Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 233. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Laugardagur 14. okt. 1961
MORGUNBLAÐIÐ
i^llj~irij.ui JTu~jlTlu JTLi~uijTr r* —,...-.—^—J-...—.
i
1
s
t

.
'i-fLri-ui.JTi-i~n.ri.i-r r*n~i ir-'r r*< ~vr —¦ — •»¦• —¦—.-»¦« ¦*•-
Hér sjást nokkrir þeirra
íbúa Tristans, sem þar hafa
dvalizt einungis um tíma:
(„heimsmennirnir") Charles
Jewell, klerkur, kona hans og
börn — og frk. Ethel Bennet
(t. v.) kennarinn á eyjunni.
— Myndin var tekin í febrúar
s.l., er fólkið hélt frá Sout-
haniton í Englandi til Tristan
da Cunha.
W^^^^^^^^M^.
Til fundar viö 20. öldina
Hvað bíður íbúa eyjariitnar Tristan da Cunha?
i
MUNDUM við ekki mörg
gjarna vilja búa við hið
fullkomna frelsi, þar sem
engin yfirvöld væru til
þess að banna okkur að
gera þetta eða hitt — og
þar sem við þyrftum aldr-
ei að kvíða heimsókn
skattheimtumanns með
lögtakskröfu? Sjálfsagt
værum við sum hver til
með að flytjast á slíkan
stað. En það er eins og
„forsjón" alls kosti kapps
um að jafna hag barna
sinna sem mest, að ein-
um hlotnist ekki eintóm ¦
lífsins gæði og öðrum að-
eins barátta og erfiðleik-
ar.
•    Frá frelsi til óvissu
Á hinni litlu f jalleyju Trist-
an da Cunha langst suður í Atl
antshafi — sem oft hefir verið
nefnd „einmanalegasta eyja
heimsins" — lifði um 300
manna samfélag við frumstæð
skilyrði, en laust við flestar
hömlur menningarinnar, lifði
frjálst í sátt og samlyndi, ó-
hindrað af boðum og bönnum
— Og skattheimtumönnum. En
náttúruöflin eru óblíð Og misk
unarlaus úti á reginvíðáttu
Atlantshafsins — stormurinn
æðir Og öldurnar rísa f jallháar
og ógna litlum bátskeljum,
sem leggja frá landi til að
sækja björg í bú. Og svo gerist
það skyndilega, sem fáa hafði
órað fyrir: Eldfjallsrisinn, sem
myndað hefir eyjuna endur
fyrir löngu, vaknar af meira
en aldarlöngum dvala og spýr
eldi Og eimyrju yfir hið frið-
sæla samfélag, svo að fólkið
verður að flýja „sælueyjuna"
sína og sigla út í óvissuna — á
vit hinnar framandi menning
ar 20. aldarinnar.
#    Vandamál stórveldis
Þetta  gerðist  á  Tristan   de
Cunha aðfaranótt sl. þriðju-
dags. Fólkinu tókst að bjarg-
ast á litlum bátum til nær-
liggjandi eyðieyjar, „Nætur-
galaeyjarinnar" — og nú er
það á leið til Bretlands, þar
sem óviss framtíð bíður þess.
Enginn veit í rauninni, hvað á
að gera við þetta fólk, sem er
frumstætt á margan hátt og
þekkir lítt til þess lífs, er tíðk-
ast í þjóðfélögum nútímans.
Þessar 300 sálir, sem fáir vissu
fyrir nokkrum dögum, að
væru til, eru skyndilega orðn-
ar eitt af vandamálum stór-
veldis — eitt hinna minni að
vísu, en vandamál samt. Kom-
ið hafa fram tillögur um að
fá fólkinu bústað annaðhvort
á einhverjum óbyggðum stað
í Skotlandi — eða t. d. á
Hjaltlandseyjum, sem kunnug
ir segja það „skyldar" fyrri
heimkynnum þess, að senni-
lega myndi það una sér þar.
— Eitt er nokkurn veginn víst:
það á ekki afturkvæmt til
Tristan da Cunha, því að elds-
umbrotin virðast vera að eyði-
leggja eyjuna gersamlega. —
Sæfarendur segja, að hluti
hennar sé þegar sokkinn í sæ,
Og glóandi hraunið hefir nú
þakið mestan hluta þess litla
láglendis, sem á eyjunni var,
og eyðilagt frumstæð hús eyj-
arskeggja.
