Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 1. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						6
MORGUNBLAÐID
Föstudagur 3,
^ff^
1964
Íslendingar njóta
menningararfs síns
Áramótaávarp   forseta   íslands
Góðir íslendiragar, nær og fjær!
Við hjónin flytjum yður, héðan
frá Bessastöðum, innilegar þa.kk
ir fyrir liðið ár og beztu nýjárs-
óskir. Eins og jafnan áður höfum
við svo margt að þakka, að of
langt yrði upp að telja, þó tíma
miínum væri til þess  eins varið.
Við höfum víða farið og marga
hitt á nýliðnu ári, meðal annars
í hringferð kringum landið. Við
íögnum því hve góð lífskjör og
aðbúð er almennt orðin með
þjóðinni. Á bak við liggur löng
þróun, og stórstíg sáðustu ára-
tugina. í lok þessa mánaðar eru
60 ár liðin síðan þjóðin eignað-
ist hinn fyrsta íslenzlka ráðherra,
búsettan í landinu. Mér er sá at-
burður í barnsminni. I>að verður
ekki annað sagt en að heima-
stjórn, fuillveldi og síðast endur-
reisn lýðveldis hafi borið marg-
faldan ávöxt.
Það er óþarft að bera upphaf
og lok þessa 60 ára támabils
saman í einstöfcum atriðuim.
Landið er endurbyggt á þessum
áruim, aðeins nokkur timburhús
og örfá steinhús standa eftir frá
eldri tíma, og langflestar jarðir
í öllum héruðum búsaðar að
nýju. Eftir því fara önnur kjör
og starfmöguileikar. Og sama
máli gegnir um skipastólinn. En
þess skulum vér jafnan gæta,
að það sem lyftir þjóðinni, ger-
ist ekiki allt á Alþiragi eða fyrir
breytta stjórnskipun. Það eru
þúsundir forustumanna í land-
búnaði, sjiávarútvegi og iðnaði,
sem standa í fylkingarbrjósti, og
afköstin byggjast á ötulu þrótt-
miklu starfsliði. Og þá eru ótald
ir menningarfrömuðir á öllum
sviðum i bókmenrítum, listum,
skólum og kirkjum landsins.
Þeirra tala er há, sem eiga þjóð-
arþökk, þó bún komi ekki æbið
réttlátlega ttt skila. Flestir fá
sinn ríflega skerf við útfðr sína,
en fullnaðardómur bíður venju-
lega, þar til sagnfræðin fær betri
yfirsýn. Þá vatnar yfir láglendið,
en tindarnir blána i fjarska.
Hinn fyrsta síðasta mán-
aðar voru 45 ár liðin frá því
Sambaradslögin geragu í gildi.
Það var hið stærsta spor I sjálf-
stæðisbaráttu þjóðarinnar, full-
veldi og réttur til einhiliða upp-
sagnar sambandsins við Dan^-
möiku að 25 árum liðnum. Á
því tímabili óx þjóðinni fiskur
um hrygg, <yg bafði raunar feng-
ið full umráð allra sinna mála
áður en fresturinn var útrunn-
inn. fslendingar voru á þessu
tímabi'li frjáls þjóð, fuHvalda,
ríki og báru þá jafnframt alla
ábyrgð á s.iáilfum sér, stjórnar-
fari og þjóðarbúskap.
Þjóðin var ekki við öllu búin
og má þetta tímabil teljast
þroska og undirbúnin"stími und-
ir lýoVeldisstofnun. Ég minnist
þess, þegar fyrst var gerður
greinarmunur á gengi íslenzkrar
og danskrar krónu, að þá héldu
sumir að hér vaerj um að ræða
nýtt herbragð af danskra hálfu
til að lítillækika íslendinga. En
að sjá'lfsögðu bárum vér sem
fullvalda  þjóð  ábyrgð  á  vorum
eigin  gjaldeyri og   greiðslujofn-
uði.
Þeir voru víst ekki margir,
sem þá, í upphafi, skildu til
nokkurar hlítar þessi orð: gengi
og greiðslujöfnuður, eða gildi
þeirra fyrir fjárhagslegt sjálf-
stæði. Og þó vér skiljum það öll
núna, hvað í því felst, þá eru
átök hörð um markmið og leiðir
í þjóðarbúskap, enda er sú skoð-
un orðin ráðandi, að þingi og
stjórn beri skylda til að skapa
almenningi svo góð lífskjör sem
iframleiðsla og útflutningur leyf-
ir. Á þessu sviði er nú hættast
við átokuim, eins og launabar-
átta og verkföll síðasta árs bera
skýrastan vott um. Vér fögnum
því 511 af einlægum huga, að
vinnufriður komst á nú fyrir
hátíðar. Svo viðkvæm erum vér
enn fyrir jólum og áramótum, að
vér eigum erfitt með að sætta
oss við, að allt logi í deilum,
þegar friður á jörðu er boðaður,
og velþóknun með mönnunum.
