Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						ORGUMÐLAÐIÐ
legna framkvæmda og annars en
samþykkja hins vegar að rikið
hjeldi uppi verslim með ærnum
kostmaði, sem yisi út lánum til
hinna og annara, sumum trygguin,
en öðrum ótryggum, eins og geng-
ur og gerist.
Þá   kem   jeg   að   þriðju   ástæð-
unni,   þeirri,    að    verslunin   með
saimkeppni     veiti     landsmónnum
betri kjör, Því verður nú að VÍ3U
ekki   neitað,   að   verslunin   hefír
stundum   haft   vörur,   með   lægrp
verði, en kaupmenn og kaupfjelög
einkum  á fyrri  árum hennar,  en
þetta   er   sannarlega   ekki   þ;>kk-
arvert,    þegar    litið    er    á    þau
pinkarjettindi   og   hluunindi,   sem
hún   hefir   haft   fram   yfir   a*ra.
Það hefði hlotið að bera votf um
frámunalega     óhagsýni     for.stjór-
anniai,   ef   svo   hefði   ekki    /rrið.
Jeg skal aðeins nefna tvö  nærni
af ótalmörgum máli mínu til sönn
unar. Engin verslun hefir átt jafn
góðan aðgang að landsbankanum,
sem   Landsverslunin,    og   það   á
þeim  tímum  sem  yfirfærsluvand-
ræðin   voru   mest.   Allir   sjá   hve
inikið   hagræði   þetta   hlýtur   að
vera. Um langan tíma hafði lands-
versluninj   einkarjettindi    á   inn-
ílutningi á dönskum sykri, svo að
þ&ð þurfti ekkert sjerstakt mannvit
til þess að geta kept við aðra með
þá vöru. Þannig mætti telja ótal
dæmi. Rjettu lagi hefði því versl-
unin  að   jafnaði  átt   að   hafa   ó-
dýrari vörur 'á boðstólum, en aðr-
ír, og þeim mun óskiljanlegra  er
það    að   vöruverg   hennar   hefir
þráfaldlega verið fyrir ofan verð
kaupmanna    og   kaupfjelaga.   Ef
gengið   er  út frá  þyí,   að  Lands-
verslunin   hafi   jafna   aðstöðu   og
aðrar verslanir, þá er engin fram-
bærileg ástæða fyrir því, að hún
geti   selt  vörur  sínar   með   lægra
verði,   neiœh   þá   með   tapi   fyrir
ríkissjóð,  og  þarmeð  er  þessi  á-
•gtæeða*   fyrir   versluninni    ekinig
vegin og ljettvæg fundin.
Jeg vil taka það fram, að þótt
útistandandi skuldir verslunarinn-
ar sjeu miklar og of mikiar mið-
að við það, að margar þeirra má
telja tapaðar og óvissair, þá hefði
tnjer ekki vaxið það svo 'mjög
í augum, að jeg hefði fyrir þá
sök viljað leggjast á móti rekstri
hennar áfram, ef um þjóðarnauð-
syn hefði verið að ræða, en jeg
þykist hafa sýnt fram á, að svo
er ekki og að verslunin, að at-
huguðu ástandinu í landinu, eins
og það nú er, á engan tilveru-
rjett lengur.
