Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 128. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Miðvikudagur 9. júní 1954
MORGUNBLAÐIÐ
Eskimóar læra brátt æinrtekjii
að íslenzkum hætti
|     1ÍENJULEGA   sækjam   við
j      T    íslendingar    til    annarra
j     þjóða  um  flestan   fróðleik  í
!     verklegum efnum. Það heyrir
til   fárra   undantekninga,   etf
j     hingað koma erlendir sérf ræð-
}     ingar til þess að læra af okk-
j     ur og nytja sér þá reynslu,
sem   íslendingar   bafa   aflað.
Staðreyndin  mun  samt  vera
sú, að um æðarvarp og æðar-
fugl   munu  íslendingar  vera
fróðustu   menn  í  veröldinni,
og hafa tveir fulltrúar Kanada
stjórnar   nýlokið    kynnisferð
sinni   um   íslenzk   æðarvörp.
Menn þessir eru báðir fulltrú-
ar  í   stjórnarskrifstofunum   í
Ottawa,   annar    er   William
Larmour, f rá heimskautalanda
deildinni,  en hinn er  David
Munroe, fuglafræðingur.
BÆTT AFKOMA
Kanadastjórn hefur í hyggju
að kenna Eskimóum þeim, sem á
norðurhjara landsins búa feng-
sælli lifnaðarhætti og bæta lífs-
kjör þeirra með verklegum
framförum á sem flestum svið-
um og er æðarkolluleiðangurinn
til íslands einn liðurinn í þeirri
starfsemi.
Um 9 þús. Eskimóar munu
byggja hinar norðlægari heim-
skautseyjar, sem til Kanada
teljast, en staðhættir þar eru
mörgum hér á landi allvel kunn-
i ir úr ferðabókum Vilhjálms
Stefánssonar. Búa Eskimóarnir
einkum við strendur Hudsons-
flóans og Hudsonsundsins og lifa
að meginhluta enn á veiðum sem
forfeður þeirra frá ómunatíð.
Þar norður frá verpir allmik-
íð af æðarfugli, af sömu ætt og
hinn íslenzki fugl, en Eskimóar
'hafa ekki enn komist upp á lag-
áð með að hirða um vörpin og
nytja dúninn, heldur skjóta þeir
fuglinn sér til matar og gera
skjólflíkur úr hamnum. Öll dýr
<og fuglar eru að vísu alfriðug í
Norður-Kanada, en friðunar-
ákvæðið nær aðeins til hvítra
manna.
Eskimóarnir,         frumbýlingar
landsins, mega veiða sem þá lyst-
ir; ella myndu þeir ekki á annan
hátt komast af, þar sem veiðar
eru   þeirra   megin  lífsframfæri.
AÐ TILHLUTAN DR. FINNS
Áhugi yfirvalda heimskauta-
svæðanna á því að kenna Eski-
móum að afla sér frekari nytja
af æðarfuglinum, en þeir hafa
gert hingað til vaknaði í fyrra,
er dr. Finnur Guðmundsson var
á ferð þar vestra.
Gaf hann ýmsum málsmetandi
mönnum upplýsingar um hvernig
dúntekju og æðarvarpi væri hátt-
að hér á íslandí og varð það úr,
að fulltrúarnir tveir voru send-
ir hingað til að kynna sér málið
betur.
Kanadamennirnir komu hingað
til lands hinn 12. maí s. 1. og
dvöldust fyrst nokkra daga í
Reykjavík til þess að undirbúa
leiðangur sinn í æðarvörpin fyrir
norðan og vestan.
Héðan héldu þeir til Skaga-
fjarðar og kynntu sér æðarvarp-
ið við Lón. Nutu þeir þar góðrar
fyrirgreiðslu Ólafs Sigurðssonar
frá Hellulandi o. fL
Þaðan héldu þeir til Akureyr-
ar og kynntu sér þar dúnhreins-
unarstöð og hvaða aðferðir eru
helzt notaðar og hagkvæmastar
við það verk.
