Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 117. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ
Sunndagur 27 maí 1956.
Kristján Albertsson:     ^
?•,
Kveinstafir kúgaðra skálda
ÞAÐ MUN LÁTA nærri að nú
séu um tveir áratugir síðan fram
hefur komið rússneskt skáldverk,
sem nokkurs hafi þótt vert og
fólk í siðmenntuðum heimi enzt
til að lesa. Var það mjög um
líkt leyti; að brjálæðis-réttar-
morð Stalíns komust í algleym-
ing, og út dó allt andlegt líf
í Ráðstjórnarríkjunum, sem nokk
uð kvæði að. Á tímum Lenins
og á fyrstu valdaárum Stalíns
voru enn til skáld í Rússlandi,
sem heimurinn tók eftir — nú
eru engin slík skáld til framar,
aðeins stjórnleyfður eða stjórn-
pantaður áróðurs-skáldskapur,
þrautleiðinlegur og gersamlega
andlaus, að dómi allra sem eitt-
hvað hafa í hann gluggað.
Hvenær sem minnst var á and-
lega kúgun í Rússlandi hafa
handbendi og þý Staiínismans
brugðist við af mikilli reiði og
farið háðuglegustu orðum um
slíka tegund af „Rússarógi." Þarf
ekki að minna á dæmin héðan að
heiman. Því var haldið fram að
rússnesku skáldin hefðu aðeins
látið eitthvað af persónuleika sín-
um í skiptum fyrir það óumræði-
lega fagra hlutskipti, að mega
þjóna Jósep Stalín, og lúta boði
hans  og banni..
Seinna endurtók sama sagan sig
í þeim löndum austursins, sem
Rússar sviptu frelsi og kúguðu
undir kommúnistíska böðla að
loknu síðasta heimsstríði. í engu
þeirra landa hefur síðan fram
komið eitt einasta skáldrit, sem
nokkurs staðar hafi vakið
minnstu athygli. Andlegt lif þess-
ara þjóða hafði verið .Heindrep-
ið af ofbeldislubbum, sem við
völdum tóku.
Enginn kommúnistahöfundur
hins frjálsa heims lyfti nokkru
sinni litla fingri til varnar hin-
um þrælbundnu stéttarbræðrum
sínum í svartnættisheimi Stalín-
ismans. Allir létu þeir sér nægja
að þiggja heimboðin til Moskvu,
og sneru svo heim og sögðu að
allt væri í stakasta lagi um and-
legt lif í Austurvegi.
LAXNESS GERÐUR AÐ
SANNLEIKSVITNI
Ef einhver borgaralegur rit-
höfundur á íslandi hefði sagt fyr-
ir aðeins fáum árum, að eitt-
hvað myndi fúið og rotið í bók-
menntalífi austursins, þá hefði
hann verið húðstrýktur í Þjóð-
viljanum fyrir Rússaróg — gott
ef ekki sjalfur Halldór Laxness
hefði farið af stað til þess að
undrast slíka fúlmennsku.
En nú þegar búið er að svipta
grímunni af liki Stalíns og sýna
heiminum hinn sanna svip þessa
marglofaða göfugmennis og þess
ástands,   sem   við   hann   verður
kennt — þá kveður  allt í einu
við  annan tón.
Tékkneskir rithöfundar héldu
þing sitt fyrir skemmstu, og tóku
sér frelsi til að tala, í skjóli hinn-
ar nýju vaxandi andstyggðar á
tímum Stalínismans. Þeir buðu
til þingsins m.a. frægasta höfundi
íslendinga, og hafa vafalítið beð-
ið hann að skýra frá kveinstöf-
um þeirra, þegar hann kæmi aft-
ur heim á ættjörð sina. Það verð-
ur að virða það við Laxness, að
hann hefur orðið við óskum
þeirra, í viðtali sínu við Þjóð-
viljann, og sagt svo skilmerki-
lega og undandráttarlaust frá
þeirri misþyrmingu, sem þessir
höfundar hafa sætt, og áhrifum
kúgunarinnar á andlegt líf lands-
ins, að nú getur enginn framar
verið í vafa um hverskonar þræl-
mennsku íslenzkir kommúnistar
hafa verið að verja og vegsama
í tvo áratugi. Frásögn Laxness
er svo markverð, að vert er að
taka upp úr henni nokkra kafla.
