Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 253. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						H   Þriðjudagur 26. ngv. 1963
MCRCUNBLADÍÐ
25
Ragnhildur Pétursdóttir
F. 12. maí 1877.
D. 18. nóveir.^er 1963.
í DAG verður til moldar borin
frá Keflavíkurkirkju Ragnhild-
ur Fétursdóttir, Vatnsnesvegi
28 í Kefflavík Hún fæddist í
Bergvik i Leiru.
Foreldrar hennar voru hjónin
Pétur Sveinsson og Guðrún Guð
imundsdóttir, búendur þar. Syst-
urnar voru tvær og var Svein-
sina fcveimur áruim yngrL Föður
gekkst þinn yeg í bjartri trú.
Ástrík móðir, aoniman góða,
allt, sem bezt og fegurst er,
allar stundir okkur veittir,
er við saman nuitum hér.
Okkur hjá í elli þinni,
ætið dvaldir, virt og dáð.
Elska þín ,sem ávallt vakti,
er í hverri aminning skráð.
Ástarþakkir áttu móðir,
amima, og tengdamóðir kær.
Fyrir allt, sem okkur varstu,
Einn það Drottinn launað fær.
Langömímunnar litlu börnin,
Ijúfar þakkir færa hér.
Kærleiksylinn helga og hreina,
hlutu börnin smá hjá þér.
Yfir þínum ævidegi,
aðalsroerki hetju skín.
Birtu og varma barstu öðruim,
blessuð veri minning þín.
I. S.
sinn missti Ragnhildur aðeins 5
ára gömul. Hann féll niður um
ís og drukiknaði frostaveturinn
1882, er hann var á leið inn á
Vatnsleysuströnd.
Ragnhildur ólst upp hjá móð-
ur sinni og dvaldist með henni
fram á fullorðinsár. Árið 1897
giftist hún Jóram Jónssyni frá
Melbæ í Leiru. Þau settust að í
Lilta-Hólmsikoti í sömu sveit og
fojuggu þar öll sín saimivistarár.
Þau eignuðust 6 börn og eru 5
þeirra á lífi. Einn drengur lézt
( frumbernsku. Hin systkinin
eru: Jenný, Sigurlina og Fétur,
öll búsett í Keflavík, en Guð-
rún og Sveinsína búa í Reykja-
vík. —
Á afmælisdegi Ragnhildar,
hinn 12. maí árið 1910, drukkn-
aði Jóram, maður hennar. Þá
voru börnin öll í bernsku — það
elzta 10 ára, en það yngsta á
fyrsta ári. Þess var enginn kost-
ur fyrir Ragnhildi að halda bú-
skapnum áfram eftir missi eigin-
mannsins. Tvö barnanna voru
tekin í fostiur, en hin þrjú dvöldu
að mestu leyti imeð móður sinni.
Hún fduttist skörnimu sáðar til
Reykjavíkur og barðist þar á-
fram við ag koma upp bÖrnum
sínum. Sú barátta var löng og
eerið sfcröng, oft á tiðum. En
aldrei var imöglað eða kvartað —
og aldrei gefizt upp. Og svo fór
að lokum, að sigurinn var unn-
inn, börnin vaxin og framtíð
þeirra tryggð, eftir því sem í
mannlegu valdi stóð.
Árið 1920 flutti Ragnhilduj- til
Keflavíkur og hefur dvalíð þar
síðan. Seinustu 20 árin dvaldi
hún á heimi'li SigurMnu, dóttur
6innar, og eiginmanns hennar,
Guðmundar Magnússonar. Síð-
ustu 6 ár ævi sinnar var hún
algjörlega rúmföst Hjá dóttur
sinni og fjölskyldu hennar naut
faún frábærrar umihyggju og kær
leika, alla bíQ — og eigi sízt hin
siðustu árin, þegar hjálparinnar
var mest þörf.
Ragnhildur var trúfcona mikifl
og einlæg, svo að segja má, að
trúin hafi verið hinn styrki staf-
ur, er hún studdi sig áivallt ör-
ngg við. Sístarfandi var hún á
meðan hún átti þess nokkurn
kost. — En siðast og fyrst var
hún góð móðir, fórnfús og kær-
deiksrík Sem slákrar er hennar
nú minnzt af börnuim hennar og
éstvinum þeirra við leiðarlok.
