Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÖ
í  Kaupmannahöfn  1874.
Eftir  Indriöa  Einarsson.
I.   Stjórnarskrátn keanur út.       frjettist'að Kristján IX. ætlaði út
Fyrir áramótin 1874 vissuin við ti!    Islands    með    stjórnarskrána.
íslendingar í Höfn að verið væri
að undirbúa stjórnarskrána kanda
íslandi. Jón Sigurðsson hafði haft
einhver   þau  umniæli,   sem   gengu
Sagt var að Louise drotning kona
hans væri á móti því, að hann
færi, vegna þess að kouungurinn
var sjóveikur, og líklega hefir það
mann frá manni, að stjórnarskrá- ráðið nokkru líka, að drötningin
in væri í vændum. Hann dáðist hafi haft eitthvert vantraust á
mjög að Vilhjálmi þögla af Ora- aðbúnaði þeim, sem hann kynni að
níu og- því, hve hann, uppreistar-' fa hjer á landi. Reykjavík var þá
maðurinn gegn Spánverjum, vissi álitið fiskiþorp með nokkrum
ávalt fyrr en Hollendingastjórnin mentastofnunum og 2000 íbuum.
sjálf,  hvað  Pilip  II. hafði  skipað' Konungurinn    vildi    íyrir    hvern
henni eða lagt fyrir hana að gera.
Við trúðum því með sjálfum okk-
ur, að Jón Sigurðsson hefði ávalt
einhver ráð — við vissum ekki
hver — til þess að vita fyrir-
a^tlanir íslensku stjórnarinnar í
Kaupmannahöfn. Stjórnarskráin
var á leiðiuni.
Morguninn 6. janúar 1874 veður
Uuo'ni Guðmundsson* inn á mig
í ríiniinu með allmiklum glumru-
gangi, og kallar til mín: „Vakn-
aðu, vaknaðu, jeg óska þjer til
lukku, nú getur þú orðið ráðherra,
því stjórnarskráin kom út í gær."
Jeg f'ann tæpast til sviðans af
títuprjónsstungunni,   Stjórnarskrá-
in   var   komin.   Baráttan   frá  því Norður-Evrópu. I búðum Jóns Sig
á þjóðfundinum 1851 var til lykta
leidd, og þessa stjórnarskrá þurfti
jeg umfram alt að sjá og lesa.
Jeg sá og las, og þar vantaði svo
margt, sem mjer þótti nauðsyn til
bera að þar væri, því jeg var orð-
inn sæmilega að mjer í ríkisrjett-
arkenningum þeirra Holeks og
Matzens, sem við lærðum við há-
skólann á þeim árum.
Um kvöldið var jeg boðinn til
miðdegisverðar hjá Jóni Sigurðs-
syni; sú veisla var að jafnaði á
Gamlárskvöld, en hafði nú verið
frestað til þrettánda dags jóla.
Við vorum þar 12 í boði. Jeg byrj-
aði að finna að stjórnarskránni,
og segja hvað mig vantaði þar.
Jón Sigurðsson hlustaði á þetta,
og þegar jeg meðal annars setti
út á> að konungurinn þyrfti ekki
að viima eið að stjórnarskránni, og
sagði, að þess vegna gæti hann
tekið hana aftur, þegar hann vildi.
pá man jeg að Jón Sigurðsson
greip fram í og sagði: „pað gerir
Kristján IX aldrei." pegar jeg svo
hafði látið dæluna ganga, sagði
Jón Sigurðsson: „Nú talið þjer
eins og íslendingar gera, þjer
setjið út á alt, en okkur er miklu
nær að hugsa um það, til hvers
vi'ð getum notað þessa stjórnar-
skrá."
Jón Sigurðsson talaði ekki um
gallana, sem við fundum að stjórn-
arskránni. Margir vinir hans, eins
og til dæmis Sigurður Lárentíus
Jónasson voru hálfgramir út af
því, að „forseta" mundi jafnvel
líka stjórnarskráin. Bn í raun og
veru mun þögn „forseta" hafa
komið af því, að hann vildi ekki
girða fyrir það, að hann gæti orð-
ið fyrsti íslands ráðherrann, og
þess vegna beið hann átekta, án
þess a'ð láta neina skoðun í ljósi,
og þeir sem voru honum hand-
gengnastir, oins pg Sigurður Lár-
entíus, álitu að honum líkaði
stjórnarskráin, vegnaþess að hann
l.jet ekkert uppi.