„ALLT  FÚI»   OG  ROTI0".
„Þarna var t.d. vinur okkar,
sovézki rithöfundurinn Pólvoj,
hann hélt þrumandi ræðu og
óskaði þess að þetta rithofunda-
þing yrði eins og aprilstormur
sem feykti burt öllu því sem
fúið er og rotið, svo að vorgróð-
urinn gæti betur notið sín", seg-
ir Laxness. Hingað til hefur okk-
ur verið sagt að Stalínisminn
væri vor — en hann var þá að-
eins harður, ömurlegur vetur —
apríl er rétt að byrja. Vonandi
reynist það rétt. En ekki hafa
Laxness og aðrir verið glöggir
á árstíðir, svo mörg heimboð
sem þeir hafa setið austur þar
meðan   allt   andlegt   líf   var   að
krókna í hel í vetrargrimmdinni.
„Þarna komu fram rithöfundar
— sumir beztu og ástsælustu rit-
höfundar Tékka sem hafa verið
nokkuð þöilir síðan .'!í48 (inn-
skot mitt: þ.e. árið sem kommún-
isminn skeilti hrömmum yfir
landið) eins og Hrubin og Seif-
ert — og kvörtuðu undan því að
þeir hefðu ekki fengið að gefa
út bækur sínar eða koma fram
opinberlega sem sjálfstæðir rit-
höfundar. Margir kvörtuðu undan
óþarflega miklum aga flokksins
gagnvart bókmenntum og nefndu
ýms dæmi um það. Sérstaklega
báru þeir sig upp undan því að
reynt hefði verið að þrýsta upp
á þá einskonar flokksstarfs-
mannastíl, en amast hefði verið
við öllu persónulegu, sérstæðum
og sjálfstæðum aðferðum í list-
sköpun."
En þeir sem voru notaðir til
þess að framkvæma hina andlegu
kúgun, neita verkum eftir beztu
höfunda, bæla niður persónuleik
þeirra, berja inn í þá „flokks-
starfsmannastílinn" — sögðu
þeir ekkert á þinginu? Jú, auð-
vitað, þeir voru látnir skrifta
syndir sínar og lofa bót og betr-
un: „Einnig gagnrýndu valda-
menn rithöfundafélagsins sjálfir
störf sín mjög harðlega, tíund-
uðu veilur sínar og viðurkenndu
að það væri mjög röng aðferð
að beita ströngu og skipulögðu
eftirliti ofan frá; það hefði dreg-
ið dug úr tékkneskum bókmennt-
um."
Allt eru þetta býsna fróðleg-
ar upplýsingar. Eftir er aðeins
að vita hvernig Laxness varð við,
þegar hann fékk að vita allan
sannleikann um hið andlega
þrælahald, sem hvergi hefur átt
Er þetta  framboðslisti Alþýðuflokksins?
¦ fl«J tv4.il
Framboðslisti Alþýðuflokksins í Reykjavík
LiSTl AlÞYBUBANDALAGSiNS
í REYKJAVÍK VIB K0SNIN6ARNAR 24. JÚNÍ í SOMAR
\ íöfy!; b»to&mMit&S
y,.>: i 9*tf*t»;<t í .?****'
bf&xfftmt «S :*¦>;«*
áfí-^i ;*jáf Jw«fc"*'B^»-
&?.'.:¦. í<«5>í>wtei-:3Í* &•
Hvaða fólk
Alþýðubandalagið
er r þeim flokki?
Hvað er á bak við bandalög vinstri flokkanna? spyr almenningur
-í Iandinu. Hvernig stendur á því, að ný bandalög með nýjnm
Döfnum skjóta upp kollinum eins og gorkúlur. Tíminn birtir fram-
boðslista Alþýðuflokksins eins og sinn eigin lista og spánýtt blað
með nýju nafni birtir framboðslista kommúnista, sem einnig er
með nafni nýs flokks. — Það er varla von, að almenningur átti
sig á þessu. En það sem er á bak við bandalögin er glundroði,
upptausn og ótti flokka, sem vita, að þeir eru að missa traust
þjóðarinnar.
