Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAMD
7. árg.,   85. tbl.
Þriðjudag 17   tebrúar 1920
Isatoldarprentsmiðja
GAMLA BIO
Sýning í kvöldkl. 9
Leyndarmál
systranna
Áhrifatrnkill 0» afarspennandi
niitiœaskáldsaga 5 þittum. Að-
alhlutverkin sem Agnes og Láru
Ieikur Páline Frederich
sama laglega leikkonan serri lék
Sappho, og leikur hún svo setn
oftar af frábærri snild.
OAKLAND bifreiðar og SUPER-
TON flutningabifreiðar, (bera
iy2 tonn), ásamt allskonar vara-
hlutum tilheyrandi, væntanlegar
með næstu skipum. Kaupendur
beðnir að finna mig að máli hið
fyrsta.
G. EIRÍKSS, Reykjavík
Einkasali a íslandi.
Ný stjórn
Fleygt er því í bænmn að í dag
muni verða mynduð ný stjórn í
þinginu. Vita menn enn eigi hvernig
hún verður skipuð, en eigi er ólík-
legt talið, að ætlunin sé sú. að skifta
að eins nm atvinnumálaráðherra,
livernig setii það gengur.
bigurtannn
talinn af.
Sigurfarinn, fiskiskip Duus-verzl-
x.nar, sem seldvtr var til Færeyja og
sóttur hingað af Færeyingum, fór
héðan, hlaðinn vörnm til Færeyja
fyrir þrem vikum eða svo. Síðan
hefir ekkert spurst til skipsins og
•eru menn hræddir um að það muni
liafa farist í hafi.
Vélbátur  ferst
Fyrir nokkrum dögum fór vélbát-
^rinn „Már'' á fiskiveiðar úr Vest-
mannaeyjum, en hefir ekki komið að
landi aftur, svo menn telja víst að
hann hafi farist og menn allir, er á
honum voru, fjórir talsins. .
Af öðrum bátum, sem voru á veið-
um, sást „Már" og var hann þá að
búa sig til heimferðar og þykir lík-
legt að liann hafi farist skamt frá
eyjunum.
„Már" var um 12 smálestir að
stærð og formaðurinn hét Bernótus
Sigurðsson. Hinir mennirnir voru
Gísli Þórðarson, Finnur Guðmunds-
son frá Pétursey í Mýdal og Guðm.
Sigurðsson frá Grund undir Eyja-
fjöllum.
Báturinn var að sögn ágætlega út-
búinn að öllu levti.
Hi Carl Höepfner
kaupir selskino og hrogn
Tiilboð óakast
Hæstiréttur settur.
Frá setningarathöfninni i gær.
Einni stundu eftir hádegi í gær
var hæstiréttur settur í binum nýju
húsakynnum, sem honum eru ætl-
uð, þar sem áður var bæjarþing-
stofan. Breytingar hafa miklar ver-
ið gerðar á húsinu og eru húsa-
kynnin hin snotrustu og vistleg-
ustu, en heldur er hæstaréttarstof-
an lítil. Var því éigi annað manna
við þessa athöfn, en þeir sem boðn-
ir voru. Má þar telja ráðherrana,
forseta alþingis, eríenda sendiherra,
biskup íslands, bæjarfógeta, yfir-
foringja „Islands Fa'lk", prófess-
ora við Háskóiann og fréttaritara
dagblaðanna. Þessir málafærslu-
rnenii voru og viðstaddir: Sveinn
Bjornsson, Eggert Claessen, Lárus
Fjeldsted, Guðm. Ólafsson, Gunnar
Ki^nrðsson, A. V. Tulinius, Jón Ás-
björnsson, B.jörn Pál'sson, Páll
Pálmasbn, Sigfús Johnsen.
Dómendur voru klæddir í ein-
kenniskápur, dökkbláar með hvít-
um börmum og síðar. Ólafur Lár-
nsson prófessor skipaði sæti Páls
Einarssonar dómara. Einkennis-
kápá skrifara var éins, nema ljós-
blá. Málafærslunienn voru einnig í
oiiikenniskápum, svörtum, með blá-
um börmum.
Þegar menn höfðu tekið sér sæti
í salnum, stóð dómstjóri, Kristján
Jónsson á fætur, og mælti á þessa
leið:
Raeða dómstjóra:
Háttvirtu ineðdómendur, hátt-
virtu málflutuingsmenn, háttvirtu
herrar!
Þegar Hæstiréttur íslands nú í
dag á nð byrja starfsemi sína, vildi
eg leyfa mér að ávarpa yður, hátt-
virtu herrar, nokkrum orðum, og
verður mér það þá fyrst fyrir, að
líta nokkuð aftur yfir Hðinn tíma.
