12 MORCVNBL4ÐIÐ Föstudagur 9. nóvember 1962 Utgefandi: Hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson. Ritstjórar: Valtýr Stefánsson (ábm.) Sigurður Bjarnason frá Vigur Matthías Johannessen. Eyjólfur Konráð Jónsson. Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson. Útbreiðslustjóri: Sverrir Þórðarson. Ritstjórn: Aðalstræti 6. Auglýsingar og aígreiðsla: Aðalstræti 6. Sími 22480. Áskriftargjald kr. 65.00 á mánuði innanlands. 1 lausasölu kr. 4.00 eintakið. HVENÆR Á AÐ TAKA í TAUMANA? fjað er ein af grundvallar- *¦ reglum lýðræðisskipu- lagsins, að sanjningsréttur eigi að vera milli almennra launþega og vinnuveitenda og ríkisvaldið eigi ekki að vera beinn samningsaðili við aðra en þá, sem hjá því vinna. Auðvitað byggist þetta fyrir- komulag á því, að menn vilja reyna að komast hjá því, að of mikið vald safnsins á hend- ur stjórnarherra; því aðeins sé lýðræðisskipulagið traust, að stöðugt sé þess gætt að dreyfa valdinu í þjóðfélag- inu, en þjappa því ekki sam- an. Vinstri menn ýmsir, sem svo nefna sig, telja að vísu, að ríkið eigi að hafa ofurvald yfir sem flestum sviðum þjóð lífsins, einkum þegar þeir sjálfir eru við stjórnartauma. Þótt sjónarmið þeirra séu röng — og raunar stórhættu- leg lýðræðisskipulaginu — þá verður hitt að játast, að verkfallsréttinum, sem víðast er viðurkenndur samfara samningsrétti, hefur hérlend- is og raunar víðar verið beitt svo óvægilega, að óhjákvæmi legt hefur verið að grípa í taumana. Slík óhjákvæmileg afskipti ríkisvaldsins, þegar í algjört öngþveiti hefur verið komið, hafa hér átt sér stað í einstöku tilf ellum, en nú eru raddir uppi um það, að al- mennar takmarkanir eigi að setja við vinnustöðvunum, þannig að tryggt sé, að til þeirra sé einungis gripið sem algjörs neyðarúrræðis. Bjarni Benediktsson dóms- málaráðherra vék að því í ræðu sinni á Varðarfundin- um í fyrrakvöld, að ríkisvald- ið ætti ekki og mætti ekki skerast í leikinn í vinnudeil- um nema af mjög ríkri nauð- syn og þegar almenningsálit- ið og þjóðarhagsmunir krefð- ust þess. Þannig hefði því verið háttað í sumar, þegar gerðardómslögin voru sett, en hins vegar yrði verulega að harðna á dalnum til þess að fært væri á ný að skerast í leikinn í deilu síldveiðisjó- manna og útvegsmanna. Þegar þetta er ritað telja kunnugir að hvorir um sig, sjómenn og útvegsmenn, muni í atkvæðagreiðslunni um miðlunartillögu sáttasemj ara fella hana, enda er sá á- róður rekinn í beggja röðum, að hinn aðilinn muni fella til- löguna og því sé ekki um ann að að gera en að fella hana líka til þess að skaða ekki samningsaðstöðuna á eftir. Þegar slík þvermóðska og á- byrgðarleysi er hlaupið í hina alvarlegustu deilu, hlýtur brátt að því að koma, að al- menningur hallist á þá sveif, að deiluaðilar séu ófærir um að ráða málum sínum til lykta og vit verði að hafa fyrir þeim. Sjálfsagt er þó, að aðilar hafi enn nokkurn frest til að átta sig á málunum og von- andi, að þeir bregðist ekki lengur þeirri skyldu sinni að sýna fulla ábyrgð og mætist af sanngirni og skilningi á miðri leið. SÖK AND- STÖÐUNNAR Djarni Benediktsson dóms- ** málaráðherra vék einnig að