Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 1. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Föstudagur 3. jan.  1964

MORGUNBLAÐIB

15

— Avarp   Asgeirs

Ásgeirssonar

Framh. af bls. 6

diottningu og tnann hennar, prins

Philip, í Buckingfoamhöllinni,

Sir Alec Douglas Home forsætis-

i-áíSherra, í Downing Street 10,

og bongarstjórann í Guildhall.

Ég hafði áður komið tvisvar í

Downing Street 10, og hitt fyrst

McDonald og síðar Dord Baldwin

og þekktu þeir báðir vel til ís-

lands af frásögn William Morris,

sem hafSi heimsótt ísland og

þýtt og ort útaf íslendingasög-

um .Urðu þeir á sinni tíð vel við

tninum mála'leitunum. Að vísu

eagði Baldwin, að sín stærstu

vonforigði á ævinni stæðu í sam-

bandi við ísland, því að þeffar

Morris hafi komið að kveðja

inóður sína, áður en hann lagði

í fslandsferðina, hafi hann klapp-

að á bollinn á sér, og lofað að

gefa sér íslenzkan hest, þegar

hann kæmi til baka. En hestur-

inn fcom aldrei. Hér ásannaðist

þó það, sem ég sagði, að íslenzk-

ar fornfoókmenntir hafa reynzt

oss góðuir fulltrúi. Likt er að

segja um Sir Alec, hann er

Sfcoti, en þeir eru vorir næstu

nágrannar,' þekkja til sögu ís-

íands, og sýna oss jafnan mikla

vinsemd.

Hjá drottningu og borgar-

etjóra nutuim við hinnar mestu

gestrisni og viðhafnar, sem

Engilendingum er svo töm,

foallarstíH" og fornir búningar,

skifckjur og skartjhúfur. Þar

sómdi íslenzki skautbúningurinn

sér vel. En þessi íhaldssemi

Engilendinga er aðeins á ytra

foorðinu, þvi hið innra með sér

eru þeir raunsæir nútímamenn,

og fúsir og flljótir til að semja

sig að nýjoim og breyttum foátt-

um í hugsun og f ramikvæmd. Ég

drep aðeins á þessi atriði, og

oflangt mál að rekja ferðasög-

una, enda er hún áður komin

að  nökkru leyti í útvarpi.

>ó vil ég efcki láta hjá líða

að nefna heimiboðin til háiskól-

enna í Londan, Oxford, Leeds

og Edinborg, og British Mus-

eum. Þau heimboð voru engin

tilviljun, heldur áttu þau rót

Bína að refcja til þess, sem ég

endurtek enn, íslenzkra fræða

og sögu. Þar voru ofckur sýnir

niargir dýrgripir islenzkra hand-

rita og elztu prentaðra bóka, og

bar margt á góma uim íslenzk

og engil-saxnesk fræði, enda

munu hvorirtveggj'a hafa skilið

annars mál, Aðalsteinn konung-

ur og Egill Skallagríms-son, þeg-

er hann dvaldi með konungi á

Englandi. Titill drottningar „The

Queen" er engil-saxneska, og

sama orðið og „fcvon" á íslenzku

í bvonfang og kvonbænir. f Ox-

ford sá ég bók, sem ég raunar

foekkti áður, um „Hamlet í ís-

lenzfcum bókmenntum", en hann

er fyrst nefndur í Snorra-Eddu

©g beitir þar Amlóði. Um hann

eru og Brjiánssögur í ísilenzkum

fojóðsöguim, og nokkrir rímna-

flofckar. En mifciíl munur er á

leikriti Sfoafcespears og íslenzk-

wim Amlóðarímum. Veldur hver

é heldur, þó söguefni sé hið

sama. Butler, utanrfklsráðfoerr-

ann bauð ofckur í leifchús til að

sjá „Hamlet", Það var stórkost-

leg sýning að efni og meðferð.

Þvií vænna þótti mér um að sjá

Hamilet hér í Þjóðleifchúsinu um

jólin till samanburður. Sú sýning

tókst mjög vel, og enginn am-

lóðaforagur eins og á rímunum.

En hér verð ég að láta staðar

numið.

Ég hefi lagt nofckra áhrezlu

é það, að vér íslendingar njótum

erlendis vors menningararfs I

ríkum mœli í hópi menntamiahna

og margra valdsmanna, og er

það þjóð vorri ómetanlegur

6tyrkur. Persónuleg viðkynning

og vinátta við nágranna- og

viðskiptaþjóðir vorar o& ráða-

imenn þeirra, er vorri fámennu

jþjóð nauðsyn. Þefcking á fslandi

nútímans fer vaxandi meðal

IÞeirra, sem máli skiptir. Vér

erum efcki lengur utan sjón-

deildarhringsins, og vér fögnum

•þvií, þegar oss er sýndur skiln-

ingur og vinahót.

