Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						14. april. 158 tbl.
MORGUNBLAÐIÐ
Ríkjastríð
Þjóðfélagsslrið.
(Grein þessa ritaði Georg Brandes
»Politiken« hinn  I3.febrúar.)
Frá Stokkhólmi fekk eg eftiifar-
andi simskeyti i gær (ritað á ensku):
»Eg er nýkominn frá Ameríku og
er á leið til Rússlands fyrir »New
York Herald* til þess að sjá með
eigin augum hvað þar er að gerast.
Eg kom til Rússlands þegar Kerensky
var forsætisráðherra í júlí og ágúst
í fyrra. Þér munið sennilega eftir
því að eg heimsótti yður á öndverðu
árinu 1916 og að fundum okkar bar
saman í New York. Mundi þykja
mikillega vænt um að fá sím-svar
— sem er borgað — um álit yðar
á ástandinu í Rússlandi, Bolchewikka
og friðarsamningana í Brest Litovsk.
Hvernig lizt yður á friðarskilmála
Wilsons forseta, eins og þeir koma
íram í síðustu ræðu hans ? Hjartans
kveðjur og beztu óskir. Svar ósk-
ast sent til ameriksku sendiherra-
sveitarinnar í Stokkhólmi«.
Eg sendi (á sama máli) svar, sem
tnig langar til þess að birta á dönsku,
því að eg efast um það að »New
York Herald« birti það eða þori að
birta það:
Hið eina, sem bolchewisminn hefir
sér til ágætis, er friðarþráin. Samt
.sem áður hefir hann komið á stað
borgarastyrjöld. Eg aðhyllist eigi
neina aðra rótnemastefnu en hina
»aristokratisko« og trúi alls eigi
fremur á hið lofsungna lýðvald held-
ur en á auðvald.
Eg dáist eigi að glaumyrðum. Og
pess vegna er eg ekki hrifinn af
boðskap forseta yðar. Mannkynið
þaif að fá frið og það getur eigi
biðið eftir honum þangað til nokkr-
um miljónum manna hefir verið slátr-
að i viðbót. Ef þjóðirnar fá ekki
Irið núna, þá mun það rætast sem
eg spáði sumarið 1916. Öreigalýð'
urinn mun tryllast svo, að þjóðfé-
lagsbylting, sem eigi komst að með-
an mannkynið hafði snefil af viti,
mun þá brjótast út með sama grimdar-
«ði og ófriðurinn nu. Og hún hefir
þegar brotist út í Rússlandi og Finn-
landi. í öðrum löndum mun hún
einnig verða eftirfari ófriðarins og
afmá alveg þá litlu andansmenningu,
er ófriðurinn kann að hafa skilið
eftir.
En réttlætið þá, sem a að koma
fram í sambúð þjóðanna? Hver get-
nr úr þvi skorið hvert það réttlæti
er? Hefir nokkur maður séð frti
Justitia? Hið eina sem við vitum
Qm hana er það, að hún er með
bundið fyrir augnn og i höndunum
faeldur hún vog og sverði.
Hún er i raun og veru skolli, sem
reynir að ná hinnm og þessum og
tomast að því hver hann er, en það
lendir oftast í misgripum fyrir henni,
«tíð vegur hún rangt og fyrir sverði
Trá Jerúsaíetti.
»Sorgarvegnrinn«, eða þrepgatan, sem Múhamedsmenn nefna hana,
er einhver elsta gata í heimi. Um hana fóru hermennirnir með }esú
Krist á leiðinni til Golgata. — Hér á þessum stað mælti Kiistur til
Jerúsalems-dætra og bað þær að gráta eigi yfir sér.
hennar verða venjulega þeir, sem
ekki eiga það skilið. Við ættum
þvi eigi að láta friðinn biða eftir
henni*.
Það sem eg átti við með þessu
var meðal annars þetta: Til hvers
er það að krefjast skynsamlegs friðar,
og léttláts friðar? Friðarskilyrðin
eru hlutkend og skapist eftir þvi
hver aflsmunur er þá í svipinn, eða
þá af löngun málsaðilja eftir því að
hætta að fjandskapast, en þau eiga
ekkert skylt við óhlutkendar hug-
myndir eins og mannvit og réttlæti:
Þessi orð eru líka þegar orðin alt
of óákveðin til þess að hægt sé að
viðhafa þau innan þjóðfélags, þegar
um það er að ræða, að ákveða ein-
hverja tölu. Það er eigi hægt að
nefna prigfja ára betrunarhúsvist
viturlega og réttmæta hegningu fyrir
einhverja sérstaka yfirsjón, því að
hvorki mannvit né réttlæti getur
fært sönnur á það, að hegningin
hefði ekki getað verið tve^ja ára
betrunarhúsvist.
