Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 219. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						10
MORGUNBLAÐIÐ
Laugardagur 19. sept. 1964
Páll   Líndal:
Utlagar' Einars Jónssonar
cg skrifin um heiti þeirra
Er ekki rétt að hafa heitið, sem
höfundurinn valdi verki sínu?
S-'Tíbjörn Jónsson fer á stúfana
í vikunni, sem leið, birtist í
VLí alllöng grein eftir Snsebjörn
Jóniion, og er þar fjallað um
heitið á styttu Einars Jónssonar,
sam sett var upp í öndverðum
j^nímánuði síðastliðnum á gras-
rsitnum sunnan við kirkjugarð-
inn á Melunum. Hyggst greinar^
hofundUr sanna bað, að styttan
hí.i'i ranglega verið nefnd „Út-
lagar"; hið rétta heiti hennar
sé „Útilegumaðurinn". Hefur
hann mörg orð um, að „rang-
ne'aið" lýsi „ótrúlegum misskiln
in0i"   og  lætur  hann  þá  von  í
laga", og hlyti það því að vera
hið rétta heiti hennar. Björn Th.
Björnsson listfræðingur, sem
nefnir styttuna réttilega „Útlaga"
í listasögu sinni, ritaði og um
málið í Vísi og benti á rök fyrir
því heiti.
„Röksemdir" Snæbjarnar
Jónssonar.
Nú víkur sögunni aftur að
grein Sn. J. Hann heldur því sern
sagt fram, að styttan heiti „Úti-
legumaðurinn"; með öðrum orð-
um, að það sé nafiiið, sem Einar
Jónsson  hafi  gefið  þessu  verki
XVI.
ÖNNUR HAFNARDVÖL M í N
^íFTIR afttfrkomu mína til Hafnar bjó ég um
í§|| stund úti á Niels Ebbesensvej. Síðar flutti ég
á Dosseringen númer 8, og bjó ég þar í fjögur ár.
Þar gjörði ég fyrstu frummynd „Útlaganna". Þenna
vetur gekk ég í Listaháskólann, og um vorið fékk
ég mér vinnustofú, í félagi við einn kunningja minn,
á Bredgade 63. Þar gjörði ég hópmyndina „Útlag-!'
ar". Þeirri vinnustofu hélt ég, unz ég fór úr landi,
árið 1902, til hinnar fornhelgu listaborgar ~ Rómar.
Hér sést hiuti af bls. 184, í Minn ingum iiinars Jónssonar, útg. '44.
Segir þar frá því, er hann gerði fyrstu frummynd  „Útlaganna",
eins og hann nefnir verkið.
Borch*
systkinin.
Ijós, að „rangnefnið verði lagt
niður". — Greinarhöfundúr
kemst á einum stað svo að orði:
„Við megum ekki brjála því heiti,
sem hófundurinn hafði um verk
sitt, þegar hann ræddi um það".
Þetta er að sjálfsögðu alveg rétt
Og ætti ekki að þurfa um slíkt
að deila. Þess vegna er það mjög
hrapallegt, að Sn. J. skuli leggja
í það að skrifa grein, sem er á
annan metra á lengd, þar sem
al'lt gengur út á það að brjála
heiti, sem höfundur hefur notað
um verk sitt. En þetta er ekkert
einsdæmi. Það hefur löngum
reynzt auðveldara að gefa heil-
ræ&in en halda þau.
sínu. Hver eru svo rök Sn. J.
fyrir þessu? Mér virðist, að þau
séu  þrenns  konar:
1.  Frásögn Sn. J. af samtölum
sínum við Einar Jónsson, og
er þar ekki vitnað í aðra
heimildarmenn.
2.  Kvæði á ensku eftir ókunn-
an höfund, en kvæðið kveðst
Sn. J. hafa fundið í rusli í
í skrifstofu ísafoldar fyrir
meira en hálfri öld og síðar
hafa gefið University Coll-
ege í London.
