Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MOEGUNB
6. árgangur,   244. tölublað
Þriðjudag 22. júli 1919
Isafoldarprentsmiðja
gamla bio
I.
(Sákrlausa stiilk..).
Sjónl.   í   s  Nttnm eftir Owen
Davis frægu skáldsögu.
Aðalhlntverkið leikar hin fagra
góðkunna ameriska leikmær
ílora Cimball Yonng
Nordens-cement.
11 ¦  ¦
Fyrirliggjandi hjá
H, Beneiiðkfssnn
NYJA BIO
Sími 8        Simnefni: „Geysir"
Reykjavik
Þjóðjarðasala.
Halldór Steinsson flytur £rv. uin,
að kmds.stjóruim.i veitiftí heimild
ti] að selja hreppsnefndinni í
Stykkishólmshreppi þjóðjörðina
ÖgUr og eyðijörðina Sellóu.
Um söluna fer að Öðru leyti eftir
reglum um sölu þjóðjarða til handa
ábúcudum.
Greinargerðin er á þeesa leijS:
„Með því að Stykkishólmur, senji
nú hefir um 650 íbúa, þarfnast
mjög viðaukalands, sérstaklega til
kúabeitar og mótaks, en eigi má, án
sérstakrar lagaheimildar selja öðr-
um en landsetum jarðir landssjóðs,
þá er hér með farið fram á að auka
við land Stykkishólms einu lands-
jörðinni í hreppnum, Ögri, svo og
cyðijörðinni Sellóni, sem fylgt hef-
ir Ögri um langan tíma.
Amiars muuu verða i'ærðar frek-
ari ástæður fyrir frumvarpi þessu
við flutning þess."
fingsályktunartillögur.
l»ögnám Sogsfossanna handa
landimi.
tiugsáiyktnnartillaga cr komin
fram um lögnám landinu tíl handa
» umráðum og notarétti vatnorku
ttllrar í Sogi. Hljóðar tillagan svo:
»Alþingi   ályktar   að   skora   á
ulldsstjórnina  að   gera nú þegar
»   stafauir til þess, að landið nái
aVj . u  umraðum   og   notaretti   a
tök Vatllorku í öogfrm, alt frá upp-
í Hv't'    S og ljar ^1' er ^að fellur
indum * **fimt nauðsynlegum rétt-
orkumv ^1 til naSnýtinSar vatn"
12   oíí i4     rttve»gJa  samkvæmt
1917, um L£ kga frá * nÓV-
«mráðaréttifiTrkun á eignar" °g
11 tossum á íslandi, um
eignarnam 4 *
1„ ,          f°Ssum o. fl.
Tú framkva>w. -.                  .   .,
? -.«,-   *   mda besm heimilast
stoormnm ao v   .   y    ,        .        .
,,,.    .   ,            s)a fe ur nkissjoöi
eitir þvi sem 11(,„*
* .          utJuoSyu krefur."
Plutmngsmenii   +•„..
,   .    T..       ,            wllogunnar   eru
þeir Jorundur Brvr,--^
L     r<    .            rynJolfSSOn, Bene-
dikt Sve-msson oK -trM       \, ."'¦.
t                           6 -tlakon Knsto-
^rsson.
Símar í Árnessýslu
^menn Anu** ^ ^
tul»gU til þingsályktuuar Um rann-
^u símaiciða og lagniftg símalfnu
leiðf ^ lllUUl ArneSSýslu' a l^essa
skör^ deÍid AlþÍngÍS á,J"ktar a'ö
til „w, \ rikisstj°rnina  að  Wutast
'  u Uu i sumar, eða svo fljfot
sem kostnr er á       '              ..,,
er a, verði rannsokuð •
*' m   lyril^gaða   símaieið   fr4
Kiðjabergi í Grímsnesi, um
Minni-Borg að Torfastöðum í
Biskupstungúm og þaðan austur
í Hreppa.
Jafnframt sé það rannsakað,
hvort heppilegra muni eða
kostnaðarminna að leggja sím-
uim upp í Hreppana frá Þjórs-
ártúni upp Skeið eða hina leið-
ina — frá TorfaStöðuin — svo
sem lögákveðið er.
2.  Leiðin frá Miimi-Borg og út í
Grrafning að Úlfljótsvatni, og
hvað kosta muni að leggja síma
þá leið.
3.  Og að ranusókn lokhmi verði
byrjað á framkvæmdum verks-
ins svo fljótt sem unt er.
Fyrirspnrn.
Sýslumannsembættið í Árnessýslu.
