Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 1. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						6

MORGUNBLAÐID

Föstudagur 3,

^ff^

1964

Íslendingar njóta

menningararfs síns

Áramótaávarp   forseta   íslands

Góðir íslendiragar, nær og fjær!

Við hjónin flytjum yður, héðan

frá Bessastöðum, innilegar þa.kk

ir fyrir liðið ár og beztu nýjárs-

óskir. Eins og jafnan áður höfum

við svo margt að þakka, að of

langt yrði upp að telja, þó tíma

miínum væri til þess  eins varið.

Við höfum víða farið og marga

hitt á nýliðnu ári, meðal annars

í hringferð kringum landið. Við

íögnum því hve góð lífskjör og

aðbúð er almennt orðin með

þjóðinni. Á bak við liggur löng

þróun, og stórstíg sáðustu ára-

tugina. í lok þessa mánaðar eru

60 ár liðin síðan þjóðin eignað-

ist hinn fyrsta íslenzlka ráðherra,

búsettan í landinu. Mér er sá at-

burður í barnsminni. I>að verður

ekki annað sagt en að heima-

stjórn, fuillveldi og síðast endur-

reisn lýðveldis hafi borið marg-

faldan ávöxt.

Það er óþarft að bera upphaf

og lok þessa 60 ára támabils

saman í einstöfcum atriðuim.

Landið er endurbyggt á þessum

áruim, aðeins nokkur timburhús

og örfá steinhús standa eftir frá

eldri tíma, og langflestar jarðir

í öllum héruðum búsaðar að

nýju. Eftir því fara önnur kjör

og starfmöguileikar. Og sama

máli gegnir um skipastólinn. En

þess skulum vér jafnan gæta,

að það sem lyftir þjóðinni, ger-

ist ekiki allt á Alþiragi eða fyrir

breytta stjórnskipun. Það eru

þúsundir forustumanna í land-

búnaði, sjiávarútvegi og iðnaði,

sem standa í fylkingarbrjósti, og

afköstin byggjast á ötulu þrótt-

miklu starfsliði. Og þá eru ótald

ir menningarfrömuðir á öllum

sviðum i bókmenrítum, listum,

skólum og kirkjum landsins.

Þeirra tala er há, sem eiga þjóð-

arþökk, þó bún komi ekki æbið

réttlátlega ttt skila. Flestir fá

sinn ríflega skerf við útfðr sína,

en fullnaðardómur bíður venju-

lega, þar til sagnfræðin fær betri

yfirsýn. Þá vatnar yfir láglendið,

en tindarnir blána i fjarska.

Hinn fyrsta síðasta mán-

aðar voru 45 ár liðin frá því

Sambaradslögin geragu í gildi.

Það var hið stærsta spor I sjálf-

stæðisbaráttu þjóðarinnar, full-

veldi og réttur til einhiliða upp-

sagnar sambandsins við Dan^-

möiku að 25 árum liðnum. Á

því tímabili óx þjóðinni fiskur

um hrygg, <yg bafði raunar feng-

ið full umráð allra sinna mála

áður en fresturinn var útrunn-

inn. fslendingar voru á þessu

tímabi'li frjáls þjóð, fuHvalda,

ríki og báru þá jafnframt alla

ábyrgð á s.iáilfum sér, stjórnar-

fari og þjóðarbúskap.

Þjóðin var ekki við öllu búin

og má þetta tímabil teljast

þroska og undirbúnin"stími und-

ir lýoVeldisstofnun. Ég minnist

þess, þegar fyrst var gerður

greinarmunur á gengi íslenzkrar

og danskrar krónu, að þá héldu

sumir að hér vaerj um að ræða

nýtt herbragð af danskra hálfu

til að lítillækika íslendinga. En

að sjá'lfsögðu bárum vér sem

fullvalda  þjóð  ábyrgð  á  vorum

eigin  gjaldeyri og   greiðslujofn-

uði.

Þeir voru víst ekki margir,

sem þá, í upphafi, skildu til

nokkurar hlítar þessi orð: gengi

og greiðslujöfnuður, eða gildi

þeirra fyrir fjárhagslegt sjálf-

stæði. Og þó vér skiljum það öll

núna, hvað í því felst, þá eru

átök hörð um markmið og leiðir

í þjóðarbúskap, enda er sú skoð-

un orðin ráðandi, að þingi og

stjórn beri skylda til að skapa

almenningi svo góð lífskjör sem

iframleiðsla og útflutningur leyf-

ir. Á þessu sviði er nú hættast

við átokuim, eins og launabar-

átta og verkföll síðasta árs bera

skýrastan vott um. Vér fögnum

því 511 af einlægum huga, að

vinnufriður komst á nú fyrir

hátíðar. Svo viðkvæm erum vér

enn fyrir jólum og áramótum, að

vér eigum erfitt með að sætta

oss við, að allt logi í deilum,

þegar friður á jörðu er boðaður,

og velþóknun með mönnunum.