Ég vil að lokum bæta við sög-

una og bókmenntirnar öðrum

ólaunuðum fulltrúa íslands er-

lendis, en það eru allir þeir

íslendingar, sem þar búa, ýmist

við nám eða heimilisfastir. Við

höfum á ferðum okkar hitt fjölda

þeirra, og ekki sízt nú á Engl-

andi og Skotlandi. Það er

ánægjulegt, hve oft maður verð-

ux þess var, hve vel þeir bera

ættlandi sínu söguna með fram-

fcomu sinni, hæfileikum og starfi.

Tryggð og ástúð, sem þeir sýna

við svona tækifæri, er með ágæt-

um. Það ber oss að þafoka, enda

má Fjallkonan vart við því að

missa neitt af börnum sínuim.

Að svo mæltu óskum við

hjónin öllum gleðilegs nýjárs

og 'þjóðinni gæfu og gengis á

þessu nýbyrjaða ári og Guðs-

blessunar.

—   Aramótaræoa

Framh. af bls. 13

þeirra, sem í stöðuguim deilum

hafa staðið, um nokkuð sem

raunverulega skiptir máli um

lífskjör almennings?

Lítum á tvö verkefni, sem úr-

lausnar bíða.

Enginn vafi eir á, að mesta

kjarabótin, sem unnt væri að

afla almenningi hér á landi nú,

væri sú, ef takast 'mætti að

stytta vinnutíma hér með ó-

skertu kaupi ofan í það, sem með

nágrannaþjóðum okkar tíðkast.

Spurningin er, hvort menn vilja

halda áfram að skeggræða um

'þetta eða gera raunhæfar ráð-

stafanir til að hrinda því í fram-

kvæmd. Til þess að það heppnist

þarf á að halda samvinnu allra:

Verkamanna, vinnuveitenda og

ríkisvalds. Vilja menn gefa sér

tóm til að leysa þetta verkefni

eða vilja þeir halda áfram að

eyða tímanum í einskisverðar

þrætur?

Á þessu ári hafa menn átak-

anlega — en sem betur fer án

stórslysa —, verið minntir á, að

enn lifum við í landi elds og ísa

við fábreytta og valta atvinnu-

vegi. Vilja menn kanna til hlít-

ar, hvort unnt sé að koma hér

upp stóriðju, sem strax miundi

færa okkur aukið öryggi og

skapa skilyrði fyrir áfrarmhald-

andi stórvirkjunum? Eða kjósa

menn helur að láta allt druifckna

í innbyrðis þrætum, metingi og

jafnvel hrepparíg? Svo að ekki

sé talað um minnimáttarkennd-

ina, sem óttast, að þjóðernið

muni farast, ef við semjuim við

erlendia aðila um sam'vinnu, er

nágrannar okkar t. d. í Noregi

telja sér gulls-í-gildi.

í frjálsu þjóðfélagi eins og oikfc

ar vísar hagnýting þekkingar og

tæikni öruggustu — og raunar

einu — leiðina til bættra lífs-

kjara. öll vonum við, að stríð

á milli þjóða séu úr sögunni. En

halda menn þá heilladrýgra að

eiga í stríði innan þjóðar? Lát-

um það efcki henda, að öflugum

samtökum, sem stofnuð eru til

almennings heilla, sé beitt gegn

handhöfum ríkisvaldsins, sem

löglegur meirihluti hefur trúað

fyrir umiboði sínu. Hvergi á inn-

byrðis ófriður og stéttastríð

minni rétt á sér en í okkar ör-

smáa þjóðfélagi, þar sem allir

eru vaxnir af sömu rót og raunar

náskyldir í orðsins eiginlega

skilningi. Hættum þeirri tog-

streitu stéttanna, sem enguim

færir ábata. Samieinuanist um að

gera þeiim, er örðugast eiga, lifið

léttara og búa þjóðinni allri hag-

sæld og frið í okkar ástkæra en

erfiða landi.

Að svo mæltu óska ég öllum

íslendingum gleðilegs árs  1964.

Málflutningsskrifstofa

Sveinbjörn Ddgfinss. hrl.

og Einar Viðar,   hdl.

Hafnarstræti 11 — Sími 19406

JÖN E. AGÚSTSSON

málarameistari Otrateigi

Allskonar  málaravinna

Simi  á6346.

