Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 104. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ
Eftir Halldór frá Laxnesi.
Á vordegi, svo undrahlýjum og
björtum vordegi, með útrænu og
fuglasöng, — þá var Lauga graf-
in, Lauga  í  Gvöndarkoti.
Nokkrir nágrannar söfnuðust
inn í hálfhrunið kotið, og hús-
ráðendurnir, karlinn og kerlingin,
hröktust úr einu horninu í annað
og hóstuðu, því að þau höfðu
moikin lungu; en dætur oddvit-
ans gáfu kaffi og sætabrauð upp
á sveitarinnar reikning.
En þótt veitslan væri ekkistór,
þí\ hafði víst annað eins umstang,
annar eins þys og áhugi, aldrei
verið utan um Laugu fyr, ekki
«inu sinni þegar hún átti krakk-
ann. Jeg var á fermingaraldri
þegar þetta gerðist og var sjálf-
-ur einn í hópnum. En þar eð jeg
átti ekki samstöðu með neinum
¦erfisgestanna, sat jeg úti í krók
og tugði eldspýtu, eini krakkinn.
JTeg hafði svo oft verið sendur
með glaðning til Laugu frá ömmu
minni. Og æfinlega þegar Lauga
var búin að kveðja inig og biðja
guð að blessa hana ömmu mína,
þá kastaði hún fram þessum órök-
studda spádómi, eina andríkis-
vottinum sem hún átti til í eigu
sinni: Skyldi hann ekki fara að
koma á landsunnan núna! — En
nú var skotið tómt, þar sem Lauga
gamla hafði setið, já, meira að
segja búið að þvo hvítu mygluna
burt: Lauga var komin í himin-
inn og spáði víst aldrei landsynn-
ingi framar. Og amma mín hafði
rsent mig til hennar í síðasta sinn,
að þessu sinni til að fylgja henni
til grafar.
Htisfreyjurnar sátu í hnapp um
nriðbik baðstofunnar og töluðu
Dm haustull og vorull. Bændurnir
voru Ijettir á brúnina og ræddu
•sveitarmál. Nú var þó sú tíð liðin,
að nokkur hreppsnefndarmanna
.gæti gerst andríkur út af Laugu
framar og sagt að slíkt fólk væri
ekkert nema nálykt alt. sitt líf;
aiú urðu menn að finna upp á
einhverju öðru til að vera and-
ríkir yfir. — Já, seinast í vor
höfðu þeir hárifist á hreppastefn-
unni, rifist út af Laugu, út af
J>ví hvað hún æti mikið, hvað hún
væri mikill sóði, hvað hún væri
gagnslaus (•— eins og hún reynd-
;ar hefði altaf verið) vita-bráð-
•ónýt, andskotanum ónýtari; —
enginn hafði boðið hana niður.
— Guði sje lof, nii var hún dauð;
-engir þurftu að leiða saman hesta
;sína út af Laugu framar.
Gott var blessað kaffið og kok-
nrnar sætar og mjúkar eins og
liunang. Þessu átti Lauga þó' eft-
ir að koma til leiðar! — Það var
•lika biiið að taka henni gröfina;
allir fengu aftur í bollann.
Piltur einn frammi við dyr tók
"^Pp pípu sína og reykti; hann
hafði verið í Reykjavík og lært
og þess vegna reykti hann allan
tímann meðan á húskveðjunni
stóð, og skóf neglur sínar.
Kistan var borin inn: sterklegt
ílát, þokkalegt, óbrúkað. Hminn
frá ómálaðri fururini lagði um
fúla baðstofuna stundarkorn, en
hann varð brátt að rýma fyrii* tó-
bakssvælunni frá piltinum.
Þarna lá nú Lauga, smælinginn,
kannske í hreinum náttkjól frá
hreppsnefndinni, því nú var hnn
dáin. Hún var fædd blind og
dugði ekki einu sinni til að moka
fjós.  Guðs volaður vesalingur alt
sitt líf, fædd á sveit, dauð á svait,
alin upp við sult, klæðleysi, fleng-
ingar. Áldrei hlýtt orð, vinurinn
enginn, nema hundurinn og kött-
urinn, því að hún fjekk aidrei
svo lítinn mat, að hún hefði ekki
eitthvað afgangs handa þeim. Og
þó hefur líklega hundurinn
Strútur lítils að sakna. Senni-
lega skilur hann ekki einu sinni
að Lauga er dauð; en það skiftir
þá litlu máli: hann minnist þess
víst ekki heldur, að hún hafi
nokkru sinni verið til.
