Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 255. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Miðvikudagur 11. nóv. 1964
ORGUNBLAÐIO
17
^Æ^iæEsm.
Rætt um hre
Stjórnarfrumva?p til nýrra jarð-
ræktarBaga   væntasilegt
A DAGSKRA Efri deildar í gær
var fyrst til umræðu frumvarp
stjórnarinnar um hreppstjóra en
auk þess tvö minni frumvörp í
tengslum við það, þ. e. a. s. frv.
um breyting á meðferð einka-
mála og frv. um breyting á skipta
lögum. f Neðri deild var á dag-
skrá frv. um síldarverksmiðjur
ríkisins, frv. um orlof, frv. um
hafnargerðir og frv. um jarðrækt
arlög.
'    %  KKRI   ÐEILD
Hreppstjórar.
JÓHANN HAFSTEIN dómsmála
ráðherra fylgdi úr hlaði stjórnar
frumvarpi um hreppstjóra. Fara
hér á eftir nokk
ur helztu atriðin
úr ræðu hans.—
Elzta félagslega
heildin í þjóðfé-
lagi okkar er
j hreppurinn. Grá
gás, sem er elzta
lögbók íslend-
inga, hefur nokk
ur ákvæði um
skipan hreppa og hlutverk
þeirra. Með setningu tíundarlag
anna 1097 var og aukið við hlut
verk hreppanna, er þeim var fal
in forysta í framfærslumálum
þeirra tima.
Siálfstjórn hreppanna var þá
rr;öe mikil eða alger innan til-
tekinna marka, sem landslög
settu, því ekkert stjórnvald var
yfir þá sett fyrstu a'dirnar eftir
að land byggðist. í þessu var
m.a. fólgið hið sérstæða einkenni
íslenzka þjóðveldisins forna.
Hrepparnir voru því undir-
st^ða og ut>phafið að sveitar-
stjórn hér á  landi.
Við setningu Jónsbókar árið
1280 voru flest ákvæði Grágásar
svo og eldri lagasetningar um
framfærslu og aðra starfsemi
hreopanna tekin upD í hana. Fór
svo um aldir, að ákvæði Jóns-
V-kar um hlutverk hreppanna
h«ldust óbrevtt að heita má allt
til ársins 1781. Það ár var sú
hrevting gerð, að með konungs-
br=fi var allt vald í ýmsum mál
efnum hreppanna svo sem í fram
fsprslumálum, fengið í hendur
s-^lumönnum. en hreopstiórar
fóru með það vald í umboði
jþeirra. Síðan varð lítil breytinc
á skipan hreppsmála. þar til á
á»-inu 1907. er ný sveitarstjórnar
lög voru sett.
Löcrajöf um sveitarstiórn á fs-
Jp"di hefur verið mjög dreifð. bar
t>1 nýlega, að sett voru heildar-
lög um þau efní. Komu bau til
fr=mkvæmda 1. ian. 1962. Ekki
höfðu bau lög þó bein ákvæði
um störf hrepnstjóra o? er bví
na"ð«vnleet  að set'a þau nú.
Það er ekki ófróðlegt að rifia
tmn bessi atriði, sem fetið hefnr
verið, veana bess að hér er fiall-
eð um einn beirra tiltö'ulega fáu
þátta f stiórnarfa'-smálum okk-
ar. sem á s^r ósl'tna ævaforna
e"f*avenju. Þótt nn á dö-'nm sé
Stiórn sveitarmélefna að vtsu
að miklu leyti I höndumoddvit-
anna og hreoosnefnda. eru «törf
hrepDstjóranna enn s'»r þýðing-
armikil   fyrir  dreifbvlið.
Segia má, að nú á dögum bresti
að mestu laeaákvæði um störf
hreppstjóra. Helztu ákvæðin, sem
f gildi eru um þau, eru í reglu-
gerð frá 29. apríl 1880, en sem
vaenta má er sú reglugerð eigi
lengur í sem beztu samræmi við
starfsháttu nútíma þjóðfélags.
breytt
gert.