MORGUNBLAÐIÐ hringdi í

gær til fjögurra forystu-

manna í hinum fjóru helztu

atvinnugreinum íslendinga,

landbúnaði, sjávarútvegi, iðn-

aði og verzlun, og spurðist

fyrir um það, hvernig árferði

hefði verið í atvinnugreinun-

um. Fara svör þeirra hér á

eftir;

•    Lanðbúnaður: árferðið

snerist við

Halldór Pálsson, búnaðar-

málastjóri, sagði: Árið var land-

búnaði nokkuð örðugt, einkum

þar sem segja má, að árferðið

hafi snúizt við. Veturinn í fyrra

var fremur mildur, eins og vet-

urinn nú, en kuldatíð var frá

páskum og fram í nóvember.

Heyfengur var með minna móti

að magni til, en hins vegar gæða-

betri en árið áður. Hann var í

minna lagi, ekki sízt, þegar tillit

er tekið til þess, að tún hafa

stækkað og aldrei hefur verið

notað meira af áburði. Uppskera

á hvern hektara lands var því

minni en áður. Víðast hvar spratt

heldur engin há.

Sauðfjárafurðir voru minni nú

en í fyrra; fé hefur heldur fækk-

að og sláturfé var rýrara í haust

en áður.

Mjólkurframleiðslan gekk vel.

Garðrækt var víðast hvar erfið

og kartöfluuppskera óvíða eðli-

leg. Má segja, að hún hafi brugð-

izt, og er sumarfrostum aðallega

um að kenna. Þetta gekk þó mjög

misjafnt yfir landið.

Að lokum má geta þess, að

áburðarnotkun var með mesta

móti, eins og fyrr er drepið á,

og nam hún að verðgildi 121

milljón króna, eða 14 milljónum

meira en árið 1962. Hins vegar

var heyfengur lítið sem ekkert

meiri, og að því leyti er hægt að

segja, að árið hafi verið slæmt

fyrir bændur.

Að aflinn hefur minnkað, staf-

ar aðallega af því, að hvorki

sumar- né vetiarsíldveiðarnar

gáfu eins mikið af sér á síðast-

liðnu ári og árið 1962. Sérstak-

lega á þetta við um haustsildar-

veiðarnar.

Um aflabrögð á öðrum fiski

en síld má segja, að árið hafi

verið sæmilega hagstætt, nema

fyrir togarana, sem áttu við mik-

ið aflaleysi að stríða. Lenti út-

gerð þeirra þar af leiðandi í

miklum örðugleikum. Aflabrögð

hjá bátunum voru hins vegar

sæmilega hagstæð viðast hvar.

í fiskvinnslu var árið heldur

erfitt vegna gífurlegrar kostnað-

araukningar af völdum hinna

miklu launahækkana. Hækkaði

allur framleiðslukostnaður stór-

kostlega vegna aukinna kaup-

greiðslna.

Verðlag á fiskafurðum var yf-

irleitt fremur hagstætt og verð-

lagsþróunin heldur góð. Verð-

hækkanir hafa orðið á flestum

útflutningsafurðum, en mjög

misjafnlega miklar. Allt lýsi

hækkaði mest.

Mestu máli skiptir þó að sjálf-

sögðu í þessu sambandi verðlag

á helztu útflutningsvörunum:

freðfiski, saltfiski, skreið og síld.

Var það allt heldur hækkandi á

árinu og í samræmi við almenna

verðþróun erlendis.

Niðurstaðan er því þessi: Þótt

afli sé heldur minni en í fyrra,

er ekki hægt að segja annað en

mikill afli hafi borizt á land og

framleiðslan verið mikil. Verð-

lag var heldur hagstætt. Hins

vegar olli síldin vonbrigðum, og

hin mikla kostnaðarhækkun

vegna launahækkana á árinu

hlýtur að koma fram í auknum

örðugleikum við útveginn, og þó

alveg sérstaklega við fisk-

vinnslu.

•    Sjávarútvegur: árið heldur

hagstætt, þrátt fyrir

örðugleika

Davíð Ólafsson, fiskimála-

stjóri, sagði: Um aflabrögð er það

að segja, aS heildarafli var

nokkru minni á árinu 1963 en

1962. Áætla má, að 765.000 lestir

hafi fengizt úr sjó á síðasta ári,

en árið J962 öfluðust 833.000 lest-

ir. —•

ÁRIÐ?

lánaöflun     til       byggingarfram-

kvæmda.

