Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Aukablað Murgunhl. 7. deia. '24,
iiími
MO*GUNBLA»I§
Munið eftir
þescu em*
innlenda   fjelagi
þeger  þjer  ejóvátryggid.
542.
Pósthólf 417 og 674.
Simneffnii Insurance.
Efnalaug  Rey k ja ví kur
Laugavegi 32 B. — Simi 1300. — Símnefui: Efnalaug.
Hremsar með nýtfcku áhöldum og aðferðum allan óhreinan fatna'
©g dúka, úr hvaða efni aem er.
Litar upplituð fðt, og breytir sm tít eftir óskum.
¦ykur þegiadil                                                           Spawr fj«!
Linoleum-gólföúkar.
Miklar birgðir nýkomnar. ~ Lægota verð í bænum.JS
¦
lónatan Þorsteinsson
Simi   8 6 4.
Kauplð
leirvörur, matvörur og hreinlæt-
fcvörur i Versl. „ÞBrf", Hverf-
iagötu 56, ðimi 1137. Munið að
kaapbætiamiði fylgir hverjum 5
krónu kaupum.
S i mari
24 verslunln,
23 Pouieem,
27 Foeeber*
a,»pp*T»%   89.
3árnsmíöauerkfæri.
mannabygðum.pví Strandarkirkja
er anuað 'og meira en venjulegt
guðsþjónu.stuhús, hún hefir læst
sig inn í meðvituiid þjóðarinnar
fyrir mörgum öldum síðan, og
steMur þar óhágganleg; þó sand-
byljir eyði Selvog.
Gissur hvíti eða Staða-Árni.
51
Hvert mannsbam í landinu, sem
komið er til vits og ára, kannast
við nafnið Strandarkirkja, í sam-
bandi við áheitin, sem henui eim
ánöfnuð.
Færri eru þeir, sein þekkja
nokkuð til kirkju þessarar, eða
vita nokkuð um, hvernig á áheit-
nnnm stendur. Til eru þeir, sem
heita á Strandarkirkju í þeirri
trú, að hún sje óbygð. Hafi hún
'eyðilagst fyrir einhverjar orsakir,
°s? sóknin sje kirkjulaua, sje því
fkki nema s.iálfsögð skylda góðra
manuá, 0g guðhraeddra, að láta
eitthvað af 'hendi rakna, til þess-
arar „fyrirhuguðu"  kirkju..
En sannkúkurinn er, að Strand-
arkirkja er að tiltölu við sóknar-
barnafjölda,    einhver   langríkasta
kirkja landsins, enda stendur hún
sVo föstum fótnm, sem frekast er
unt.
Frá ómuntíð, hefir Straudar-
kifkja staðið þar sem húu stendur
ena 1 dag. Og hún stendur óbif-
atúeg, þð bygðki sje eydd um-
hverfis, höfuðbólið Strönd, sje
eyoílagt af sandfoki fyrir 200
áriim. pó hin fnrn;i dóm'kirk.ia í
Skálholti sje gengin saman í hrör-
legan hjall, og kirkjur hafi verið
lagðar niður í blómlegum sveit
m, stendur Strandarkirkja. f jarri
Knginn veit með vissu, hvcr
bygði fyrst kirkju á Strönd í
Selvogi. En munnmælunum kem-
ur saman um, hver tildrög voru
tii þess, að kirkja var þar reist.
Munnmæli herina, að sjálfur for-
faðir ísleuskrar kristni, Gissur
hvíti, hafi eitt sinu lent í sjáv-
arháska, og hafi haun heitið því,
að þar skyldi hann kirkju reisa,
er hann næði landi. Sr. Ól. Ólafs-
son var prestur í Selvogi á árunum
H880—-'84, og heyrði hann þar
uauara sagt frá atbtirði þessum.
Er skipið nálgaðist land, sáu
skipverjar hvítklæddan, inann
standa í fjörunni við vík eina.
Sigldu þeir skipinu þangað og
tóku þar land. Heitir þar síðan
Engilvík. Er hún skamt frá, þar
sem kirkjan stendur.
Aðrar sÖgur segja manninn hafa
heitið Ái-na, er í sjóhrakningunum
lenti, og það hafi jafnvel ^ verið
Staða-Árni sjálfur. En svo mikið
e;- víst, að rekamark kirkjunnar
er /\, enn í dag.
Áheit og átrúnaCur.
Ógerlegt er nieð öllu, að gera
sjer í hugarlund, hvað til er í
þessum sögum, því fátt eitt vita
menn um sögu Selvogs á e'ist'.i
íímum. Meiiu vita, að pórir haust-
niyrkur nam þar land, en síðan
segii- ekki af Selvogsmönnum
fyrri en á þrettándu öld. — En
í dögum Staða-Arna bjo Erlendur
lögmaðui- sterki Ólaisson á Strönd
í Selvogi, og er þá svo að yjá,
sevn kirkja hafi þar verið rmst
fyrir ldngu.