II. Aðdragandinn aö 2. águst 1874.
pað var ys og eftirvænting með-
al   íslendinga  í  Höfn,  þegar  það
mun fara, og fór svo þessa för,
sem hann aldrei gleymdi, og unni
ískiiclingum hugástum fyrir alla
æfi síðan.
pegar konungurinn ætlaði út
hhigað, varð uppi iotur og fit út
um víða vegu. Ýmsar þjóðir
bjuggust til að senda hingað her-
skip sem fulltrúa fyrir sig á 1000
ára hátíðinni.Blöðin sendu frjetta-
ritara út hingað. Enginn af kon-
ongum þessa lands hafði nokk-
ui'n tíma litið ísland með eigin
augum. íslendingavinirnir í Dan-
mörku glöddust hjartanlega yfir
þessum mikla atburði, sem gerði
ísland    alt    í ' einu    að    miðdepli
FYRIR 50 árum var
»Prestaskólinn«
72 ára en þó álitið eitt
hið veglegasta hús bæ-
jarins. Þó hann sje nú
122 ára, og lágur í lofti,
er hann ekki sísta útlits
og' hefir að geyma eina
bestu verslun bæjarins.
• Síðar læknir í Bornhólmi.
urðssonar var þess beðið með
óþreyju, hvort konungurinn byði
honum heim með sjer eða ekki.
Væri honum boðið, kæmi hann
að líkindum aftur, og væri þá
Islandsráðherra. Væri honum ekki
boðið, þá yrði hann það líklegast
aldrei. Sjálfur sagði hann að hann
færi ekki til Islands, nema hon-
um væri boðið að koma. Bftir-
væntingin svall og óx hröðum fet-
um. Lucianus Koefod þingmaður
Bornholms hjelt tölu um Island
og þjóðhátíð þess á Bornhólmi;
ræðan var sú mælskasta snildar-
ræða, sem jeg hefi lesið á danska
tungu, að undantekinni ræðu Ras-
musar Nielsens um Thorvaldsen.
Gleði okkar yfir mælsku Koefods
varð ekki langvinn, því nú frjett-
um við með vissu, að Jón Sig-
urðsson yrði ekki boðinn heim
með konunginum. „Porseta" mun
lial'a fallið það þunglega, en tal-
aði ekki um það. En lundblænum
hjá Islendingum í Höfn hefir aldr-
ei verið betur lýst en með einni
sctningu í pjóðhátíðarkvæði Hol-
gers Drachmanns, þar sem hann
yrkir um þessa þjóðhátíð á íslandi
og segir:
,,Hvor Jón Sigurðsson ikke
med."
Nokkru síðar þá sagði jeg við
Oddgeir Stephensen, að það hefði
vist verið misráðið af stjórninni
að bjóða Jóni Sigurðssyni ekki
heim með konunginum. Oddgeir
svaraði: „pað gat stjórnin ekki
gert. Ef J. S. hefði komið heim
með konunginum, þá hefðu allir
íslendingar þyrpst utan um hann,
og liann hefði skygt á konunginn
sjálfan, en til þess mátti stjórnin
ekki með neinu móti stofna". —
pjóðhylli „forseta"  var of mikil.
III.  pjóðhátíðin í Höfn.
Xokkrir eldri og heldri íslend-
ingar höfðu gengið í nefnd til þess
að halda 2. ágúst hátíðlegan í
Höfn. Stór miðdegisveisla átti að
vcra á Skotbrautinni um daginn.
pað' var 1000 ára hóf og þótti
okkur stúdentum og fátækum vís-
indamönnum dýrt að borga 10
dali  fyrir  mat   og  hljóðfæraslátt
meðan setið var undir borðum.
Með víni hljóp slík miðdegisveisla
á 15. dalí, eða því sem næst 100
kr. nú. Porstöðumönnunum sjálf-
um mun hafa þótt dýrt hófið, því
þeir úrskurðuðu að engin kona,
hve íslensk sem hún va2ri, fengi
að sitja veisluna. Prú Ingibjörg
Sigurðsson mátti sitja heima um
daginn, og má ætla, að henni hafi
þótt súrt í brotið. par var há-
degisverður (lunch) um daginn,
og mun hún hafa ætlað sjer að
bæta heimasetuna méð því. Sögu-
legast úr miðdegisveislunni var að
Priðrekur krónprins, sem þá var
yfirhershöfðingi við heræfingarn-
ar á Jótlandi, og gekk í konungs-
stað meðan faðir hans var heim-
an, sendi íslendingum árnaðar-
skeyti, sem okkur þótti ákaflega
mikið til koma, bæði vegna þess
frá hverjum það var, og svo vegna
þess, að það var símskeyti, sem
voru tíu siimum sjaldgæfari í þá
daga, en þau eru nú.