Svolátandi fyrirspurn til lands-
stjórnarinnar um rekstur sýslu-
mannsembættisins í Árnessýslu
flytja þeir Einar Arnórsson, Sig-
urður Sigurðsson og Gísli Sveins-
son:
„Hve lengi ætlar landsstjórnin
að láta rekstur sýslumannsembætt-
isins vera í því horfi, sem hann
hefir verið í síðustu ár og er enn V'
Erindi til Alþingis.
84.   Páll Halldórsson skólastjóri
fer þess á leit, að veittur verði
styrkur til útgáfu á íslenzkri sigl-
ingafræði, sem haim er að semja.
85.  Arni Arnason héraðslæknir í
Búðardal sækir mn kaup á lóðar-
spildu þar til ræktunar.
86.   Ljósmæðrafélag íslands fer
þess á leit^ að breytt verði lög-
um um launakjör ljósmæðra.
87.   Hannes Þorsteinsson skýrir
frá starfi síuu við að semja æfi-
sögur lærðra manna íslenzkra á síð-
ari öldum.
88.  Kristín Jónsdóttir listmálari
fer þess á leit, að sér verði ætlaður
styrkur til ítalíuferðar á uæstu
fjárlögum.
89.    Þmgmálafundargerðir tvær
úr Barðastraudarsýslu.
yO.Þingmálafundargerð úrStykk-
isliólmi.
91. Ávarp til Alþingis frá al-
niennum kennarafuiidi í lleykja-
vík 30. júní þ. á., þar sem skorað er
á þingið að bæta þegar kjör barna-
keunara í laudinu.
Þingfnndir i gær.
Neðri deild.
A dagskrá voru 12 mál, þar af
9 til fyrstu umrteðu. — Fyrsta mál-
ið var mat á saltkjöti (til 3. umr.)
og var það rætt nokkuð af þoim
Hákoni í Haga og Pétri í Hjörsey,
og umræðum síðan frestað.
Næst var á dagskrá viðaukinn
við húsaleigulögin, og var frv.sam-
þykt umræðulaust og afgreitt til
efri deildar.
Frv. um einkasölu á hrossum var
til 8. mnr. og þurftu margir að tala
um það. Framsögumaður landbún-
aðarnefndar, Jón á Hvanná, talaði
fyrst fyrir frv. og því næst Pétur
Jónsson.  Þá andmælti Bjarni frá
Vogi frv.  enn á  ný,  en  atvinnu-
málaráðherra    svaraði.    Spunnust
deilurnar aðallega um það, hvort
uauðsynlegt hefði verið, að stjórn-
in tæki einkasöluna eða ekki, og
kvað     atvinnumálaráðherra     eigi
hafa verið hrýna nauðsyn á því, en
stjórnin hefði talið það þarflegt og
hagkvæmlegt.     Danska     stjórnin
hefði mælst til þess, að þessi leið
væri farin í hrossasölumáliuu,f jöldi
bænda hefði æskt hins sama, skipa-
kostur fengist betri á þennan hátt
o. s. frv. — Næstur stóð upp Gísli
Sveinsson og mótmælti frv. Kvað
hánn  ástæður stjórnarinnar  fyrir
frv.  fánýtar.  Frá  dönsku sjónar-
miði væri auðvitað gott að fá hross-
in fyrir sem lægst verð og væru því
tilmæli    Danastjórnar    skiljanleg.
Hitt væri annað mál, hvort ráðlegt
væri að verða við þeim. Hann gerði
lítið    úr    þeim    þjóðarvilja,    sem
stjórnin hefði að baki sér í málinu,
því  ekki  væri  Skagfirðinga/r  öll'
þjóðin. Alit laiidsmanna hcfði ekki
verið   komið   fram   þegar   bráða-
birgðalögiu   voru   sett.   Það   væri
heldur   ekki   rétt   að   kalla   álit
tveggja   manna,   forstjóra   slátur-
hússins og formanns Búnaðarsam-
bands Suðurlands almennan þjóð-
arvilja,   Og   Skagfirðiugar   hefðu
sumir hverjir kipt að sér heudinui,
ei   heyrðist   um   hrossaverðið. —
Bjarni frá Vogi mintist á danska og
íslenzka  hrossaprangara   og   lýsti
aðferð  húsmaimafélagsms  danska
við  kaup  á  ísl.  hestum.  Félagið
léti   praugara   kaupa   hrossin   og
ve'ldi  síðan  það  skársta  úr  þeim
sjálft og seldi nfágraimaþjóðunum
afganginn. Kvað hann þetta hafa
spilt fyrir sölu ísl. hrossa í þessum
löuduni. Til dæmis-um hrossaverð í
Danmörku nú, uefndi hann, að þré-
vett   meðal-tryppi   íslenzkt   hefði
verið selt í vor fyrir 1000 kr. En
ekki    vildu    stuðningsmenn    f'rv.
hggja mikið upp úr þeirri solu.