Spjátrungarnir voru þær verur
aðrar, sem góðs nutu' af Laugu:
Þeir styttu sjer svo marga stund-
ina með því að henda að henni
spje.
Aldrei komst Lauga á betri bæi,
en var stöðugt sett niður á kotin;
sextíu ár andaði hún að sjer eld-
húsbrælu, fjósalykt og öðrum ó-
dauni. Meðan hún var í Bjarnar-
koti var hún látin sofa í auðum
bás í f jósinu, og þarna innan um
blessaðar kýrnar skeði hvað eina,
já, þar átti Lauga barn. En barn-
1? var föðurlaust, því að bóndinn
sór. Það gat svo margur hafa átt
barnið með Laugu í myrkrinu.
Hið versta var, að króinn var tek.
inn frá henni og látinn í annan
kvalastað, þar sem hann gekk til
feðra sinna. Já, hið versta. Því
upp úr þessu fjekk Lauga floga-
veikina og blóðspýjuna og varð
fólki margfaldur ómagi. Jeg man
hvernig hún tók í hönd mína,
þegar jeg fæiði henni glaðning,
hvernig hún þuklaði lófa minn,
upp í greip, fram á fingurgóma,
hvílíkt handtak, skjálfandi kvein-
andi, hrópandi á samúð, líkn.
Það sker mig í hjartað, er jeg
hugsa um hvað hún var fátæk,
voluð, hvað Drottiim var henni
lítið   góður.  —
Úr því enga líkræðu átti að
halda, þá hafði kona oddvitans
'endilega viljað hafa einhverja
húskveðjumynd; Lauga hafði þó
ekki verið heiðin. Og presturinn
talaði nú um sorgir og þreng-
ingar mannlífsins. Um Guð tal-
aði hann, hve óskiljanlegir væru
dómar hans, órannsakandi vegir
hans. Og hann talaði um sælu
himnanna, um ljósið í sölum Guðs,
Gffl englaraddirnar, um blóð
lambsins, sem þvægi syndina burt.
Og fólkið beið með óþreyju
eftir að komast út í sólskinið og
útrænuna. Karlinn og kerlingin
hóstuðu utar í göngunum. Bænd-
urnir tóku í nefið og snýttu sjer,
ropuðu og spýttu. En húsfreyj-
urnar krosslögðu hendurnar á
maganum og settu upp hátíðasvip
til þess að bæla niður geispana.
Pilturinn við dyrnar reykti pípu
sína án afláts og krotaði í neglur
sjer, til þess að láta í ljósi fyrir-
litningu á samkundunni. Jeg
hafði tuggið eldspýtuna upp til
agna og starði nú hálfgert við-
utan á prestinn sem stóð þarna
uppblásinn og rauður og þuldi
upp úr sjer ýmiskonar speki yfir
Laugu  gömlu.
En þegar jeg kom heim, og
enda oft. á síðan hef jeg fengið tár
í augun yfir Laugu. Ekki vegna
þess að jeg syrgði hana, heldur
við tilhugsunina um þessa tak-
markalausu fátækt, sem hún átti
við að búa meðan hún lifði, —
Lauga í Gvöndarkoti, blinda
Lauga. Að hún skyldi ekki hafa
borið gæfu til, að láta neinum
neitt í tje, sem yrði goldið með
tári, daginn þegar hún var borin
til  moldar.   Mjer  finst   jeg   geta
grátið yfir því énn þann dag í
dag, hvað Drottinn var henni
lítið góður.
Hundurinn Strútur stóð á kál-
garðsveggnum og snuðraði með
trýninu eftir líkfylgdinni, þegar
hún  reið   úr  hlaði.
Liklega hefir útrænan borið
nályktina upp að vitum hans. —
-----------o-----------
Ullarsalan.
Að undanförnu hefir íslenskull
verið seld að mestu leyti í Banda-
ríkjunum. Hún hefir verið seld
þar sem teppaull og þannig kom-
ist í þá flokka ullar, sem lægst
cru tollaðir. En nú nýlega hefir
orðið breyting á þessu og íslenska
ullin verið flutt í annan flokk,
sem miklu hærri tollur er lagð-
ur á, og er munurinn svo mikill,
að talið er að úti muni vera um
markaðinn  þarna.
