Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						þriðjudagur   9.   nov.   1943.
MORGUNBLAÐIÐ
a
Svar frá Olafi TJfors og Jakob
t¦ 1 Hermanns Jónassonar
I TÍMANUM, sem út
kom 28. f. m., birtist skýrsla
frá Eysteiní Jónssyni og
Hermanni Jónassyni um
það, er þeir telja að fram
hafi farið milli þeirra og
okkar undirrítaðra í jan-
úar 1942 varðandi kjör-
dæmamálið í sambandi við
samninga um frestun bæj-
arstjórnarkosninga í Reykja
vík og framhaldandi sam-
starf Sjálfstæðis- og Fram-
sóknarflokksins-
Skýrsla þessi er, að því
er varðar það, er fór milli
Hermanns Jónassonar. Ey-
steins Jónssonar og okkar
að mestu leyti hreinn og ó-
mengaður skáldskapur, ým-
ist með öllu röng eða með
þeim blæ, að hún gefur al-
veg skakka hugmyd um
það, sem fram fór.
Ef hrekja ætti Hð fyrir
lið, alt sem rangt er í skýrsi
unni, mundi það mál verða
svo langt og flókið, að vel
mætti svo fara, að al-
menningur síður gæti átt-
að sig á aðalatriðum máls-
ins og því ekii geta gert
sjer fullnægjandi grein fyr-
ir hvorir okkar segja satt
frá. Við muttum því leggja
meiri áherslu á að myndin
verði sem skýrust, en. hitt að
hrekja hverja einustu mis-
sögn, eða að gera hJut fyr-
verandi samstarfsmanna
okkar verri en við þurfum
til þess að gera hreint fyrir
okkar dyrum í því máli,
sem um er deílt, enda þ*tt
efni kunni að standa til.
n.
ÞAÐ er upphaf þessa
máls. að skömmu eftir að
íráðherra Alþýðuflokksins,
Stefán Jóhann Stefánsson,
í öndverðum janúarmán-
uði 1942 gekk úr þjóð-
stjórninni svonefndu, hófst
prentara verkfall í Reykja-
vík. Stöðvaðist þá útgáfa
allra blaða nema Alþýðu-
blaðsins. Nú stóðu lög til
að bæjarstjórnar-kosningar
færu fram í Reykjavík
þann 25. janúar það ár.
Fórum við, sem þá vorum
umboðsmenn Sjálfstæðis-
flokksins í ríkisstjórninni,
fram á það víð samstarfs-
menn okkar að gefin yrðu
út bráðabirgðalög, um að
fresta bæjarstjórnarkosn-
íngunum þar til blöð allra
flokka     gætu    komið     út.
•
Skýrðum við heim frá því,
að við og aðrir Sjálfstæðis-
menn litum svo á, að það
væri beint brot á anda lýð-
ræðisins að láta það við-
gangast, að kosningar færu
fram á meðan svo stæði,
að eingöngu einn málsaðili
hefði  aðstöðu tíl að skýra
og Eysteins Jónssonar
skoðanir sínar fyrir þeim
sem kveða upp dóminn, þ.
e. a. s. almenningi. Þegar
þar við bættist svo að verk-
fallið væri afleiðing af
þeirri löggjöf sem Sjálf-
stæðisflokkurinn og Fram-
sóknarflokkurinn         hefðu
talið sig tilknúða, vegna
almennings "heilla að setja,
en Alþýðuflokkurinn hafði
risið öndverður gegn, og að
einmitt þessi sameiginlegi
gagnaðili okkar væri sá eini
sem hagnaðist á því að
kosningunum yrði ekki frest
að en Sjálfstæðisflokkurinn
"sennilega sá sem mest skað-
aðist á því, þegar öll mál-
efnaaðstaðan væri með
þessum hætti, yrði ekki hjá
því komist að sjerhver and-
staða af hálfu Framsóknar-
flokksins gegn frestun bæj-
arstjórnarkosninga         yrði
skoðuð sem fjandskapur í
garð Sjálfstæðisflokksins og
hrein synjun um útgáfu
brb.laga um þetta hlyti að
leiða   til   samvinnuslita.
Samstarfsmenn         okkar
tóku í öndverðu mjög vel á
þessu en kváðust þó vilja
tala við flokk sinn. Eftir að
hafa gert það, báru þeir,
okkur þau boð, að þar
væri illa á málinu tekið.
Var um þetta rætt fram og
aftur. en það bar engan
árangur. Virtist okkur þeir
Hermann Jónasson og Ey-
steinn Jónsson vera mjög
hnuggnir yfir þessu en
þeir sögðust ekki fá við
neitt ráðið, og hefir það
vafalaust verið satt.