3.  Ferðamannabæklingur, Ice-
land Year-Book, sem Sn. J.
tók saman fyrir mörgum ár
um eða áratugum,  en mun
Solurl	14. Dðgun
1.  Fæðing Psyche 2.  Natura mater 3.  Brautryðjandinn 4.  Nótt 5.  Engill lífsins 6.  Morgunn	15.  Vatnsspegillínn 16.  Fyrirgeíning 17.  Úr ólögum 18.  Minnismerki útlaganna 19.  Útlagar 20.  Minnismerki Hallgríms Péturs-
7. Konungur Atlantis	sonor
8. Bæn	.    21. Glímcin
9. Sorg	22. Listagyðian
10. Vökumaðurinn	23. í tröllahöndura
11. Ýmir og AuShumkx	24. Skuld
12. Samvizkubit	25. Tíminn
13. Þorfínnur karlsefhi	26. Feigð
í leiðarvisi, sem jListasafn Einars Jónssonar gefur út, og er þar til
sölu er verk það, sem greinin f jallar um jafnan nefnt „Útlagar"
bæði í útg. 1956 og 1959, sjá nr. 18 og 19 hér að ofan. Það mundi
sennilega einsdæmi, að safn gæfi út leiðarvísi með röngum nöfn-
um á verkum, sem þar eru til   sýnis.
Skrif Axels  Thorsteinsson
leiðrétt
Sn. J. er heldur ekki einn um
þessa skoðun sína. Axel Thor-
steinsson hefur í þrígang ritað
' um heiti styttunnar í Vísi og
haldið því fram, að hún héti „Úti-
legumaðurinn". Rökstuðningur
A. Th. var þessi: „ . . . . lista-
maðurinn sjálfur nefndi hana
aldrei öðru nafni." í Vísi birtist
18. júlí s.l. örstutt leiðrétting
Irá mér, og var þar greint frá
ástæðum þess, að ég fór að skipta
wiér af iþessu máli. Þar var sýnt
fram á, að þessu væri á gagn-
staeðan veg farið. Einar Jónsson
hefði einmitt nefnt styttuna „Út-
að hans sögn nálega óþekkt-
ur hér á landi. Þar á senni-
lega að vera veigamikil sönn
un, því að í greininni stend-
ur: „ . . . í árbókinni er Úti
legumaðurinn  nefndur  The
Outlaw!"
Svo virðist þó sem Sn. J. telji
þessi „rök" helzt til léttvæg, því
að í lok greinarinnar segir hann,
að frú Anna Jónsson, ekkja Ein-
ars Jónssonar, og systkini hans
eigi að hafa úrskurðarvald um
heiti styttunnar. „Þeim er það
fremur öðrum ætlandi að vita,
hvað Einar Jónsson mundi hafa
viljað í þessu efni". Kemur þetta
dálítið illa heim við allar full-
yrðingar í upphafi greinarinnar.
— Sízt vil ég gera lítið úr vitn-
eskju þessa ágæta fólks, sem ég
þekki allt rneira og minna, um
heiti styttunnar, en það er alveg
óþarfi að ónáða það, því að fyrir
liggja fullnægjandi gögn um vilja
Einars Jónssonar.
Hvað vi.lfli líinar Jónsson
nefna styttuna?
í þeim ritum, sem Einar Jóns-
son hefur samið eða út hafa ver
ið gefin í samvinnu við hann um
verk hans og mér er kunnugt um,
er alls staðar notað heitið „Út-
lagar". Þessi rit eru:
1.  Myndasafn Einars Jónsson-
ar, útg. 1925, 1. bindi, bls.
5—6.   '
2.  Minningar eftir Einar Jóns-
son, útg. 1944, bls. 184 og 246
3.  Einar Jónsson. ' Útg. 1954,
bls. 9 og 22—24.