Fullvíst er, að áheit til kirkju
þessarar hafa tíðkast snemma, þú
áskotnast meira áheitafje en al-
ment rann til kirkna í þá daga.
pað eftirtektarverðasta er hve
mjög áheitin hafa haldist þangað,
hve trú almennings 'hefir verið
sterk og rótgróin til þessarar
kirkju er áiheit minkuðu mjög eða
hurfu að mestu leyti. Og kyngi-
máttur þjóðtrúarinnar er það, sem
hefir valdið því, að kirkjan stóð
alt sandfokið af sjer, er jarð-
irnar eyddust í kring, og hún
stendur á sama stað enn í dag.
BygSin eyðist af sandfoki.
pegar jarðabók Árna Magnús-
sonar var samin, var bygðin á
Strönd í eyði. í vísitasíubók Ólaaf
biskups Gíslasonar frá 1751,
stendur svo um Strandarkirkju:
„Húsið stendur hjer á eyðisandi,
svo hjer er mikið bágt að fremja
g'uðsþjónustugerð í stormum og
stórviðrumj er því mikið nauð-
synlegt, að hún sje flutt á annan
hentugri stað." pá var ungur
prestur í Selvogi og bjó hann á
Vogsósum. Var hann ekki lengi
,að hugsa sig' um að nota þessi orð
biskups til þess, að koma 'kirkj-
unni heim til sín að Vogsósuin.
Kitar hann biskupi brjef sama
ár, þar sem hann segir svo frá,
að kirkjan liggi undir eyðilegg-
ingu af saudfokinu, því sandurinn
rífi bæði veggi og viði hennar og
fjúki síðan inn í kirkjima, svo
þar sje varla vært inni þegar
hvast sje, en ennþá verra að kom-
ast til og frá henni fyrir iieilsu-
lint og gámalt fólk og' uhglinga,
þegar citthvað er að veðri. peir
sem þekkja til í uppblásturssveit-
um geta gert sjer í hugarlund,
að orð prestsins muni hafa verið
á rökum bygð.
—¦ Prófasturiiin Illugi Jóns-
son, mælir með málaleitun sjera
Einars, en biskup leggur svo fyr-
ir við amtmann, Piugel, að flutn-
ingurinn nái fram að ganga á
nœstn tveim árum.
Biöjið iim paö besta
Kopke
ivitiin
eru   6mengud   drúguvín.
beint ffrá Spáni.
Innflutt
Sjera Ólafur fríkirkjuprestur
segir svo' frá, að á þeim árum, er
hann var prestur í Selvogi, hafi
sjer verið fyrirskipað, að bæta
þak kirkjunnar, og gerði hann svo.
Var gömul kona ein þá í Selvogi,
er komst svo að orði, við sjera
Ólaf, að mikill lánsmaður væri
hann, að fá að gera við kirkjuna,
,,því hún væri vön að borga vel
fyrir sig sjálf", sagði gamla kon-
an. En rekasælt þótti fremur
venju þar um tíma, eftir viðgerð-
ina,
Áheitafjeð aðaltekjurnar.
Innan við 100 manns cr nú í
Selvogssókn, og svo hefir það
verið nú um langt skeið. Jarðir
Jiafa þar eyðst hver af annari, fyr-
ir uppblástur og- sandfok, eins og
ktmnugt er. Lögsk. tekjur Stranda-
kirkju, eru því mjög litlar, enda
hefir fje það, sem áheitin hafa
gefið, verið mrgfalt meiri en aðr-
ar tekjnr hennar.
í tíð Hallgríms biskups Sveins-
sonar var svo ákveðið, að hætta
að auglýsa ^heitafje það, sem
kirkjunni áskotnaðist, þvímönnum
þótti svo, sem betur væri hægt að
verja fje sínu, og betur kæmi það
við, að heita á þser stofuanir, sem
væru frekar f.járþurfi cn Strand-
arkirkja. Væri því r.iett að örfa
ahnenning ekki til slikra áheita,
með því að auglýsa fje það, sem
inn kæmi, Eftii'menn Hallgríms
haldið   uppteknum
be&tu  tegundir  af:
(xerdufti, með og áh Vanilla.
Citrondropum.
Vanilladropum.
Möndludropum.
Pipar í brjefum.
Sojum, t'yrir kjöt og fisk.
Fægilög,  á' mnáduokum og glifeum,
sem fægir vel og riapar ekki.
Sove'sHaframjöl í pökkum á Vá kg.
HjÖrtur   Hansson,
Kolasund 1.
af eða  vaxandi hjátrú maiuia.
Færri munu þeir vera, sem gera
sjer í hugaríund, að fyrir aukíð
ræktarþel við kirkjuna á Strand-
arsandi, njóti þjóðin^ ársældar og
efnalegs velgengis.