Leið nú óðum að tilsett-
um kjördegi bæj.arstjórn-
arkosninga í Reykjavík, og
var því eigi um annað að
ræða en láta til skara
skríða. Hinn 16. 'janúar
um kl. 4 e. h. var svo á-
kveðinn ráðherra fundur,
og var ætlað að það yrði sá
síðasti í þeirri stjórn. Aður
en við lögðum fram lausn-
arbeiðni okkar á formleg-
an hátt barst enn tal að því
að um margt gæti reynst
skaðlegt að sundur þyrfti
að draga milli okkar, og a.
m. k. mundi það verða mik-
ið gleðiefni öllum, sem reist
höfðu andstöðu gegn -þeim
lögum -sem við sameigin-
lega höfðum sett í því skyni
'að reyna að setja hömlur
á yfirvofandi vöxt dýrtíð-
arinnar.
Varpaði þá annar okkar
undirritaðiia þeirri spurn-
ingu fram hvort Framsókn-
arflokkurinn mundi frem-
ur .tilleiðanlegur     að   láta
undan   kröfum     okkar  um'hefðum   fengið   heimild   til
þetta nánar til næsta dags.
Ákváðum   við   að   hittas£
næsta morgun og skildum
svo að samníngar voru ekki
undirritaðir.
frestun bæjarstjórnarkosn-
inganna, ef reynt yrði að
semja um eitthvað annað í
leiðinni.
Hjer viljum við að gefnu
tilefni vekja athygli á því,
að fram að þessu hafði
ekki svo mikið sem verið
minst á þennan möguleika,
heldur eingöngu um það
eitt rætt hvort Framsókn-
arflokkurinn fengist eða
fengist ekki til að ganga
inn á rjettlætiskröfu okk-
ar, sem við vissum að Her-
mann Jónasson og Eysteinn
Jónsson viðurkendu og í
rauninni langaði til að
styðja, enda verður að játa
að þessi ósk eða krafa Sjáif-
stæðisflokksins var þannig
vaxin að hún átti að afger-
ast ein og út af fyrir sig.
Þessa   nýju    uppástungu
greip     Eysteinn      Jónsson
strax á  lofti og spurði  um
hvað við gætum samið. Við
sögðumst   vilja   semja   um
skattamálin. Eysteinn Jóns-
son spurði hvað við gætum
gengið inn á í þeim efnum.
Við skýrðum frá því í aðal-
atriðum,   en   skildum   auð-
vitað  til   að  miðstjórn    og
það   af     þingflokki     Sjálf-
stæðisflokksins, sem næðist
til  samþykti  það.  Við  gát-
um ekki betur sjeð en Her-
mann Jónasson og Eystéinn
Jónasson yrðu þessum nýja
möguleika allshugar fegnir
og var nú þegar ákveð^ið að
hvorir um sig kölluðu sam-
an flokksfundi. Gerðum við
það. Á okkar fundi var yf-
ir   leitt   sæmilega   á  þessu
tekið,   nema   hvað   nokkuð
almennt kom fram sú skoð-
un  að ekkert væri eigandi
við flokk eins og Framsókn
arflokkinn,   sem   ekki   við-
stöðu og skilmálalaust vildi
ganga inn á svo alveg ský-
laust réttlæti sem við höfð-
um krafist. Við sogðum sem
var, að við teldum að Her-
mann Jónasson og Eysteinn
Jónsson væru um þetta sak
lausir,  en nefndum  nokkur
nöfn   flokksbræðra   þeirra,
sem ekki væri gott ætlandi.
Lægði   þetta   öldurnar,   og
einnig    hitt  að   um     lausn
sjálfs         samningamálsins,
væntanlega breyttingu á
skattalögunum, rikti ekki
verulegur ágreiningur nema
af hendi eins manns, enda
höfðum við sjálfir stungið
upp á lausninni sem fyrir-
huguð var.    .
Eftir þetta tilkyntum við
þeim  Hermanni   Jónassyni'
að semja á umræddum
grundvelli, én þeir tjáðu
okkur hið sama og skyld-
um við. enn hittast seint
þetta sama kvöld til þess að
orða og skjalfesta það sem
fyrir okkur vekti.
Þetta tilkyntum við þá
þegar ýmsum flokksbræðr-
um okkar er við náðumi til.
Töldum við þá að málinu
væri iokið.
III.
RÁÐHERRAFUNDUR
hófst svo á ný í stjórnarráð-
inu og var nú frá samning-
unum gengið. Tók það nokk
um tíma, enda ekki vanda-
laust að orða það, sem um
átti að semja svo ótvírætt
væri. Þetta tókst þó að lok-
um laust fyrir miðnætti þ.
