Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um Jólablaš Morgunblašsins 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						JÓLABLAÐ
w
Ur UestminstEr flbbEy
í Uestminster CathEdral.
(Kafli úr sendibrjefi.)
MGRGUNBLABIB
¦.--•
London, 12. nóv.  '23.
Á lord-mayor's-dag (9. nóv.),
iKÍtt í öllum hátíðahöldunum, fór
jeg, ásamt ungum enskum kunn-
ingja mínum út í borgina til að
ekoða kirkjur. pokan var með
dimmasta móti þennan dag; það
var engu líkara en borgin væri
öll vafin einu einasta ullarreifi,
og þá af einhverri geisimikilli mó-
rauðri kind, en reykjarsvælan svo
hamröm, að heita mátti frágangs-
sök að draga andann. Bregður
nijer ekki lítið við alla fíluna
hjer, eftir blessað háfjallaloftið
fiuður frá.
Eftir að hafa jetið miðdegis-
verð í einu hinna glæsilegu veit-
ingahúsa við Trafalgar Square,
ókum við til Westminster. Muggan
var annars altof þykk til þess að
nokkuð væri hægt að litast um
undir berum himni, og jeg gat
okki varist þess, að láta í ljósi
undrun mína við Mr. Clark, yfir
því hvílíkir vitmenn Lundúnabúar
hlytu að vera, að villast ekki í
þessum ósköpum.
Við fórum fyrst inn í West-
minster Abbey. — Sú kirkja er
kannske frægust enskra kirkna, og
víst um það, að við fáa staði eru
jafnmargar þjóðminningar hnýttar
meðal Breta, sumar fagrar, aðrar
Ijótar. Það voru nokkrir synir
hins heilaga Benedikts, sem á 11.
eða 12. öld stofnuðu hjer klaust-
ur, og bygging sú, sem nú er
nefnd Westminster Abbey, var
kirkja þeirra. Hjer sungu þeir
þeim guði lof, qui in altis habitat,
hjer báðu þeir fyrir landi sínu
og hjer gerðu þeir í kyrþei yfir-
bót fyrir misdáðir þjóðar sinnar.
Og þeir sungu hjer og báðu og
gerðu yfirbót í meir en þrjú
hundruð ár. Svo kom lúterska
apostasían. Undir stjórn Hinriks
8., líklega eitthvað í kringum
1535, voru hjer tekin hús á Bene-
¦diktína-munkunum, — meginþorri
þeirra drepinn eins og þeir hefðu
?erið grimmir hundar, aðrir pint-
*8ir eins og særingamenn, enn
aðrir flæmdir burt eins og ódáða-
menn. Tabernaklið var brotið upp
og allra-helgasta sakramentið sví-
Tirt, en guðshúsið fengið í hend-
ur byltingaseggjum.
Westminster Abber er enn í
höndum mótmælenda: — ekkert
eakramenti í altrinu, enginn ,.ei-
lífur lampi" logandi fyrir framan
það, enginn reykelsisilmur í loft-
inu, engin helgra manna mynd á
veggjunum nje í hliðarkepellun-
um, enginn knjástóll handa þeim,
«em langar til að krjúpa.
A altarinu standa aðeins tvö
kerti, sem sjaldan eru tendruð,
en í gaflinum að altarisbaki blasir
?ið allmikil steinfellumynd (mos-
«ik), af hinni heilögu kvöldmáltíð.
tað er Herra vor að hinum síð-
akta verði, þar sem hann deilir
ít brauðinu og víninu með þess-
*tm prðum: „Sjá, það er líkami
minn, sjá, það er blóð mitt!" —
Kynlegt að sjá slíka mynd í húsi,
}>ar sem einmitt þessi líkami og
þetta blóð hefir verið gert út-
l«gt.»)