„Fingraför  forsjónarinnar".    >
1   ítarlegri  ritgerð   um   Straud-
arkirkju, eftir dr. Jón porkelsson
í Blöndu,  sem   að  miklu  leyti  er  biskups   hat'a
farið  hjer   eftir,   farast  dr.  J.  J>. ]iættj
þannig   orð,   \im   atburði   þá,   er
yfir dundu eftir ráðstöðun þessa:
,,En hjer varð sveipur í för
Greipar, svo eftirminnilegur, að
það var líkast því, eins og þegar
Gizur biskup Einarsson hafði tek-
i5 ofan krossinn í Kallaðarnesi,
reið heim í Skálholt, lagðist lost-
inn sótt, og andaðist. Sjera Ein-
ari varð eftir þetta ekki vært í
Selvogi, og flosnaði þar frá prest-
skap, 1753, (fjckk Ólafsvelli 1756)
biskupinn lifði rúmlega til jafn-
lengdar frá því að hanu hafði
fyrirskipað kirkjuflutninginn, og
andaðist nóttina milli 2. og 3. jan-
úar 1753 ,og Pingel amtmaður
inisti embættið, sökum ýmsra van-
skila 8. maí 1752. Allir þessir
menn er að kirkjuflutningnuin
stóðu, biðu því annað hvort hel,
eða greipilega hremmingu áður sá
frestur væri liðinn, ' er kirkjan
skykli fhitt vora. En Selvogs-
kirk.ia stóð efti-r sem ó6ur enu
óhögguð á Strandarsandi, Geta tné
nSðJTÍ, hvort .fmsum  hafi þá  pkki
þCtt fiugrafÖr fors.iónarinnar auð-jh.ier, hvernig á því steudur, að
sæ í þessu og þótt „guð borga jStrandarkirkju hefir áskotnast
fyrir hrafninn."                                 [svo sjerstaklega mikið fje í ár —
Siðan    hefir    enginn   árætt   að h\ort   það   standi   í   beinu   sam-
Áheitaf je eykst.
En þrátt fyrir þessa ráða-
breytni iiefir kirkjunni árlega
borist nokkur hundruð krónur á
þenna hátt, að því er núverandi
prestur kirkjunnar hefir sagt
Morgunblaðinu, sjera Ólafur
Magnússon í Arnarbæli. En á
pessu ári tók steininn iir3 því
kirkjunni hefir borist .iafnmikið
fje í ár, og vaualega á 5—6 árum,
eða  hátt  á  annað þúsund króua.
Er hægt að verja fjenu betur?
NttHML
Á sjáli'stæðisdeginum, 1. desem-
ber, gál'u stfidentar iit fyrsta blað-
ið af .,Slúdentablaðinu," og er
það þátlur í fjársöfnun þeirra
hsnda Stiidentagarðinum. peir
höfðu beðið próf. Guðmund Hann-
esson. að skrifa grein í blaðið.
Hún var í 3 köfhim ög hjet hiniH
fyrsti „Dómkirkjan í Köln," anu-
ar „Stúdentagarðurinn," og þriðji
„Stúdentar sóttir heim." Greinin
varð of stór fyrir Stúdeiitablaðið,
og gat það aðeins tekið tvo fyrstu
kaflana. Höfundurinn hefir nú
góðfúslega leyft Morgunblaðinu,
að birta þriðja kaflann og mun
jmörgum þykja gaman að sjá
hann.
Vegna þeirra, sem ekki hafa
lesið Stúdentablaðið skal þesa get-
ið, að í fyrsta kaflanam. Dóm-
kirkjau í Kölu, var sagt frá,
hversu smíðið á þessari risavöxnu
kirkju, sem er stærri eu Austur-
'vöílur   í   Keykjavík,   var   byrjað
Sjera Ölafur tekur vitanlega á
móti fjenu. fegins hendi. En þeir
menn, sem veita vmsum velgerð-
arstofnunum forstöðu hjer í bæn-
uni. líta svo á-, að svo mikil sjeu
bágindi margra hjer í bæ, og
margir hj.álparþurfi, að menn, er
vilja uota áura síua í áheit, ættu
að . hy.ggja að því, sem nær sjer
er. en Straudarkirkja,
Eigi  verour getum  leitt  að  þxi
með einum 500 mörkum. En þetta
litla fje varð í höndum samhent-a
og trúaðra manna að mörgura mil-
jónum, því gjafastraumurinn hjelt
áfram öld eftir öld, til þess w
kirkjusmíðinni var lokið. „Svo
mikið geta ein 500 mörk afrekað,
cf að baki þeim stendur föst trú
og einbeittur vilji góðra nianna,"
segir höf,
í % kafla, Stúdentagarðtirinn. er
sagt frá fjársöfnuninni til hans,
ng hversu líkt s.je komíð á m.sð
Stúdentagarðinum og Dómk.
i Kölu. Sesrir höf., að innau skams
óvíst sje, að Strandarkirkju hafi hagga við Strandarkirkju.
bandi við góðæri til lands og sjáv- verði    hornsteinninn    la'gður    að
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6