En á hinn bóginn er þó ljóst,
að enn eru búskaparhættir og
byggðaskipan okkar slík, að æski
legt er að viðhalda áfram þeirri
skipan, að hreppstjórar annist til
tekin, óhjákvæmileg störf í þágu
framkvæmdavaldsins og í þágu
almennings. Er því nauðsyn á
því, að setja nýjar reglur um
störf hreppstjóra og að aðhæfa
þau sem bezt nútíma aðstæðum
og reyna þá jafnframt að hag-
nýta störf þeirra sem bezt, en
kunnugt er að fjöldi góðra og
hæfra manna skipar þessar stöð-
ur í dag.
Hefur því orðið að ráði að
semja frumvarp til laga um
hreppstjóra, en launabót sú, sem
fékkst til handa opinberum starfs
mönnum hefur eigi nema að
hluta náð til hreppstjóranna.
Rakti ráðherrann síðan efni
frumvarpsins og gerði grein fyrir
því. Sagðist hann vona, að með
þessu frumv. kæmist á betri skip
an í þessum mákim, ekki hvað
sízt hvað varðar launamál
hreDpstjóra.
Ólafur Jóhannesson (F) kvað
það vel farið, að þetta frum-
varp væri komið fram. Ákvæðin
um hreppstjóra væru orðin
miög úrelt og
því væri brýn
nauðsyn á endur
bótum.        Fann
hann það helzt
að frumvarpinu,
að ákvæðin um
valdsvið hrepp-
stjóra mættu
vera fyllri og
ítarlegri.
Jóhann Hafstein sagði, að það
væri gott, að fram hefðu komið
ábendingar um, að gera mætti
frumvarpið fyllra. Samráð hefði
verið haft við tvo sýslumenn um
frumvarpið, þá Björn Fr. Biörns
son og Ásgeir Pétursson. Tveir
hreppstjórar sætu í deildinni og
væri gott að heyra álit þeirra
um  frumvarpið.
Var síðan samþykkt að vísa
frumvarpinu til 2. umr. um alls-
heriarnefndar.
Þá voru tekin til umræðu tvö
fylgifrumvörp með ofangreindu
frumvarui, þ.e.a.s. um breyting á
einkamálalögum og um breyting
á skiptalögum og var samþykkt
að vísa þeim til allsheriarnefnd
ar og 2. umr.. eftir að dómsmála
ráðherra hafði gert grein fyrir
þeim.
• NEÐRI  DEILD
I upphafi fundar þar var frá
því skýrt, að Pétur Pétursson
tæki sæti á Alþingi fyrir Albýðu
flokkinn, sem varamaður Bene-
dikts Gröndals, sem er á förum
til útlanda.
Sildarverksmiðjur ríkisins.
Frumvarp stjórnarinnar um
breytingu á lögum um Síldarverk
smiðjur ríkisins, þess efnis, að
numin verði úr lögum forkaups
réttur samningsbundinna við-
skiptavina fyrir öðrum um mót-
töku síldar hjá Sildarverksmiðj
um ríkisins, var til 3. umræðu
og var það afgreitt til Efri deild-
ar.
Orlof.
Guðlaugur Gíslason (S) for-
maður félags- og heilbrigðismála
nefndar ræddi um frumvarp ríkis
stjórnarinnar um hækkun orlofs
úr 6% í 7%. Lagði hann til, að
frumvarpið   yrði   samþykkt   ó-
Hafnargerðir.
Gísli Guðmundsson (F) gerði
grein fyrir frumvarpi Framsókn
armanna, sem þeir hafa flutt um
hækkun ríkisframlaga til hafn-
argerða.
