Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 89. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Þriðjudagur 21. apríl 1953
MORGUISBLAÐIÐ
Knud Zimsen f yrrverandi borcgarstjóri
^ETT OG UPPRUNI
í HÚSI Bjarna riddara Sivert-
Sens í Hafnarfirði fæddist Knud
Zimsen 17. ágúst 1875. Systkina-
hópurinn var stór, þau voru 10
áð'tölu, og Knud hinn 5. í röð-
inni að aldri. Faðir Knud Zim-
Sens, Christian Zimsen, var fædd-
tir i Danmörku, en fluttist um
fermingaraldur til íslands með
ÍOreldrum sínum, Christen Zim-
Sen og konu hans. Fluttist fjöl-
Skyldan árið 1855 til Reykjavík-
itr. Gerðist Christen Zimsen þá
Verzlunarstjóri við Hafstems-
Verzlun í Reykjavík, sem var til
húsa þar sem nú eru skrifstofur
Johnson & Kaaber. Bjó hann í
Reykjavík til dauðadags og var
ttm tíma bæjargjaldkeri í Reykja
vik. Móðir Knud Zimsens hét
Anna Cathinka Jörgensen og var
dönsk í báðar ættir.
Faðir Knud Zimsens starfaði
fyrst við Hafsteinsverzlun í
Reykjavík, en 1866 gerðist hann
verzlunarstjóri við Knudtzon-
verzlun í Hafnarfirði og fluttíst
þangað suður eftir. Hlóðust á
hann ýmis opinber störf, og var
hann upphafsmaður að margs-
konar framkvæmdum í Hafnar-
firði. Faðir Knud Zimsens var frá
bærlega laginn að umgangast
börn og hafði opin augu fyrij
ollu, s'em gildi gat haft fyrir upp-
eldi barnanna. í leik hans við
þau gægðist fram kennari og upp
álandi. Barnasögur samdi hahn
Og sagði vel frá. Enginn vafi er
á því, að Knud Zimsen hefur
erft þessa eiginleika föður síns
Og þeir birzt í frábæru staríi
hans við sunnudagaskóla frá
linga aldri.
NÁMSFERILL
Knud Zimsen var settur ungur
til náms. Gekk hann í gagnf ræða-
Skólann í Flensborg, og fór síðan
i lærða skólann. Þegar hann hafði
lokið stúdentsprófi, aðeins 17 ára
gamall, ræddi hann við föður sinn
og móður, hvaða nám hann skyldi
stunda. Eftir nokkra íhugun var
afráðið, að hann færi til' Hafnar
og læsi verkfræði. „Þessi náms-
grein var valin með hliðsjón af
því, að mér lét vel að nema stærð
fræði og eðlisfræði og var laginn
Við smíðar", segir Zimsen í ævi-
minningum sínum.
, Verkfræðinám íslendinga var
þá mjög óvenjulegt. Á undan
Zimsen höfðu aðeins tveir íslend-
íngar lokið verkfræðinámi, þeir
Sigurðu; Thoroddsen 1891, síðar
landsverkfræðingur, og Sigurður
Pétursson frá Ánanaustum 1899,
en hann féll frá ári síðar.
Zimsen lauk verkfræðiprófi í
janúar 1900, þá 24 ára að aldri.
Vann hann fyrst eftir það hjá
bæjarverkfræðingi í Kaupmanna
höfn við ýmis störf. M. a. hafði
hann eftirlit með breytingum á
Skolpleiðslum í Kaupmannahöfrí.
Kveðst hann þá hafa komist á
snoðir um, að steypa var gerð
veikari en fyrirskipað var. Fann
Zimsen að þessu, en fékk hina
mestu óvild og ákúrur fyrir af-
skiptasemina. Kærði hann þá mál
ið fyrir hinum gamla og reynda
bæjarverkfræðingi, sem mælti:
„Þér hafið gert alveg rétt, ungi
maðmY en ég segi yður það satt,
að þær stundir koma fyrir í lífi
manna, að maður verður að loka
Minniffigo r o r ð
aúgunum".
VILÐI HELGA ÍSLANDI
STARFSKRAFTA SÍNA
Þótt Zimsen líkaði vel starfið
í Kaupmannahöfn, var hann þó
staðráðinn í að hverfa heim til
íslands. Hann segir svo: „Enn var
þar reyndar lítið um verklegar
framkvæmdir, og þær flestar svo
smávægilegar, að naumast þótti
taka því að láta verkfraaðihga sjá
um þær. Ég hafði þó hugboð um,
að á því yrði breyting, og hún
fyrr en varði. Hressándí vorgolan
gerði vart við Sig í þjóðlifinu.