til 1453. Um pað bil sem Jeanne lensku (Mærin frá Orleans). Eista fólksfjölda á stærð við Reykjavík s'áttarhljóðfæra þeirra, sem venju-
var að alast upp vnru skærurnar skáldritið, sem hún kemur fyrir í og jafnvel minni. í nóvemberl916 lcga eru notuð til samleiks Sjer-
einmitt mjög snarpar kringum j niun þó vera Hinrik VI (1590), j var Böttcher kallaður í herinn. — fræðikenslu veitir hann í að leika
átthaga henu.ur 0g voru menn^sem eignað hefri verið Shakespe-.^ Þar til í ófriðarlok var hann í á fiðlu, viola og mtálmblásturs-
þar alment mjög andvígir Eng-,are, þó vafi leiki á því. Þá hefir emum hljóðfæraflokk hersins við hljóðfæri (trompet, horny básrnu,
lendingum og Burgúndum, en' Voltaire einnig ort um hana ljóða- vesturvígstöðvarnar. Hann kynt- túbu o. fl.) og g«ta nemendur
töldust til hins svonefnda Arm- flokk — La PuceUe — sem mik- j ist þar píanóleikaranum Hans þeirra hljóðfæra stundað hjá hon-
agnac flokks. Þegar Jeanne var 1.3 ÍS var umtalaður á sínum tíma;Beltz og öðrum ágætum listamönn vm nám sitt til mikilUr fullkomn-
ára -fór hún fyrat að fá vitrauir' og   þótti   .heldur    óvirðulegur    í  um. Þeir sáu hæfileika hans.          j unar. Annan hljóðfæraleik kennir
eða heyra raddir af himni, að hennar garð, en lítið þykir nú tili Bötteher gekk þá inn í tónlist- hann eftír bestu þyskum „skólum'
því er hún taldi. Smá saman urðu^hans koma. Voltaire hefir þó ann-: arháskólann í Leipzig og naut ó- (sk^abókum) og er enginn vafi
þessar raddir ákveðnari og há-, arstaðar skrifað um hana frá öðru' keypis benslu. í samfleytt þrjú á því að byrjendur á þessum
værari og virtist henni svo, sem, og sanngjarnarasjónarmiði (í Essai ,ár stimdaði hann þar nám h.iá hljóðfærum geta notið kenslu bans.
sjer væri af guði ætlað það hlut- ( sur les Moeurs). En á undan Volta' hestu kennurum, fiðluleik hjápró- með góðum árangri fyrstu érin,
verk ,að frelsa föðurland sitt úr,ire hafði annar Frakki, Chape-1-fesS01, dr. Paul Klengel, viola- enda hefir hann náð í nýjustu og"
þeim hershöndum, sem það var lain, einnig ort um hama og var! (viola _ altfiðla stendur fhum- bestu heimildir um þá kenslu. AÞ
. Pjekk hún því áí lokum fram- kvæði   Voltaire's  meðfram   til  að  ^ neðar en fiðlan)  og fíðluleik toennir    tónlistarhæfíleikar    hans-
gengt að foreldrar hennar leyfðu  skopast að því, eins og Die Jung- hjá    Karl    Hermann    (viola-e i n-  gefa tryggingu fyrir því að kensÞ
(Waldhorn)     (h
1429. I fyrstu tóku menn dræmt ^ Southey hafði reyndar gert í skáld hjer   eins   og   venjulega   í   öðrum   m.eir fyrir kenslu sína  en nú  er
í   mál   hennar   og   virtust   leggja  riti áður (Joan of Arc 1797).        'n)lálum   a3tíð   og   eingÖngu   notað   alment greitt fyrir kenslu í hljóð-
lítinn   trúnað   á   köllun   hennar,      Marga fleiri mætti einnig telja,  um Waldhorn  (Corno)) hjá Arno   færaleik 4 íslandi.
m þó fór svo  að lokum  að hún  t  d. hefur Anatole Prance skrifað  RuQolph    (horn-einleikara    í    öe-      Alt   til   þessa   hafa  Islendingar
fjekk   nokkurskonar   forystu   dá-  um  hana   frá  sínu  sjónarmiði   o. | wandhausorkestrinu    og    borgar-   Mtið     kynst    samleikshljóðfærum
lítils hers, og fyrir áhuga hennar  p.    frv.    Einnig    hafia   listamenn • orkestrinu,     ennfremur     tónfræði  þeim,   sem   áður   voru  nefnd    Þó-
og eldmóð for Frökkum nú óðum  spreytt sig á þessu efni og er al- hjá próf. Quasdorf og F. Reuter.   er tiltolulega auðvelt að læm að
að veitabeturog traustið á henn^kunn standmyndJeanned Arc eftir Bottcher   tók   að   jafnaði   þátt   í   leika -á mörg þeirra.  Ef áhuginn
jókst sífelt. Einkum v,ar það  em  Chapu og er sumstaðar höfð hjer a]lskonar    samleik   við    opinbera   verður   álmennur   og   menn   nota
orusta — við Patay — sem mikil  til prýðis.