Skoðaranum finst hann koma
hjer inn í eitthvert óheimlegt gím-
ald; það andar að honum kulda og
söngur hljómaði hjeðan bæði á
degi og nóttu en bergmálaði frá
hvelfingunum. — Nú hafa þessir
tómleik. Ósjálfrátt hlýtur hann að' stólar staðið auðir um aldarskeið,
spyrja einhvers svipað og konan j og girt fyrir kórinnganginn
forðum: „Hvar hafið þjer lagt með snæri, en þá sjaldan hjer
herra minn?" Hjer er ekkert sem.er sungið, villast um þessar hvelf-
hægt sje að krjúpa fyrir, enda ingar raddir jafnframandi eins og
krýpur enginn, ekkert, sem krefji tyrkneskur máni yfir helgu landi.
þögn og lotningu, enda kjaftariVið stóðum þöglir fyrir framan
hjer'hver upp í fasið á öðrum.! snærið um hríð. Loks sagði jeg:
E'f einhver guð skyldi eiga heima „Kaþólíkarnir í Englandi skifta
í þessu húsi, þá væri það helst nú aftur miljónum, Mr. Clark. —
emhver panþeistiskur guð, sem á: Kannske   rennur   upp   sá   dagur
heima alstaðar og hvergi.
í kirkjunni hefir verið komið
fyrir allmiklu af standmyndum.
Aðeins er, eins og fyr var getið,
samvitskulega forðast að hafa
h.ier frammi myndir þeirra manna,
sem með líferni sínu hafa borið
uppi hugsjón kristindómsins, —
ekki einu sinni mynd hins heilaga
Benedikts, hvers synir bygðuþetta
hús. Mótmælendur hafa djúpgróna
andstygð á helgum mönnum, —
það þarf ekki annað en virða
fyrir sjer fílusvipinn, sem kemur
á fólk við það að heyra, til dæmis,
orðið dýrlingur nefnt. Aftur á
móti er hjer mikið af lávarða-
myndum. Þeir standa hjer í stutt-
áður öldinni lýkur, að hinum
eueharistiska konungi verði ekki
framar meinuð innganga í þetta
hús. Kannske eiga hinir mildu
gregóríönsku tónar eftir að óma
úr þessum kór áður langt um
líður og fylla hvelfingarnar hjer
uppi yfir." — Fiat! svaraði Mr.
Clark, og þegar jeg leit á hann,
sá jeg á yfirbragði hans, að hann
mundi hafa beðist fyrir hin síð-
ustu augnablik.
— Á útleið leit jeg enn sem
snöggvast augum yfir kirkjuna:
Skamt frá okkur heyrðist masið
í nokkrum flámæltum Ameríku-
mönnum; nokkrir langhærðir út-
lendingar, með slaufur, stóðu fyr-
*) ii ¦ ¦ ¦ ¦ protestantismens lykke-
iige evne til inkonsekvens". — —
Gehindler.
buxum,  með  langar hárkollur  og ir framan lávarðana og gagnrýndu
álíka    merkissvip    eins    og    þeir j myndgerðina    gegnum    cellulo'ide-
hefðu  skapað   allan   heiminn.   En;brillur sínar, en þó kórónaði ekk-
ert eins bmurleik þessa fornhelga
staðar betur en þrjú gömul konu-
tötur, sem sátu með löngu milli-
bili frammi í kirkjunni og sváfu
í bringu sjer.
Frá Westminster-„klaustri'' til
hinnar kaþólsku Westminster-dóm-
kirkju (Cathedral) er varla meir
en steinsnar. Dómkirkja þessi er
ný eins og þeir tímar hjer í landi,
að orðið kaþólskur 'ekki framar
sje haft um óbótamenn eða vit-
firringa, og enn ekki fullgerð
fremur en útruðningur heteródox-
íunnar. í smíðum, eins og hún er,
en þó nothæf til guðsþjónustna
fyrir áratugum, getur ekki annað
tákn ljósara um endurvöxt enskr-
ar kaþólsku. Byggingn er til að
sjá hin stórfeldlegasta, og mjög
til vandað, gerð í byzantiskum
stíl og af mikilli listfengi. Strax
í fordyrinu drápum við fingrum
okkar, þyrstum eftir vígsluvatni,
niður í fontinn og gerðum fyrir
okkur hið  heilaga  krossmark.