Ég á að sjálfsögðu ekki við, að

átök megi ekki eiga sér stað, en

bæði átök oe áróður verða að

vera innan þeirra taifcmarka, sem

þjóðareiningin þolir.

Ég minnist tveggja hátíða,

þegar rikti fullkomin þjóðarein-

ing og fögnuður: Alþingishátíð-

arinnar og Lýðveldisstofnunar

árið 1&44. Á næsta vori er 20 ára

afmæli hins unga lýðveldis.

„ísland er lýðveldi með þing-

bundinni stjórn,*' — þannig

hljóða lokaorð langrar baráttu

hinna beztu manna, og upphafs-

orð nýrrar aldar í sögu íslend-

inga. >að skipti um svið, en

lífsbaráttan heldur áfram, bar-

áttan fyrir góðri afkomu og ör-

yggi þegns og þjóðar. Og þannig

varðveitist afmæhsfögnuðurinn

bezt, að vér sýnum í orði og

verki, að vér séum til þess hæfir

og   verðskuldum   að   vera  frjáls

og   fullvalda   þjóð,   sem   rækir

jafnt skyldur sínar sem réttindi.

Ég hefi áður nefnt hið fjár-

hagslega sjálfstæði, og skal raú

bæta við öðru höfuð viðfangs-

efninu, sem oss bættist með full

veldi og lýðveldisstofnun, utan-

ríkisþjónusitunni. Hver er sánum

hnútum kunnugastur, og það

liggur í auguim uppi, að erlendir

fulltrúar, ókunnugir vorum hag j

og háttum, gátu ekki, þrátt

fyrir bezta vilja, rekið öll ís-

lenak erindi. >ar fyrir nutum

vér þó lengi vel tveggja óper-

sónittlegtra fuDltirúa, ef ág má

svo segja, þar sem voru forn-

bókmenntir vorar og Alþingi

að fornu að nýju. Hinir ágætustu

menn, einkum í Skotlandi, Eng-

landi, Þýzkalandi og á Norgur-

löndum, sömdu ágæt rit um

menningararf íslendinga. I>eir

fluttu þann boðskap, að fslend-

ingar væru sér um þjóðerni og

forna héraðs- og þiragstjórn. Það

var oss ómetanleg hjálp á hin-

um fyrstu uppgaragsárum, og

kunni Jón Sigurðsson vel að not-

færa þá aðsboð.

Nú höfum vér byggt upp vora

eigin utanríkisþjónus'tu, svo vel

sem vér teljumst haia efni á.

Þair var Sveini Björnssyni falið

að ryðja brautina. >að er og

staðreynd, að þjóðin hefir nú,

einkum eftir hina síðari styrj-

öld, á að skipa ágætum starfs-

mönnum á flestum sviðum, sem

skilja ved saimtiðina og viðfangs-

efni hennar, og gildir það ekki

gízt um utanríkis- og fjárhags-

miál. Hafa þeir bæði feragið betri

skóla, vegna batnandi fjáirhaigs,

og meiri reynslu, vegna vax-

andi alþjóðastarfsemi en áður

var kostur á. Minnist ég þess,

sem Jón Krabbe sagði eitt sinn

við mig fyrir löngu, að ein ríik-

asta þörf íslenzku þióðarinnar

væri að koma sér upp starfsliði,

sem gæti horfzt beint í augu við

erlenda sérfræðinga.

ASGEIR ASGEIRSSON.

Einn erfiðasti samningur, sem

þjóðin hefir átt við að búa, er

gamli þxiggja miilna landhelgis

samniragurinn, enda gerðiir í

upphafi togaraaldar. Þá varð

þröragt fyrir dyrum úitvegsbónd-

aras á sínum róðraibát eða litla

vélbát, og auk þesg við allsendis

ónóga landhelgisgæzlu. Einn

stærsti sigur og ávinningur, síð-

an íslendingar tóku í sínar hend-

ur utanríkismálin, er útfærsla

landhelginnar. Á síðasta stigi

þess máls var þjóðin sammálla

um 12 mílna kröfur, en að sjálf-

sögðu mátti deila um aukaatriði,

eins og oftast vill verða. Leiddi

þetta til alvarlegra átaika við

Breta, eins og kunnugt er, en

leystist stórslysalaust

Sættir hafa nú tekizt að fullu

og m. a. til að gera það lýðum

ljóst,  bæði hérlendis og í Bret-

landi bauð forsætisráðherra

Bretlands okkur hjóraunum og

Guðmundi í. Guðmundssyni,

utanríkisráðherra og hans konu,

í opirabera heimsókn, sem nú er

nýafstaðin. Þetta heimiboð var

drengskaparbragð, og Bretum

líkt. í>eir eru ekki langræknir.