því í ræðu sinni á Varð- arfundinum, að þrátt fyrir það, að stjórnarstefnan í heild hefði reynzt betur en þeir bjartsýnustu þorðu að vona, þá væri samt við mik- inn vanda að etja. Sá vandi byggðist þó ekki á störfum stjórnarflokkanna, heldur á skemmdariðju stjórnarand- stæðinga. Það væru þeir, sem komið hefðu af stað hækkun- um, sem að undanförnu hefðu átt sér stað. Þeirra einna væri því sökin á því, sem ver hefur farið en skyldi. Á því er enginn vafi áð lífs- kjör væru hér enn betri en þau eru í dag, ef kauphækk- unum hefði verið stillt í hóf og þær miðaðar við fram- leiðsluaukningu, þannig að ekki leiddi sjálfkrafa af þeim miklar verðhækkanir. En þá leið vildu stjórnarandstæð- ingar ekki fara af pólitískum ástæðum. Þeir héldu, að þeir gætu með svikasamningum og óhæfilegum hækkunum komið í veg fyrir /árangur viðreisnarinnar og þannig kollvarpað Viðreisnarstjórn- inni. Sem betur fer er árangur viðreisnarinnar þegar orðinn svo mikill, að hún stendur af sér atlögu þeirra manna, sem einskis svífast til þess að ná pólitískum áhrifum. Afleið ing iðju þeirra er að vísu sú, að kjarabætur verða minni en ella, en stjórnarstefnan sjálf haggast ekki. Við mun- um halda áfram að treysta efnahag landsins, auka frjáls ræði, hraða framkvæmdum og bæta lífskjörin. —t-¦«¦«-• •*¦—¦-¦¦¦-«¦—¦«¦¦•« —.....' — ¦ ¦. ¦ «, — ¦ii'tiiinfiiii->lirim»nm~i n«t.»tini.i~uLfi.il n niLrrtiii UTAN UR HEIMI NOBELSV AUNAHAF FIMMTUDAGINN 1. nóv. s- var tilkynnt um veitingu Nób- elsverðlauna í eðlisfræði o- efnafræði. Verðlaunin í eðlisfræði hlaut að þessu sinni sovézkur vísindamaður, prófessor Lev D. Landau iyrir kenningnr um eiginleika þéttaðra efna, einkuim fljótandi heliums. Efnafræðisverðlaununum var aftur á m»-. skipt milli tveggja brezkra vísindamanna Dr. Max F. Perutz og Dr. John C. Kendrew, sem unnio hafa saman að merkilegum rannsóknum á byggingu eggja hvítuefna. Prófessor Landau slasaðist lífshættulega í bifreiðaslysi í janúar sl. Hann lá meðvitund arlaus í tvo mánuði og hjarta hans stöðvaðist hvað eftir annað, en fyrir samvinnu hinna færustu heilasKurð- lækna í Rússlandi, Frakk- landi, Kanada og Tékkóslóva- kíu tókst að bjarga lífi hans. Enn er prófessor Landau í sjúkrahúsi mjög veikur og máttfarinn. Brezku vísindamennirnir tveir, sem hlutu verðlaunin í efnafræði hafa starfað sam- an á rannsóknarstofnunum Camforidge háskóla. Dr. John Kendrew, fæddist í Oxford á"ið 1917, en kom til Cam- bridge árið 1947, Dr. Max Perutz er aftur á móti fædd- ur j. Vínarborg árið 1914 og kom hann til Camforidge ár- ið 1936. Þessir tveir menn skipta rneð sér verðlaununum vegna rannsókna þeirra á byggingu stórra eggjahvítusameinda. Rannsoknirnar hafa farið fram með sér#>akri röntgen- geislunar aðferð og rafeinda- heila- hafa verið notaðir til þess að reikna út niðurstöð- ur. Egijjahvítuefnin, sem- þeir málm-fruimeindir í eggjahvítu sameindirnar. Frumeindir eggjahvítu-sameindanna eru ákaflega léfctar en málmfruan- eindirnar þyngja þær og auð- velda að ýmsu öðru leyti rann sóknina á foygigingu eggja- hvítu-sameindanna, með hinni sérstöku geislunaraðferð, sem kallast Röntgen-kristallografi. Segja