Hinni Mtnu merkiskonu bið
ég fararheilla til helgra ljóssins
heima. Börnum hennar og ást-
Vinum votta ég hjartans samúð
og bið þeim öllum blessunar
Guðs.
Bj. J.
Kveðja frá heimili hennar
að Vatnsnesvegi 28, Keflavík.
lÆngur, heiður lífsins dagur,
liðinn hér í heimi nú.
Traust og grandivör gæðakona,
— Verðbréf
Framh. af bls. 2.
farin ár hafa orðið þess valdandi,
að afnumið hefur verið hámark
á endurkaupum víxla með
veði í landbúnaðarafurðum,
svo að þau lán munu
hækka á þessu hausti um
um það bil hundrað millj. kr.
Gildir þá nú sama regla um lán
út á birgðir landbúnaðarafurða
og sjávarafurða, að lánin nema
55%af skilaverði afurða. Það eru
því fyrirsjáanlegar mjög miklar
hækkanir í endurkaupum afurða
víxla á næstunni að óbreyttum
reglum, en þar að auki er vax-
andi þörf fyrir aukið rekstrarfé
til útflutningsframleiðslunnar
vegna aukins rekstrarkostnaðar,
sem margir telja æskilegt að
Seðlabankinn leysi úr. Jafn-
framt eru möguleikar Seðlabank
ans til þess að taka á sig frekari
aukningu endurkaupa mjög tak-
markaðir, þar sem nú liggur
nærri, að náð sé í innlánsbind-
ingu því hámarki, sem Seðla-
bankaögin nú leyfa, en það er
15% af sparifjárinnstæðum og
20% af innstæðum, sem ávísa
má á með tékka. Sú leið að auka
endurkaup afurðavíxla án þess
að afla fjár á móti með aukinni
innlánsbindingu eða á annan
hátt, mundi leiða beint til rýrn-
unar gjaldeyrisforðans eða inn-
lendrar peningaþenslu. Þessa
leið vill ríkisstjórnin ekki fara,
heldur vill hún leita lausnar á
þessum vandamáluim, er tryggi
undirstöðuatvinnuvgeunum eðli-
legt rekstrarfé án þess að það
þurfi að leiða til þenslu um rýrn
unar gjaldeyrisforðans. Um tvær
leiðir virðist vera að ræða, ef
þessum markmiðum á að verða
náð.
Tveir leiðir
Fyrri leiðin er sú, að haldið
sé áfram í aðalatriðum þeim tak-
mörkunum endurkaupa af hálfu
Seðlabankans, sem í gildi hafa
verið undanfarin ár. Jafnframt
verði um það séð með samning-
um við viðskiptabanka, að þeir
hagi útlánastarfsemi sinni
þannig, að tryggt sé, að undir-
stöðuatvinnuvegirnir fái eðlilegt
rekstrarfé ti starfsemi sinnar.
Þegar hliðsjón er höfð af undan-
farinni reynslu og ástandi því,
sem nú ríkir í peningamálum,
er mjög vafasamt, að viðskipta-
bankarnir einir geti leyst þau
vandamál, sem nú eru framund-
an í þessum efnum.
Hin leiðin er fólgin í því, að
Seðlabankinn taki að sér það
hlutverk ,að sjá undirstöðuat-
vinnuvegunum fyrir verulegum
hluta þess rekstrarfjár, sem þeir
þurfa á að halda, en um leið fái
Seðlabankinn aðstöðu til þess að
afa fjár til þessarar starfsemi
með aukinni innlánsbindingu.
Þetta þýðir með öðrum orðum,
að það yrði meginhlutverk inn-
lánsbindingarinnar að afla fjár
frá bankakerfinu í heild í þvi
skyni að veita því aftur út til
þeirra atvinnuvega, sem þurfa
mest á því að halda. Seðlabank-
inn tæki þannig að sér að miðla
hluta af sparnaði þjóðarbúsins
til ákveðinna forgangsþarfa, án
þess að þetta rekist á önnur
meginhlutverk hans, svo sem að
varðveita gjaldeyrisforða þjóðar
innar.
Ríkisstjórnin   er   þeirra   skoð-
unar, að þessa síðari leið beri að
fara,   en   í   fyrstu   grein    þessa
frumvarps felast þær breytingar,
sem nauðsynlegt er að gera á 11.
grein laga nr. 10/1961 um Seðla-
banka   íslands,   ef   þessi  stefnu-
breyting á að ná fram að ganga.