Og þó sumum kunni að þykja

múrarnir þykkir, þegar þeir

koma fyrst, ókunnugir, til Lund-

únaiborgar, þá eru eragir betri

heim að sæikja, brosið hlýtt og

handtakið þétt, þegar komið er

innifyrir múrana. Jafnvel for-

menn brezkra togarasamtaka

létu eikiki sitt eftir liggja að koma

á fund okkar og skrifa vinsainrv-

legar kveðjur í blöð, eins og að

lokinni   bændagdímu.

Okkur þótti að sjáilfsögðu mik-

ið til koma að heimsækja Breta-

Framhald á bls. 15.

•  Löng hátíðahöld

Jæja, þá er hátíðahöldunum

lokið að mestu og hversdags-

leikinn umvefur bráðlega allt.

Tími er líka kominn til þess,

því þessi hátíðahöld eru orðin

einum of lör»g. Þegar ekki er

hægt að segja lengur, að hátíð

geri mönnum dagamun — þá

finnst mér að hátíðin sé farin

að missa töluvert af gildi sínu.

Eg er bókstaflega farinn að

hlakka til þess að fá soðinn

fisk, enda þótt aldrei hafi verið

kvartað yfir því að ég sé sólg-

inn í soðningun*.

•  Jólalegra hér

Á dögunum hitti ég íslend-

ing, sem búsettur er í Bret-

landi. Hann er einn þeirra, sem

kom heim um jólin — og er nú

á förum aftur út. „Mér finnst

ég týna jólunum algerlega, ef

ég held þau út í Bretlandi. Þar

er bara ekkert jólalegt miðað

við það, sem tíðkast hjá okkur.

Jólin standa ekki nema einn

dag, jóladag — og síðan er allt

búið. Aðfangadagskvöld er

ekki 'haldið hátiðlegt nema

hvað menn fá sér í staupinu.

Drykkjuskapur er jþé næstum

jafnairmennur og hjá okkur á

gamlárskvöld. Á aðfangadags-

kvöld fara bókstaflega allir á

kendirí", sagði haran — Og hon-

um fannst hátíðarblær ekki mik

ill yfir slíku, eins og eðlilegt er.

• Vildi ekki skipta

„Jóladagur er hátíðisdagur.

Þá eru haldin jól, en síðan er

það búið. Það er algenigt þar,

sem ég þekki til", sagði hann,

„að menn fari til vinnu á annan

í jólum. Hér hjá okkur er þetta

stanzlaus hátíð í hálfan mánuð

— e.t.v. einum of mikið. En þá

er vitanlega skemmtilegt að

koma heim" sagði hann.

Enda þótt mér finnist jóla- og

áramótahátíðahöldin orðin æði

löng, þegar sunraudagarnir bæt-

ast við bæði á undan, eftir og

milli hátíðanna, þá verð ég að

segja eins og er, að élg vildi

ekki skipta á brezku hátíða-

höldunum — eins og þessi kunn

ingi lýsir þeim. En sennilega er

þessi lýsing þó ekki aigild fyrir

allt Bretland.

• Sjómannastofan

Og hér kemur stutt bréf frá

Bjarti:

„Til Velvakanda.

Fyrir   fáum   dögum hitti ég

mann utan af landi. Það var

sjómaður nýkomiran í borgina

á báti sínum. Hann fór á Sjó-

mannaheimilið til þess að fá að

hringja heim. Haran átti von á

Iþví, að það væri eini staðurinn,

þar sem hann gæti fengið að

hrimgja, þar sem þetta var eftir

kl. 21.00. Þegar hann bað um að

fá að hringja heim, fékk hann

blákalda neitun. Stúlkan við

sírraann sagði, að ráðamenai Sjó-

mannastofunnar hefðu lagt

bann við því að sjómeran utan

af landi fengju að hringja heim

til sin. Sjómaðurinn varð eðli-

lega sár og gramur, að fá ekki

þessa sjálfsögðu þjónustu á Sjó-

mannastofunni, því að þannig

getur staðið á, að það geti verið

lífsnauðsyn fyrir aðkomandi sjó

mann að hafa samband við

heimili sitt. Þar geta verið veik-

indi eða eitthvað anraað alvar-

lagt. Ég fæ ekki betur séð en að

Sjómannastofan hafi brugðizt

Ihlutverki sínu. Hinn áður

iiefndi sjómaður var ekki að

fara fram á þessa þjónustu

fyrir ekki neitt.

Bjartur."


ÞURRHLÓOUR

ERC   ENDINGARBEZXAR

BRÆÐURNIR ORMSSON hí.

Vesturgötu i.

Simi 11467.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24