áhrif hafði, því þar unnu Frakk- ¦                     ----------
ar  algenan  sigur  og  var  foringi      Minningarhátíðin
hljómleika skólans. Hann ljek þar sjer  það  færi  sem  nú'  býðst,  þá
í ýmist fiðlu, viola «ða horn (Wald-  mun   verða   meir   um   samleik   L
kaþolsku- horn)   {   sónötum,  tríóum,   quart- kaupstöðum   og   til   sveita.   Hver
Jeanne   d'Arc.
Dagurinn í gær var minningar
aagur Jeanne d'Arc, og kannast
allir við hana og aðaldrættina í
sögu hennar. Hún er ekiti ein-
nngis þjóðhetja Frakka heldur
einnig dýrlingur kaþólsku kirk)-
unnar, tekin í helgra manna tölu
1909 og var því haldin hátíð
henni til dýrðar í kaþólsku kirkj-
unni í gærmorgun kl. 10.
Mærin frá Orleans, eins og hiin
er oft kölluð, var bóndadóttir frá
Domrémy á landamærum Lothring
en og Campagne og fæddist 6.
jan 1412. Þá hafði um langt skeið
staðið styrjöld með Frökkum, eða
flokki þeirra, og Englendingum og
Burgúndum, sem veittu þeim lið.
Er það venjulega nefnd hundrað
Englendinga, hinn frægi hershöfð- kirkjunni fór mjög vel fram. Kirkj   ettum og öðrum „Kammermusik"-   smákaupstaður   og   hver   hreppur
ingi Talbot tekinn þar til fanga.  an  var öll  skreytt  innan  og   úti verkum og hann var fastur horn.   gætu eignast einhverskonar hljóð-
iíú var trúii é Jeanne ti'Arc svo  fyrir blöktu franskir og íslenskir ein.leikari í a«alorkestri skólans.   færaflokka,   þó   ekki   væri   nema
að segja einráð og óskeikul. Kon-  fánar.   Lítið   altari  skreytt   blóm-jAuk  þess   kom  hann  fram ,opin.   blásturs-quartetta(4 manna flokk)
ungurinn fór nú tú Seim* og var um  og Ijósum,  hafði   verið   reist  berlega utan skólans? bæði { ein.   að  ræða.  Það  gæti orðið SVOj  að;
kryndur 17. júli 1429.                     ¦ S3erstaW«ga og á því m^d Chapu ltik  og  eamleik   (Kammermusik)   rnenn   álitu   samleik   ómissandi   £
Þegar   svona   var   komið   telja  af Jean d Arc. Viðstaddir voru m. við hljómleika í Leipsig, Klingen-   kirkjum til sveita og í kaupstöð-
ýmsir  að Jeanne hafi álitið ætlunar a.    latvmnumálaraðherra,    franski ( ^^ Thale, Torgau, Luckenwalde   vm. í>á mætti «iUnig vænta þess,,
verki  sínu lokið  og viljað  hætta' ræðismaðurinn, foringjar herskips- j og víðar>  p^ var hann  viola-ein-  að á löngum vetrarkvöldum væru
afskiftum sínum  af þessum  mál- ins  sem  hjer   er,  stjórn  franska j leikari j „Collegium musicum" og   í   mörgum   baðstofum   til   dægra-
nm.   En  aðrir  telja  að  hún  hafi, f jelagsins, ritstjórar og fjöldi fólks | „Akademische     Orchestervereinig-  styttingar      iðkaðir     strokleikar,,.
álitið   það   köllun   sína   að   frelsa | annar, enda öllum heimill aðgang- \ ung<<   (orkestur háskólastúdenta í   quartettar   eftir   Haydn   og   aðra.