Menn voru farnir að draga létt-
ar andann. Eins og göinlu menn-
Kmid Zimsen
irnir vissu á sig veður, svo skynj-
uðu menn nú, að ný öld fram-
fara var í aðsi'gi á fslandi, eða
öllu heldur ætti að orða það svo,
að fyrsta framfaraöld þjóðarinn-
ar væri að halda í garð. .. . Nú
var róðin komin að mér að hjálpa
hinum fyrsta frumherja í is-
lenzkri verkfræði, til þess að
stuðla að bættri verkmenningu
á íslandi".
UNDIRBÚNINGUR
VERKLEGRA
FRAMKVÆMDA
Það varð eitt fyrsta verk
Éimsens, að honum var falið af
stjórninni íslenzku að undirbúa
stofnun ullarverksmiðju. Kynnti
hann sér slíkar verksmiðjur í
Danmörku, Noregi og Þýzkalandi
og skilaði tillögum um málið. —
Mun sú för hans hafa komið hon-
um að miklu gagni á öðrum svið-
um einnig. 1903 var svo stofnuð
Klæðaverksmiðjan Iðunn við
Rauðarárvík hér í bæ, þar sem
nú er máiningarverksmiðjan
Harpa. Hér var tekinn upp að
nokkru þráðurinn frá Innrétt-
ingum 'Skúla MagnúsSonar.
Eftir að' heim 4som gekkst
Zimsen fyrir stofnun félagsins
Mjölnis, sem framleiddi mulning.
Hann var einn af hvatamönnurh
að stofnun Talsímafélagsins, sem
k'om upp fyrstu talsímum i
Reykjavík, hófst þegar handa um
margvíslegar verklegar aðrar
framkvæmdir og framfarir.
í ÞJÓNUSTU
REYKJAVÍKURBÆJAR
Skömmu eftir að heim kom
réðist hann í þjónustu Reykja-
víkurbæjar. Var það mikil gæfa
fyrir þetta bæjarfélag að fá jafn
ötulan, áhugasaman og vel mennt
an verkfræðing í þjónustu sína.
í samfleytt 3.0 ár má segja, að
Zimsen hafi helgað Reykjavíkur-
bæ starfskrafta sína, og þeir
voru miklir. Hann var bæjar-
verkfræðingur í Réykjavik frá
1902 til 1907. Hanrt var bygg-
ingarfulltrúi um hrid og heil-
brigðisfulltrúi. Hann var kosinn
í bæjarstjórn 1908 og átti þar
sæti sem bæjarfulltrúi um' 10
ára skeið.
Þegar Páll Einarsson, fyrsti
borgarstjóri í Rcykjavík, lét af
störfum 1914, sótti Zimsen um
starfið. Var hann þá búinn að
vera bæjarfulltrúi í sex ár, hafði
áður verið bæjarverkfræðingur í
fimm ár, og því öðlast verulega
þekkingu á bæjarmálum. Auk
þess hafði hann verið séttur borg-
arstjóri um hríð árið 1911. Bæj-
arstjórn kaus þá borgarstjóra Og
varð Zimsen fyrir valinu.
HARDVÍTUG KOSNING
Sex árum síðar, 1920, skyldi
kjósa borgarstjóra að nýju. En
þá hafði sú lagabreyting verið
gerð, að borgarstjóri skyldi^ekki
kosinn af bæjarstjórn, heldur
með almennri kosningu. 'Varð sú
kosningabarátta ein hin harðvít-
ugasta og illvígasta, sem hér hef-
ur verið háð. Ef marka mátti
biaðaummæli andstæðinganna,
stóð harla litið eftir af hæfileik-
um, mannorði og verkum Zim-
sens. Lauk svo þessari hörðu
viðureign, að Zimsen var kosinn
með 1760 atkvæðum, en keppi-
nautur hans, Sigurður Eggerz,
fékk 1584.
1926 varð Zimsen sjálfkjörinn.
Nokkru síðar var lögum enn
breytt þannig, að bæjarstjórn
kysi borgarstjóra, og var Zimsen
kosinn í fjórða sinn  1930.
MIKLAR FRAMFARIR
Á því 30 ára tímabili, sem
Knud Zimsen kemur mest við
sögu Reykjavikur, gerðust mörg
stórvirki, mörg framfaramál voru
undirbúin og þokað áleiðls: Vatns
veitan, gasstöðin, höfnin, raf-
magnsstöðin við Elliðaár, undir-
búningur hitaveitu og Sogsyirkj-
unar, auk fjölda annarra þýð-
ingarmikilla framkvæmda. Ferill
þessara merku mála, sem eru
undirstaða undir atvinnulífi og
j velmegun Reykvíkinga, er rak-
inn ýtarlega i æviminningum
Knud Zimsens, einkum síðari bók
hans, sem kom ú;t nú rétt fyrir
áramótin, „Úr bæ í borg".
