Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Fimtudagur   24.   des.   1936.
MORGUNBL.AÐIÐ
Jeg hef verið beðinn að rif ja
upp eitthvað úr kynningu
minni við síra Matthías Joc-
hutoisson, fyrir jólablað Morg-
unblaðsins.
Jeg sá síra Matthías fyrst
vorið 1887. Jeg var þá að ganga
inn í Latínuskólann og lagði
einn daginn leið mína inn á
Forngripasafnið, sem þá var
geymt á lofti Alþingishússins.
Nokkrir gestir voru þar komnir
og gengu um og skoðuðu safn-
ið, en Sigurður fornfræðingur,
umsjónarmaður þess, sat í önd-
vegi við annan gaf 1 sýningar-
skálans, forneskjulegur mjög,
að því er mjer sýndist, svo að
ekki þorði jeg að spyrja' hann
um neitt snertandi muni þá,
sem jeg var að skoða á safninu.
Það lifnaði yfir öllu, er ein-
kennilegur maður vatt sjer
þarna inn, gekk hvatlega gegn-
um safnið, tók ofan og hneigði
sig djúpt fyrir Maríulíkneski,
sem stóð í miðjum salnum, og
heilsaði síðan Sigurði fornfræð-
ingi mjög vingjarnlega. En Sig-
urður reis á fætur og var nú
andlit hans alt eitt bros, en
forneskjan og alvaran horfin
þaðan. Þeir fóru að spjalla
saman og mjer þótti viðtal
þeirra skemtilegt. Svo laut jeg
að einhverjum gestinum og
spurði, hver þessi maður væri,
og mjer var svarað, að hann
væri „síra Matthías í Odda".
Síra Matthías var þá liðlega
fimtugur. Hann var glað-
légur, fjörlegur og hvatur í
hreyfingum, nökkuð feitur, en
þó hVérgi nærri eins sver og
hann varð síð'ar. Þetta vor vár
hánn að fara frá Odda með
skyídulið siti pgflýtjast til Ak-
ureyrar. Jeg f ór heimleiðis
norður um land með sama skipi
og hann, en það var „Laura"
gamla, og vjoru ýmsir skólapilt-
ar af Norðurlandi og Austur-.
landi með í fÖrinni. Skipið lenti
í hrakningum í ís fyrir Norður-
landi og léit svo út urn hríð,
sem það mundi verða innilokað
á Skágafirði eða Húnaf lóa, en
hvorki komast leið sína austur
um rije héldur aftur til baka
vestur fyrir Horn. Síra Matthí-
as fór þá í land á Sauðárkrók
með fólk sitt og farangur, og
síðan landveg til Akureyrar, og
hlýtur þetta að hafa orðið hon-
um dýrt. En næsta dag komst
skipið inn til Akureyrar og
var mikið talað um það af far-
þegunum, hve óheppilega hefði
til tekist fyrir honum að yfir-
gefa skipið. Frá þessari ferð
hefir hann sagt í Æfisögu-
köflum sínum. En engin kynni
hafði jeg af honum þar á skip-
inu önnur en þau, að jeg sá
hann á hverjum degi.
vx jæst kyntist jeg honum á
l^ þann hátt, nokkrum ár-
um síðar, að jeg lenti fyrst í
blaðadeilum við hann og síðar
í brjefaskiftum. Hann and-
mælti ýmsu, sem jeg skrifaði í
Kaupmannahafnarblaðið Sunn-
anfara á háskólaárum mínum.
En andmælin voru þannig, að
því fór fjarri, að jeg legði
nokkra fæð á hann þeirra
vegna. Mjer varð, þvert á móti,
hlýtt til hans persónulega út af
þeirri viðureign, auk þess sem
jeg leit mjög upp til hans gem
Þorsteinn Gíslason ritstj. segir frá:
Kynning mín við Matthías
Jochumsson.