Enda þótt ^rúmhelgur dagur
væri (NB.: undarlega kaþólskt
orðatiltæki, kannske gömul þýð-
ing á hinu kirkjulatneska feria)
og borgin öll í gleðilátum utan
um lord-mayor, þá var hjer verið
að hámessa og við höfðum ekki
fyr opnað kirkjudyrnar, en hinir
unaðslegustu hljómar bárust okk-
ur að eyrum frá fjölrödduðu,
hefir getið sjer frægðarorð fyrir, '< ésýnjiegu kóri, en loftið þungt af
en það eru allar dauðra-manna-! reykelsisilmi. Við komum inn ein-
grafirnar. Er það venja að grafal^i^ ; j,a5 mmid, sem hinn allra
hjer bretska tignarmenn niður í|ægsti deill hinnar rómversku
gólfið; troða síðan niðjarnar á!messUj jjin heilaga líkamning
beinum þeirra. Má svo segja að __ ()jgerbreytingin", consecratio,
kirkjan sje öll útgrafin, og gerir transsubstantiatio), — var að
þessi kumblamergð sitt til að auka | nef jast; _ mitt í víxlsöngnum
á ömurleik hússins. Við Mr. Clark im^an forljóðinu (præfatio). —
staðnæmdumst við gröf hins'gnrsiim corda! (upplyftum hjört-
ókunna stríðsmanns (the unknovra ' unum) tónaði presturinn. Kórið
warrior's); hrærir það margan að syaraði skært og fagnandi, svo
koma þar; síðan litum við sem j 6marnir hrönnuðu loftið: Habemus
snöggvast á hina nýorpnu gröf ad Domimjm! (Vjer höfum lyft
Bonar Law's.                                     'þeim til Drottins). Presturinn aft-
Við  virtum síðan  stúrnir fyrir
enginn man framar eftir, fyrir
hvað þeir hafa getið sjer frægð,
— ef þá nokkur nokkurntíma hef-
ir vitað Meðal þessara karla var
sjerstaklega einn, sem við Mr.
Clark skemtum okkur mikið að:
Hann situr þar í hægindastóli,
með bókrollu í hendinni, skelli-
hiæjandi, eins og hann hefði verið
að lesa Heljarslóðarorustu og
breiðir út lappirnar líkt og djánk-
inn. Þarna eru einnig líkneski af
ýmsum bardagagörpum og herfor-
ingjum, sem einhverntíma í fyrnd-
inni hafa vaðið eld og brennistein
eða barið á blámönnum, en eng-
lega látnar vera að bisa eitt-
neitt um. Einnig má sjá þarna
myndir af hálfnöktum gyðjum eða
valkyrjum eða einhverju þesshátt-
ar fólki, og eru þær þá venju-
lega látnar vera að bisa eitt-
hvað við vegna menn. Loks sáum
við þarna mikla greipimynd —
(relief) — af spánverska flotan-
um„ sem, einhverntíma endur
fyrir löngu, hafði gert sjer ferð
til Englands og skotið á það,
en sú ferð annars ekki orðið til,
fjár. Nú þykir víst flestum, sem
ganga þar fram hjá, tími sinn of
dýrmætur til að rifja upp það,
sem satt kann að geymast um
svo gamlar væringar.
pá   er   enn   eitt   ótalið   meðal
þeirra   hluta,    sem    kirkja   þessi
'ur' hægt og hátíðlega innan frá
háaltarinu: — Gratias agamus
Domino Deo nostro! (Færum
Drotni,   Guði  vorum,  þakkir).  —
okkur kórstólana, þar sem Bene-
diktínarnir sátu endur fyrir löngu.