Segir í þessu frumvarpi, að
framlag ríkissjóðs til nokkurra
helztu mannvirkja á sviði hafn-
argerða skuli vera 65% af kostn-
aði. Þá sltfuli ríkisstjórninni vera
heimilt að ábyrgjast fyrir hönd
ríkissjóðs lán til greiðslu á 35%
af       kostnaði       framangreindra
mannvirkja.
Emil Jónsson sjávarútvegs-
málaráðherra sagði m.a., að það
hefði torveldað til þessa, að
ríkissjóður hefði hingað til verið
á eftir með sitt framlag til hafn-
argerða á móti sveitarfélögun-
um. Nú hefði verulega úr þess-
um málum bætt, með því að
gert væri ráð fyrir því á fjár-
lögum, að veita 20 millj. kr. til
þessara mála. Þá upplýsti ráð-
herrann, að endurskoðun hafn-
ariaga   stæði  fyrir  dyrum.
Gísli Guðmundsson sagðist
vera ánægður með, að hafnar-
lögin væru í athugun og að
vænta mætti frumvarps til nýrra
hafnarlaga.
Jarðræktarlög.
Ágúst Þorvaldsson (F) gerði
grein fyrir frumvarpi um breyt-
ingu á jarðræktarlögum, sem
Framsóknarmenn      hafa       lagt
fram. Sagði hann m.a., að Al-
þingi og ríkisstjórn yrðu að gefa
gaum þeim atvinnuvegi, sem
gerði okkur kleift að búa í land-
inu, en það væri landbúnaður-
inn, því að ef hans nyti ekki við,
þá væri ekkert afl í.muöryggi til
í   landinu.
Ingólfur Jónsson landbúnaðar-
ráðherra sagði, að það hlyti að
hafa farið fram
hjá Ágústi, að
ríkisstjórnin
hefði áður verið
búin að lofa því
að gera gang-
skör að nýjum
jarðræktarlög-
um og nú væri
verið að vinna
að frumvarpi til
Væri þetta frumvarp
samið í samráði við bændasam-
tökin í landinu og myndi það
verða flutt næstu daga.
Hann sagði ennfremur, að
þegar Framsóknarmenn létu af
völdum, þá hefði orðið að flytja
inn smjör, en nú á þessu ári
hefðu verið flutt út 500 tonn af
því og þyrfti sennilega að flytja
út meira. Þannig væri landbún-
aðarframleiðslan stöðugt að
aukast.
Frimhald  á bls.  23.
þeirra.
Syrpa um sýningar
Listasafn Islandis:
Að undanförnu, mieðan prent-
arar hvíldu sig, hefur ýmislegt
gerzt í sýninga-rlífi Reykjavíkur
borgar. Fyrst skal nefna þá eítir
tektarverðu sýningu, sem nú er í
Listaisafni íslands. Þar gefur að
líta þau verk, sem saifnið hefur
keypt undamfarin fjögur ár og
ekki hafa hamgið þar á veggjum
áður. Það má sjálfsiaigt lengi um
það deíla, hvaða verkum skuli
bætt við Listasiafnið, en eitt má
fullyrða, a<5 meir hefur verið
vandað til kaupa á listaverkum
fyrir Listasafn ísilands nú sein-
ustu árin, en áður var, meðan
innkaup til safnsins voru í hönd
um ráðs, s«m hafði vægast sagt
of mörguim efnum að sinna og
átti að vera jafnvígt á alla
menningu þessarar þjóðar. Nú
hafa sérfróðir menn annazt inn-
kaup, og sést það" greinilega á
því, hvað keypt hefur verið. Ég
haifði óskerta ánægju af að heim
sækja Listasafn íslands og sk/jða
þessa sýningu, og eftir því sem
ég bezt veit, hefur aðsókn að
safniinu stóraukizt, síðan þessi
sýning var opnuð. Það væri á-
naegjulegt, ef starfsemi safnsins
lifnaði svo við, að maður ætti
árlega von á einhveri sýningu,
s-eim sæmdi því hlutverki, sem
siaifninu er að sjáífsögðu ætlað.