Matthíasi   hversdagslega,   sje   í  eru  engir kaldir, grannir fing-
grein     Guðmundar     prófessors  urgómar,   sem   rjett   er   tylt   í
Hannessonar  í   þessu   minning-1 hendi     manns,     þegar     hann
arriti, og set hjer því kafla úr; heilsar,   heldur   er   það   heill,
henni:                                            | hlýr og mjúkur hrammur, sem
„Sumir   eru   stálminnugir   á grípur um  hendina   og  skekur
orð   og   atvik   hversdagslífsins. j hana    vingjarnlega     og     inni-
Þeir geta nákvæmlega sagt f rá j lega . . .
mönnunum,   sem   þeir   kyntust, j     Það    leggur   oftast    af   síra
hvað þeir sögðu og hvernig þeir j Matthíasi einhvern yl, sem ger-
lifðu.  Jeg  er það   ekki.  Þegar' ir  stofuna  hlýrri  meðan  hann
jeg lít yfir 10 ára náin kynni stendur við og skapið ljettara,
af hinu aldraða þjóðskáldi okk-|löngu  eftir  að  hann  er farinn
ar, þá man jeg að vísu fátt, enjburtu  . . .".
ógleymanleg   stendur   hún   þó                  ..        ,              ...           '
.    .        •              ,.       -.,            i * MJer fmst  þetta  mjog goð
fynr  mjer  myndin   af  þessum i /\/l   ,„ .       ,    ,      ,T  ,,, ,    .' ,
.          ^•'*1                      u   •       IVl lysmg a sira Matthiasi 1
MATTHÍAS  JOCHUMSSON  í  L ondon 1910. í heimsókn hjá vin-
konu sinni, Mrs. Spears, og dóttur hennar. Mrs. Spears var ekkja
vinar og velgerðamanns sr. Matthíasar, en hjá þeim hjónum dvaldi
hann vetrarlangt eftir hinn  síðari  konumissi  veturinn  1873—'74.
skálds   og   andans   manns.   Og annað  blað.   Annars  átti  hann
svo   þótti   mjer  mikið  til   þess um  langt  áraskeið  greinar  og
koma,   er   hann fór   að   skrifa, kvæði í - f lestum blöðum lands-
mjer   u|m   ágreining   okkar   og ins.
jeg  fjekk   frá   honum   nokkur
brjef,   hvert   öðru   elskulegra.! f-^ egar
síra    Matthías    var
Þegar jeg svo eignaðist Sunn-
sjötugur   gaf   G.   Östlund
eina      þjóðkunna      sambæjar-
manni   mínum.   Og   hvað   hann j
hefir verið mjer, þessi ár finn I
jeg nú best, er'hann hefir dval-j
ið     erlendis     alllangan     tíma.
Hvort  sem  jeg   sit  heima   hjá
mjer    eða    geng    eftir    götum
bæjarins, þá sakna jeg hans og
hlakka til að sjá hann aftur.
Ætíð hef jeg orðið var við
þessa tilfinningu, þegar gamla
skáldið er, fjarverandi, en jeg
minnist þess varla, að hafa
veitt því eftirtekt um aðra sam-
bæjarmenn   mína.    Mjer   finst
nærsýn, eða hversdagslega.
Mín kynning af honum er
meira úr f jarsýn, enda þótt við
hittumst nokkurum sinnum á
lífsleiðinni. Hann kom oft til
Reykjavíkur á ,efri árum sínum,
eftir að hann varð sjötugur."
Um áttrætt ferðaðist hann
landveg um æskustöðvar sínar
við Breiðafjörð, og er hann þá
enn furðu ungur í anda í ýms-
um þeim. Ijóðum, sem hann
kveður þá. Síðast sá jeg hariii
81 árs gamlan,'ktimarið 1916,.
varð honum þá samferða "a
skipi til Akureyrár. Hann var (
alla daga á gangi uppi á þif-'
anfara.riokkru  síðar,  birti  jeg út     dálítið     minningarrit     um ^™ Vera 0r^in" S,VO undar
þar myhd af honum og skrifaði ^ hann, og fekk mig til að skrifa Iega tomur og Hulaalegur.