í  greininni  felast  tvær  efnis-
breytingar á gildandi   ákvæðum
Seðlabankalaganna. í fyrsta lagi
er ákveðið,  að það  sé megintil-
gangur      innlánsbindingar       að
standa undir innlendum  lánveit
ingum   Seðlabankans,   þ.   á.   m.
| endurkaupum   afurðavíxla.   Eins
og n4 standa sakir, mundi í þessu
felast,   að  innlánsbindingin  yrði
notuð til að standa undir mikilli
og   vaxandi   þörf   fyrir   endur-
kaup afurðavíxla af hálfu Seðla
bankans. Er ætlunin að sá hátt-
ur verði á hafður, að endurkaup
in   fari   um   hendur   sérstakrar
deildar í bankanum, er fengi hin
ar bundnu innstæður sem starfs
fé.   Þar   sem   deildin   yrði   hins
vegar   ekki   bókhaldslega   sjálf-
stæð,   er  ekki  þörf  ákvæða  um
hana í lögum.  Hin meginbreyt-
ingin, sem í greininni felst, er að
heimild    Seðlabankans   til    inn-
stæðubindingar hækki úr 15 —
20%, er nú gilda, í 25% af heild-
arinnstæðum       innlánsstofnana.
Með þessu ákvæði mundi Seðla-
bankanum verða kleift að  auka
innlánsbindinguna     allverulega,
en það mundi skapa tækifæri til
þess að auka endurkaup afurða
víxla   sjávarútvegsins   og   land-
búnaðarins  og  jafnvel  að  auka
hlutverk    endurkaupanna    með
því  að   taka   smám   saman   upp
endurkaup  afurðavixla  iðnaðar-
ins,   t.   d.   útflutningsiðnaðar   og
þess   iðnaðar,   sem   engrar   toll-
verndar  nýtur.
Ríkisstiórnin er þeirrar skoð-
unar, að í þessum hluta frum-
varpsins felist mikilvæg skipu-
lagsbreyting, er geti orðið til
þess, að bankakerfið í heild geti
þjónað betur en verið hefur því
mikilhæfa hlutverki að sjá und-
irstöðuatvinnuvegum þjóðarinn
ar fyrir nauðsynlegu rekstrarfé.
ITm útg-áfu verðbréfa
með gengisákvæði
Hin þráláta verðbólguþróun
hér á andi undanfarna tvo ára-
tugi, ásamt endurteknum geng-
isbreytingum, sem af þessu hef-
ur Ieitt, hefur aukið mjög van-
trú manna á framtíðarverðgildi
peninganna. Á móti þessu hefur
það vegið undanfarin ár, að
vextir af sparifé hafi verið háir,
en auk þess skattfrjálsir. Örar
launa- og verðhækkanir, eins og
átt hafa sér stað að undanförnu,
skapa hins vegar ótta við nýja
gengisbreytingu og þá spákaup-
mennsku, sem því fylgir. Með
því að gefa mönnum kost á því
að kaupa verðbréf með gengis-
ákvæði, er sparifjáreigendum
opnaður möguleiki til að vernda
hag sinn gegn hugsanlegri geng-
isbreytingu. Er það honum
miklu hagkvæmara en að leggja
sparifé sitt í lítt hugsuð kaup
á vörum eða fasteignum, eins
og oft vill verða. Hins vegar er
eðlilegt, að vaxtakjör og endur-
greiðsutími þeirra verði ákveð-
inn þannig, að ekki leiti óeðli-
lega mikill hluti sparnaðar þjóð-
arinnar í þennan farveg.
Nú er það jafnframt megin-
stefna' ríkisstjórnarinnar og
Seðlabankans, að komast hjá
nýrri gengisbreytingu, en út-
gáfa verðbréfa með gengis-
ákvæði er um leið tækifæri til
þess fyrir Seðlabankann að lýsa
yfir trausti sínu á núverandi
gengisskráningu með því að taka
á sig skuldbindingar með geng-
isákvæðL Verði frumvarp þetta
að lögum, er það ætlun Seðla-
bankans að hefja útgáfu gengis-
bréfa, eins fljótt og aðstæður
leyía.