Við hugsuðum aftur til þeirra
tíma,   er   hinn   gregóríanski   kór-' Fagnandi svar kórsins fylti hvelf-
iii.garnar á ný máttugu hljóm-
brimi: Dignum et justum est. —
(pað er verðugt og rjett). Hvílíkt
kór, hversu mjallhreinar, gull-
skírar raddir, ,og hvíjík lofsamleg
viðbrigði fyrir mig að heyra hjer
aftur hinn blessaða lofsöng kirkju
minnar, eftir vikulangt járnbraut-
arskrölt! Síðan hóf presturinn f or-
ljóðið: Vere dignum et justum est
......   etc.   („Sannarlega   er  það
reaklegt og rjett, sanngjarnt og
heillavænlegt, að vjer ætíð og al-
í staðar færum þær þakkir, almátt-
ugi Faðir og eilífi Guð, af því að
vegna leyndardóms þess, að Orðið
' varð hold, skín fyrir hugskotssjón-
um vorum nýtt ljós ljóma þíns,
—" o. s. frv.). Við krupum sinn
í hvorum knjástólnum og hlýdd-
vim  á messuna til  enda.
Þrátt fyrir TÚmhelgina og alt
lord-mayor-stússið var furðumargt
í kirkju, fólk af ýmsum stjett-
um, á ýmsum aldri, flestir kr.júp-
andi, sumir handfjatlandi talna-
bandið í djúpri bæn, aðrir fylgj-
andi orðum prestsins og kórsins
eftir bók sinni, en aðrir fallnir
fram á ásjónu sína, tignandi. —
Innanstokks er Westminster-
Dómkirkja jafn frábrugðin West-
minster-„klaustri" eins og þeir
tímar eru tvennir og ólíkir, sem
hafa lagt í þær anda sinn. Þótt
Dómkirkjan sje mikil um sig
hið ytra, þá er smáleikurinn í
ÍRnanbúnaðinum þó furðu aug-
ljós, og stingur í stúf við hið tröll
aukna, þunga og bergdrangalega
í arkítektóník Westminster-,klaust
'ursins'. í stað viðamikilla veggja
langs og þvers í W. A., skilja
hjer raðir af grönnum súlum af-
deilingarnar framundan hliðarkap-
eilunum frá miðkirkjunni, sömu-
leiðis er hjer miklu bjartara. Sín
kapellan er hvoru megin við há-
altarið. Sú til vinstri er tileinkuð
hinu Helgasts Hjarta, en þangað
leita þeir, sem þarfnast þess að
sökkv. sál sinni í tilbeiðslu og
aðdáun á hinum æðsta kærleik,
og fá þar harmabætur. Kapellan
til  hægri  er helguð  Guðsmóður.
Á þessari kirkju er enginn rusla
kistubragur, >engir lávarðar, engar
dauðramannagrafir, engar val-
kyrjur, enginn spnáverskur floti.
Einu myndirnar sem jeg minnist
þaðan eru af hinum fjórtán
stöðvum krossgöngunnar, — leið
Herra vors úr dómhúsinu, um
Golgatha, til grafarinnar, —
klappaðar í hvítan marmara
„Ite, missa 'est!"
Gtiðsþjónustunni er lokið, prest-
! arnir  og  díakónarnir stíga niður
! altarisþrepin og hverfa út úr
kórnum í fylgd kórsveinanna. —
Smám saman standa kirkjugestir
á fætur, signa sig og krjúpa fyrir
tabernaklinu áður en þeir fara.
Margir verða eftir þótt messunni
sje lokið, þéir færa sig aðeins úr
stað yfir í hliðarkapellurnar, til
þess að Ijúka þar bænum sínum,
sumir til vinstri aðrir til hægri.
Kirkjan angar enn af reykelsi;
frammi fyrir altarinu þar sem hið
allra-helgasta er geymt, brennur
ofurlítið rautt ljós; það blaktir
þar um skarið, mitt í hinum un-
aðslega hljóðleik, stundum til
hægri, stundum til vinstri; það
er hinn eilífi lampi. En í hliðar-
stólunum þar framundan sitja
n.okkrir prestar og mæla fram
brevíar sitt á víxl, vers eftir vers,
en eintóna raddir þeirra fljettast
snman við sitt eigið bergmál ofan

íir hvelfingunum, og þetta lætur í
eyrum þeirra eins og Zephyr eða
vatnaniður.
