Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Sunnudagur 24. Jan. 1960
HfOKCTyTsrnr.AÐIÐ
'Mééaj&áttM
Undir gervifungí
urgerðar, en í staðinn er kominn
einhver grátlegur kauðasvipur.
A bls. 39 stendur: Helztu tízku-
skórnir þar hjá kvenfólkinu eru
með gríðarlega þykkum sólum
líkt og offramleiðsla hafi orðið
á fjallgönguskóm af því að hætt
hafi verið við að Sara múghlaup
upp á fjallið Ararat . . . ." Og:
„Mikið tíðkuðust rósóttir og snið
fjserri þeirri „formhugsjón ein-
faldleikans og hreinleikans" sem
hann talar um á bls. 40—41, þai
segir: „Hvergi í Sovétríkjunum
sá ég vott þess að formhugssjón
einfaldleikans og hreinleikans
sem bannar pírumpár hafi haft
nokkur áhrif þar en hún er
voldugasta aflið í nútímabygging-
arlist annarsstaðar, í list nútím-
Thor Vilhjálmsson: Undir
gervitungli; ferðaþættir.
Helgafell 1959.
A SLÉTTUM A-Evrópu hefur
verið gerð tilraun til að stofna
himnaríki á jörð. Hvort þetta
muni hafa lukkazt er kannski
mesta hitamál aldarinnar. Þegar
vísindamönnum þar eystra tókst
íyrstum jarðarbúa að koma
gervitungli á braut kringum
hnöttinn og hæfa tunglið
með eldflaug nokkru síðar,
lannst sanntrúuðum vinum þessa
ríkis að nú væri heimskulegt af
okkur að efast lengur: þarna
væri sannanlega úr Utópía
sem oss hafði verið að dreyma
iim í aldir. Aðrir telja hæpið, ef
ekki fávíslegt, að gera tækniaf-
rek, svo sem s_míði eldflauga, að
mælistiku á yfirburði eins þjóð-
skipulags yfir annað; vilji sósíal-
istar það komast þeir ekki hjá
að kingja þeim bita að nazism-
inn hafi verið fullkomnasta þjóð
skipulag í heimi meðan hann var
og hét, — fullkomnari en sósíal-
isminn — því Þjóðverjar stóðu
öðrum framar í smíði eldflauga á
valdatíð Hitlers, eða svo hefur
maður heyrt.
Á síðari árum hafa margir Is-
lendingar ferðazt til Sovétríkj-
anna í boði þarlendra. Okkur
hinum, sem aldrei var boðið upp
á slíkt, þykir gírnilegt að heyra
frásagnir þeirra vegna þess styrj-
ar sem stendur um þessa voldugu
rikjasamsteypu. Okkur er í
fersku minni viðtal við Stein
Steinarr í Alþýðublaðinu sumar-
ið 1956 og sitthvað fleira sem
austurfarar hafa látið út úr sér.
Nú hefur Thor Vilhjálmsson
skrifað alllanga bók um ferð til
Sovétríkjanna. Fór hann þangað
á síðastliðnu vori sem limur í svo
kallaðri menningarsendinefnd.
Thor er þaulvanur að segja frá
reisum sínum. Hefur hann skrif-
að mýgrút af greinum í Þjóðvilj-
ann á undanförnum árum þar
sem hann lýsir ferðum sínum í
Evrópu. Hafa greinar þessar þótt
skemmtilegar, fullar af hugkvæm
um lýsingum á fólki og merk-
um stöðum og ómerkum. Hef ég
marga heyrt segja að honum láti
mun betur að rita ferðaþætti en
semja skáldverk. Skal ég ekki
hreyfa andmælum við því.
Thor upphefur frásögnina þar
sem hann siglir á Tröllafossi
reiðan sjó suður til Hamborgar.