má að tveggja ára- tuiga ra.insóknarstarf þessara Sovézkur vísindamaður, Prófessor Lev\ Landau, hlaut eðlisfræði verðlaunin. i |Tveir brezkir vísindamenn, Dr. Max F. ) jPerutz og Dr. John C. Kendrew, skipta með sér verðlaununum í efnafræði hafa rannsakað, hafa mikil- vægu hlutverki að gegna í líf verum vegna hæfileika þeirra til þess að taka til sín — og gefa frá sér súrefni. Dr Kend- rew hefur einkurn lagt áherzlu á rannsókn Myoglobins en Dr. Perutz á rannsókn Hætnog- lobins, hins járnauðuga rauða litarefnis blóðsins, sem bind- ur ol flytur súrefnið. Vi<$ rannsóknirnar hafa vísindamennirnir innfoyggt Eiginkona prófessorsins, Konkordia Terentievna, og 16 ára sonur þeirra, Igor Ljvovitj. « ^'IW**»**<*»>*%«,»«**»>« POLITISK RÁÐNING Ðandalag starfsmanna ríkis " og bæja hefur tekið sér fyrir hendur að mótmæla uppsögn skrifstofustjóra Hafn arfjarðarbæjar, Geirs Gunn- arssonar,'og látið frá sér fara ályktun um það, að sú upp- sögn sé af pólitískum toga spunnin. Sannleikurinn er hins veg- ar sá, að ráðning þessa manns var á sínum tíma pólitísk. Þegar Alþýðuflokkurinn og kommúnistar tóku upp sam- starf í Hafnarfirði 1954, var ákveðið, að tveir menn skyldu vera um hvert em- bætti, einn Alþýðuflokksmað ur og einn kommúnisti. Var þessi stefna útfærð bæði á bæjarskrifstofunum og hjá bæjarútgerðinni og almenn- ingur látinn borga brúsann. Þegar ákveðið var að stofna nýtt starf til að þóknast kommúnistum, var felld til- laga um, að það skyldi aug- lýst laust til umsóknar, held- manna liggi að baki þeim ár- angiri, er færði beim Nófoels- verðlaunin. Megin úrslit rann sókna þeirra komu i ljós þeg- ar fyrir þrem árum, en síðan hafa þeir unnið að enn meira kappi og eru enn þó að fá lausnir mikilvægra vanda- mála. »H dæmis munu þeir mú nýlega hafa fundið veiga- mikla lausn V-.rðandi viðfangs efnið og munu gera grein fyr- ir henni? begar þeir koma til Stokkhólms að veita verðlaun unum viðtcku. ¦-Ir Margir Nóbelsverðlauina- hafar í Carr.bridge Frá því um nýjár hafa þeir Dr. Kendrew og Dr. Perutz unnið saman sem yfirmenn nýrrar stofnunar fyrir líffræði legar rannsóknir í Camforidge. Þeir hafa lengi verið viður- kenndir fráfoærir vísinda- menn, en hafa ekki fyrr feng- ið peningaverðlaun fyrir ár- angur starfs síns. En þau eru því ríflegri í þetta sinn, 2.150,000 ísl. kr. enda hefur Dr. Perutz lýst því yfir í blaða viðtali, að hann hugsi nú gott til glóðarinnar að greiða nið- ur húsið sitt og kaupa sér bil, — en það er ekki þar með sagt, að ég ætli að selja hjóliS mitt, bætti hann við. Dr. Per- utz er áihugasamur ferðamað- ur, þó einkum fjallgöngumað ¦"r og skíðamaður. Hann læt- *>i**w» ur var Geir Gunnarsson ráð- inn í það starf. Ef BSRB æt/ ar sér að skera úr um það, hvað sé pólitík, þá er sannar-' lega nærtækt að gera álykt- un um það, að Geir Gunnars- son hafi verið ráðinn af póli- tískum ástæðum eingöngu. En úr því að starf hans var einungis nauðsynlegt til þesa að dreyfa valdi milh tveggja sa; arfsflokka, sem ekki eru lengur við völd í Hafnar- firði, þá virðist líka liggja í augum uppi, að engin þörf sé á þessu starfi lengur.
Beinir tenglar