PARADÍS FUGLAFRÆBINGA
Þá komu þeir einnig við í
Mývatnssveit, þótt ekki væri
þangað að sækja í æðarvarp. Seg-
ist Munroe fuglafræðíngur aldrei
hafa kynnzt jafn fiölskrúðugu
fuglalífi á einum stað og kvaðst
ekki geta hugsað sér Paradís
fuglafræðingsins öðru vísi en
Mývatnssveit á vordegi.
Þá héldu þeir félagar förinni
áfram vestur á bóginn og komu
í Vigur við ísaf jarðardjúp. Dvöld-
ust þeir þar í nokkra daga við
Kanadamennirnir tveir fara fréðari heim.
æðarvörpin,   einnig   í  Æðey   og ] hringdi bjalla í myllunni
að Mýrum í Dýrafirði.
Héldu þeir svo aftur suður.
Mjög rómuðu þeir félagar alla
fyrirgreiðslu, sem bændur og aðr-
ir   veittu   þeim  í  förinni.
Mbl. átti tal við þá félaga fyr-
þegar
spaðarnir snérust. Þótti þeim
framkvæmd þessi hin nýstárleg-
asta.
Að fenginni þessari þekkingu
um islenzk æðarvörp mun verða
framkvæmd  ítarleg  rannsókn  á
skákmenn taku
þátt í mótinu i Prctj
íslendingarnir fóru ve! al s!aS.
ir skömmu og spurði þá um ár-   æðarvörpum  heimskautaeyjanna
angurinn af för þeirra. Voru þeir   við Hudsonflóann og síðan hafið
á einu máli um, að för þeirra
hefði öll verið hin ákjósanlegasta.
Kváðust þeir hafa aflað meiri
og verðmætari gagna um æðar-
vörp og nytjar þeirra en þeir
hefðu nokkru sinni gert sér von-
ir   um  áður  en  þeir  héldu  frá
kynningarstarf meðal Eskimó-
anna. Mun það verða fólgið í út-
gáfu bæklinga um æðarvarp, sem
ritaðir verða á tungu innfæddra
og myndum skreyttir til skýringa
frá íslenzku vörpunum. — Tóku
þeir félagar margar fræðslu- og
Kanada. Markmið fararinnar var j skýringamyndir á ferðum sinum
að kynnast sem nánast hvernig
ísiandingar hirða og nytja vörp-
in  og  flytja  síðan þá  kunnáttu
vestur á heimskautaeyjarnar. —
Sögðust þeir ekki vera í neinum
vafa   um,   að   þær   upplýsingar,
sem þeir hefðu hér aflað myndu
mjög   létta   undir   með   störfum
Eskimóanna.
ISLENZK REYNSLA
Aldrei kvaðst Munroe fugla-
fræðingur, hafa þekkt slíkt sam-
band milli villifugla og manna,
sem í æðarvörpUnum íslenzku,
þar sem fuglinn fæst varla til
þess að fara af hreiðrinu, þótt við
honum sé stuggað. Þeim hafði
ekki verið áður um það kunnugt,
að fleiri en einn vanur maður
mætti hirða um vörpin eða að
marglit flögg og dulur drægju
fuglinn að varplandinu. Sögðust
þeir mundu fara að dæmi eins
bónda í tilraunaskyni, þegar
heim kæmi, en hann hafði litla
vindmyllu     í     varplandinu     og
og   hyggjast   mjög   styðjast   við
þær í leiðbeiningaskyni.
Þá þótti þeim mjög athyglis-
vert, að varpfuglunum fjölgar
með góðri umhirðu og atlæti, svo
sem dæmin sanna, m.a. úr varpi
einu í Dýrafirði. Árið 1937 voru
þar 1350 hreiður, en eru nú milli
4 og 5 þúsund.
KYNNTUST SAUÐFJÁRRÆKT
Auk æðarvarpsins kynntu
Kanadamennirnir sér nokkug ís-
lenzka sauðfjárrækt. Ætlunin er
að koma upp nokkrum fjárstofni
í norðurhluta Kanada á harðbýl-
um landsvæðum, sem svipar til
íslenzkra staðhátta.