Ég á að sjálfsögðu ekki við, að
átök megi ekki eiga sér stað, en
bæði átök oe áróður verða að
vera innan þeirra taifcmarka, sem
þjóðareiningin þolir.
Ég minnist tveggja hátíða,
þegar rikti fullkomin þjóðarein-
ing og fögnuður: Alþingishátíð-
arinnar og Lýðveldisstofnunar
árið 1&44. Á næsta vori er 20 ára
afmæli hins unga lýðveldis.
„ísland er lýðveldi með þing-
bundinni stjórn,*' — þannig
hljóða lokaorð langrar baráttu
hinna beztu manna, og upphafs-
orð nýrrar aldar í sögu íslend-
inga. >að skipti um svið, en
lífsbaráttan heldur áfram, bar-
áttan fyrir góðri afkomu og ör-
yggi þegns og þjóðar. Og þannig
varðveitist afmæhsfögnuðurinn
bezt, að vér sýnum í orði og
verki, að vér séum til þess hæfir
og   verðskuldum   að   vera  frjáls
og   fullvalda   þjóð,   sem   rækir
jafnt skyldur sínar sem réttindi.
Ég hefi áður nefnt hið fjár-
hagslega sjálfstæði, og skal raú
bæta við öðru höfuð viðfangs-
efninu, sem oss bættist með full
veldi og lýðveldisstofnun, utan-
ríkisþjónusitunni. Hver er sánum
hnútum kunnugastur, og það
liggur í auguim uppi, að erlendir
fulltrúar, ókunnugir vorum hag j
og háttum, gátu ekki, þrátt
fyrir bezta vilja, rekið öll ís-
lenak erindi. >ar fyrir nutum
vér þó lengi vel tveggja óper-
sónittlegtra fuDltirúa, ef ág má
svo segja, þar sem voru forn-
bókmenntir vorar og Alþingi
að fornu að nýju. Hinir ágætustu
menn, einkum í Skotlandi, Eng-
landi, Þýzkalandi og á Norgur-
löndum, sömdu ágæt rit um
menningararf íslendinga. I>eir
fluttu þann boðskap, að fslend-
ingar væru sér um þjóðerni og
forna héraðs- og þiragstjórn. Það
var oss ómetanleg hjálp á hin-
um fyrstu uppgaragsárum, og
kunni Jón Sigurðsson vel að not-
færa þá aðsboð.
Nú höfum vér byggt upp vora
eigin utanríkisþjónus'tu, svo vel
sem vér teljumst haia efni á.
Þair var Sveini Björnssyni falið
að ryðja brautina. >að er og
staðreynd, að þjóðin hefir nú,
einkum eftir hina síðari styrj-
öld, á að skipa ágætum starfs-
mönnum á flestum sviðum, sem
skilja ved saimtiðina og viðfangs-
efni hennar, og gildir það ekki
gízt um utanríkis- og fjárhags-
miál. Hafa þeir bæði feragið betri
skóla, vegna batnandi fjáirhaigs,
og meiri reynslu, vegna vax-
andi alþjóðastarfsemi en áður
var kostur á. Minnist ég þess,
sem Jón Krabbe sagði eitt sinn
við mig fyrir löngu, að ein ríik-
asta þörf íslenzku þióðarinnar
væri að koma sér upp starfsliði,
sem gæti horfzt beint í augu við
erlenda sérfræðinga.
ASGEIR ASGEIRSSON.
Einn erfiðasti samningur, sem
þjóðin hefir átt við að búa, er
gamli þxiggja miilna landhelgis
samniragurinn, enda gerðiir í
upphafi togaraaldar. Þá varð
þröragt fyrir dyrum úitvegsbónd-
aras á sínum róðraibát eða litla
vélbát, og auk þesg við allsendis
ónóga landhelgisgæzlu. Einn
stærsti sigur og ávinningur, síð-
an íslendingar tóku í sínar hend-
ur utanríkismálin, er útfærsla
landhelginnar. Á síðasta stigi
þess máls var þjóðin sammálla
um 12 mílna kröfur, en að sjálf-
sögðu mátti deila um aukaatriði,
eins og oftast vill verða. Leiddi
þetta til alvarlegra átaika við
Breta, eins og kunnugt er, en
leystist stórslysalaust
Sættir hafa nú tekizt að fullu
og m. a. til að gera það lýðum
ljóst,  bæði hérlendis og í Bret-
landi bauð forsætisráðherra
Bretlands okkur hjóraunum og
Guðmundi í. Guðmundssyni,
utanríkisráðherra og hans konu,
í opirabera heimsókn, sem nú er
nýafstaðin. Þetta heimiboð var
drengskaparbragð, og Bretum
líkt. í>eir eru ekki langræknir.
