Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAMD

7. árg.,   85. tbl.

Þriðjudag 17   tebrúar 1920

Isatoldarprentsmiðja

GAMLA BIO

Sýning í kvöldkl. 9

Leyndarmál

systranna

Áhrifatrnkill 0» afarspennandi

niitiœaskáldsaga 5 þittum. Að-

alhlutverkin sem Agnes og Láru

Ieikur Páline Frederich

sama laglega leikkonan serri lék

Sappho, og leikur hún svo setn

oftar af frábærri snild.

OAKLAND bifreiðar og SUPER-

TON flutningabifreiðar, (bera

iy2 tonn), ásamt allskonar vara-

hlutum tilheyrandi, væntanlegar

með næstu skipum. Kaupendur

beðnir að finna mig að máli hið

fyrsta.

G. EIRÍKSS, Reykjavík

Einkasali a íslandi.

Ný stjórn

Fleygt er því í bænmn að í dag

muni verða mynduð ný stjórn í

þinginu. Vita menn enn eigi hvernig

hún verður skipuð, en eigi er ólík-

legt talið, að ætlunin sé sú. að skifta

að eins nm atvinnumálaráðherra,

livernig setii það gengur.

bigurtannn

talinn af.

Sigurfarinn, fiskiskip Duus-verzl-

x.nar, sem seldvtr var til Færeyja og

sóttur hingað af Færeyingum, fór

héðan, hlaðinn vörnm til Færeyja

fyrir þrem vikum eða svo. Síðan

hefir ekkert spurst til skipsins og

•eru menn hræddir um að það muni

liafa farist í hafi.

Vélbátur  ferst

Fyrir nokkrum dögum fór vélbát-

^rinn „Már'' á fiskiveiðar úr Vest-

mannaeyjum, en hefir ekki komið að

landi aftur, svo menn telja víst að

hann hafi farist og menn allir, er á

honum voru, fjórir talsins. .

Af öðrum bátum, sem voru á veið-

um, sást „Már" og var hann þá að

búa sig til heimferðar og þykir lík-

legt að liann hafi farist skamt frá

eyjunum.

„Már" var um 12 smálestir að

stærð og formaðurinn hét Bernótus

Sigurðsson. Hinir mennirnir voru

Gísli Þórðarson, Finnur Guðmunds-

son frá Pétursey í Mýdal og Guðm.

Sigurðsson frá Grund undir Eyja-

fjöllum.

Báturinn var að sögn ágætlega út-

búinn að öllu levti.

Hi Carl Höepfner

kaupir selskino og hrogn

Tiilboð óakast

Hæstiréttur settur.

Frá setningarathöfninni i gær.

Einni stundu eftir hádegi í gær

var hæstiréttur settur í binum nýju

húsakynnum, sem honum eru ætl-

uð, þar sem áður var bæjarþing-

stofan. Breytingar hafa miklar ver-

ið gerðar á húsinu og eru húsa-

kynnin hin snotrustu og vistleg-

ustu, en heldur er hæstaréttarstof-

an lítil. Var því éigi annað manna

við þessa athöfn, en þeir sem boðn-

ir voru. Má þar telja ráðherrana,

forseta alþingis, eríenda sendiherra,

biskup íslands, bæjarfógeta, yfir-

foringja „Islands Fa'lk", prófess-

ora við Háskóiann og fréttaritara

dagblaðanna. Þessir málafærslu-

rnenii voru og viðstaddir: Sveinn

Bjornsson, Eggert Claessen, Lárus

Fjeldsted, Guðm. Ólafsson, Gunnar

Ki^nrðsson, A. V. Tulinius, Jón Ás-

björnsson, B.jörn Pál'sson, Páll

Pálmasbn, Sigfús Johnsen.

Dómendur voru klæddir í ein-

kenniskápur, dökkbláar með hvít-

um börmum og síðar. Ólafur Lár-

nsson prófessor skipaði sæti Páls

Einarssonar dómara. Einkennis-

kápá skrifara var éins, nema ljós-

blá. Málafærslunienn voru einnig í

oiiikenniskápum, svörtum, með blá-

um börmum.

Þegar menn höfðu tekið sér sæti

í salnum, stóð dómstjóri, Kristján

Jónsson á fætur, og mælti á þessa

leið:

Raeða dómstjóra:

Háttvirtu ineðdómendur, hátt-

virtu málflutuingsmenn, háttvirtu

herrar!

Þegar Hæstiréttur íslands nú í

dag á nð byrja starfsemi sína, vildi

eg leyfa mér að ávarpa yður, hátt-

virtu herrar, nokkrum orðum, og

verður mér það þá fyrst fyrir, að

líta nokkuð aftur yfir Hðinn tíma.