30 hross eru og meðal farþega og
yfirgefa þau skáldið í Hamborg,
en í Kaupinhafn tekur Thor járn
brautarlest og nemur lítt staðar
fyrr en í Leníngrad, ef frá er
talinn stuttur stanz sem hann
gerði í Helsinki. Thor skoðar sig
um Leníngrad; fer í Vetrarhöll-
ina og á balletsýningu. Heldur
síðan til Moskvu og tekur nú að
gæta kynlegs ofnæmis höfundar
fyrir GunnariBenediktssyni (sem
frægt er orðið af nýlegum blaða-
skrifum). 1 Moskvu skoðar Thor
hið markverðasta, — í þessu
stærsta þorpi heimsins eins og
borgin er stundum kölluð, —
Kreml, háskólann, fer í leikhús
að sjá Tsékov-sýningu sem heill-
ar hann mjög, sér balletsýningu
í Bolshoi, heimsækir kvikmynda-
ver borgarinnar (Mosfilm). Frá
Moskvu liggur leiðin til Kákasus,
finnast honum viðbrigðin góð
,.eftir drungann í Moskvu" lízt
betur á fólkið. 1 Georgíu situr
Thor prýðilega veizlu og skoðar
teverksmiðju, auk þess sem hann
heimsækir hina fornu höfuðborg
landsins, Mskheta (ég læt lesend-
ur um framburðinn). En snýr
brátt aftur til núverandi höfuð-
borgar, Tíflis. Segir frá nú bíóferð
Ekki er samt til setunnar boðið
því undir miðnætti það kvöld
er lagt af stað með járnbrautar-
lest vestur að Svartahafi ( í bók
' 'ini stendur suður að Svartahafí,
sem er rangt, því Batumi sem
förinni er heitið til er beint í
vestur frá Tíflis). í þessari reisu
skoða þeir félagar „mikið og
stórt hvíldarheimili og hressing-
arból" og sitthvað fleira, t.d.
gróðurtegundasafn, „samyrkjubú
sem hafði terækt að sérgrein'' og
barnaskóla. Þá sitja þeir einnig
mjög stórbrotna veizlu og er frá-
sögn Thors af henni einn
skemmtilegasti kafli bókarinnar.
„Allir urðu að halda ræður, og
eftir því sem leið á veizluna þvi
fúsari urðu flestir til ræðuhalda,
og töluðu sumir oft, og ræðan
færðist æ fjær jarðneskum
grundvelli og nær flugleiðum
hinnar heilögu dúfu'1. — Og svo
er aftur snúið til Tíflis, og í þetta
lausir kjólar eins og saumaðir í   ans yfirleitf. Það eru nefnilega
fjarlægri borg, kannski fjarlægu I allmiklar leifar af leiðinda flúri
Thor Vilhjálmsson
sinn segir frá heimsókn í ung-
herjahöll eina; ,.þar koma börnin
í tómstundum og eru nokkra
tíma tvisvar í viku og stunda
áhugamál sin undir leiðsögn sér-
fræðinga". Af allri frásögn höf-
undarins að dæma er hús þetta
til fyrirmyndar. — Er nú komið
að kveðjustundinni í Tíflis, og
játar Thor að dvölin þar hafi
verið sér ánægjuleg á margan
hátt. Og svo er það Moskva á ný.
Segir Thor nú frá heimsókn til
rithöfundarins Polevojs sem
„sagði okkur ýmislegt af Sovét-
bókmenntum"; fer allmörgum
orðum um heimsókn í Tretjakov-
safnið þar sem hann hreiíst mest
af hinum gömlu íkónum, en
„síðari tíma málverk Rússa orka
ekki mjög sterkt á þá sem hafa
vanizt við myndlist Vestur-
Evrópu''. segir höf. — Frá
Moskvu heldur svo sendinefndin
til Leníngrad og sundrast þar.
Thor verður eftir og tekur sér
bólfestu á Hótel Astoría, 5ær
,,skínandi túlk og fyrirgreiðslu-
mann Victor að nafni", og held-
ur nú áfram að skoða borgina
undir leiðsögn hans og eiga þeir
oft tal saman um bókmenntir.
Thor ræðir alllengi við Proko-
fieff formann rithöfundasam-
bands Leníngrad og leggur fyrir
hann ýmsar aktúellar spurning-
ar. Auk þess Ser höf. í bíó og
kvikmyndaver Leningradborgar
og skoðar safnið í Vetrarhöllinni
og verður mjög hrifinn. Og svo
er Rússlandsdvölin á enda.