•   Fyrsti landnámsmaðurinn
En hvað um sögu þessarar
„einmanalegustu eyjar heims-
ins"? — Um hana er reyndar
ekki ýkjamargt að segja. Eyj-
fcn er (eða var) 116 ferkm.
að stærð, og fastir íbúar voru
taldir 280, auk 25 annarra, sem
höfðu þar búsetu um lengri
eða skemmri tíma: umboðs-
menn brezku stjórnarinnar,
starfsmenn við radíóstöð, veð-
urathugunarstöð, . fjölskylda
prests, kennari o. II.
Tristan da Cunha heitir eft-
ir portúgölskum sjóliðsfor-
ingja, sem fann þær og ná-
grannaeyjarnar (Næturgala-
eyju, Cougheyju og Inaccessi-
ble, sem þýðir „hin ókleifa")
árið 1506. Eftir að eyjarnar
fundust munu ýmis skip á leið
til Indlands hafa haft þar við-
komu öðru hverju — en svo
sem engar sögur fara þó af
eyjaklasanum   fyrr   en    árið
3Mt'íes
souru mlawc    \. <<¦,
Timsfmi         t ¦<%$**$££#

Þetta litla kort sýnir legu
Tristan da Cunha (neðri hlut
inn) og eyjuna sjálfa (efri
hlutinn), sem er lítið annað
en eldfjallið. Það er rúmlega
2000 metrar á hæð.
1816 eða '17 (heimildum ber
ekki saman), þegar brezk yf-
irvöld settu litla varðsveit á
Tristan da Cunha, undir stjórn
skozks liðþjálfa að nafni Will-
iam Glass. Sveit þessi var stað
sett þarna í þeim tilgangi að
hindra, að vinir Napóleons
gætu notað eyjuna sem bæki-
stöð til þess að frelsa keisar-
ann úr útlegðinni á St. Helenu,
sem er um 2000 km til norð-
austurs frá Tristan da Cunha.
—   Þegar   hermenn   Williams
Glass héldu aftur til Suður-
Afríku — en þaðan komu þeir
—   varð hann sjálfur eftir á
eyjunni, en hann var kvænt-
ur suður-afrískri konu. Glass
telst því fýrsti landnámsmað-
ur á Tristan da Cunha. Síðar
komu fimm fyrri félagar hans
þangað með konur sínar og
settust að. Og smám saman
f jölgaði íbúunum — mest voru
það skipbrotsmenn, sem björg-
uðust á land á Tristan, er sett
ust þar að. í þeim hópum voru
að vonum margra þjóða menn
—  þar á meðal blökkumenn,
enda er hið litla samfélag
mjög blandað — og allir eru
raunar náskyldir. Meðal hinna
280 föstu íbúa er þannig aðeins
að finna sjö mismunandi
ættarnöfn.
?    Aðeins óskrifuð lög
Þetta fólk þekkir menningu
20. aldarinnar einungis af af-
spurn. Aðeins örfáir hinna inn
fæddu hafa ferðazt eitthvað
út fyrir eyjuna. Fæstir hafa
þannig nokkru sinni séð bif-
reið, síma, útvarp og önnur
„sjálfsögð" tæki menningar-
innar. Fólkið þekkir ekkert
til hinna flóknu laga „siðaðs"
samfélags — aðeins þau óskrif
uðu lög, er hafa skapað frið
milli manna, sem voru raun-
verulega háðir hvor öðrum
og urðu að reiða sig hver á
annan í harðri baráttu við nátt
úruöfl og einangrun. Þar með
hafa glæpir líka verið óþekkt
fyrirbæri á Tristan da Cunha.
Einangrunin hefir einnig haft
annan kost í för með sér: íbú-
arnir vita tæpast hvað sjúk-
dómar eru. Farsóttir hafa ekki
þekkzt — einungis smákvill-
ar, kvef og slíkt, sem komið
hafa upp, þegar skip menning-
arinnar hafa lagt að landi með
sýklafarma sína. — Þessi stað
Framhald á bls. 22.
