Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIB
arlítið út, eSa það af honum, sem
ætla mátti, að hinir tignu gestir
ættu helst leið  um.
Konungi var ætlað að stíga á
land við Knútzonsbryggju; hún
var vestan til við Eimskipafjelags-
liúsið. \Tar hún öll prýdd með
flaggstöngum og yfir henni signr-
bogi moð stórri kórónu yfir. Höfðu
Frakkar unnið að þessari skreyt-
ingu, og var snildarbragur á. —
SkáldÍB höfðu setið með sveittan
skallann, lamið fótastokkinn á
Pegasus og ort ,,í jötunmóð" ; voru
þjóðhátíSarkvæSi þeirra bæði mörg
og góð, ort undir fögrum lögum og
urðu hrátt á allra vörum.
Landshöfðingi Hilmar Finserr
gekk á skipsfjöl og fagnaði kon-
ungi; steig konungur skömmu síð-
ar á land og tók landshófðingi og
hektu menn á móti honum á
bryggjusporði; flutti landshöfðingi
lionum ræðu, ep konungur svaraði
með   nokkrum  orðum.
Konungnr og sveit hans gekk sí<S-
an upp í landshöfðingjahús; hafði
hann þar aðalbústað, meöan hann
clvaldi í bænum; en í latínuskólan-
um hafðist föruneyti hans margt
við, og þar hjelt konungur veislur
sínar.
Með konungi voru ýmsir góðir og
göfugir menn, svo sem Klein, sá
er af konungi var gerður Islands-
ráðberra 2. ágúst, daginn eftir að
stjórnarskráin nýja gekk í gildi,
að mig minnir; Leyndarráð Trap,
Etazráð Oddgeir Stephensen, Oberst
Holten, stallari konungs, Prófessor
Sörensen málari og fleiri.
Næstu 2 dagana hjelt konungur
kyrru fyrir; gekk hann þá víöa um
bæinn, og skaut víöa þar upp, er
menn síst áttu von á. I hestaport-
inu við Knútzonsverslun, þar sem
jafnan var fjöldi hrossa, rakst
konungur á bónda ofan úr sveit;
skildi hvorugur eða þekti annan,
og var kátbroslegt samtal haft eft-
ir þeim; bóndi kunni, sem náttúr-
legt var, lítt til hirðsiða eða á-
varpa stórhöfðingja, enda kom hon-
um ekki !sá skolli í hug,, að sá, er
hann átti tal við, væri konungur-
inn sjálfur.
Skvaldursamt nokkuð var í ba-n-
um þessa daga, sem vonlo^t var;
á höfninni lágu 9 eöa 10 herskip,
sem hingað voru send íslensku
þjóðinni og konungi til virðingar.
Skipin voru 3 frá Danmörku, eitt
frá Noregi, eitt frá Svíþjóö, og þar
á Lagerkranz aðmíráll, eitt frá
Þýskalandi, tvö frá Frakklandi. —
Auk þessa voru hjer komnir fjölda
mar°;ir raerkismenn og sendinefnd-
ir frá ýmsum þjóðum. Fimm Ame-
ríkumenn, stórauðugir, höfðu tekið
skip á leigu í Skotlandi, og komu á
því eins og nokkurskonar lausa-
menn eða sjálfseignarbændur. scrn
oiga drógina, sem þeir sitja á; skip-
ið hjet Albion, stórt og fagurt; á
]>ví skipi voru meðal annara Cyrus
W. Field, einn af skörungunum,
sem komu sa'símanum í fyrstu yfir
Atlantshafið, sem á þoim tímum
þótti mikið afroksvork; skáldið
Bayard Taylor, Dr. Hays, Dr.
Kneeland, II. N. (lladstono, einn
gí sonum forsaitisráðhcrrans al-
kunna o. flL; á ]>ví skipi var og
Eiríkur Magnússon, en feona hans
á óðru. Er þaS óvinnandi vork nú.
að telja upp alla hina tignu og
merku gesti, sem þá heimsóttu
landið og þjóðina. En hirni rná
geta merri, að öll þessi gestakoma
og öll þessi hátíðahöld, með til-
heyrandi ræðuhöldum og gleðskap,
Dr.   Grrímur   Thomsen   flytur Ávarp  fslendinga til  Kristjáns   níunda   á   pingvöllum,   7.   ágúst 1874.   (Eftir samtíðarmynd.)
hafi valdið miklu umróti og bylt-
íngum í huga allrar þjóðarinnar;
enda mátti segja svo, að hún við
alt þetta hrykki upp og vaknaði af
margra alda gömlum svefni og
dvala. Hátíðahugurinn kveikti í
flostum; hátíðirnar ráku hver aðra
út um alt land og í hverri sýslu;
þeir sem vildu sofa það af sjer,
/engu ekki næði til þess; þeir máttu
segja eins og karlinn, sem vildi sofa
i kirkjunni, en f jekk ekki næði:
„Aldrei er friður; nú á að fara
að blessa!"
ÞjóðhátíSarhaldið  í  Rvík
2. ágúst.