„Gjarnan hefði ég viljað vera
ofurlítið lengur og kynnast fleiru
og skoða meira, horfa og hlusta.
Verst að skilja ekki rússneku".
Og heimleiðin liggur yfir Norð-
urlönd. Kemst Thor þar í kynni
við ýmsa listamenn og eru þeir
kaflar heldur utangarna í þess-
ari bók. Frásögninni lýkur í
Gautaborg með lýsingu á 1. maí
hátíðahöldum.
—II—
En hvert er svo áHt Thors Vil-
hjálmssonar á Ráðstjórnarrikjun.
um að þessari ferð lokinni? Er
hann hrifinn fram úr máta? Nei
svo er ekki, og oft fer hann háðu
legum orðum um það sem fyrir
augu bar, og grunar mig að sum-
um vinum þessara ríkja sé nokk-
ur stríðni í þeim lýsingum hans.
Að   vísu   er   bókin   sáralítil   ef
blátt áfram nokkur heimild  um
daglegt       líf      og       hugarheim
sovétborgarans,      enda      virðist
skáldið     ekki     hafa     gert     sér
far  um  að  tala  við  múgamenn.
Reyndar  segir  hann á  bls.   136:
„Mættum við heyra óskir yðar?
höfðu    gestgjafar    okkar    spurt
þegar   við   komum   til   Moskvu.
Meðal annars bað ég um að mega
koma   á   alþýðuheimili   en   kom
ekki á  neitt  nema  á  samyrkju-
búinu í Georgíu þar sem okkur
var     haldin     hin     stórfenglega
veizla sem ég hef áður sagt frá".
Þá kemur það ekki fram í bók
inni  að  höf.  hafi   haft  nokkurn
áhuga  fyrir  atvinnulífi  í  Sovét,
en það sem athygli hans beinist
að öðru fremur eru listir ýmis-
konar, ekki sízt kvíkmyndagerð,
tízka  og  fólk  á  förnum  vegi, á
götum,  í leikhúsum  og hótelum.:
Myndin sem hann dregur upp af
lífinu   í   Rússiá   er   því   nokkuð
einhæf   en   fullkomlega   í   anda
höfundarins:  skemmtileg,  mynd-
ræn   hugkvæmni   leikur   lausum
hala í eins konar smásjárathug-
unum   augans.   Allir   sem   lesið
hafa    bækur    Thors    Vilhjálms-
sonar    skilja    hvað    ég    á    við,
en þó er rétt að taka eitt dæmi
af ótal  mörgum  úr  þessari bók
handa þeim sem ekki þekkja til
þeirra   skrifa.   (Bls.   142):   „Hin
konan  sem  stóð  á  gangstéttinni
og  talaði   við  hana  var  lítil   og
rýr, og minnti á eldspýtnastokk
sem tveim eldspýtum hefur verið
stungið í endann á og þeim síðan
stungið niður í rauf og allt látið
standa   upp   á   endann   á   borði
fyrir framan spilamann'*.
Það sem Thor fer einna háðu-
legustum orðum um er bygging-
arlistin og tízkan í Rússlandi.
Gerir hann réttmætt gys að tild-
urstíl háskólabyggingarinnar á
Lenínhæðum i Moskvu og neðan-
jarðarbrautinni þar í borg, en hið
kynlega er að tizkan þar austur
frá er í algerri andstöðu við
þessa vinsælu húsagerðarlist; þar
gætir ekki hinnar minnstu sund
landi þar sem engar upplýsingar
fengust um vaxtarlag kven-
anna hér og síðan varpað út úr
flugvélum".
Það   sem   hrífur   Thor   einna
mest  í  reisunni   er  balletsýning
í   Moskvu   í   hefðbundnum   stíl;
Tsékov-leiksýningin    sem    getið
var   um  áðan   og   málverk   eftir
Rembrandt   og   impressionistana
sem   hann  skoðaði  í  Leníngrad.