Listasöfn eiga að vera lifandi
þáttur í þjóðlífinu. Um allam
heim lceppast listasöfn við að ná
til sem flestra með lifa;ndi sýn-
inguim í öllum huigsanlegum stíl-
um og frá öllum tímum. Maður
opnar varla erlent blað svo að
ekki séu fregnir af mik'lum við-
burðum um allar álfur í mynd-
list, og það mætti segja mér,
að aldrei hefði myndlistin átt
athygli eins margra og raun ber
vitni á vorum tímum. Það er
skemimtilegt að líta inin á Lista-
safn íslainds þessa dagana.
Kiallarinn:
Svo nefnist nýtt sýninga.rhús-
næði í Ha'toar9træti 1. Það er
sérs'taklega skemmtilegur stað-
ur. Gatmall vörukjallari hefur
verið gerður vistlegur og aðlað-
andi á sérlegia einfaldan hátt,
og saninarlega væri skemimtilegt
að sjá verulega góða sýningu í
þessum húsakynnuim. Þar er sýn
ing á málverkum eftir Gísla Sig-
urðsson, og fara verk hans sér-
lega vel í þessu umihverfi. Þetta
er ekki ósmekk'.eg sýndng, en
heldur ekki stórbrotin eða hríf-
andi. Gisili hefur sýnt rnkkrar
myndir áður, og ef ég man rétt,
þá hefur hann mikið breytzt.
Litir hans eru mjúkir í brúnwm
og hvítum tónum, en vamtar
þann kraft og spennu, sem gerir
málverkið lifandi    og    miagnað.
Gísli stílfærir fyrirmyndir sínar
lipurlega, en samt er ég ekki
viss um, að haran geri sér fulla
grein fyrir því hvað er aðalat-
riði í myndbyggingu hvers
verks. En eins og ég hef þegar
sagt, fer þessi sýning ágætlega í
þ'e-ssurn skemmtilega kjallara.
Sem sagt ég tókst á loft við að
sjá innréttinguma á þessu hús-
nœði hjá Sigiurði Karlssyni.
Richard Valtingojer:
í 3ogasailnum var ungur Aust-
urríkismaður með sýningu, Ric-
hard Valtinigo.ier, Það var ekki
stórlt^stleg sýning, en hún hafði
mensningarblæ. Valtingojer not-
ar ákaflega milda liti, og það eru
ekki neinir lúðrair, sem blásið er
í. Þessi verk orkuðu rólega og
einföld, en það vantaði eitthvað,
til að maður kæmist í verulega
snertingu við, hvað listamaður-
inn vildi segja.
Gallery 16.
Tveir ungir menm hafa opnað
sýningarstað á Klappaarstig 16 v>g
mefna aðsetur sitt Gallery 16.
Þar eru verk eftir fjölda lista-
mianna til sýnis í notalegum
húsakynnuim.       Staðurinn        er
skemmtilegur, og það ætti að
vera möguleiki á því fyrir þessa
ungu menn að bygigja þarria upp
verulegta miðstöð fyrir myndlist.
Það vantar einmitt hér í borg
stað þar sem hægt er að velja
úr verkuim listamanna, sem
vinna að list sinni, oft á hinn
ó!íkasta hátt. Menn sem sfcunda
listsköpun, en fraimleiða ekki
eingöngu það sem hæfir óþrosk-
uðum og lágkúrulegum smekk
fjöldaes. Vonandi tekst þessum
ungum mönnum að koma fyrir-
tæki síniu þamnig fyrir, að þeir
vmni þá sjálfsögðu glímu við
gamla Maimimon, sem æitíð fylgir
slíkum fyrirtæ'kjum til að byrja
með. Gallery 16 er skemmtileg-
ur staður og þar er haegt að setja
upp ágætar sýningar, hvað stærð
snertir. Fróðlegt verður að fylgj
ast með þróun þessara nýju sýn
ingarstaða. Það er auðvitað umd
ir því komið hvaða list verður
sýnd á þessum stöðu.m, hvernig
á þá verður litið í framtíðinni.