Frakkland alveg. Að minsta kosti; ur. Levit messa var lesin og flutti. Leipzig) 0g fór með þeim í hljóm-   höfunda. Og úti í hátign íslenskr-
varð   hún   kyr   hjá   hernum.   En franskur prestur, sem hjer er nú leikaferð   um   Sachsen   (Bautzen,' ar  náttúru mætti heyra  smalana.
nú   fór   hag   hennar   heldur   að staddur, Le Reux, ræðu á frönsku,, Meissen, Freiberg, Tharant, Dres-   blása hljóðfæri. sitt.
hnigna, ráð heunar voru ekki met-, en franskur karlasöngflokkur söng  aen og Leipzig). Loks hefir Bött-j    Böttcher   kemur   til   Islands   á
ineinsog hín taldirjett, ogFrakkjog   leikið   var  á  orgel  og  fiðlu.jcher leikið  r  orkeStrum  við  sin-' óbeppilegasta tíma, einmitt þegar-
ar fóru afturhalloka, t. d. mistókst | Athöfnin   var   öll,  eins   og  venja | íouuihljómleika,   í  Grotrian-Stein-  fólk   er   að   hætta'námi  og   fara
rmsátur, sem þeir gerðu um París. j er til hjá kaþólskum, skrautmikil | •weg-orkestrinu    og    Oowandhaus-   \yurt  úr  Beykjavík.  Skýrt  yfirlit,
Loks fór svo að Búrgundar gátu( og  hátíðleg.   Enda   eru  í  Landa-  orkestrinU)  sv0   og   við   óperur   í  vfir starfsvið það) sem hanngætr
tekið Jeaune fasta við Compiégne j koti nú sem stendur 5 klerkar auk horgar-orkestrinu    í    Leipzig    og  haft 4 fslandi, fæst því ekki fyr
og seldu hana síðan í hendur Eng-; annara   aðstoðarmanna  við   guðs-'víðar)   og   aistaðar   ýniist   fiðlu,   ei] á ^j^ næsta vetri. Til þess-
lendinga fyrir 10 þúsund franka.' þjónustur, kórdrengja o. s. frv. og
En þeir Ijetu stefna henni  fyrir | er sjera Meulenberg fyrir þeim og
dóm   í  Rouen   og  sátu  í  honum söfnuðinum hjer, þýskfæddur mað
ur, en nú orðinn íslenskur ríkis-
borgari.
TúnlIsfafF^nif arir.
v<ola eða horn.
i tíma er nauðsynlegt að tónlistar-
Böttcher hefir leikið undirstjóin vinir geri sitt ýtrasta til þess að
fiestra ágætustu stjórnara Þýska- úvega honum nægan starfa. Þeir-
lands. Nöfn þeirra eru: Oeneral- sem vilja stunda nám hjá honum:
musikdirektor Próf. Fritz Busch^í haust eru beðnir að skrifa hon-
(komandi forstjóri óperunnar í um (auðvitað á íslensku) ísem.
Dresden), Hermann Scherchen' f y r s t, því að bæði er að ef
(ítjórnari yið Leipziger Konzert-J margir nemendur bjóðast, þá, er
verein), Dr. Hochkofler (Leipzig- hætt við að hann geti ekki tekið
,:¦¦ Oper), Hofrat Prof. Hans Win- alla, og ef ekki bjóðast nógui
derstein, Dr.Frotscher, Prof. Hans'margir, þá er ekki ómögulegt að
fnanskir    klerkar    undir    forsæti
Couchons,   biskups   af   Beauvais.
Eftir miklar vífilengjur og „rann-
sóknir" var hún dæmd í æfilangt
fangelsi fyrir galdra og af því að
hún væri verkfæri djöfulsins. En
Englendingar  voru  ekki  ánægðir
með þetta og var hún dæmd til
dauða  og  brend  á  báli  30.  maí j    Nokkrir lúðraleikarar í Reykja-! Sitt, OperndirektorCahnbley, Prof.  hann hverfi aftur til Þýskalands.
1431. Varð hún mjög vel við dauða ^ vík hafa komið pví til leiðar) að|paul  Graener   (tónskáld),   Opem-. Böttcher  mun  fúslega  gefa  allar-
direktor Prof. O. Lohse, I. Kapell- upplýsingar, sem óskaðar verða,
mei«ter Szendrei, Generalmusik- hverrar tegundar sem þær eru..
direktor Prof. Dr. Hans Pfitzner Utanáskriftin er: Ottb Böttcher,
(tónskáld), Prof. Karl Straube o.  Pósthólf   495.   Reykjavík.     Hann
sinum.