Halldór Kiljan Laxness.
sinn líka nokkurs staðar á jörðu
í heimkynnum hvítra manna
siðmenningar: „Það vac ákaflega
fróðlegt og ánægjulegt a8 koma
austur og sjá að þessi reiknis-
skil eru að gerast, að þau fara
fram fyrir opnum tjöldum og að
menn tala óhræddir um þau efni
sem þeim eru hugstæðust og
gagnrýna yfirvöldin óhikað, en
það er auðvitað frumskilyrði
allrar lýðræðisstefnu." (Þetta
er algerlega ný Skýrgréining á
þeim frumEkilyrðum í dálkum
Þjóðviljans.)
Við eigum þá að dást að því
að rithöfundarnir hafi fengið að
kvarta — og þar með er það mál
útrætt.
Allt er gott þegar endirinn er
sem allra beztur.
En er þetta endirinn á glæp-
samlegri og svívirðilegri kúgun,
sem gert hefur lífið þar eystra
að grimmasta vetri?
Höfundarnir hafa fengið leyfi
til að kvarta — en fá þeir leyfi
til að skrifa það sem þeim býr
í brjósti? Það á eftir að koma í
ljós.
Undarlegt hlýtur að hafa ver-
ið fyrir skáldið frá hinu sví-
virðilega íslenzka auðvaldsríki,
skáldið sem alltaf hefur getað
skrifað hvað sem hann vildi, ver-
ið styrktur af ríkinu til að segja
hvað sem hann vildi — að sjá
hin hrjáðu skáld austursins hrista
hlekkina og heimta frelsi, heimta
að fá að vera þeir sjálfir, þurfa
ekki að temja sér andstyggileg-
an ílokksþýjastíl, og sætta sig við
afskipti valdamanna aí því, sem
hverjum .'ijtamanni er helgast —
hans eigin persónuleika og sér-
kennum.
Þá þekki ég illa Halldór Kiljan
Laxness ef honum hefur ekki
vöknað um augu — þó hann
kunni ekki við að segja frá því.
— Fál og vandræði Hræðslubandalagsins
Framhal af. bls. 1.
lista Framsóknarflokksins i
öðru kjördæmi. Um allt land
í hverju einasta kjördæmi
hafa þessir flokkar svo sam-
eiginleg framboð. Þeir hafa
sameiginlega stefnuskrá og
hafa lýst því yfir, að þing-
menn þeirra muni að kosning-
um loknum mynda einn þing-
flokk.
Hér verður að sjálfsögðu ekk-
ert fullyrt um það, hvernig land-
kjörstjórn lítur á þetta mál, eða
hver úrskurður hennar verður.
En allir réttsýnir menn hljóta að
vera sammála um það, að sjálf-
sagt hafi verið að óska úrskurð-
ar hennar um, hvað löglegt sé í
þessum efnum. En Hræðslu-
bandalagið reynir auðvitað að
skjóta sér á bak við það, að slík
atkvæðaverzlun sé ekki berum
orðum bönnuð í kosningalögum.
En auðsætt er, að hún brýtur
gersamlega í bága við anda kosn-
ingalaganna.
Það að slík atkvæðaverzlun
Grænlandskarfi
og þorskur
SIGLUFIRÐI, 24. maí: — Ann-
ar togarinn okkar, Hafliði, kom
af Grænlandsmiðum í dag með
320 tonn af karfa, og var þvi
mikið að starfa í hraðfrystihús-
inu, en þar var unnið úr aflan-
um. Þá landaði vélskipið Ingvar
Guðjónsson um 70 tonnum af
þorski.   —  Guðjón.
Berlinarbörnin
Börnunum hefur verið boðið í ýmis feroalög,
FYRRI hópur Berlínarbarnanna, sem hingað koma í boði Loftleiða
er væntanlegur hingað í fyrramálið. í för með börnunum er
þýzk kona, sem verður fylgdarmaður þeirra meðan þau dveljast
hér á landi. Er þegar búið að velja fyrri hópnum dvalarstaði hér
í Reykjavík.