Kanadamenn munu hafa
kynnt sér í þessu tilefni flutning
islenzka fjárins til Grænlands
1915 og viðgang stofnsins þar og
því leitað hingað eftir fróðleik
um málið.
Kanadamennirnir heimsóttu og
Hóla í Hjaltadai og kynntu sér
Framh. á bls. 12
EFTIR EINAR Þ. MATHIESEN.
Prag, 29. maí.
VIÐ höfum verið hér í þrjá
daga og skákmótið hefst í dag.
í gær var dregið um röð kepp-
endanna og er hún sem hér segir:
1. Stáhlberg (Svíþjóð), 2. Hox-
ha (Albaníu) Uhlmann (A-Þýzka
landi), 4. Koskinen (Finnlandi),
5. Ciocaltea (Rúmeníu), 6. Peder-
sen (Danmörku), 7. Barcza (Ung-
verjalandi), 3. Kluger (Ungverja-
landi), 9. Basyonui (Egypta-
landi), 10. Minew (Búlgaríu), 11.
dr. Filip (Tékkóslóvakíu) 12.
Sliwa (Póllandi), 13. Guðmundur
Pálmason (íslandi), 14. Lundin
(Svíþjóð), 15. Sajtar (Tékkó-
slóvakiu), 16. Pachmann (Tékkó-
slóvakíu), 17. Solin (Finnlandi),
18. Szabo (Ungverjalandi), 19.
Friðrik Ólafsson (íslandi) og 20.
Balanel (Rúmeniu).
Þið   heima   eruð   sennilega
dálítið undrandi yfir að nafn
Guðmundar Pálmasonar skuli
vera á þessum lista, en skýr-
ingin er sú, að ísraelsmaður-
inn mætti ekki og var Guð-
mundi boðin þátttaka. Það er
mikill heiður fyrir ísland að
eiga  tvo  menn  í  svo  sterku
skákmóti sem þessu.
Tilhögun mótsins er þannig, að
tefldar  eru  þrjár  umferðir  dag
eftir dag, en síðan verða tefldar
biðskákir    úr    þeim    þrem,    og
þannig koll af kolli.
Við búum hér á einu bezta
hóteli borgarinnar, og er allt gert
til þess að okkur líði sem bezt.
ÞRJÁR FYRSTU
UMFERÐIRNAR
Prag, 3. júní.
Endanleg úrslit eru nú fengin
Efnstæð kirkjuaíhöfn í Reyniskirkju
úr   þremur  fyrstu   umferðunum
og fara þau hér á eftir:
1.  umferð
Stáhlberg % — Balanel Vz
Hoxha 0 — Friðrik 1 ..
Koskinen V2 — Solin Vz
Ciocaltea % — Pachmann %
Basyonui 0 — Sliwa 1
Minew % — dr. Filip V2
Pedersen % — Sajter Vz
Barcza Vi — Lundin Vt
Kluger 0 — Guðmundur 1
Uhlmann 0 — Szabo 1
2.  umferð
Balanel 0 — dr. Filip 1
Sliwa % — Minew Vz
Lundin Vz ¦— Kluger Vz
Sajtar V2 — Barcza V2
Szabo 1 — Koskinen 0
Stáhlberg V2 — Hoxha Vz
Friðrik Vz — Uhlmann Vz
Solin 0 — Ciocaltea 1
Pachmann 1 — Pedersen 0
Guðmundur 1 — Basyonui 0
3.  umferð
Hoxha 0 — Balanel 1
Uhlmann V2 — Stáhlberg %
Ciocaltea — Szabo (ólokið)
Pedersen Vz — Solin %
Basyonui 1 — Lundin 0
Filip 0 — Sliwa 1
Minew 0 — Guðmundur 1
Kluger Vz — Sajtar Vz
Barcza 0 — Pachmann 1
Koskinen 0 — Friðrik 1
Röðin eftir  þessar þrjár um-
ferðir er þá þessi: 1. Guðmundur
Pálmason 3 v., 2.-4. Friðrik Ól-
afsson, Pachmann og Sliwa 2%,
5. Szabo 2 og biðskák, 6. Ciocal-
tea 1V2 og biðskák, 7.—10. Balan-
el, Fiiip, Sajtar og Stáhlberg 1%,
11.—18. Barcza, Basyonui, Klug-
er, Lundin, Minew, Pedersen og
Uhlmann 1 og 19.—20. Hoxha og
Koskinen V2 vinning.