Síðustu 20 eða 25 árin hafa fært
oss Islendingum margar og miklar
breytingar á þjóðarhögum vorum,
breytingar, er jafnvel mætti kalla
byltingar; mest áberandi eru að
a ísu breytingarnar á atvinnuvegum
vorum, á allri verzlun, á sjáfarút-
vegi og fiskiveiðum, á siglingum og
saingöngum við umheiminn; allar
þessar breytingar eru vottur fram-
sóknar af vorri hálfu, og fara að
eg vona í rétta átt, stefna til þjóð-
þrifa, og hafa þó síðustu 5 árin, sem
kunnugt :er, verið á margvíslegan
hátt mjög erfið sökum styrjaiaar-
innar miklu. En jafnframt þessari
framsókn á sviði atvinnumálanna,
er aðallega hefir átt sér stað síð-
ustu 25 árin, höfum vér sótt fram
langan veg á stjórnmálasviðinu,
og það svo, að nú erum vér komnir
að því marki, er vér áður höfum
þar sett oss fremst. Eftir 67 ára
nær Játlausa baráttu fengum vér
fyrir rúmu ári síðan með góðu sam-
komulagi við meðsemjendur vora,
Dani, viðurkend með sambandslög-
unum ríkisré'ttindi lands vors og
þjóðar á þann veg og í svo. ríkum
mæli, að allur þorri þjóðariunar
hefir mfiðánægju þegið þau mála-
'Jok. — Eitt ákvæði ísambandslag-
anna heimilar oss að stofna æðsta
dómstól hér innanlands, eða sem
það tíðast hefir verið kallað, að
flytja æðsta dómsyaldið aftur inn
í Ifindið, og hefir þetta nú verið
gert, því íið með Jögum 6. október
f. ár er Hæstiréttur stofnaður, dóm-
stóllinn. sem nú á að taka til starfa.
li»- sagoi áðan „a f t u r" um flutn-
mg (lómsvaldsins inn í landið. og
miðar, það til þess, að endnr fyrir
löngu liiutn íslenzk dómsmál fulln-
aðarúrbiusn bér innanl.'.nds fyrir is-
lenzkum dómstóli. A lýðvalds- eða
Jijóðríkis-tímum þessa lands feugr.
innanlands dómsmál fullnaðarúr-
slil lijá dómstólunum á alþingi við
Oxará, f jórðungsdómunum og fimt-
ardómnum, og það er ekki fyr en
jiokkrum árum eftir að landið gekk
undir konungsvald, að heimilað er
að skjóta íslenzkum málum undir
dómstód erlendis til síðustu úrlausn-
ar. Það er fyrst eftir að Jónsbók
var lögtekin eftir 1280, að laga-
heimild finst fyrir því, að skjóta
megi dómum lögmanna og 'lögrétt-
nniiar, er þá fóru með æðsta dóms-
valdið innanlands, út úr landinu
i:ndir dóm konungs, og skyldi hann
skera úr málunum með ráði vitr-
ustu manna. Vitaidega á lögbók
tér við réttan íslands konungs eft-
i!' .uamla sáttmála, og varla getur
það verið efamál, að lögbók vor
hefir haft Islendinga fyrir augum,
er húu hér nefnir vitrustu menn.
En í framkvæmdinni varð þetta
svo, að málin, er héðan var stefnt
undir konungsdóm, voru lögð undir
ríkisráðið til úrlausnar, fyrst liið
norska og síðar hið danska. Og var
þannig farið með dómsniál vor alla
leið fram yfir 1660, unz Hæstirétt-
ur var stofnaður í Danmörku. Kon-
ungur varð þá forseti Hæstaréttar,
og var það þá all-eðlilegt að íslenzk-
um málum væri skotið til hans í
Hæstarétti, og skiljanlegt, að heim-
iidin íyrir því væri enda talin áður
áminnst ákvæði Jónsbókar.Hefir ís-
lenzkum málum síðan verið skotið
til liæstaréttar Danmerkur til síð-
ustu úrlausnar alt til loka síðast-
liðins árs, og varð engiu breyting
á því, er konungur hætti að vera
forseti réttarins fyrir 70 árum síð-
an. — En með áðurnefndum lögum
6. okt. f. ár er dómsvald þessa rétt-
ar í íslenzkum málum flutt hingað
heim, og fengið í hendur innlendum
dómstóli, hæstarétti þessa lands.
Þessi ráðstöfun löggjafans mun
verða talin á réttum rökum bygð,
því að eigi verður það talið hagfelt
eða viðeigandi, að íslenzkir borgar-
ar sæki úrlausn mála sinna til dóm-
stóla í öðru ríki, þar sem ræður
önnur tunga, staðhættir og lifnað-
arhættir eru allir aðrir en hér, og
alt umliverfi gerólíkt.
Það «r vegsemd fyrir hina ís-
lenzku þjóð, að hún nú aftur hefir
f engið æðsta dómsvald og alt dóms-
vald sinna mála í sínar hendur, og
það er vegsamlegt starf, sem þess-
um dómstóli er falið, að kveða upp
úr slita-úrskurði í réttarþr ætum borg
aranna, og leggja fullnaðardóma á
miggerningamál, en hér sannast að
Vísu hið fornkveðna, að vandi fylg-
ir vegsemd hverri, og „vandinn",
hann hlýtur að leggjast þunglega á
dómendur og málflutningsmenn,
því að í þeirra höndum eru úrslít
livers máls.