Síðustu 20 eða 25 árin hafa fært

oss Islendingum margar og miklar

breytingar á þjóðarhögum vorum,

breytingar, er jafnvel mætti kalla

byltingar; mest áberandi eru að

a ísu breytingarnar á atvinnuvegum

vorum, á allri verzlun, á sjáfarút-

vegi og fiskiveiðum, á siglingum og

saingöngum við umheiminn; allar

þessar breytingar eru vottur fram-

sóknar af vorri hálfu, og fara að

eg vona í rétta átt, stefna til þjóð-

þrifa, og hafa þó síðustu 5 árin, sem

kunnugt :er, verið á margvíslegan

hátt mjög erfið sökum styrjaiaar-

innar miklu. En jafnframt þessari

framsókn á sviði atvinnumálanna,

er aðallega hefir átt sér stað síð-

ustu 25 árin, höfum vér sótt fram

langan veg á stjórnmálasviðinu,

og það svo, að nú erum vér komnir

að því marki, er vér áður höfum

þar sett oss fremst. Eftir 67 ára

nær Játlausa baráttu fengum vér

fyrir rúmu ári síðan með góðu sam-

komulagi við meðsemjendur vora,

Dani, viðurkend með sambandslög-

unum ríkisré'ttindi lands vors og

þjóðar á þann veg og í svo. ríkum

mæli, að allur þorri þjóðariunar

hefir mfiðánægju þegið þau mála-

'Jok. — Eitt ákvæði ísambandslag-

anna heimilar oss að stofna æðsta

dómstól hér innanlands, eða sem

það tíðast hefir verið kallað, að

flytja æðsta dómsyaldið aftur inn

í Ifindið, og hefir þetta nú verið

gert, því íið með Jögum 6. október

f. ár er Hæstiréttur stofnaður, dóm-

stóllinn. sem nú á að taka til starfa.

li»- sagoi áðan „a f t u r" um flutn-

mg (lómsvaldsins inn í landið. og

miðar, það til þess, að endnr fyrir

löngu liiutn íslenzk dómsmál fulln-

aðarúrbiusn bér innanl.'.nds fyrir is-

lenzkum dómstóli. A lýðvalds- eða

Jijóðríkis-tímum þessa lands feugr.

innanlands dómsmál fullnaðarúr-

slil lijá dómstólunum á alþingi við

Oxará, f jórðungsdómunum og fimt-

ardómnum, og það er ekki fyr en

jiokkrum árum eftir að landið gekk

undir konungsvald, að heimilað er

að skjóta íslenzkum málum undir

dómstód erlendis til síðustu úrlausn-

ar. Það er fyrst eftir að Jónsbók

var lögtekin eftir 1280, að laga-

heimild finst fyrir því, að skjóta

megi dómum lögmanna og 'lögrétt-

nniiar, er þá fóru með æðsta dóms-

valdið innanlands, út úr landinu

i:ndir dóm konungs, og skyldi hann

skera úr málunum með ráði vitr-

ustu manna. Vitaidega á lögbók

tér við réttan íslands konungs eft-

i!' .uamla sáttmála, og varla getur

það verið efamál, að lögbók vor

hefir haft Islendinga fyrir augum,

er húu hér nefnir vitrustu menn.

En í framkvæmdinni varð þetta

svo, að málin, er héðan var stefnt

undir konungsdóm, voru lögð undir

ríkisráðið til úrlausnar, fyrst liið

norska og síðar hið danska. Og var

þannig farið með dómsniál vor alla

leið fram yfir 1660, unz Hæstirétt-

ur var stofnaður í Danmörku. Kon-

ungur varð þá forseti Hæstaréttar,

og var það þá all-eðlilegt að íslenzk-

um málum væri skotið til hans í

Hæstarétti, og skiljanlegt, að heim-

iidin íyrir því væri enda talin áður

áminnst ákvæði Jónsbókar.Hefir ís-

lenzkum málum síðan verið skotið

til liæstaréttar Danmerkur til síð-

ustu úrlausnar alt til loka síðast-

liðins árs, og varð engiu breyting

á því, er konungur hætti að vera

forseti réttarins fyrir 70 árum síð-

an. — En með áðurnefndum lögum

6. okt. f. ár er dómsvald þessa rétt-

ar í íslenzkum málum flutt hingað

heim, og fengið í hendur innlendum

dómstóli, hæstarétti þessa lands.

Þessi ráðstöfun löggjafans mun

verða talin á réttum rökum bygð,

því að eigi verður það talið hagfelt

eða viðeigandi, að íslenzkir borgar-

ar sæki úrlausn mála sinna til dóm-

stóla í öðru ríki, þar sem ræður

önnur tunga, staðhættir og lifnað-

arhættir eru allir aðrir en hér, og

alt umliverfi gerólíkt.

Það «r vegsemd fyrir hina ís-

lenzku þjóð, að hún nú aftur hefir

f engið æðsta dómsvald og alt dóms-

vald sinna mála í sínar hendur, og

það er vegsamlegt starf, sem þess-

um dómstóli er falið, að kveða upp

úr slita-úrskurði í réttarþr ætum borg

aranna, og leggja fullnaðardóma á

miggerningamál, en hér sannast að

Vísu hið fornkveðna, að vandi fylg-

ir vegsemd hverri, og „vandinn",

hann hlýtur að leggjast þunglega á

dómendur og málflutningsmenn,

því að í þeirra höndum eru úrslít

livers máls.