Halldór Kiljan Laxness.
Khama   konungur.
Fyrir mörgum árum kom maður
hlaupandi inn í þorpið Shoshong í
Suður-Afríku, meS þá. fregn, að
þangaS væri rjett ókomin einhver
óþekt vera í manns mynd. Skrokk-
urinn væri allur hlutinn klæðum og
andlitið ekki svart. Á þeim slóöum
haföi slík vera aldrei sjest áður.
ÞaS varð uppþot á meSal þorpsbúa,
vegna ótta og eftirvæntingar. „Við
förum til konungsins!" hrópuðu
þeir; „hann verður að taka á móti
þessum ókunna gesti."
Konungur Bamangwato-kynstofns
ins hjet Sekhome. Hann var ekki
aðeins konungur, heldur og nafntog-
aður töframaður. Engum var betur
að treysta, en honum, til að flæma
þessa ókunnu ókind burtu. Bogginn
og rembilátur lagSi hann. af stað
sufiur á bóginn, og með honum elsti
sonur hans, Khama, sem þá var 12
ára gamall.
Hin ókunna „vera" var Davíð
Livingstone!
Ungi pilturinn virti ókunna mann
inn vandlega fyrir sjer. Af and-
liti hans ljómaöi rósemi og góðvild;
vondur ma?5ur gat ekki haft svona
falleg augu; og aldrei hafði hann
sjeð svona vingjarnlegt bros.
Á leiðinni heim til þorpsins gekk
bann við hlið ókunna mannsins, og
um kvöldið tók hann vel vinsemdar-
atlotum hans. Og aldrei fjekk hann
nóg af að skoða farangur hans. Það
var þó einkum einn hlutur, sem
honum fanst einkennilegri en alt
annað: ofurlítill „böggull", me8
wörgum blöðum ,sem opna mátti og
leggja saman. Og þaS undarlegasta
var, að það var eins og „böggull-
inn" talaSi vi8 Livingstone, þó að
ekkert heyrðist til hans. Og hann
talaði um svo góðan föður, og um
einkason hans, Jesúm Krist. — Það
var sem sje biblían, sem Living-
stone las í og skýrði fyrir heima-
mönnum, eins og hann ávalt gjörði,
meðan hann dvaldi í Afríku.
Khama gleymdi aldrei þessum
samfundi þeirra Livingstones. Þessi
fáu orð hins einkennilega manns og
þó einkum hinnar undursamlegu
bókar, gagntóku hann svo, aS hann
einsetti sjer að fá hana sjálfur „til
-/iðtals". — Fyrstu leiðbeiningarn-
ar fjekk hann þarna hjá Living-
stone. Seinna kyntist hann Moffat
og Mackentzie. Þeir settust að í
Shoshong-þorpinu og geröu það að
miðstöð kristniboðsstarfsins um þær
slóðir. — Um tvítugt var Khama
skírður og kona hans.
Khama var ekki gerSur úr nein-
um algengum efniviö. — Það eru
tveir menn að blökku kyni, sem hafa
áunnio sjer ekki aðeins heimsfrægo,
heldur og fullkomið traust og al-
menna aðdáun. Það eru þeir Booker
T. Washington og Khama. — Þegar
hann var^ungur, átti hann aS fara
með nokkrum reyndum hermönmun
að vinna á tígrisdýri, sem lengi
hafKi unnið ýmsan óskunda. Hann
fylgdist nú með hermönnunum, og á
hverju kvöldi heyrði hann þá segja,
að næsta dag skyldu þeir fella dýrið.
En þá nótt — og hverja nóttina
eftir a8ra — varð það bæði mönnum
og skepnum ai$ bana. Eitt kvöld »em

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12