16. janúar og skyldum við
nú allir fjórir setja upphafs-
stafi okkar undir þetta sam-
komulag svo hvorir um sig
gætu sannað sínum flokki
hvað um var samið.
Fram að þessu hafði kjör-
dæmamálið ekki með einu
einasta orðið verið nefnt á
nafn.
En þegar hjer var koniíð,
segir Hermann Jónasson alt
í einu upp úr þurru:
,,Þið megið ekki fara að
taka upp kjördæma-
málið á næsta þingi".
Við sögðum að okkur
dytti það ekki í hug, það
hlytu þeir að skilja. Sjálf-
stæðisflokkurinn væri j^ví
andvígur að Alþingi, sem
fyrir aðeins fáum mánuðum
hefði ákveðið að víkja yrði
til hliðar alveg tvímæla-
lausum fyrirmælum 26. gr.
stjórnarskrárinnar og fresta
kosningum til Alþingis, færi
nú að ómerkja þá ákvörðun.
I þessu lægi trygging fyrir
því, að flokkurinn tæki ekki
upp kjördæmabreytingu
nje neina aðra stjórnarskrár
breytingu þareð stjórnar-
skrárbreyting og kosninga-
frestun gæti eigi farið sam^
an. Við sögðum ennfremur
að í þessu máli væri stað-
fest djúp á milli úrlausnar
Sjálfstæðisflokksins og Al-
þýðuflokksins og lýstum við
því yfir að við teldum alveg
víst að Sjálfstæðisflokkur-
inn mundi aldrei ganga inn
á tillögu Alþj'rðuflokksins i
málinu, að gera landið að
einu kjördæmi.
Ræddum við þetta lítið,
enda var nú komið fram yf-
ir miðnætti, en ekki gátum
við betur fundið en að Her-
mann Jónasson og Eysteinn
Jónsson litu eins á málið og
við, en þó er það satt,   að
IV.
og Eysteini Jónssyni að við þeir   sögðust   vilja  athuga
OKKUR þótti rjett, að lata
ekki dragast að skýra flokks
bræðrum okkar frá, að eitt-
hvað hik væri komið á Eram
sóknarflokkinn í samninga.-
gerðinni. Reyndum við að
ná til þeirra, en með því, að
áliðið var orðið, korau "-'á^-
eins fjórir þeirra til fundar
við okkur og' var Árni Jóna-
son einn þeirra. Við tjáðum
þeim, að Framsóknarflokk-
urinn væri nú farinn að
blanda kjördæmamálinu -i
samningana. Árni beið bó
ekki boðanna, en rauk á
dyr. Vorum við slíku jafn-
vægisleysi ekki með öllu ó-
vanir af hans hendi og tok
það enginn hátíðlega. Röbb-
uðum við fimm, sem éftir
vorum um málið stutta
stund og þá fyrst og fremst
um að við yrðum að bregða
skjótt við og hafa snör hasíJ
tök í öllum undirbúningi
undir bæjarstjórnarkosn-
ingarnar, ef samningarnir
skyldu nú stranda, sem við -
töldum þó óliklegt. Af eðiii-
legum ástæðum var efeki
minst á, að við undirritaðir
ættum að lofa að koma í veg
fyrir að kjördæmamáli'ð
næði fram að ganga á næsta
þingi, því þá kröfu hafði
enginn við okkur orðað.
Rrjett þykir að geta þéss,
að þessir þrír fjelagar okk-
ar voru samþykkir því s]on-
armiði, er við undirritaðir
höfðum sett fram í málimi
við samstarfsmenn okkar í
ríkisstjórninni.
V.
Á RÁÐHERRAFUNDIN-
UM um morguninn eftir,
var rætt fram og aftur uia
málið. Það sem mestu máii
skiftir varðandi þær uro-
ræður er þetta:
1.   Við endurtókum fyr-
greind rök okkar varð-
andi horfurnar á kjör-
dæmabreytingu á þing-
. inu, sem fram undan var
og sýndum fram-á-að«i
þeim fælist ,,fullkomlega
rökstudd ástæða", til' öð
ætla að engin kjördæma
breyting næði fram "&H
ganga á því þingi.
2.   Ekki var með einu orSi
á það minst að Alþýðu-
flokkurinn' hefði í
hyggju að bera máli'ð
fram í því formi, sem
hann síðar gerði, það er
að flytja nú þær tillog-
ur sem Sjálfstæðisflokk-
urinn í mörg ár hafði
barist fyrir, en Alþýðu-
flokkurinn altaf staðið
gegn, hvað   þá   að   við
Fr&mhald á bls. 8
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12