SEINNI HOPURINN 3. JUNI
Seinni hópurinn kemur hingað
3. júní. Daginn eftir, 4. júní, fara
öll börnin í hópferð austur yfir
fjall. Einn dag meðan þau eru hér
dveljast þau í boði Reykjavíkur-
bæjar. Þá hefur Flugfélag íslands
boðið þeim til Akureyrar, en þar
hefur þýzki ræðismaðurinn Kurt
Sonnenfeld, útvegað þeim dvalar-
staði.
TIL MÝVATNS
Fimmtudaginn 7. júní, er gert
ráð fyrir að börnin fari til Mý-
vatns, en daginn eftir munu þau
fara í bifreiðum til Reykjavíkur
í boði Norðurleiða. Fyrri hópur-
inn fer til Þýzkalands með flug-
vél   Loftleiða   10.
síðari 17. júní.
júní   en   hinn
Skólasli! Iðnskóla
Keflavíksir
KEFLAVÍK. 25 maí. — Iðnskóla
Keflavíkur var slitið 23. maí s.l.
Nemendur i skólanum voru 34 og
luku 34 burtfararprófi. Hæstu
einkunn h'.aut Halldór Höskulds
son, 9,31, ?em er nemandi í 3.
bekk og siundar skip^smíðar.
Kennarar skólans voru sex.
Skólastjórinn er Hermann Ei-
ríksson. — Ingvar.
er ckki berum orðum bönnuð
í lögunum, sprettur sennilega
af því, að löggjafann hefur
ekki órað fyrir, að slík
hrekkjabrögð og brask yrðl
haft í frammi af einstökum
stjórnmálaflokkum.
KJÓSENDUR FORDÆMA AT-
KVÆÐAVKRZLUN HtíÆÐSLU-
BANDALAGSINS.
Hver sem úrsnurður landskjör-
stjórnar vorður um þetta mál, þá
er það þó víst   að kjóstndur um
land  allt  fordæma  harðlega  at-
kvæ3averz:un  Hræðsiut:andalags
ins. Engum getur dulizt. að með
henni, er verið að smoganga á-
kvæði kosrnngalaga um úthlutun
uppbótarþingsæta.           Hræddir
stjórnmálaforingjar,      sem      sjá
fram á þvcrrandi fylgi sitt, eru
að reyna aí tryggja a5stöðu sína
með reikn.rgskúnstum   Þeir eru
að  berjast   við  að  krækja  sér  í
fleiri   uppbótarþingsæti,   heldur
en þeir eiga raunverulega rétt á.
Þeir eru að reyna að snið-
ganga    vilja    þjóðarmnar    og
draga upp ranga mynd af hon-
um   í  svip  löggjafarsamkom-
unnar.  Þetta  er  kprni   máls-
ins  og  hann skilur  íslenzkur
almenning-ur   Þessvegna mun
Hræðsliibandalaginu         ekki
heppnast áform sitt. Það mun
tapa fyrír hit.um -aeðsta dóm-
stóli, — dómstóli kjósendanna
á kjörde^i.
Þorste™ Þ. Þor-
steinsioii. rifhöff,
ann lézt vestur -í Canada s.l.
vetur, og verður aska hans og
síðari konu hons, Goðmundu
Haraidsdórtur, jarðsett að Völl-
um \ Svar^aðardal 27. þ.m.
Þorsteinn var Svarfdælingur,
f. 11. nóv. 1879 fór vestur til
Canada 22ja ára að aldri og
dvaldi þar síðan alla esfi. Hann
fékkst við margt um æfina, en er
kunnur fyrir ritstörf sín og kveð-
skap, enda var hann talmn í hópi
hinna fremítu isl. skálda vestan
hafs.
Hann ritaði mikið um dagana,
og út hafa komið allmargar bæk-
ur og rit íttir hann. Og ritstjórl
var hann að missirrjiiti, sem
hann stofnc.ði til og gaf út um
margra ára skeið, og nefndi Sögu.
En mesta '/erk hans er æfisaga
fslendinga í Vesturheimi, en
hann ritaði þar 3 fyrstu bindin.
Þorsteinn var tvíkvæntur og á
á lífi einn son af fyrra hjóna-
banai. Hið síðara varð barlaust.
Með Þor-íteini Þ. Þorsteinssyni
er merkur Islendingur í val fall-
inn.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16