Islenzk frímerkja-
sýning í Stokkhólmi
Stokkhólmi 23. nóv. (TT).
t GÆR opnaði Páll Ásgeir
Tryggvason, sendiráðsfulltrúi, —
stóra íslenzka frímerkjasýningu
í Póstsafninu í Stokkhólmi. Sýn-
ingin verður opin til 12. janúar
nk. Á sýningunni eru frímerki,
sem íslenzk póstyfirvöld og félag
islenzkra frímerkjasafnara í
Stokkhólmj. hafa lánað. Einnig
eru sýnd frimerki úr safni
sænska Póstsafnsins.
Meðal athyglisverðustu hluta
á sýninig^mni er bréf með fyrstu
íslenzku frímerkjunum, sem gef-
in voru út 1872 og teikningaor af
frímerkjum, sem íslandsvinafé-
lagið í Vín gaf út í tilefni 1000
ára afmælis Alþingis 1930.
A sýningunni er hægt að fylgj-
ast með sögu íslands þair til
landið hlaut sjálfstæði 1944, og
þar eru mörg falleg frímerki, t. d.
með myndum af Heklugdsinu Og
íslenzkum blómum.
Kristjana Guðmunds-
dóttir Kothrauni
SUMARH0 1963 er Hðið, fyrsti
vetrardagur runninn iipp, loft er
þungbúið þétt rigning, ragnmóð
an hylur Helgafellssveitarfjöll-
in.
Það er bílalest á leið frá
Stykkishólmi til Bjarnairhafnar.
í fremsta bílnum líkkista, í
henni hvílir Kristjana Guð-
munosdóttir frá Kothrauni. Hún
verður jörðuð í dag við hlið
manns síns, Halldórs Pétursson-
ar, og barnaíina sinna, s«m dóu
uing. Kristjana var fædd í Ögri
í Helgafellssveit 15. ágúst 1873.
(Þá var ögur í Helgafellssveit).
Þetta var áður en Stykkishólmur
varð sér sveitarfélag).
Hún andaðist í spitalanuim í
Stykkishólmi 18. októbor. Þar
hafði hún dvalið seinustu árin að
miklu leyti. Kristjana gerðist
ekki víðförul um ævina, í þau
rúm 90 ár, sem hún lifði. Heimili
hennar voru á svæðinu frá
Stykkishólmi að Búlandshöfða í
Eyrarsveit. Ævi hennar var þó
viðburðarík og stormasöm. svo
að allur fjöldinn hefði ekki af-
borið, með iafmnikilli sálarró,
allt sem hún varð að reyna.
Móðir sína misisti hún ung, varð
þá að fara til vandalausra, en
eftir fárra ára bil komst hún
til hálfsystur sinnar, Guðrúnar
Káradóttur á Seljuan í Helga-
fellssveit. Það má segja að þá
hafi lánið leikið við hana, því
Guðrún var annáluð gæðakona.
Guðrún var gift Sæmundi Péturs
syni, bróður HalldórS, manins
Kristjönu. Ung giftist Kristjana,
Halldóri. Byrjuðu þau búskap í
Hraiunsfirði í Helgafellssveit, með
lítil efni eins og þá var títt, Það-
an fluttust þau að Kothrauni, og
bj'uggu þar meðan Halldór lifði,
en hann andaðist sumarið 1921.
Kothraun er við Bjamarhafin-
arfjall þar sem stytzt er á milli
hrauns og hlíða, við annan tún-
jaðarinn er Berserkjahraunin, en
hinn hlíðarrætur Bjarnarhafnar-
fjalls. Þar er sumarfagurt. en
stórviðrasamit í suðvestan átt. í
febrúar 1922, fauk bærinn á
Kothrauni ofan af Kristijönu og
börniim hennar um hánótt. Þá fór
hún um nóttina m.eð börnin að
Bjarnarhöfn, þar var góðs skjóls
að leita, hjá hjónunum Eiríki
Eiríkssyni og Þongerði konu
hans. Eiríkur var þá bústjóri þar,
fyrir Thor Jensen. Sih,emma á
hjúskaparárum sínum fengu þau
hjónin Kristjana og Halldór að
reyna barnamissi. Það sagði
Kristjana mér, eftir að hún var
búin að missa fjóra syni sína
fullorðna, að sín erfiðasta nótt
hefði verið, þegar hún missti ann
að ungbarn sitt. Það dó í rúminu
hjá þeim hjónunum, hún ein var
vakandi í myrkrinu yfir líki
barnsins, eldspýtur voru ekki til,
elduir falinn í hlóðum í fram-
eldhúsi, þangað varð að faora með
bréf og kveikja á því.
