Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 287. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						6
MORCVNBLAÐIÐ
Sunnudagur 17. des.  1961
P\
„Útilegumennirnir eða Skugga
Sveinn eru engan veginn mikils
háttar skáldverk. Það er ósköp
auðgert að fetta fingur út í
sitthvað varðandi efnisatriði,
byggingu, persónugerðir og
stíl, — að ekki sé nú talað um
þá, sem leita þarna þess, sem
þar átti aldrei að vera, djúp-
settrar speki eða háflcygs skáld-
skapar, En hvað svo sem lær-
dómsmenn á leikbókmenntir og
fagurfræði kunna að segja,
stendur sú staðreynd óhögguð,
að agnúar Skugga-Sveins hafa
ekki orðið honum að fjörlesti.
Karlinn er nú að komast á aðra
öldina, jafnkeikur sem í fyrstu",
skrifar prófessor Steingrímur J.
Þorsteinsson í formála fyrir ný-
útkominni útgáfu af leikritum
Matthíasar Jochumssonar.
Matthías samdi Útilegumenn-
ina, eins og leikurinn hét fyrst,
í jólaleyfinu 1861, en hann var þá
í 5. bekk menntaskólans og fluttu
Skólapiltar leikritið í febrúar-
mánuði. í fyrrnefndri ritgerð
vitnar    Steingrímur    í    ummæli
Leikst jórinn stjórnar æðislegum bardaga milli     byggðar- og útleffumanna. (Ljósm. Ol. K. Mag.)
inn orðinn
Matthíasar sjálfs um leikinn og
viðtökurnar: ,,Eg bjó til eða sull-
aði eða skrúfaði saman leikrit í
jólafríinu. Það heitir Útilegu-
mennirnir og er í 4 þáttum með
ljóðmælarusli hér og þar. Mér
leiddist þessi danska „kommidia"
a&m griðkonur hérna segja, og
tók mig því til, og þó þetta rit
niitt £ raun og veru sé ómerki-
legt, gjörði það þó hvínandi
lukku; ég var æptur fram á
scenuna, og klappaði pöbullinn
yfir mér, svo ég varð áttavilltur."
Síðan hefur leikurinn verið
færður svo oft upp á íslandi, að
enginn veit tölu á, og á sínum
tíma umsamdi Matthías leikrit-
ið hvað eftir annað.
Meiri söngur
Og nú, þegar rétt öld er lið-
in frá því að þessi vinsæli leik-
ur var saminn, er Skugga-
Sveinn enn sýndur sem jóla-
leikrit Þjóðleikhússins.
Æfingar standa því sem hæst
um þessar mundir, og morgun
einn í vikunni leit fréttamaður
blaðsins þar inn. — Frammi á
sviðinu heyrist Ásta (Snæ-
björg Snæbjarnar) skrækja uppi
í ímynduðum klettum, og
Klemens Jónsson, sem er leik-
stjórinn, gefur Haraldi (Valdi-
mar Örnólfssyni) leyfi til að
láta hina slösuðu stúlku bjarga
sér sjálfa úr ógöngunum í þetta
sinn, því Valdimar hafði snúið
sig í axlaliðnum í Sundhöllinni,
og ekki þótti ráðlegt að láta
hann rogast með kvenmann
eins og á stóð.
Þau Valdimar og Snæbjörg
eru nýliðar á leiksviðinu, og
hefur Klemens því haft þau,
ásamt Erlingi Vigfússyni lengur
á æfingum en þjálfuðu leikar-
ana eða í 2% mánuð. Snæbjörg
lék að vísu í ýmsum stykkj-
um á Sauðárkróki, en Valdimar
segist aðeins einu sinni hafa
leikið, þegar hann var 10 ára
gamall, og aldrei dottið í hug
að þetta ætti fyrir sér að liggja.
— Það er gamla vandamálið,
leikararnir eru ekki söngvarar
og söngvararnir ekki þjálfaðir í
að leika, nema auðvitað Jón
Sigurbjörnsson, sem leikur
Skugga-Svein, segir Klemens.
— í þetta sinn færum við
Skugga-Svein upp með 25 söngv
um, bætum níu við þá, sem
venjulega hafa verið notaðir og
látum syngja þá nær alla. Ljóð-
in voru öll til í handritum
Matthíasar, en ýmist ekki not-
uð eða leikararnir sögðu þau
aðeins fram. Karl Runólfsson
samdi lögin. T.d. bætast 3 ný
lög við í stofu sýslumanns og
vinnufólkið í Dal myndar kór
Og    syngur    nokkrum    sinnum.
Skugga-Sveinn   (Jón  Sigurbjörnsson)   oe  Ketill skrækur
, (Árni Tryggvason)
Það er því geyslmikill söngur
í leiknum, og hefur Carl Billich
æft söngvarana. Ég hugsa að
leikritið hafi ekki fyrr verið
fekið eins heillegt, en við höf-
um í öllu fylgt texta Matthías-
ar. T.d. tökum við núna með
galdrasenu, þar sem Valur
Gíslason leikur galdramann, en
henni hefur  oftast verið  sleppt.
—    Og þess vegna verðurðu
að hafa svo mikið af fólki sem
getur   sungið   i   hlutverkunum?
—   Já, Snæbjörg og Erlingur
eru söngvarar* og Valdimar
hefur ágæta söngrödd. Harald-
ur verður líka að hafa gott út-
lit, og Valdimar er ljóshærður
og fallega vaxinn og hraustleg-
ur í slagsmálunum.