Þessi merkisdagur í sögu lands og
þjóöar rann upp með sól og sumar-
veðri; lygnt veður framan af, en
hvesti, er fram á kom, og urðu að
þeim vindi allmikil veisluspjöll; en
með kvöldinu lygndi .aftur; yfir
höfuð var dagurinn bjartur og
fagur.
Við ungu mennirnir vorum marg-
ir snemma á fótum þennan morgun;
við vorum búnir að fá hátíðarólgu
í blóöið, og það var engin furða.
Við, sem vorum vanir að syngja vií
orgelið hjá Pjetri sál. Guðjónson,
áttum að isyngja þennan dag við
hádegisguðsþjónustuna % fyrsta sinn
hið þjóðkunna lag og sálm: „0
Guð vors lands". Höfðum við æft
okkur allmikið undir f orustuEinars
sál. Guð.jónsen, enda átti hann að
stýra söngnum í kirkjunni. Biskup-
inn Pjetur Pjetursson, Dr. theol.,
ætlaði að prjcdika, konungur með
öllu fylgdarliði sínu, og alt stór-
menni úr hóp útlendra gesta, áetlaði
að vera í kirkju; okkur langaði því
til að syngja sómasamlega, verða
okki landinu til minkunar. — Það
var mikill sponningur í okkur öll-
um. — Flestir, sem voru í söng-
svoii þessari þennan dag, eru nú
dánir; í svipinn man jeg nú ekki
eftir lifandi ín- karlmannaflokknum
nema Helga Guömundssyni frá 11 ól,
lækni á SiglufirSi, i'órði lækni
Thoroddsen og mjer, er þetta ritar;
kunna að vera fleirí, ]>ó jeg mnni
það ekki. — Jeg gekk sneituna
morguns um mikið af bænum lil að
s.já, hvernig hann væri á að líta;
bærinn v"ar minni þá en nú, náði
e'ginlega ekki nema frá húsi Geirs
Zoega (Sjóbúð) og upp að Hóls-
húsi (Laugaveg 2). Jeg var bissa,
hvað bærinn var orðinn hreinn jg
leit vel út. Það var auðsjeö, að
honum hafði, verið gert stórvask
og höfuðbað ; og hann bjó lengi að
þessari „general-hreingerningu.''
Bærinn var auðsjáanlega kominn í
sparifötin og búinn að fela vana-
legu hversdags tuskurnar; hátíða-
nefndin hafði auðsjáanlega unnið
mikið verk, tekið hendur úr vös-
um. Hún hafði lagt krakkann á
hnje isjer, þvegið honum um háls-
inn og fyrir aftan eyrun, borað
upp í nefið og eyrun, strokið úr
munnvikunum, kembt úr honum
óþverrann og greitt honum. — Hún
þurfti nú ekki að skammast sín
fyrir krakkann í Garðshorni, þegar
konungurinn og hirðmennirnir
kæmu á fætur.
Og það var þegar um morguninn
brosandi gleðibragur yfir öllum
bænum; allir fóru þegar í það
besta, er þeir komu á fætur. —
Aumingja vatnskerlingarnar og
karlarnir kjöguðu auðvitað þenn-
an morgun, sem aðra, undir vatns-
fotunum frá póstinum og heim í
húsin; en — alt þetta fólk — þessi
hlossuð olnbogabörn bæjarlífsins ¦—
voru með óvenjulegum gleðisvip og
buðu manni óvenjulega blíðlega
„góðan daginn" ; eða svo kom það
fyrir mín augu þenna morgun.
Flögg voru dregin á hverja stöng
þegar í bítið; og stöngum m'eð
flöggum á var mjög vííía skotið út
tun glugga á íbúðarhúsum bæjar-
búa. — Það leyndi sjer ekki þenna
morgun, að Keykvíkingar voru að
heilsa merkilegasta deginum, sem
nokkur þálifandi maður hafði lifað,
meira að segja einum allra merki-
legasta deginum, sem yfir landið
og þjóðina hafði liðiS alt frá bygg-
ingu  landsins fyrir þúsund árum.
Þaö var ekkert tiltökumál, þótt
ungum mönnum með einhverju
f jöri í sál og líkama yrði ekki svefn
samt þenna morgun; okkur var það
vcl l.jósl, að slíkan dag sem þenna
mundum við aldrei aftur lifa, þótt
við yrðum allra karla olstir.
Þegar leið að hádegi og menn
höfðu etið dagvorð, tók fyrir al-
vörn að lifna yfir bænum og fólk-
ið að komast á kreik. En klukkan
11 var hermannaflokki skotið á'
land, við Zimsensbryggju, austui'i
undir læknum; þeir gengu í fylk-
ingu og með byssur við öxl upp
að Dómkirkju, og var þeim raðað
með öllum kirkjuveggnum að norð-
anverStt. Hermaður með trumbu
slóö austastur við vegginn, liðsfor-
ingi með brugðið sverð vestastur.