Of snemmt er að nefna tölur

um umsetningu, en óhætt ætti

að vera að fullyrða, að flestir

iðnrekendur hafi aukið hana

verulega. Þetta er þó rnjög mis-

jafnt eftir iðngreinum.

Ströng verðlagsákvæði há iðn-

aðinum og standa eðlilegri þró-

un fyrir þrifum. Að þessu leyti

er iðnaði íslendinga sniðinn

þröngur stakkur. Þetta lagaðist

svolítið seinni hluta ársins 1963,

en enn er langt í land að leið-

rétta gamalt misræmi.

Iðnaðurinn hér á landi þróað-

ist til réttrar áttar á síðasta ári,

og svo mun einnig verða á ný-

höfnu ári, þótt menn sjái fram

á talsverðar þrengingar í fjár-

málum. Þróunartími alls iðnaðar

er all-langur, og má í því sam-

bandi minna á, að góðan tíma

tekur að þjálfa starfsfólk i iðn-

aði.

Nú eru horfur á, að farið verði

að þjálfa fólk á skipulegan hátt

til iðnverkastarfa. í undirbún-

ingi er að taka upp verkþjálfun

fyrir iðnverkafólk og starfsmat.

Yrði matið þá grundvöllur undir

launagreiðslum. í framhaldi af

þessu kæmi svo vinnuhagræð-

ing. Að þessum málum vinna nú

í sameiningu Iðja, félag verk-

smiðjufólks í Reykjavík, og Fé-

lag íslenzkra iðnrekenda, eða

sérfræðingar á vegum þeirra.

Fullur skilningur ríkir af beggja

hálfu á mikilvægi þessa máls.

Þetta samstarf, sem tókst á ár-

inu með vinnuveitendum og

vinnuþegum, tel ég, að sé með

merkilegri atburðum ársins frá

sjónarhóli iðnaðarins. Vænti ég

þess fastlega, að samstarf þetta

fari að bera árangur á nýja ár-

inu.

•    Iðnaður: Framleiðslan jókst,

en verðlagsákvæði spilla

afkomunni

Gunnar J. Friðriksson, for-

maður Félags íslenzkra iðnrek-

enda, sagði: í stuttu máli má

orða svar við spurningu um iðn-

aðinn á liðnu ári, að framleiðsl-

an hafi yfirleitt aukizt á árinu,

en fæstir séu þó ánægðir með

afkomuna. Valda þar mestu úr-

elt og þröng verðlagsákvæði.

f heild má segja, að árið hafi

verið nokkuð hagstætt, en, ákaf-

lega misjafnt eftir iðngreinum.

Nýja tollskráin hafði mismun-

andi áhrif, og urðu sumir hart

úti í því sambandi, t.d. skóiðn-

aður.

Nóg var að gera á árinu, en

síðari hluta árs gerði skortur á

rekstrarfé þó verulega vart við

sig. Nokkuð var um, að menn

hæfu byggingarframkvæmdir á

árinu; þó minna en eðlilegt væri.

Um árabil var ekki leyft að

byggja atvinnuhúsnæði fyrir iðn-

aðinn, nema þá að ákaflega tak-

mörkuðu leyti. Hin nýju lög um

iðnlánasjóð eru veruleg lagfær-

ing og valda auknum atvinnu-

möguleikum. Sjóðurinn mun nú

brátt fara að segja til sín, en

hingað til hefur iðnaðurinn ekki

átt  í   nein   hús   að   venda   með

• Verzlun: Mikil velta, en

verzlunarálagning fyrír

löngu of þröng

Þorvarður Jón Júlíusson,

framkvæmdastjóri Verzlunar-

ráðs íslands, sagði: Veltan var

töluvert ¦ miklu meiri árið 1963

en árið 1962 í mórgum greinum

verzlunar. Hins vegar er verzl-

unarálagning óbreytt áfram, og

er hún orðin allt of þröng fyrir

löngu. f nokkrum greinum verzl-

unar, t. d. í matvöruverzlun og

sumum greinum vefnaðarverzl-

unar, var um beinan taprekstur

að ræða á árinu.

Vænta menn þess, að hér verði

úrbót á ráðin, áður en mjög

langt líður á nýja árið.

Halli var á viðskiptum við út-

lönd á árinu. Við því var að vísu

búizt, en hann varð meiri en

haldið var í upphafi árs. Sá halli

er eitt þeirra vandamála, sem við

verður að glíma á árinu 1964.

Ástæða viðskiptahallans við

útlönd ætti að vera öllum kunn:

víxlgangur kaups og verðlags, og

rýmra var um lán og meira um

fé í höndum landsmpana en fyrr

hefur verið.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24