Fólkið  sjálft  finnst honum hins
vegar gleðilaust.  Og í sambandi
við   kvikmynd   sem  hann   sá  og
lýsti    alsælu  lífi  sovétborgarans
segir    hann,     (bls.     144):     „En
hvernig stóð á því að mér fannst
fólkið  í kringum mig miklu al-
varlegra   en   Sovétþjóðir   kvik-
myndarinnar     Það    var   þöguit
allt í kringum mig og ég skynj-
aði engan fögnuð hjá því, þessu
raunverulega fólki sem andaði í
myrkrinu   allt   í   kringum   mig;
mæður með lítil börn og menn í
þykkum frökkum eða einskonai
úlpum með þreytu vinnudagsins
í svipnum, — eða hvaða þreytu?
—II—
Stíllinn   á   þessari   nýju   bók
Thors sver sig í ætt við stíl fjyrri
bóka hans, þó naumast eins há-
stemmdur,   en   harla   kiljanskur
eins   og   fyrri   daginn,   stundum
beint oianúrGljúfrasteini: „Varla
getur       yfirlætislausari      mann
þeirra sem hafa hlotið frægð en
Eyvind Johnson" (bls. 184). Eigin
lega  finnst  mér  stíll  Thors  all-
i stíl Thors Vilhjálmssonar.
—II—
Frágangur bókarinnar er góður
og   ekki   er   hægt   að   finna   að
prófarkalestri.  Þó hefðu nokkur
atriði mátt betur fara. Vísurnar
sem teknar eru upp í IX. kafla
— og eru minnir mig eftir Lúð-
vík   Kemp   um  bónda   norður á
Skaga     —     hafa     auðsjáanlega
brenglazt undir lokin. Fyrstu orð
in í 2. og 3. hendingu síðustu visu
munu   eiga   að  skipta  um  stöðu
En   sama  er   mér   þótt   Thor   sé
ekki gæddur brageyra, þingi þvi
hinu   merkilega.   —   Höf.   riður
á að menn skilji að Georgía og
Grúsía sé sama landið þvi hann
vekur þrisvar máls á því í bók-
inni. Bls. 43: „— suður í Georgíu
sem  Rússar  kalla   Grúsíu".   Bls.
64: — og hlýlegt var fólkið suður
í   Grúsíu    sem   þarlendir   kalla
Georgíu".   Bls.   7:   „Enda  vorum
við ekki búnir að vera lengi þeg-
ar  það  var  tekið  fram  í fyrsta
sinn  að  landið nefndist Georgía
eða Sakartveló. en Grúsía væri
rússneska". — Skrítið er að segja
í  þaula  Essenin,  þegar  rétt  um
ritun nafnsins er Jessenin. — Þá
eru   lokaljóðlínurnar   úr   kvæði
Majakovskís   um   Jessenin,   sem
vitnað er til handahófslega þýdd-
ar: „en það er erfitt að gera Hfið
nokkurs   virði''  á  að   vera:   hitt
er mun  erfiðara,  að  vera  lífinu
vaxinn.
Hannes Pétursson.
Efnt til ýturlegrur og umlungs-
mikillar skákkennslu á Akureyri
SKÁKÞING Norðlendinga hefst
á Akureyri 24. jan_ Vitað er nú
um 11 þátttakendur í meistarafl.
og eru meðal þeirra flestir beztu
skákmenn Norðlendinga.
Mótstjórnin hefur boðið Frey-
steini Þorbergssyni skákmanni í
Reykjavík að taka þátt i mótinu
og mun hann taka þátt í mótinu
og   verða   eini    gesturiinn    þar.
Strax að mótinu loknu verður
efnt til nýstárlegrar skákkennslu.
Aðilar   að   henni   eru   Taflfélag
Akureyrar, stúkurnar á Akur-
eyri og Freysteinn Þorbergsson.
Mun hann kenna öllum börnum
10 ára og eldri, unglingum og
fullorðnum sem sækja og verður
þátttakendum á námskeiðinu
skipt í flokka. Kennslan fer fram
í Skjaldborg, húsi stúknanna á
Akureyri. Námskeiðin munu
standa í mánaðartima. Er hér um
að ræða ýtarlegri og umfangs-
meiri skákkennslu fyrir almenn-
ing en áður hefur þekkzt hér á
landi.
Popíínkápur
með plusshettu
og Trópalvattfóðri
verð kr. 1020
Póstsendum
Laugaveg 17 — Sími 12725.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24