Hrl. síiníregmr
frá  frjettaritara  Morgtmblaðsins.
Khöfn, 5. mars.
Frakkar   ganga   enn   lengra.
Frá Essen er símað, að Prakkar
hafi tekið í fyrradag aðal-járn-
brautarstöSina í Essen, og hefir vio
það stöSvast aliur þj'skur járn-
brautarekstur  í Ruhrhjeruðunum.
Frá Berlín er símað, ao Prakkar
hafi ennfremur fariS yfir Rínar-
fljótið og tekið Mannheim og Karls-
ruhe, og tekiö í sínar hendur alla
umferð um fljótið. Cuno hefir form-
lega mótmælt þessum yfirgangi og
hvatt þjóðina til aS halda áfram
sömu mótstöðu gegn Prökkum og
á'Sur.
Ameríkumenn meðmæltir Bretum.
Frá London er símaS, að Ame-
ríkumonn mótmæli myndun banda-
lags á meginlandi Evrópit gegn Bret
um.
Dagbók.
D Edda 5923367—1 A B
Kórfjelag Páls ísólfssonar er beðið
um að mæta í kvöld kl. 8y2 stund-
víslega.  D.
Hljómleikar próf. Svb. Svein-
björnsson voru vel sóttir á laugar-
daginn, hvert sæti skipað í húsinn,
og var tónskáldinu tekið með dynj-
andi lófaklappi, er hann sýndi sig á
söngpallinum. Á sunnudaginn voru
hljómleikarnir endurteknir og var
húsið enn fult, eða því sem næst. Kór
háskólastúdenta söng þarna undir
nýjum lögum eftir Sveinbjörnsson
„Ó, fögur er vor fósturjörð", — „Ó,
blessuð vertu sumarsól", — „Að
leikslokum" o. fl., og var J?eim öll
um tekið með miklum fögnuði. Sjálf
ur ljek prófessorinn á hljóðfæri og
einnig pórarinn Guðmundsson. Að
lokum söng stúdentaflokkurinn „Ó,
guð vors lands", og stóðu áheyrend
ur upp meðan þjóðsöngurinn var
sunginn. — Mun bráðlega verða sagt
ítarlegar frá hinum nýju lögum, sem
þarna voru sungin. En það mun próf.
Svb. Svb. hafa fundið við þetta
tækifæri, að hann er löndum sínum
kærkominn heim.
Ynnur, saltskip, sem hjer var fyrir
nokkru, strandaði í Vestmannaeyjum
á sunnudaginn, og brotnaði svo að
vonlaust er  um  að  ná því út   nftur.
— Ekkert slys varð við strandið.
Var langt komið meo uppskipun á
salti því sem í skipinu var fyrir j
sirandið, og enginn fiskur kominn í
það. En það átti að taka fisk til
Spánar.
G-uUfoss kom hingað í gær frá út-
löndum, og fer til Vestfjarðar ann-
að kvöld að líkindum. Farþegar frá
íitlöndum voru sárafáir; meðalþeirra
voru Christensen bróðir lyfsalans í
Stykkishólmi, Mr. Mau umboðsmaður
Lever Bros, Mr. ^Verson, Chouillou,
M. Serret, Árni porsteinsson í Hafn-
arfirði, sjera Björn porláksson á
Dvergasteini, sjera Magnús Bl. Jóns-
son frá Vallanesi, Hermann porsteins
son frá Seyðisfirði, Guðmundur
Loftsson bankastjóri og Snæbjörn
Arnljótsson   kaupmaður.
Togararnir. Nýlega eru komnir frá
Englandi Apríl, Egill Skallagríms-
son, og Gulltoppur. Austri kom í gær.
Togararnir munu nú allir fara að
veiða   í  salt.
Föstuguðsþjónusta á morgun kl.
7y2   síðd.   í   frikirkjunni   í   Hafnar-
f'trði.
Pátæku hjónunum hafa borist alls
30 kr., 10 fr. Á., 10 frá N. N. og
10 frá Ekkju.
pingvellir eru nú auglýstir lausir
til umsóknar. Frestur er til 15. apríl.
Söngflokkur Páls ísólfssonar fór
& sunnudaginn suður í Hafnarfjörð
og söng þar fyrir fullri þjóðkirkj-
unni. Mun Hafnfirðingum hafa þótt
mikið  til söngsins  koma.