Háttvirtu málflutningsmenn! —
Yðar stétt er ung hér á landi. En
hún á mikla framtíð, framtíð döfn-
unar og þroska. Hlutverk yðar er
mikilsvert, vandasamt og ábyrgðar-
mikið, og hefir vandinn og ábyrgð-
in aukist að stórum mun við hinar
nýju réttarfarsregl'ur Hæztaréttar-
laganna, er hér á landi hafa áður
verið óþektar. Þér eigið að búa
málin í hendur dómstólnum, og þau
verða dæmd eins og þér ieggið þau
fyrir réttinn. Það er yðar hlutverk,
að draga upp fyrir réttinum glögga,
greinilega og sanna mynd af þeim
málstað, sem þér farið með. Sér-
staklega vil eg leggja áherzlu á, að
það er öllu öðru fremur áríðandi,
að myndin sé sönn, að satt sé skýrt
frá atvikum málsins og yfirleitt, að
eigi sé vikið frá sannleikanum, og
hallað á hann. Eg tek þetta hér
fram fyrir því, að á þessu hefir á-
stundum þótt vilja verða misbrest-
ur, málflutningsmennirnir þótt
leggja alla stund á að fegra sinn
málstað, og þá farið ógætilega með
sannleikann, en það má ekki vera.
Það verður að vera ófrávíkjanleg
vegla, að sogja satt í málsfærslu,
enda varðar við 'lög, ef út af því
er brugðið. Frægur grískur rithöf-
undur segir á einhverjum stað, að
hlutverk málf'lutningsmanns sé:
„tov 'v)t:tw \oyov xpsLTTW ttoislv"
þ. e. að gera verri málstaðinn að
betri málstað, og «r það einkenni-
legt, að þetta. virðist vera nokkuð
almenn skoðun enn nú á dögum, en
það er þó víst að góður málstaður
getur aldrei orðið vondur, og vond-
NÝJA BÍÓ
Miljóiiamær
við þyott.
Amerisknr gamanleikur, afar-
skemtilegor, í 4 þáttum, tek-
inn af sTrianglec-félaginn.
Aðalhlntverkið, miljónamær-
ina, sem send er í háskóla
og teknr þar npp á þvi fá-
heyrða og óssemilega fram-
ferði að gerast bvottakona,
leiknr hin fagra og
fræga leikkona
Enid Bennett
Sýning í kvöld kl. 9,
i siðasta sinn.
SAXON bifreiðar, og varahlutar
allskonar tilheyrandi, væntanleg-
ar með skipum á komandi vori.
Kaupendur beðnir að gepa pant-
anir í tíma.
G. EIRÍKSS, Reykjavík
Einkasali á Islandi.
ur málstaður aldrei góður, en satt
og rétt verður að skíra frá máls-
atvikum, eigi málstaðurinn að koma
fyrir dámstólinn í sinni réttu mynd
og fá þar réttláta úrlausn. — Eg
cfast ekki um, að þér, háttvirtii
má'Iflutniugsmenn, er fengið hafið
leyfi til að reka mál fyrir hæsta-
rétti, munið rækja starf þetta með
alúð og samvizkusemi, og dugnaði,
hver eftir sínum kröftum og hæfi-
legleikum, og aðþérmuniðverðaöfl-
ug og ábyggileg stoð fyrir dómstól-
inn, þannig að samvinnan milli yðar
og hans verðisvovaxin,aðhúnverði
trygging fyrir réttlátum lirslitum
dómsmá'lanna.
Háttvirtu meðdómendur! Ekki er
vandinn og ábyrgðin minni, er á
oss hvílir, dómendunum, sem eigum
;:,ð leggja síðasta dómsorð á réttar-
þræturnar, og þykist eg vita, að
oss sé það öllum vel Ijóst. Hvert mál
verður að dæma eftir lögum og
landsrétti, skrifnðum og óskrifuð-
um, eins og það er lagt fyrir dóm-
stóiinn með öllum þess margbreyti-
legn atvikum. Að skapa sér glögga
en sanna mynd af hverju máli eins
cg það liggur fyrir með öllum at-
vikum þess, er til greina eiga að
koma, er að mínu viti «rfiðasta verk
dómarans, en þetta á að takast, ef
alúð og kostgæfni er beitt, og dóm-
endurnir hafa þá þekkingu á þjóð-
arhögum og lífi almennings, sem
ætla má að dómarar í þessum rétti
hafi. Þegar slík myud málsins er
fengin, er það því næst hlutverk
dómstólsins að úrskurða um, eftir
hverjum laga-ákvæðum úrlausn
málsins skuli fara, ög er það að
míuu áliti minna vandaverk en hið
áðurtalda fyrir dómendur, er feng-
ið hafa þá fræðslu í lögum, sem
lieimtuð er af hérlendum dómurum.
Þegar vér nú eigum að leysa þetta
dómstarf af hendi, er eg þess full-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4