Og ennfremur var hermönnum með
brugðnum sverðum skipað til
beggja handá í fordyri kirkjunnar
og ungum foringjaefnum var raðað
víð hvern stól beggja megin eftir
endilöngum ganginum. — Um kl.
liy2 tóku yfirmenn herskipanna að
koma í kirkjuna, hver me8 sínu
fylgdarliði. Voru það all-fríðar og
fagrar sveitir. En tilkomumestur
allra fyrirliðanna þótti mjer sænski
aðmírállinn, Lagerkranz; var
hann sjerstakur sendiherra Svía-
konungs á fund konungs vors við
þetta hátíðlega tækifæri. Öllum
þessum fyrirliðum voru hermenn-
irnir látnir heilsa að hermanna-
hætti.
Þegar búið var að samhringja og
kirkjuklukkan sló tólf, heyrðum
við, sem vorum uppi við orgelið,
að iiti kvaS við trumbusláttur, og
heyrðum fyrirskipanir hershöfð-
ii.gjans til hermannanna og hringl-
ið í byssiun þeirra, er þeir heilsuðu
komumönnum. Vissum við þá, að
konungur var að koma meö syni
sínum og föruneyti; þegar konung-
ur og fylgdarlið hans va,r kominn
til sætis í stúku landshöfðingja,
þá hófst messan og fór hún fram
að venjulegum hætti.
Pjetur biskup steig í stól og prje-
dikaði. Þótti mjer hann öldurmann-
legur í stólnum og tilkomumikill;
var það auðsjeð þá sem oftar, að
sá maður var að manngildi meira
verður enn venjuleg meðalalin;
]iólti injcr hann þann dag fyrir
allra augum særnd og prýði íslensku
kirkjunnar. Einhver ónot fjekk
hann síðar frá einhverjum Eng-
lendingi fyrir framlcomu sína þenna
dag í stólnum. En þau ummæli met
jeg að engu. — Um sönginn við
þessa guðs])jónustu var sá dómur
uþp kveðinn, 'að hann „þótti fara
einkar lipurt og vol". Máttn allir
vel una við það dómsatkva'ði. —
Annars voru þennan dag fluttar
ívær aðrar guðsþjónustur í Dóm-
kir-kjunnr, flutti þær síra Hallgr.
Sveinsson, slðar biskup, og- var
húsfyllir    VÍÍS    þær   báðar.
Um eftirmiðdaginn þennan dag
átti svo' aðalþjóðhátíðin að standa,
og hafði henni — því miður — ver-
ið valinn staður upp á Öskjuhlíð ;
bafði þar verið sljettaður og rudd-
ur allmikill blettur, reistur þar
ræöustóll og búist um eftir föngum.
Hefði þetta mátt vel fara, ef veð-
ur hefði verið kyrt allan daginn;
en því var ekki að heilsa; síðla dags
hvesti allmikið og urðu að því ó-
skemtileg veisluspjöll; því fólk ætl-
aöi bókstaflega að kafna í moldryki.
Einni stundu fyrir miðjan aftan
tók fólk aS safnast saman á Austur-
velli; var srðan gengið í skrúð-
göngu upp á Öskjuhlíð undir for-
ystu L. Sveinbjörnsson bæjarfógeta,
sem var hinn skörulegasti embættis-
rnaður og lögreglustjóri. En mjög
spilti moldrokiS ánægju manna
þenna dag; voru flestir orðnir móa-
lóttir og móskjóttir, og litföróttir
á ýmsa lund, er á hátíðastaðinn
var komið; en ekki batnaði, þó
þangaS væri komið; þá tók nú
fyrst í hnúkana. Allur hátíðarvöll-
urinn var nýrutt moldarflag, og
rauk upp úr honum eins og þurri
reiðingstorfu við hverja vindhrynu.
Þegar upp á ÖskjuhlíS var kom-
ið, þá stje yfirkennari Halldór Kr.
Friðriksson í ræðustólinn, setti
fundinn og hátíðina og flutti snjalla
og skörulega ræðu fyrir íslandi;
man jeg enn, að hann mintist á
það, sem aldrei verður nógsamlega
brýnt fyrir okkur Islendingum, fá-
um og smáum, að okkur ríður lífið
á að halda saman, aS sundrungin
leiðir okkur út í dauðann, en sam-
heldnin flytur okkur lífið. Þá mælti
Helgi skólastjóri Helgason fyrir
minni Darimerkur.
Skömmu síðar(kom konungur fót-
gangandi með föruneyti sínu á há-
tíða,staðinn; hafði hann áður haft
boð mikið inni í alþingissalnum
í latínuskóla,num. Þegar konungur
kom, dundi við skothríð mikil. Varð
þá það hörmulega slys, að tveir
hermenn af herskipinu Fylla skutu
af sjer sína licndina hvor, að miklu
leyti; þoir brugðust vel og karl-
mannlega við sárum símun; en
brátl ma'ddi þá blóörás, og varð
þegar að flytja þá niður í bæinn
í gamla s.júkrahúsið, er stóS þar
som lljálpræðisherskastalinn er nú.
Bn — enginn var vagninn í ölluia
bænum, nema móvagnarnir hans
Bernhöfts gamla bakara. Man jeg
ekki betur en aö særðu mennirnir
væru báðir í þeim fluttir og hálm-
ur og rúmföt höfð í botninum.
Fylgdi   Jón   Hjaltalín   landlæknir
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10