—  Já, og alveg eins og Har-
aldur á að vera, barnalegur og
naiv, skýtur Kristinn Hallsson
inn í og sendir Valdimar
stríðnislegt augnaráð. Kristinn
leikur annan stúdentinn, hinn
leikur Erlingur. En þeir syngja
nokkur falleg lög, sem kunnugt
Skugga-Sveinn sveiflar
atgeií' Gunnars
Nú er röðin komin að úti-
legumönnunum. — Ögmundur
(Rúrik Haraldsson) og Ketill
skrækur (Árni Tryggvason),
með rauða hárkollu bundna
með silkibandi undir kverk,
taka sér stöðu á leiksviðinu. —
Ketill er eins skrækur og efni
standa      tiL      Viðurnefnið      og
finnum við út á laugardaginn,
þegar þeir æfa með okkur,
svarar leikstjórinn aðeins. —
Komið þið þá með púkafarald-
urinn, stynur Jón og hallar sér
aftur.
Ég rek augun I plastkletta,
sem hallast þar upp að vegg. —
Við notum nú plast I fyrsta sinn
í útisviðin, segir Klemens. —
Gunnar Bjarnason gerir leik-
tjöldin. Þau eru mjög létt, þú
sérð að búið er að hífa sum
þeirra upp í loftið. Sviðsskipt-
ingarnar eru margar og erfið-
ar.   Þetta   er   heilmikið   stykki.
Björnsson leikur auðvitað Sig-
urð. Það hjfur hann gert i
þremur uppfærslum áður. einu
sinni á Akureyri og tvisvar hér.
Hann setti leikinn á svið í
Þjóðleikhúsinu 1952, þegar hann
var síðast leikinn hér. Þá var
hann sýndur 45 sinnum.
Og Haraldur kann frá ýmsu
að segja frá eldri uppfærslum
á Skugga-Sveini. Hann man t.d.
eftir síðustu sýningunni í Iðnó,
þegar Tryggvi Magnússon lék
Grasa-Guddu. Prentaðir höfðu
verið strimlar með áletruninni:
„Síðasta sinn", til að líma yfir
auglýsingarnar. Þegar Grasa-
Gudda svo fór út af sviðinu,
hló allur salurinn. Haraldi varð
litið aftan á Tryggva. Þar stóð
með rauðum, stórum stöfum:
„Síðasta  sinn"!
Hann kann líka söguna af því,
þegar Skugga-Sveinn datt út af
leiksviðinu í Vestmanneyj um.
Allir hlógu, en leikarinn stóð upp
sármóðgaður og sagði: Andskot-
ann eruð þið að hlæja, þetta
stendur í leikritinu.
Eða þegar Erlendirr O. Péturs-
son, sem lék Skugga-Svein, fékk
Harald Á. Sigurðsson til að
hlaupa í skarðið Og taka að sér
smáhlutverk eitt kvöld £ KR-
húsinu. Þá kom Haraldur inn og
hrópaði: — Skugga-Svelnn er
dauður. Hann stökk í Tjörnina
með Ketil á bakinu.
Well,  w«H, sagði
Skugga-Sveinn
En þegar einhver segir söguna
af Vestur-íslendingnuni í hlut-
verki Skugga-Sveins, sem rann
víst I brjóst þegar hann átti að
sofa í dimmuim hellinum á svið-
inu, en vaknaði svo þ&gar ýtt
var við honum, reis upp og
sagði: „Well, well," ja, þá segir
Haraldur ekkert, en það er
kímniglampi í augunnm á hon-
um, eins og haran kannist við
þetta atvik.
— Ekkert leikrit hefur veriS
oftar sýnt á íslandi en Skugga-
Inga Þórðardóttir  leikur  Grasa-Guddu  og  Haraldur  Björns-
son Jón í Ðal í f jórða sinn.
jafnkeikur sem fyrr
röddina lagði honum til leikari
einn árið 1866 og hefur það
haldizt síðan. Og brátt geisist
Skugga-Sveinn inn í venjuleg-
um rykfrakka með hinn ægi-
lega atgeir Gunnars á Hlíðar-
enda reiddan til höggs. Atgeir-
inn er raunverulega úr málmi
og æðiþungur, en leikararnir
láta ekkert á sig fá þó þessu
vopni sé sveiflað yfir höfðum
þeirra. Brátt leggst Skugga-
Sveinn niður til að sofa. —
Bara að púkarnir stökkvi nú
ekki ofan á mig, segir hann og
rís  aftur  upp við  dogg.  — Það
Leikararnir eru 18, auk ballett-
stúlknanna, sem leika púka og
í hljómsveitinni eru 16 menn.
Við erurn með ýmislegt nýtt,
enda á maður aldrei að endur-
taka fyrri sýningar.
Þetta stendur í leikritinu
Nú er hlé. Hópur af leikurum
fær sér kaffi og brauðsneið
frammi í kaffistofunni. Stúlka
kemur ©fan úr saumastofunni
með svarta sauðskinnskó með
hvítum bryddingum, sem hún
þarf að biðja stórbóndann Sig-
urð   í   Dal,   að   máta.   Haraldur
Sveihn, og það er eina leikritið,
sem komin er hefð á, segir Har-
aldur. Það hefur verið sýnt j
skemmum, pakkhúsum og jafn-
vel baðstofum um land aJlt. Jó»
'hann Sigurjónsson sá það í bað*
stofunni heima, er bræður hana
léku. Hann varð heillaður og
seinna sagði hann við mig: — Eg
held, ég hafi hlotið mína vígslu
þar.
Sjálfiur sá ég það fyrst á Sauð-
árkróki, þegar ég var 8 ára ganv
all,  heldur  Haraldur áfram.  Þá
var það uppfsert svo realistískt
Frh. á bls. lfl.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
12-13
12-13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24