Þannig er það heldur eigi hægt
að   láta  réttlætið skera iir deilumál-
um þjóðanna, r. d. í deilunni um
Elsass-Lothringen. Þýzkaland vill
halda þessum iandshlutum, sem
einu sinni voru alþýzkir og lutu
Þýzkalandi. Frakkar krefjast þess
að fá þá aftur vegna þess að þeir
lutu Frakklandi í 200 ár og voru
mótfallnir því að komast undir
Þjóðverja. A þessum 47 árum,
sem nii eru liðin síðan, hafa Frakkar
fluzt þaðan, en Þjóðverjar fluzt þang-
að, og með breyttum kjörum og
skoðunum hefir meginþorri íbúanna
orðið þýzkur og þýzkhuga. Hvað
segir nú hið óhlutkenda réttlæti?
Styður það kröfu Frakka um það að
fá löndi aftur? Eða styður það
málstað Þjóðverjs, sem segja að ibú-
arnir séu ánægðir með hlutskiftj
sitt? Og ef þjóðararkvæði á fram
að fara, hvað segir þá réttlætið um
það, hverjir eigi að hafa atkvæðis-
rétt? Eru það þeir, sem fluzt hafa
úr landinu o<> afkorceitdur þeirra?
Eða eru það þeir ibiiar, sem nú eru
þar?
Við CffUBD undir   f raldri að búa,
sarrktpiiisfmldri, þar sem ríkin huð-
stríkja sjálf sig um leið og þau hiið-
strikja aðra. Og svo fylgir þessu
nytt faraldur, eins og þá er Svarti-
dauði barst frá Asíu til Evrópu
1348 og gaf sjálfspyndingunum ný-
an vind i seglin. Það er þjóðfélags-
byltingin, cem hefir borist frá Rúss-
landi til Finnlands og ætlar að drepa
þar niður alla norræna menningu
og siðan að breiðast út til hinna
Norðurlanda og sennilega einnig til
Italíu og hinna annara útsognu
ófriðarlanda.
Ef Norðurlönd væru eigi svo
orkulaus, sem þau eru, og neydd
til þess að vera algerlega hlutlaus,
þá lægi þeim ekkert annað nær, en
senda her til Finnlands til þess að
vernda dýrmæt mannslíf og dyr-
mæta, sameiginlega norræna menn-
ingu fyrir hinum blóðþyrsta óaldar-
lýð, sem hefir tekið Helsingfors og
drotnar með voðavaldi yfir suður-
hluta landsins.
Meðal ástæða þeirra, sem mæla
í móti þessu, er sú helzt, að siðan
stríðið hófst, hefir alþýðan, bæði á
Norðurlöndum og víðar, dregist svo
langt aftur úr, að jafnvægið er mist,
og hún telur sig sennilega fremur
til »hinna rauðu« í Finnlandi heldur
en »hinna hvitu«. Mundi hún því
hefjast handa gegn því að herliðs-
hjálp væri Finnum veitt, og telja
það tilraun af hálfu borgarastéttar-
innar til þess að kúga verkamanna-
stéttina. Það er i hverju landi ein-
hver hávaðaflokkur, sem ekki vill
kannast við það, að rángjarnir og
blóðþyrstir þorparar hafi eigi rétt til
þess að kallast fulltrúar verkamanpa
né njóta samiiðar þeirra.
Hið mikla regindjúp, sem staðfest
er milli ófriðarþjóðanna, er engu
minna en það djúp, sem nú er stað-
fest milli öreiga og annara i Rúss-
landi og Finnlandi. Það hefir opn-
ast hyldýpi milli þeirra, sem vinna
með höfðinu, og hinna,sem vinna með
höndunum (og nota nú hendurnar
til rána og morða). Og það virðist
ef til vill enn hættulegra, heldur en
það djúp, sem staðfest er milli
Þjóðverfa og Frakka og Þjóðverja
og Breta. Ófriðinn milli rikjanna
er þó hægt að útkljá — þótt enn
virðist þess langt að biða — með
undirskrift að samning. Stéttastyrj-
öldin er nærri þvi enn þá veiri,
grimmari og lymskufyllri, og auk þess
nær hún yfir stærra landflæmi, og
verður því enn þrálátari. Það verð-
ur tæplega hægt að kveða hana
niður, nema með svo gagngerði
umbreytingu á öllu skipulagi, að það
mundi kynslóðum saman ræna lifið
og framþróunina fegurð sinni og
ljóma.
Þegar þjóðernishatrið þvarr i Rúss-
landi og Finnlandi, blossaði stétta-
hatrið upp af enn meiri ákafa. Þeg-
ar Rússland var frelsað undan keis-
aravaldinu og Finnland undan er-
lendri kiigun, greip öreigalýðurinn
i báðum löndum böðulsöxina i sin-
ar hendur. A dögum keisaraveldis-
ins voru öll fangelsi i Rússlandi
full. Nú eru þau miklu meira en
full.     í   Finnlandi gat hver maður
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8