Háttvirtu málflutningsmenn! —

Yðar stétt er ung hér á landi. En

hún á mikla framtíð, framtíð döfn-

unar og þroska. Hlutverk yðar er

mikilsvert, vandasamt og ábyrgðar-

mikið, og hefir vandinn og ábyrgð-

in aukist að stórum mun við hinar

nýju réttarfarsregl'ur Hæztaréttar-

laganna, er hér á landi hafa áður

verið óþektar. Þér eigið að búa

málin í hendur dómstólnum, og þau

verða dæmd eins og þér ieggið þau

fyrir réttinn. Það er yðar hlutverk,

að draga upp fyrir réttinum glögga,

greinilega og sanna mynd af þeim

málstað, sem þér farið með. Sér-

staklega vil eg leggja áherzlu á, að

það er öllu öðru fremur áríðandi,

að myndin sé sönn, að satt sé skýrt

frá atvikum málsins og yfirleitt, að

eigi sé vikið frá sannleikanum, og

hallað á hann. Eg tek þetta hér

fram fyrir því, að á þessu hefir á-

stundum þótt vilja verða misbrest-

ur, málflutningsmennirnir þótt

leggja alla stund á að fegra sinn

málstað, og þá farið ógætilega með

sannleikann, en það má ekki vera.

Það verður að vera ófrávíkjanleg

vegla, að sogja satt í málsfærslu,

enda varðar við 'lög, ef út af því

er brugðið. Frægur grískur rithöf-

undur segir á einhverjum stað, að

hlutverk málf'lutningsmanns sé:

„tov 'v)t:tw \oyov xpsLTTW ttoislv"

þ. e. að gera verri málstaðinn að

betri málstað, og «r það einkenni-

legt, að þetta. virðist vera nokkuð

almenn skoðun enn nú á dögum, en

það er þó víst að góður málstaður

getur aldrei orðið vondur, og vond-

NÝJA BÍÓ

Miljóiiamær

við þyott.

Amerisknr gamanleikur, afar-

skemtilegor, í 4 þáttum, tek-

inn af sTrianglec-félaginn.

Aðalhlntverkið, miljónamær-

ina, sem send er í háskóla

og teknr þar npp á þvi fá-

heyrða og óssemilega fram-

ferði að gerast bvottakona,

leiknr hin fagra og

fræga leikkona

Enid Bennett

Sýning í kvöld kl. 9,

i siðasta sinn.

SAXON bifreiðar, og varahlutar

allskonar tilheyrandi, væntanleg-

ar með skipum á komandi vori.

Kaupendur beðnir að gepa pant-

anir í tíma.

G. EIRÍKSS, Reykjavík

Einkasali á Islandi.

ur málstaður aldrei góður, en satt

og rétt verður að skíra frá máls-

atvikum, eigi málstaðurinn að koma

fyrir dámstólinn í sinni réttu mynd

og fá þar réttláta úrlausn. — Eg

cfast ekki um, að þér, háttvirtii

má'Iflutniugsmenn, er fengið hafið

leyfi til að reka mál fyrir hæsta-

rétti, munið rækja starf þetta með

alúð og samvizkusemi, og dugnaði,

hver eftir sínum kröftum og hæfi-

legleikum, og aðþérmuniðverðaöfl-

ug og ábyggileg stoð fyrir dómstól-

inn, þannig að samvinnan milli yðar

og hans verðisvovaxin,aðhúnverði

trygging fyrir réttlátum lirslitum

dómsmá'lanna.

Háttvirtu meðdómendur! Ekki er

vandinn og ábyrgðin minni, er á

oss hvílir, dómendunum, sem eigum

;:,ð leggja síðasta dómsorð á réttar-

þræturnar, og þykist eg vita, að

oss sé það öllum vel Ijóst. Hvert mál

verður að dæma eftir lögum og

landsrétti, skrifnðum og óskrifuð-

um, eins og það er lagt fyrir dóm-

stóiinn með öllum þess margbreyti-

legn atvikum. Að skapa sér glögga

en sanna mynd af hverju máli eins

cg það liggur fyrir með öllum at-

vikum þess, er til greina eiga að

koma, er að mínu viti «rfiðasta verk

dómarans, en þetta á að takast, ef

alúð og kostgæfni er beitt, og dóm-

endurnir hafa þá þekkingu á þjóð-

arhögum og lífi almennings, sem

ætla má að dómarar í þessum rétti

hafi. Þegar slík myud málsins er

fengin, er það því næst hlutverk

dómstólsins að úrskurða um, eftir

hverjum laga-ákvæðum úrlausn

málsins skuli fara, ög er það að

míuu áliti minna vandaverk en hið

áðurtalda fyrir dómendur, er feng-

ið hafa þá fræðslu í lögum, sem

lieimtuð er af hérlendum dómurum.

Þegar vér nú eigum að leysa þetta

dómstarf af hendi, er eg þess full-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4