En atf ástæðum, sem ég greini
ekki frá, vildi hún engan vekja
sér til aðstoðar. Lét heldur slag
standa til morguns. Ég, sem er
svo heppinn. að hafa kynnat
Kristjönu, veit það, að ljós trú-
arinnar hefur lýst henni þessa
nótt, eins og alltaf í hennar erf-
iðleikum. Fyrir 48 árum rúmum,
kom ág fyrst í kirkjugarðinn í
Bjarnanhöfn, þá tók ég eftk sam-
hlöðnum litlum leiðum, á þetm
var lítill trékassi með glerloki,
undir lokinu var pappírsblað, á
það voru skrifuð þessi orð.
— Drottinn gaf, Drottinn tók —
Mér var sagt að þar undir hvíldu,
börn hjónanna á Kothrauni. Þá
haifði ág ekki séð Kristjönu, en
Halldór og nokkuð af börnum
þeirra. Þessi litli kassi og leiðin,
urðu mér svo minnisstæð, að nú
á fyrsta vetrardag mundi ég hvar
þeirra var að leita. Þegar ég
kynntist Kristjönu, og hvernig
hún tók öllum sínum ástvina
missi, skildi ég, að orðin undir
glerlokirau, voru teksti lifs henn-
ar. Hún sagði einu sinni við mig,
ég á kannske eftir að reyna eitt-
hvað ennþá, hvað sem Drottinn
leggur á mig, skal ég reyna að
bera möglunarlaust. Ég er ekki
of góð, til að bera þann kross,
sem hann leggur á mig. Þaninig
hugsaði hún og breytti, allt sem
fram við hana kom, var frá Guði,
þannig átti það að vera, á engan.
hátt öðruvísi, þetta var hennar
bjargföst trú Hún var alitaf
reiðubúin að hugga aðra og
gleðja, hún átti ótæmaindi sjóð
aif góðvild og manngæzku, alltaf
sí glöð og þakklát sínum sam-
ferðamönnum.
Ég heimsótti hana nokkrum
sinnum í spítalanum í Stykkis-
hólmi. Hún sagði að hann væri
sitt heknili, þar væri allt gert
fyrir sig. sem hægt væri, bæði
af laeknum og starfsliði spítalans.
Við andlátsfregn herarLar koin nvér
í hug orð Matthíasar:
Dæm svo mildan dauða
Drottinn þinu barni
Eins og léttu laufi
Lyfti blær frá hjarni
Eins og lítill lækur
Ljuki sínu hjali
Þar sem lygn í leyni
Liggur marinn_svalL
Kristjana fékk hægt andlát,
það er komin kyrrð eftir storma-
sama ævi, jarðneskar leifar henn
ar eru komnar í skjól í Bjairnair-
höfn, eins og hún leitaði þair
skjóls í ofviðrinu, þegar bærinn
hennar á Kothrauni fauk. Þar
hefur ekki verið búið síðan. Þeg-
ar líkfylgdin hélt til Bjai-nar-
hafnar, fannst mér vel við eig-
andi að taka krók af leið, heim
að Kothrauni, bera kisitu hennair
í bæjartóftina, og flytja þar bæm.
Þar hefur hún oft flutt hjart-
næmar bænir, og kennt börnun-
uffl sínum fyrstu bænirnax.
Drottinn. sem heyrir bænirnar,
hirðir ekki um stund eða stað,
hvar þær eru fluttar. svo einu
gildir, þó þessi krókur væri ekki
tekinn. Ég þakka Kristjönu fyrix
samverustundirnar og allt sem ég
hef laart af henni. Ég veit að
margir taka undir þessi orð með
mér. Ég bið Guð að blessa dætr-
um hennar þremur, minninguna
um góða móður. Nú á fyrsta
vetrardag er það vissan um sum-
ar að liðnum vetri, sem gerir
mér mögulegt að hugsa til vetr-
arins. Eins er það, þegar ég stend
við gröf góðvinar, þá ec það
fyrirheitið um annað líf, sem
breiðir birtu og yl, yfir gröf og
dauða.
Kristjana frá Kothrauni, hvil
þú i Guðs friði.
Gamall Helgfellingur.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32