Pétur Jóusson kvað það rangt,
að einkasölumálið hefði eigi haft
góðan byr hjá þjóðinni og færði
ýms rök að því. Þá töluðu þeir aft-
ur Jón ú Hvauoá og Gísli Sveins-
son og síðastur Einar Arnórsson,
sem henti á að litflutniugsnefnd
ætti ckki neina sök í málinu, þar
sem henuar væri að hlýða boði
stjórnarinnar. Að lokum var frv.
samþykt með 15 greiddum atkvæð-
um.
Frv. um breyting á póstlögum
var' vísað til 2. umr. og frv. um
gjald af inul. vindlagerð o. fl. til 2.
umræðu og fjárhagsnefndar. Frv.
um bifreiðaskatt fór til 2. umræðu.
Onnur mál voru tekin út af ðag-
Pjerrot.
Sjónleiknr i 4 þáttum.   Leik-
inn af Nord. Films Go.
Aðalhlulverkin Icika:
Gunnar Tolnæs,
Zanny Petersen,
Fr. Jacobsen o. fl.
Sýning stendur á aðra kl.stand
skrá.
Efri deild.
Frv. það um lögreglusamþyktir,
sem áður hefir verið minst á hér
í blaðinu, var til þriðju umræðu.
Fyrir breytingartillögum Magnús-
ar Kirstjánssonar töluðu auk hans
sjálfs Halldór Steinsson og Karl
Einarsson, en einn forsætisráðherra
og tveir bæjarfógetar andmæltu
þeim kröftuglega. Máttu tillögurn-
ar eigi við slíkri lagakyngi og urðu
ofurliði bornar við atkvæðagreiðsl-
una, en frv. afgreitt til Nd. með
breytingum þeim, sem á því höfðu
orðið í nefndinni.
Frv. um breytingar á siglingarlög-
um hafði orði fyrir nokkrum breyt-
ingum í uefnd og var það samþykt
með þeim og vísað til 3. umr. Sömu
leið fór frv. um breyting á bruna-
bótafélagslögunum.
Næst var á dagskrá frv. Sigur-
jóns Friðjónssonar um breytingar
á ábúðarlögunum. Réðist Magnús
Torfasou mjog á frv. og kvað mál
þetta vandameira cu svo að flaustra
mætti því af undirbúningslítið.
Fjármálaráðherra mæltist til þess,
að umræðum væri frestað um frv.
þaugað til atvinnumálaráðherra
gæti vcri viðstaddur — eu hanu
hafði hrossasölumálsins að gæta í
Nd. — og var það gert. Stendur
því slagurinn um frv. aftur í dag.
Önnur mál á dagskránni fóru
leiðar sinnar hljóðalítið og greið-
lega, nema frv. um útflutuingsgjald
af síld. Þar tók 'Magmis Torfason
til máls og lýsti öllum sköttunum,
sem hlaðið væri á vesliugs síldina.
Þar væri tunuutollur, salttollur, út-
flutuiugsgjald, hátt kolavcrð 6g(
tekjuskattur. Kvað haiiu síldarút-
veginum ofboðið með þessu. En
fjármálaráðherra var ekkert
hræddur það. Ákafi manna í það
að gera út skip til síldarveiða, væri
áþreifanleg sönnun þess, að "það
borgaði sig. Og álöguruar yrðu að
takast hjá þeim, sem bezt gætu
borið þær. —
Fossanefnd efri deildar var skip-
uð í gær. Hltttu þar sætii Guðjón
Guðlaugsson,  Hjörtur  Snorrason,
l
Karl Einarsson, Kristinn Daníels-
son og Sigurjón Friðjónsson.
Dagskrár i dag.
kl. 1 miðdegis.
í efri dcild:
Frv. um breytingar á ábúðarlög-
unum; frh. 2. umr.
í neðri deild:
1.  Frv. um breytmg á lögum um
útflutningsgjald af fiski, lýsi o. fl.;
3. umr.
2.  Frv. um atvinuufrelsi; 1. umr.
3.  Frv. um bann gegn refarækt;
1. umr.
4.  Frv. um skoðun á síld; 1. umr.
5.   Frv. um stækkun verzlunar-
lóðarinnar á Nesi í Norðfirði; 1.
umr.
6.   Frv. um aðflutningsgjald af
salti; 1. umr.
7.  Frv. um breyting á lögum um
vegi; 1. umr.
8.  Frv. um breyting á lögum um
bæjarstjórn á Siglufirði; 1. umr.
10: Till. til þingsál. um rannsókn
símalína um efri hluta Árnessýslu;
hvernig ræða skuli.