Pleiri vom á ferðinni um dag-
inn, en íslendingarnir á Skot-
brautinni. Eiríkur Jónsson, Bene-
dikt Gröndal álitu að íslenskar
konur, og konur íslendinga í
Höfn gætu ekki setið heima og
stoppað sokka, þegar öll ættjörð-
iu stæði í hátíða fnna heima fyrir.
Við höfðum látið svo margar ís-
lenskar konur. og stúlkur vita at'
því, að þeim væri heimil þátt-
taka í Skógartúr 2. ágúst, sem það
vildu, og við vissum af. Okkur
sást yfir jungfrú Astu Thorgrím-
sen, sem þá var í Höfn, og húh
hefir ekki gleymt því enn. Við
fyltum næstum því 3 Gharabauks-
vagna og ókum til skógarins.
Sýslumaður Aagaard var með okk-
ur og lenti í þeim vagningum
sem ekki var fullur af íslend-
ingum. pangað kom eitthva'ð af
dönsku fólki en enginn vildi sitja
hjá pólitíinu, svo hann varð að
sitja hjá vagnstjóranum. Jakob-
sens systurnar voru í förinni, og
voru á íslenskum peysubúningi. Af
þeim og nokkrum öðrum stúlkum
gátu allir Danir ráðið hverjir þar
færu. Veðrið var 'hlýtt og fagurt,
og hvar sem við komum
um daginn flaug danska
flaggið að húni, og hvar sem
hljóðfærasveit var fyi'ii', þá var
leikiS: ,.Ó, guð vors lands," á
hljóðfærin. Öll heyrðum við það
lag í fyrsta sinni, þá um daginn.
pessi skógartúr varð alger sigur-
för fyrir okkur, og margfalt meiri,
en nokkurt af okkur hafði gert
sjer í hugarlumd, þegar við fór-
um af stað. Um kvöldið höfðum
við kvöldverð í einum af veitinga-
stöðvunum í skóginum, og þar
[hjelt Eiríkur Jónsson ræðu um þá
þýðingu, sem stjórnarskráin mundi
hafa fyrir lsland, og mæltist vel
að okkur þótti. Á eftir honum stóð
Benedikt Gröndal upp, og hjelt
hina fjörugstu raíðu og fyndnustu,
scni allir hlógu sig máttlausa að.
Litlu eftir það hjeldum við til
Ilafnar. og liöfðum þá lifaðinni-
lega skemtilegan og ógleymanleg-
an pjóðhátíðardag.
í hEÍldsölu
Mysuostur
kilóstykkjum
er ciim af þeim fáu, ef ekki sá
einasti, þeirra manna, sem nokk-
uð var riðinn við hátíðahöldin
1874, svo að því kvæ'ði, og sem
enn er á lífi. Morgunblaðið flytur
því mynd af öldungi þessum, sem
fyrir 50 árum gaf þjóð sinni
hátíðasönginn, sem nú er á hvers
manns vörum við hátíðleg tæki-
færi um land alt.
Matthías Jochumsson hitti Svein-
)jörn í aprílmánuði 1874 í
Edinborg, og fór þess á leit við
hann, að haim gerði lag við kvæði
sitt. Varð Sveinbjörn þegar
við bón hans, enda vanst honum
það fljótt, því svo mjög fanst
honum til um kvæðið, svo mikil
lyfting varð honum að því, að lag-
ið var fullgert daginn eftir komu
Matthíasar.
Sveinbjörn var 27 ára gamall,
er   þetta   gerðist.
Hans hátign Kristján konungur
IX. sendi honum heiðurspening úr
gulli í viðurkenningarskyni fyrir
Ihátíðarsönginn.
Mörgum árum síðar seldi hann
útgáfurjettinn á því, til nótna-
verslunar Wilh. Hansen í Höfn,
og á hún útgáfurjettinn enn í dag.
Mestan hluta æfi sinnar hefir
Sv. Sveinbjörnsson dvalið erlend-
is; helst nú síðari árin að hann
hefir dvalið heima við og við.
Mun Morgunbl. innan skamms
flytja nánari frásögn um þenna
elsta tónsnilling vorn, sem verður
hverjum manni hugþekkari eftir
því sem menn kynnast honum
betur.
í dag eru 50 ár síðan þjóðin
vissi af honum í öndvegissessi ís-
íenskrar  tónlistar.

sefur Kaupmönnum og Kaupfelogum
i»F   Fyt-irriggjandi   bít-gðutn  eda
ffá  úklöndum  eptír   pöntunum
VSLENS«FlR fVFURöVR KE»PT{^
8CST  QRUNRTRH5S\NC5
3HHIFSTOFB                        XF»I_sWni
Z    NEL.SOM    STREET
HULt
zai - eiax - oqi
REUKJRVIK
^JSKiBÍIliaíIia- ÖOiSölSi
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10