Á stríðsárunum 1914—1918 og
fyrstu ár á eítir reyndi mjög á
Zimsén vegna margvíslegra
erfiðleika. Þá var hér eldsneytis-
skortur    mikill,    húsnæöisieysi,
spánska veikin og margt fleira,
sem mæddi  ekki sízt á honum.
LÁTIÖ AF STÖRFUM SEM
BORGARSTJÓRI
Eftir   að   Zimsen   var   kosinn
borgarstjóri  í  fjórða  sinn,  tóku
starfskraftarnir  að  dvína.  Hann
hafði aldrei kunliað að hlífa sér
né víljað það. Veturinn 1931—32
kveðst hann hafa verið tápminni
við vinnu en áður. 1932 fékk hann
3 mánaða frí frá störfum og sigldi j
til, heilsubótar,   en  án  árangurs.
Læknar    ráðlögðu     honum     að
hætta   störfum   vegna   ofþreytu,
þótt hann væri aðeins 57 ára að
aldri. Lét hann því af embætti
í ársbyrjun  1933. Hafði þá  ver-
ið borgarstjóri i lííVá ár, en nærri
þrír   áratugir,   síðan   hann   réð- ]¦
ist fyrst  fastur starfsmaður hjá;
bænum.  Á  þessu  tímabili hafði
íbúum bæjarins f jölgað úr 7 þús- í
undum í 30 þúsund.
Þótt hann þyrfti lausn frá hinu
umsvifamikla starfi, þá var síður
en svo, að hann vildi setjast í I
helgan stein. Á þeim rúmlega
20 árum, sem hann liíði eftir það,
vann hann að mörgum áhuga-
efnum sinum.
BREÍTTIR ÚTFARASIDIR
Eitt þeirra var barátta hans
fyrir gjörbrej-ttum útfai'arsiðum.
Árið 1940 var hann kosinn for-
maður i stjórn kirkjugarðanna
og gegndi því starfi til 1948, en
eftir það var hann ráðunautur
kirkjugarðsstjórnar. Dugnaður
hans og samningslipurð átti mik-
inn þátt í því að koma upp Foss-
vogskirkju. Var það eitt hans
mesta áhugamál að gera útfarir
einfaldari og ódýrari. Segir hann
um síðustu afskipti sin af kirkju-
og kirkjugarðsmálum, að hann
hafi haft umsjón með að koma
upp kapellu, iíkhúsi og bálstofu
í kirkjugarðinum ,í Fossvogi.
Hann segir: „Með þessari fram-
kvæmd munu útfararsiðirnir
breytast, greftrunarkostnaðurinn
minnka og geymsla á líkum í
heimahúsum minnka til muna.
Ætla ég að flestir muni fagna
þeim breytingum, sem gert er ráð
fyrir, að unnt verði að koma á
í sambandi við útfaru-, þegar
framkvæmdunum í Fossvogi er
lokið". Þetta ritar Zimsen 1948,
nokkru áður en Fossv'ogskirkjan
var tekin í notkun.
Sú mikla breyting, er hann
spáðj, er nú þegar að nokkru
orðin að veruleika. Og í samræmi
við þessar hugmyndir mælti
hann sjálfur svo fyrir, að útför
hans skyldi fara fram viðhafnar-
laust og í kyrrþey.
MERKILEG RITSTÖRF
Annað stórmerkilegt verk
vann hann eftir að hann lét af
borgarstjórastarfi, og það var
samning ritanna tveggja: „Við
fjörð og vik", sem út kom árið
1948, og „Úr bæ í borg", sem kom
út um síðustvi áramót. f þessum
bókum er rakinn gangur fjöl-
margra helztu umbótamála og
verklegra framkvæmda í höfuð-
borginni. fyrst og fremst á fyrsta
þriðjungi 20. aldar. Er það mikils
vert,' að kunnugasti maður þeim
málum öllum skuli hafa tekið
saman jafn ýtarlegt og jafn hluí-
laust yfirlit uft þessi mál. Verða
rit þessi ómetanleg heimildarrit
fyrir seinni tímá. Þau bera Zim-
sen gott vitni um nákvæmni hans,
vandvirkni, sannsögli og heiðar-
leik. Þau eru um leið ábending
til allra um það, hversu oft hin-
um ' nauðsyniegustu málum er
mætt með tortryggni. þröngsýni,
skilningsleysi ag andúð, og
hversu oft þarf að berjast af al-
efli árum saman til þess að hrinda
slíkum málum fram. Þetta er
gömul saga og þó alltaf ný.