11.  Till. til þingsál. um lÖgnám
landhiu til handa á umráðum og
notarétti vatnorku allrar í Sogi;
hvernig ræða skuli.
12.  Fyrirspurn til landsstjórnar-
innar um rekstur sýslumannsem-
bættisins í Árnessýslu; hvort leyf ð
skuli.
Islenzk
kvikmyndagerð,
Kvikmyndirnar hafa lagt undir
sig hciminn. Hver smábæjarhola um
víða veröld hefir sitt kvikmynda-
hús og kvikmyndadýrkendur.
Þessi uppfunding hefir breiðst
örar út um heimiun en uokkur önn-
ur. Og myndirnar hafa brcyzt og
fullkomuast svo hraðfara, að nú
mundi enginn maður fást til að
horfa á kvikmynd, sem þótti góð
og gild fyrir 15 árum. Þá var mest
hugsað um að gera þær þanuig úr
garði, að menn gætu he gið að þeim.
Nú er mest hugsa um nienningar-
gildi kvikmyndamia, að efni þeirra
hafi bókmentalegt gildi og að leik-
urinn sé listfengur.
Samfara þessu hefir kostnaður-
inn við að taka kvikmyndir aukist
afskaplega. En það hefir komð á
daginn, að það borgar sig að kosta
miklu til. Samkepnin er orðin svo
mikil á heimsinarkaðinum, að lé-
legar myndir ganga ekki út. En
þær myndirnar, sem beztar eru,
seljast fyrir ógryimi f jár.
Til þess að geta gert góða kvik-
mynd, þraf fyrst og fremst gott
efni, og enn fremur góða leikendur,
fagurt og tilbreytingarríkt lands-
lag, fullkomin leiksvið innan húss
og um fram alt duglegan og hug-
myndaríkan leiðbeinanda. Og svo
náttúrlega það mikið f jármagn, að.
ekker þurfi að spara. Ef þetta alt
er eigi til, þá er eigi til neins að
reyna að stofna kvikmyndafélag.—
Tveir uugir stdentar eru nú að
beita sér fyrir stofnun innlends
kvikmyndafélags. Hafa þeir aflað
sér upplýsinga um rekstur slíkra
fyrirtækja erlendis, og hafa trú á
því að blessast geti hér úti á Is-
landi. Hugsa þeir sér að kvikmynda
eingöngu íslenzk efni, fornsögurn-
ar, þjóðsögur og stærri skáldrit síS-
ari tíma. Þeir gera ráð fyrir, að
hægt sé að nota imilenda leikend-
ur, án þess að þeir hafi notið sér-
stakrar tilsagnar eða undirbúnings.
í sögurnar séu menn valdir, sem
líkastir því og söguhetjunum er
lýst, og þeir látnir „leika sjálfa
sig". Telja þeir að hægt muni aö
komast af með einn útlendan mann
— o ghafa þar augastað á tiltekn-
um manni — til þess að sjá um iðn-
aðarhlið fyrirtækisins og leiðbeina
„instruktörnum", sem eigi er gert
ráð fyrr að þurfi að vera kunnugur
kvikmyndaleik. — Gert er ráð fyrir
að hlutafé fyrirtækisins verði eitt-
hvað yfir 200 þús. kr.
Útlend kvikmyndafélög eru nú
farin að gcfa íslandi gaum, og ís-
loizkum cfnum. „Fjalla-Eyviudur"
hefir verið kvikmyndaður — ekki
hér heima, heldur norður í Lapp-
landi, og hafa Reykvíkiugar átt
kost á að sjá með cigin augum, að
þrátt fyrir allau tilkostnað og
vandvirkni hefir hann eigi fengið
á sig þann blæ, sem íslenzkur geti
talist. Hann er ósönn og villandi
„íslandslýsing", eius og hlaut að
verða, fyrst íslenzkur leiðbeinandi
var cigi með í ráðum við myndar-
tökuna. — A næstu árum má bií-
ast við að farið verði að kvikmynda
íslendingasögurnar. Dg naumast
mun nokkruin mauni blandast hug-
ur um, a við séum sú þjóð heimsins,
sem bezt hafi lifað sig inn í þann
söguheim, eins og líka sjálfsagt er,
því hneisa væri það hverri þjóð, að
þekkja ekki eigin fortíð sína hetur
en allar aðrar þjóðir. Ef útlend fé-
lög í'æru að kvikmynda sögurnar,
má ganga að því vísu, að meðferð
l>cirra yrði íslendingum til skap-
raunar, hversu vel sem til væri
vandað, af þeirri ástæðu einni, að
útlendinga vanar þann skilning á
Framhald  á i.  siíu.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4