SMSTEIIYIUI
Geggiunargreiiar
Þjóðviljimi virðist nú kapp-
kosta að hafa a.m.k. eina i'ull-
komna geggjunargrein í blaðinu
daglcga. í fyrradag skrifaði grein
þessa Þorvaldur Þórarinsson, en
í gær Benedikt Gíslason frá Hof-
teigi. Hann fjallar um ræðu pró-
fessors Ólafs Jóhannessonar á
fundi í Varðbergi nú fyrir
skömmu og ræðir um ,,fasismaw
og „herbrask" á íslandi, og er
annað eftir því. f lok greinarinn-
ar segir Benedikt:
„Ég vorkenni svona gáfnafari,
og hryggist mjög yfir athæfi
þínu".
Þeim verður tíðrætt um gáfna-
far hjá Þjóðviljanum, eins o~
menn vita, og jafnvel prófessor-
ar eru hreinir aular að þeirra
áliti, ef þeir ekki gera sér greiH
fyrir þeirri miklu vizku, að mann
kynið muni þá fyrst öðlast lífs-
hamingju, þegar það í heild hef-
ur ofurselt sig kúgurunum i
Kreml.
„Slæmur fyrirboði"
Kyndug grein birtist í Þjóð-
viljanum í gær eftir Magnús
Kjartansson, ritstjóra. Þar segir
m.a.:
„Framsóknarflokkurinn hefur
flutt vantraust á ríkisstjórnina og
áróðursmenn f lokksins halda því
fram, að þær sýni, hversu
ómaklegar þær getsakir séu, að
tilhugalif sé hafið milli stjórnar-
flokkanna og hinnar kviklyndu
maddömu í Skuggasundi.
Framsóknarflekkurinn flutti
síðast vantraust á rikisstjórn fyr-
ir   rúmum   áratug.    ___    Van-
traust Framsóknarflokksins var
samþykkt og stjórnin fcll. En
nokkrum dögum síðar var kom-
in samstjórn Sjálfstæðisflokksins
og Framsóknarflokksins og fyrsta
verkefni hennar var að fram-
kvæma gengislækkun þá, sem
notuð hafði verið sem tilefni til
að fella ihaldsstjórnina."
Eftir þessum orðum Þjóðvilj-
ans að dæma, er eitthvað farin
að kólna ástin milli kommúnista
og framsóknarleiðtoganna. En
Morgunblaðið getur huggað Þjóð-
viljamemi með því, að stjórnar-
flokkarnir hafa hreint ekki í
byggju að ganga til samstarfs við
Framsóknarmenn. Framkoma
leiðtoga þess flokks að undan-
förnu hefur ekki verið með þeim
hætti. að þeir geti talizt sam-
starfshæfir, og Framsóknarflokk
urinn hlýtur að verða áhrifalaus
í íslenzkum stjórnmálum, þar til
hann hei'ur borið gæfu til að
skipta um forystu.
íSs
Innfæddir: — Blandaðir mjðg að kyní.  eins og sjá má af útlitinu — og eiga nú fyrir hönd-
um hin erfiðu fyrstu kynni við menningu 20. aldarinnar . . .
#%«» iWWWHW*w~ W»~*«^»^
Ekki á línunni
Eíns og kunnugt er hafa Fram-
sóknarmenn allt frá því að nú-
verandi stjórn hóf viðreisnar-
ráðstafanirnar, talað um að Iand
auðn væri að verða á fslandi,
mcnn héfðu ekki til hnifs og
skeiðar vegna „samdráttarstefn-
unnar", sem þcim er svo tíðrætt
um. Mönnum brá því i brún þeg-
ar þeir lásu eftirfarandi í sjálf-
um Timanum í fyrradag:
„Nú er bílainnflutningurinn í
, fullum gangi og er svo að sjá
' sem fslendingar séu ekki aldeilia'
blankir, því þeir hafa á örskömm
um tima pantað nokkur hundruð
nýrra bíla, sem kosta frá 120
þús. krónum og upp úr".
Blaðamaðurinn, sem þetta skrif
ar hefur sýnilega farið út af
„samdráttarlínuniri". En bílarn-
ir koma til Iandsins hvert sem
sjónarmið Tímans er og vonandi
verða þeir fleiri og fleiri með
hverju á*i, sem geta leyft sér að
«  eiga lítinn einkabíl.
Jv«
ei
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24