Dylgjur Tímans um fjárstyrk til
Morgunblaðsins úr ýmsum áttum eru
vottur um öfund, en hafa annars
ekki við neitt að styðjast. Mbl. hefir
borið sig fjárhagslega síðastliðið ár,
eins og áður hefir verið frá skýrt,
án nokkurs styrks frá fjelögum eða
einstökum möimum, þ. e. tekjur blaðs
ii:s af áskriftum og auglýsingum bera
allan útgáfukostnað þess. — En ekki
er að kynja, þótt blöðum, sem jetið
hafa upp á skömmum tíma heila
sjóði, með tugum þúsunda króna, og
aldrei geta gert sjer vonir um að
verða annað en ómagar á útgefendum
si'num, þyki þetta ótrúlegt.
Eins og öllum þorra Beykvíkinga
og íbúum nálægra kaupstaða erkunn-
ugt, er Morgunblaðið það blað, er
auglýsingar gera mest gagn í í Reykja
vík og nálægum bygðum. En til þess
a*> afla kaupenda fyrir vörur yðar
út um sveitir og fjarlægari bygðir
landsins   er   Lögrjetta   rjetta   blaðið.
Sá tími er nú ekki fjarri, að vor-
kauptíð sveitanna komi, og ættu því
þeir, er vörur hafa er til landbúnað-
ar og notkunar í sveitum eru nauð-
synlegar að auglýsa sem fyrst í Lög-
rjettu, Skrifstofur Morgunblaðsins og
Logrjettu í Austurstræti 5 veita aug-
lýsingum  í  bæði  blöðin  móttöku.
Bifreiðir austur. Útaf því, sem
Mbl. sagði nýlega, að það mundi vera
einsdæmi að bifreiðar færu austur
yfir fjall á þessum tíma, hefir blað-
inu verið sagt, að veturinn 1917 hafi
Gunn&r Ólafsson bifreiðarstjóri hald-
ið uppi föstum bifreiðarferðum aus*-
ur á Eyrarbakka frá þVí um miðjan
jamiar og til 1. mars. Sýnir það,
að þann vetur hefir verið álíka
snjóljett   á   Hellisheiði   og   nú   er.
Blaðið hafði ennfremur tal af
Magnúsi Bjarnasyni bifreiðarstjóra,
sem var annar þeirra manna er fóru
austur í fyrradag. Sagði hann að
snjór væri svo mikill á Hellisheiði,
at ekki sæist til vegarins frá Smiðju-
laust og góðan spöi austur, en fönn-
in er svo hörð, að færðin er hvergi
betri á leiðinni en einmitt yfir hana.
Eina torfæran á leiðinni voru árnar
í Ölfusinu. Á suðurleiðinni var skör-
Reynið
hinar viðurkendu
Fi s k i I i n u p
f rá Levi Jackson & Sons
Glos8op, England.
Einkaumboðsm. fyrir íaland
fijalti Biörnssan 5 Ca.
Lækjarg. 6 b.
Uppkueikja.
Birkiviður  2   krónur   bagginn
á 20 kg. heimflutt.
Hellusund 3.                  Sími 426.
Skógræktarstjórinn.
Hlutafjelagið
ísólfur
selui* góðan matarf isk.
—    Simi  994.    —
líúsmæðuv!
Reynslan mun sanna að
„Smárasmjörlikid" er
bragðbest og notadrýgst, til við-
bits og bökunar. — Dœmld
sjálfar um gcsðin.
Skakan lítur þannig út:
ITl^SmjörlíkisoerSmiEcykjavik)   j.J
Umboðsmaður:
Ingimar Brynjólfsson.
Til sölu
i
200 metra rimlagirðing (staura-
girðing), hentug um kálgarða;
1.75  kr.   metr.
Hellnsundi   3,   sími   426.
______         Skógræktarstjórinn.
in   við   eina   þeirra   svo   há,- að   hún
I braut   ljóskerin   á   bifreiðinni.   Hefir
| það   dregist  of lengi  að  þessar  smá
ár  yrðu  brúaðar,  því  þær  hafa  oft
orðið til þess að tefja umferi^ rcanna.
Frá Danmörku.
I C. Christensen þjóðþmgsmað-
ur hefir nýlega haldið fyrirlest-
ui í „Husholdningsselskabet" um
ræktun Heiðanna. Eins og kunn-
ugt er, er I. C. Christensen for-
maður í stjórn Heiðafjelagsins.
Á því hefir borið upp á síðkastið,
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4