grein     um-    skáldskap     hans. æfiágrip  hans,  eða til þess að   1-vað   er   heldur   ekki   fur.ða*»J.fari, hafði gaman af að horfa
Myndin tókst illa, var skorin í gera útdrátt úr uppkasti, sem   \-*  þótt  tómlegra   sje,   þégaroj;if tónds   og  ri'fja   upp   sögur,
1                                                                                            serii gerst höfðu á þeim svæð-
trje, eiris og þá var títt, en síra Matthías hafði sjálfur sæti hans er autt, því hann fyll
skemdist í meðferðinni. En'skrifað, en ekki skyldi koma ir bókstaflega tveggja manna
greinin fjell honum vel, og er fram óbreytt. Jeg skrifaði einn- pláss, að minsta kosti þeirra,
brjefið^ sem hann skrifaði mjer ig í þetta rit grein um skáld- sem grannvaxnir eru og fyrir-
eftir lestur hennar, prentað í skap síra Matthíasar. Guð- ferðarlitlir, og þegar til hans
safni af brjefum hans, sem út mundur Hannesson prófessor, sjest ágötunum, þá er það ekk-
komu í fyría. Við vorum nú þá læknir á Akúreyri, skrifaði ert smáræðis stryk, sem í reikn-
orðnir töluvert kunnugir, af|um síra Matthías heima á Ak- inginn kemur, heldur fyrirferð-
blaðadeiluni og brj'efaviðskift- ureyri, og dr. Guðmundur armikill flötur, sem augað hvíl-
um,,'og þegar jeg fluttist til Finnbogason skrifaði um erfi- ist við að horfa á . .. ,
Reykjavíkur með Sunnanfara hjóðakveðskap hans: Síra M. Það, sem maður fyrst rekur,
frá   Kaupmannahöfn   1896,   þá'Joch. við líkaböng.                        augun   í   hjá   síra    Matthíasi,
vildi hanri fá mig til Akureyrar
og bauðst til að styrkja mig þar
til blaðaútgáfu eftir mætti, einsj
og 'sj'á má í brjefum hans, sem
prentuð eru. Persónulega kynt-
ist jeg honum fyrst um alda-
mótin á Seyðisfirði. Jeg var þá
orðinn þar i ritstjóri Bjarka.
Hann var á aldamótahátíð
Seyðfirðinga og hafði ört löng
og snjöll kvæði, sem þar voru
flutt og sungin við afhjúpun
minnisvarða O. Wathnes., Svo
dvaldi hann þar um tíma við
undirbúning útgáfu ljóðasafns
síns, sem D. Östlund prent-
smiðjueigandi gaf út, á Seyðis-
firði á næstu árum. Við bjugg-
um þá í sama húsinu, borðuð-
um saman og áttum yfir höfuð
margt saman að sælda. Hann
skrifaði eftir þetta oft í Bjarka,
sagði frá trúmálakenningum og'
siðfræðikenningum            ýmsra
merkra manna úti um heim og
hætti honurii þá oft við að
fljúga hærra en svo, að al-
menningur ætti hægt með að
fylgja honum. Hygg jeg að
hann hafi um þetta leyti skrif-
að meira í Bj'arka en nokkurt
næst   vexti   og   ytra   útliti,   er
Jeg   held   að   besta   lýsingin, glaðlega,   vingjarnlega  viðmót-
sem géfð'néfir verið af síra!ið, hva* sem hann hrttist. p&Q
um, sem við blöstu. Af slíkum
sögum kunni harin ógrynni öll
og sagði vel frá. Það, sem arigr-
aði hann þá helst, var svefn-.
leysi. Hann tók márgfalda
svefnskamta á hverju kvöldi
en tókst þó ekki að festa svéfri
sumar næturriar. Jeg hygg að
þetta hafi veritJ 'síðasta ferö"
haris um lengri vég. Hann lifði
eftir þetta fjögur ár á Akrir-
eyri, til 1920, en andaðist þá
um    haustið,    hálfníræður    að
J.41dri.
Þ. G.
MATTHÍAS JOCHUMSSON á skrifstöfu sinna að „Sigurhæðum" á Akureyri, en það hús bygði hann
skömmu eftir aldamót, og bjó þar til æfiloka.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8