TRÚARTR A V STID
A háskólaárum sinum snérist
Knud Zimsen til einlægrar trú-
ar. Lýsir hann því sjálfur svo
í bók sinni  „Við fjörð og vík":
„Eftir þetta gaf ég mig Guði a
vald og setti allt traust á Jesúm
Krist sem frelsara minn. Smám
saman þroskaðist ég í trúnni og
líf mitt breyttist. í stað óróa og
kvíða ríkti nú gieði og friður i
sál minni. Guð hafði tekið í taunt
ana og gert mig að sínu barni.
í þá rösklega hálfu öld, sem síð-
an er liðin, hef ég lifað uhdir
handleiðslu Guðs, og tel ég gæfi*
lífs míns í því fólgna".
Byrjaði Zimsen þá þegar að>
reka sunnudagaskóla fj^rir böm
og hélt þvi starfi áfram alla
stund.
Starf hans íyrir uppeldi æsku-
lýðsins er rakið á öðrum stað hér
í blaðinu. En Reykvíkingar munu
iengi minnast þeirra starfa me3
þakklátum hug'.
Hin einlæga trú var honum
jaínan mikill styrkur í öllu han&
starfi. Trúartraustið var honum
sá aflgjafi, er hélt dugnaði, kjarkí
og bjartsýni við líði, hvað sem á
iuóli'blés.
¦tr
HEIDURSFÉLAGI
Zimsen var heiðursfélagi í Iðn-
aðarmannafélagi Reykjavíkur, ent
hann starfaði mikið á þeim vetjt--
vangi. Ennfremur var hann heiÖ-
ursféiagi í KFUM og í VerkfræS-
ingafélagi íslands.
J
LIKNESKI AF ZIMSEN
í VÆNTANEEGU RÁDHÚSI    f
Bæjarráð Reykjavíkur sam-
þykkti fyrir nokkru að fara þess
á leit við Zimsen, að bæiarsjóðuSf
léti gera af honum líkneski, brjóst
mynd, er standa skyldi í ráðhúsi
Reykjavíkur á sínum tíma. Þvi
miður entist Zimsen ekki aldur
til þess, að af því gæti orðið, en
það verk verður að sjálfsögða
unnið eftir fráfall hans.
HELMA VAR BEZT
Zimsen var tvígiftur. Fyrrs
kona hans var Flora, dóttir Heint-
zeimanns skipstjóra, er sigldi hér
við land. Hún f'éll frá 1927 Þaw
áttu eina kjördóttur, Ingibjorgu
að nafni, sem gift er Aage Topr-
söe-Jensen sjóliðsforingja. Síðari
kona Zimsens er frú Anna, di^ttir
Einars Einarssonar í Háholti. —r
Eignuðust þau tvö börn, Knút
Hafstein og Önnu Jóhönnu. Var
sambúð þeirra hjóna óvenju góð
og ástúðleg. I hinum langvarandi
veikindum Zimsens síðustu árin
var hún honum ómetanleg stoiS,
og stytta.
Eg vil votta. iVú Önnu og börn;f.
unum einlæga samúð og hlut-
tekningu.                                      ,-*.
Knud Zimsen var óvenjulegyt
atorku- og áhugamaður Reykvjk
ingar munu iengi minnast har^Sr
og búa aö vei'kum hans.
Gursnar Thoroddsen.   ,
ta
i-'
v:
Síeincsrímiir iónsson;
3*
mmm
FYRSTU   fundum  okkar Kn.
Zimsen bar saman 1906, er hann
sýndi    okkur    menntaskóianem-
öndum   niulningsstöðina   Mjölnj,.
er   hann   hafði   staðið   fyrir   aS
stofna og reka. Mágur hans, Jó- ¦
hannes    Sigfússon,    yfirkennarj,
kenndi á þeim árum eðlisfræði i
gagnfræðadeildinni  og fann upp
á því snjallræði að fá Zimsen tií
þess að sýna okkur bekkjarsvei
um vélarnar i Mjölni, þar á me
al gufuvélina, er knúði mulnings-
kvörnina   og   sneri    malar-    q&
sandsíum.    Zimsen   tók    á   móiU,
okkur við stöóina, fór með okkúr
iim húsin, hvatur í hj-eyfingunt^
stökk síðan léttilega upp á stall  y
einnar vélarinnar og skýrði byg^
ingu og gang vélanna, þrátt.fyrir
skarkala  sem  þarna. var.   GerjSJr
hann það svo vel og skilmerkV.
lega að  mér  hefur  ávallt veriS,
það minnisstætt síðan og maður-f
inn einnig, lipux og Ijúfmannleg-,
Framh, á bls. 12.t, ;
'»'i l >:'¦¦• * «¦'¦ •               ¦.                                       l
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16