Þetta eru ekki slæleg úrslit
fyrir fslendingana, en af þeim
er þó reyndar lítið hægt aff
ráða um framhaldið. Tékk-
nesku blöðin skrifa afar vin-
samlega um okkar menn og
eru sérstaklega hrifin af Frið-
rik. Hann fékk mikið klapp
hjá áhorfendum, er hánn
vann Ciocaltea í fjórðu wm-
ferðinni, sem tefld var í gær-
kvöldi, en sérstakur glæsibrag
ur var yfir þeirri skák. f 4.
umferð tefldi Guðmundur viS
dr. Filip og fór sú skák í biSL
Á annan hvítasunnudag fór f ram'
mjög sérstæð kirkjuathöfn í
Reyniskirkju í Mýrdal. — Sókn-
arpresturinn, séra Jónas Gísla-
son, fermdi fimm börn. í guðs-
þjónustunni fór jafnframt fram
þreí'allt systrabrúðkaup, en brúð-
irnar voru allir systur einnar
fermingarstúlkunnar,           dætur
hjónanna á Stóru-Heiði, þeiria
Arndísar Kristjánsdóttur og Vil-
hjálms Á. Magnússonar. Á und-
an hjónavígslunni var einn brúð-
guminn skírður og auk bans
barn einna hrúðhjónanna.
TL
í lok guðsþjónustunnar gengn
öll brúðhjónin til altaris ásamt
fermingarbörnunum og nánustu
aðstandendum.
Reyniskirkja var þéttskipu'ð
fólki og komust færri að en
vildu. Var guðsþjónustan ÖII
mjög virðuleg og hátíðleg. Org-
anisti við Reyniskirkju er Sveinn
Einarsson bóndi á Reyni. — Um
kvöldið var brúðkaupsveizla á
hótelinu í Vík í Mýrdal að göml-
um og góðum sig. Sátu menn þar
í góðum fagnaði fram á nótt og
skemmtu sét við ræðuhöld, söng
og dans. — Nöfn brúðhjónanna
eru þessi: Jónína Kristín, gift
Sveini Ingva Þorsteinssyni frá
Neskaupstað. — Guðlaug Guð-
rún, gift Halldóri Jóhannessyni
frá Brekkum í Mýrdal og Bára
Gerður, gift Gústav Kristjáni
Gústafssyni frá Vestmannaeyj-
um. —
Myndina hér að ofan tók ljós-
myndari Mbl. í Reyniskirkju að
lokinni athöfninni, af hinum ný-
giftu hjónum ásamt ættingjum
þeirra og sóknarpresti.
Mynduin fráÞjóð-
liátíðinni sjón-
varpað
UM HVÍTASSUNNUNA kom til
landsins með flugvél Loftleiða,
Hal Linker, kvikmyndatökumað-
ur, ásamt konu sinni og syni. —
Hingað er Linker kominn til að
taka myndir og sýna mynd sína
„Sunny Iceiand", sem hann hef-
ur gert nokkrar breytingar á m.
a. sett inn í nýja kafla svo sem
um Iðnsýninguna o. fí Hyggst
hann hafa hér fáeinar sýningar
fyrir fullorðna og börn.
I sambandi við för sína hingað>
nú, gerði hann samning við eina,
af helztu sjónvarpsstöðvum
Bandarikjanna CBS, um að sýna
þátt frá 10 ára lýðveldishátíðinni
á þjóðhátíðardaginn. Einnig mun
hann kvikmynda íslenzka gh'mu
fyrir sjónvarpssendingar.
Mynd sína „Sunny Iceland",
hefur Linker sýnt milli 80—90»
sinnum í Bandaríkjunum og rúm-
lega 40 sinnum í öðrum löndum.
Hann mun fara með myndina UL
sýninga í Noregi og Danmörlí.u,
síðari hluta þessa mánaðar.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16