4.  Mjög líklegt má telja, að
Einar Jónsson hafi ráðið
textanum í leiðarvísi um
safnið, sem út hefur verið
gefinn eftir andlát hans,
tvisvar sinnum, árin 1956 Og
1959. Þar er á báðum stöð-
um talað um „Útlaga" á bls.
1  og 3.
í ölhim erlendum ritum, þar
sem á styttuna er minnzt og mér
er kunnugt um, er notað heiti
samsvarandi „Útlagar". Skylt er
þó að geta um undantekninguna,
sem áður er nefnd, ferðamanna-
bækling Sn. J.!
í minningum Einars Jónssonar
er vikið að því á bls. 246, að
hann hafi gert litla eftirmynd
af „Útlögunum", eins og hann
nefnir styttuna þar. Mun þessi
eftirmynd vera til í nokkrum ein
tökum, og birtist mynd af henni
með þessari grein. Á fótstallinn
er letrað „Útlagar" og virðist
útiiokað, að annar en Einar Jóns
son hafi gert þá áletrun.
Af þessu er alveg ljóst, að
Einar Jónsson hefur ætlazt til
þess, að styttan væri nefnd „Út-
lagar". Það er hins vegar alkunn
ugt, að hún hefur mjög lengi
gengið undir hinu nafninu. Er
alls ekki ósennilegt, að Einar
Jónsson hafi í upphafi ætlað
henni það nafn; en frá því hefur
hann þá horfið síðar. Ekkert er
svo sem við því að segja,. ef
mönnum þykir af einhverri sér-
viz;ku það nafn fara betur en það
nafn, sem höfundurinn valdi
verki sínu. Hins vegar er ástæðu
laust að una því athugasemda-
laust, að hið rétta nafn „Útlag-
ar" sé kallað rangnefni, sem beri
að leggja niður.
Annars má skjóta því hér inn
úr því að farið er á annað borð
að tala um nafnarugling á verk
um Einars Jónssonar, að það var
— og er sennilega enn — allút-
breidd skoðun, að h'ann hafi
nefnt safnhús sitt Hnitbjörg. í
minningum hans kemur það
fram, að þetta er alrangt og virð
R!tarastaða
Ritara vantar til satrfa við opinbera stofnun
í Reykjavík. Laun samkvæmt launakerfi ríkisstarfs-
manna. Umsókn sendist eigi síðar en 26. þ.m. til
blaðsins, merkt: „Ritarastaða — 4048".
í minningum Einars Jónssonar segir frá því á bls. 246, að hann
hafi gert litla eftirmynd af „Út lögunum".   Á   fótstallinn   hefur
hann letrað nafn verksins „Útlagar",   og   má   ef   til   vill   greina
áletrunina á þessari nr.ynd.
ist honum hafa líkað þessi nafn-
gift stórilla. Hann talar um hana
sem „uppnefni það, sem íbúð ævi
starfs míns hafði verið gefin —
og það á prenti og að mér for-
spurðum". Það er því fleira en
nafnið á „Útlögunum", sem skol-
azt hefur til í hugum manna.
Er ekki rétt að fara eftir
vilja listamannsins?
En það er ástæðulaust að vera
að  viðhalda ruglingi, bæði með
þetta og annað. Það er alveg rétt,
sem Sn. J. segir í Vísisgrein sinni
og áður er nefnt: „Við megurn
ekki brjála því heiti, sem höfund
urinn hafði um verk sitt, þegar
hann rseddi um það". Við vitum
af þvi, sem rakið hefur verið hér
að framan, að Einar Jónsson
nefndi verkið „Útlaga" í þeim
gögnum, sem hann lét eftirkom-
endum í té. Er þá ekki réttast að
nota það nafn?
TONAR
Það er í Lídó sem f jörið verður f kvöld
leika og syngja öll nýjustu og vinsælustu
ROLLING   STONES lögin
ásamt ýmsum öðrum lögum.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24