Og þó sumum kunni að þykja
múrarnir þykkir, þegar þeir
koma fyrst, ókunnugir, til Lund-
únaiborgar, þá eru eragir betri
heim að sæikja, brosið hlýtt og
handtakið þétt, þegar komið er
innifyrir múrana. Jafnvel for-
menn brezkra togarasamtaka
létu eikiki sitt eftir liggja að koma
á fund okkar og skrifa vinsainrv-
legar kveðjur í blöð, eins og að
lokinni   bændagdímu.
Okkur þótti að sjáilfsögðu mik-
ið til koma að heimsækja Breta-
Framhald á bls. 15.
•  Löng hátíðahöld
Jæja, þá er hátíðahöldunum
lokið að mestu og hversdags-
leikinn umvefur bráðlega allt.
Tími er líka kominn til þess,
því þessi hátíðahöld eru orðin
einum of lör»g. Þegar ekki er
hægt að segja lengur, að hátíð
geri mönnum dagamun — þá
finnst mér að hátíðin sé farin
að missa töluvert af gildi sínu.
Eg er bókstaflega farinn að
hlakka til þess að fá soðinn
fisk, enda þótt aldrei hafi verið
kvartað yfir því að ég sé sólg-
inn í soðningun*.
•  Jólalegra hér
Á dögunum hitti ég íslend-
ing, sem búsettur er í Bret-
landi. Hann er einn þeirra, sem
kom heim um jólin — og er nú
á förum aftur út. „Mér finnst
ég týna jólunum algerlega, ef
ég held þau út í Bretlandi. Þar
er bara ekkert jólalegt miðað
við það, sem tíðkast hjá okkur.
Jólin standa ekki nema einn
dag, jóladag — og síðan er allt
búið. Aðfangadagskvöld er
ekki 'haldið hátiðlegt nema
hvað menn fá sér í staupinu.
Drykkjuskapur er jþé næstum
jafnairmennur og hjá okkur á
gamlárskvöld. Á aðfangadags-
kvöld fara bókstaflega allir á
kendirí", sagði haran — Og hon-
um fannst hátíðarblær ekki mik
ill yfir slíku, eins og eðlilegt er.
• Vildi ekki skipta
„Jóladagur er hátíðisdagur.
Þá eru haldin jól, en síðan er
það búið. Það er algenigt þar,
sem ég þekki til", sagði hann,
„að menn fari til vinnu á annan
í jólum. Hér hjá okkur er þetta
stanzlaus hátíð í hálfan mánuð
— e.t.v. einum of mikið. En þá
er vitanlega skemmtilegt að
koma heim" sagði hann.
Enda þótt mér finnist jóla- og
áramótahátíðahöldin orðin æði
löng, þegar sunraudagarnir bæt-
ast við bæði á undan, eftir og
milli hátíðanna, þá verð ég að
segja eins og er, að élg vildi
ekki skipta á brezku hátíða-
höldunum — eins og þessi kunn
ingi lýsir þeim. En sennilega er
þessi lýsing þó ekki aigild fyrir
allt Bretland.
• Sjómannastofan
Og hér kemur stutt bréf frá
Bjarti:
„Til Velvakanda.
Fyrir   fáum   dögum hitti ég
mann utan af landi. Það var
sjómaður nýkomiran í borgina
á báti sínum. Hann fór á Sjó-
mannaheimilið til þess að fá að
hringja heim. Haran átti von á
Iþví, að það væri eini staðurinn,
þar sem hann gæti fengið að
hrimgja, þar sem þetta var eftir
kl. 21.00. Þegar hann bað um að
fá að hringja heim, fékk hann
blákalda neitun. Stúlkan við
sírraann sagði, að ráðamenai Sjó-
mannastofunnar hefðu lagt
bann við því að sjómeran utan
af landi fengju að hringja heim
til sin. Sjómaðurinn varð eðli-
lega sár og gramur, að fá ekki
þessa sjálfsögðu þjónustu á Sjó-
mannastofunni, því að þannig
getur staðið á, að það geti verið
lífsnauðsyn fyrir aðkomandi sjó
mann að hafa samband við
heimili sitt. Þar geta verið veik-
indi eða eitthvað anraað alvar-
lagt. Ég fæ ekki betur séð en að
Sjómannastofan hafi brugðizt
Ihlutverki sínu. Hinn áður
iiefndi sjómaður var ekki að
fara fram á þessa þjónustu
fyrir ekki neitt.
Bjartur."

ÞURRHLÓOUR
ERC   ENDINGARBEZXAR
BRÆÐURNIR ORMSSON hí.
Vesturgötu i.
Simi 11467.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24