í nú kemur til fslands ungur Þjóð-
Seinna,    þegar    Frakkar    voru   ver ji, O 11 o Böttcher að nafni,
aftur   orðnir   ofaná
var   mál sem  kennir  áð  leika  á  siamleiks-
hennar tekið unp að nýju með hljóðfærj allra tegunda.
samþykki páfa og var þá fyrri: Otto Böttcher er fæddur þ. 1. fl. Þessi nöfn gefa nokkra hug- mun ekki einungis taka til náms,
drujurinn óný:¦; v og hún úrskurð- jan. 1898 í Luckenwalde (éstærð!mynd um þau fjölbreytnu áhrif, fullorðnia og börn, sem dvelja
uð   saklaus  1456.  Hafa  málsskjöl við Reykjavík) hjá Berlín. 14ára';sem   Böttcher   hefir   orðið   fyrir.  lengri eða skemri tíma í Reykja-
beggja málanna verið gefin út í: að aldri gekk hann í tónlistar-
£ bindum af (;¦».•.'heret og þykirJskoia bæjarins og stundaði þar
það mjög merkilegt rit, ekki ein-;nám í 3% ár. Fór hann þá úr
ungis fyrir sögu Jeanne d'Arc held' einum bæ í annan, tók þátt í ým-
ur fyrir menningarsögu þessa tíma! iskonar samleik, bæði vönduðum
bils yfirieitt.                                       0g óvönduðum, var í smáum hljóð
Auk þess hafa verið skrifuð j færaflokkum og stórum („kur"-
feiknin öll-'m Jeanned'Arc,bæðiaf' orkestrum), bæði í smærri borg-
kaþólskum mönnum og mótmæl- nm (iðnaðarbæjum, baðstöðum) og
endum og hafa komið þar fram,stórum, í Berlín, Griinberg, Kön-
ýmsar skoðanir á henni og starfi j igshiitte, Bismarckshiitte, Hinden
hennar. Má minna þar á lýsingu
hins fræga franska áagnaritara
Michelet í Frakkasögu hans 0. fl.
Þá hefur hún orðið skáldunum
allmikið yrkisefni og mun leikrit
burg,    Gleiwitz,    Plauen,    Cassel,
Bad Langenau, Bad Salzuflen og
Fjölda vottorða um hæfileika sína vík, heldur gæti einnig komið til'
og kunnáttu hefir hann fengið frá greina að hann kendi heilum fje-
stjórnurum, orkestrum og sam- j lögum eða flokkum manna úti um
vjnnumönnum í mörgum bæjum l&nd og væri áreiðanlega ihjálp-
og borgum, en ekki endist hjer' legur við stofnun nýrra f j«laga.
rúm til þess að telja siMkt, enda j Böttcher er fjörmikill áhuga-
munu ádrepur þessar nægja. Þó > maður, liátlaus í viðmó*1 eins og í
mun íslendinga fýsa að vita, að list sinni, hjálpfús öllum, sem til
Böttcher kendi um eitt skeið fiðlu-1 hans leita. Hann rekur störf sín
leik við tónlistarskóla einn í Leip-
zig, þar sem líka voru börn nem-
endur.
með lalvöru og J»eitum áhuga. Hann
lætur enga hálfvelgju, listvelgju
eða listleysu vi&gangast, endahef-
Nú sest Böttcher að í Reykja-U'-   hann   nægilega   kynst   smekk-
spillingu  þeirri,   sem   í   ljelegum
samleiksþvælum og öðrum listlík-
Bielefeld. Hann kyntist þannig'vík og veitir þar kenslu í leik
einnig ástandinu í smábæjum, þar * allra samleikshljóðfæra, fiðlu, vi-
sem tónlistin er skemst á veg kom-' cla,      violoncello,      kontrabassa, in^m býr. Hann er þegar farinn
Schillers um hana þektast af þess-'ii   og  engar  æðri mentastofnanir flautu,  hóbóu,  klarinettu,  fagott,  að læra íslensku. Ast hans a ollu
áia* styrjöldin  og  stóð  frá  1338'háttar ritum og er það til á ís- eru.  Þessir bæjir  voru sumir að allra    málmblásturshljóðfæra    og listínni     til     framþróunar     mun.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4