á eg við að stúlkur vinni lika að
garðrækt,   alveg   eins   og karlmenn,
Blómarækt ætti að vera áhugamál
og yndi íslenzkri kvenna. Sjálfar
eru þær kjarni mannlifsins, eða svo
ætti það að vera. Líf blómannn er
að mörgu leyti líkt og lif meyjanna,
enda hafa mörg skáld likt þeim við
blóm, sérstaklega fegurð þeirra, blíða
og viðkvæmni.
Þtí ert sem blómið bláa,
svo blíð oq hrein 0% skcer,
segir þýzka skáldið H. Heine um
nnga, fallega stúlku. Vangar þeirra
eru eins og rósir, ennið eins og lilja,,
en augun eins og gleym-mér-ei — á
skáldamáli. Á nú ekki vel við aÖ
ungu stúlkurnar taki blómarækt ís-
lands að sér, telji það ekki eftir sér
að prýða lautir og flatir fögrum blóm-
reitum, jafnframt þvi sem ungu pilt-
arnir skrýða landið laufviði milli fjalls
og fjöru? Þá heflr hvor helmingur
þjóðarinnar sér samboðið verk að
vinna til gagns og prýðis fyrir ætt-
jörð sina — sér sjálfum til gagns og
ánægju.
Guðný Ottesen.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4