Þetta er ágæt byrjun, en mikið
og margt er sett á léreft á þessu
landi og a'llt n1->rar í vafp.sömum
hlutuim, svo meir sé ekki sa.gt.
Vilhjálmur Bergsson:
Þetta er þriðja sýning Vil-
hjálims Bergssonar, sem hann
heldur nú í Listamanniaskálan-
um. Því miður tekst honum ekki
að sarmifæra mig um listgildi
verka sinna að þessu sinni, frem
ur en áður. Ég verð bókstaflega
að játa, að ég veit ekki, hvað
hann er að fara að þessu sinni.
Svo ólíkur er hann nú frá því er
hann sýndi síðast. Sýnirag sú er
hann héit í Ebgasalnum fyrir
nokkru var litsterk og uranin á
allt annan hátt en þau verk
er harm sýnir nú. Vilhjálmur
málar raú allt í dökkuim litum,
aðallega svörtu og eftir minni
kokfeabók, hefuT hann ekki það
vald yfir þeim erfiða lit svörtu,
sem til þarf, svo að hljóimurinn
verði hreiran og skær. Súrreal-
listískar sýnir virðast hafa náð
taki á Vilhjálmi o.g færa þær
mér heldur ekki neina ánægju.
Þessi sýning olli mér nokkrum
vonbrigðum. Það er ekki
skemimtistairf að rita þaíinig um
ungan listaman.n, sem er í sköp-
un, en það væri biarnargreiði
við lista'ma'nninn að vera með
falskt smjaður og hól. Hér er
eitthvað á ferð, sem Vilhjálmur
verður að taka til nániari arhug-
unar, ef hann ætlar sér ár-
angur í framtíðinini.
Asgerður Búadóttir:
Myndlvefnaður eftir Ásgerðí
Búadóttur er þessa stundina í
Bogasalnuim. Hún er þegar orðin
þekkt fyrir vefnað sinin, og á-
stæðuilaust að kynna hana les-
endum b'aðsins. Ásgerður stund
ar vefnað siran af miklu fjöri, og
ekki er langt síðan hún hélt sýn
ingu á verkutm sínum.
Þetta er aðlaðandi sýnvng, og
manni líður vel í návist þessara
teppa. Litirnir eru bæði mjúkir
og sterkir, samsettir af smekk-
vísi og hagkvæmni, en formið er
ekki sérlega fmmlegt eða áhrifa
ríkt, er skyldara mynistri en
formi í gi-rmetrískri myndbygig-
inigu. Ásieerður velur sér rólega
hryniandi formsins fremur en
andstæðu formsins. Hún gerir
teppi sín á einfaldain hátt. og
það kemur fyrir, að maður sakTii
þess, hve spennan er lftil í sjálfri
bygginigu verksins. É-g hafði
ánaegju af að skoða þessa sýn-
imgu. Um tæknilega h'ið málsins
þori ég ekki að dæma. Þar er
ég of ókuranugur aðferðuim og
efni, en ég efa ekki að Ásgerður
veit hvað hún er að fara. Sauða
litirnir íslenzku, ætla að verða
lamglífir í vefnaði okka.r hér á
Tiandi. Það sér miaSur á verkum
ÁsgerSar Búadóttur.
Að lokum má geta þess til
gamams, að sýniragar í þessari
borg fara fjölgandi ár frá ári,
og er það fyrir sig ánægjulegt.
En auðvitað er ekki allt gull sem
glóir, og þar sem myndlist er
stunduð að nokkru ráði, verður
alltaf misjafn sauður í mörgu
fé. Nútíminn hefur margt að
bjóða. og það getur verið að
aldrei fyrr haifi vandinn a«
hafna og velja, verði jafn mikill
og nú fyrir hiran almenna áhorf
anda.
Valtýr Pétursson.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24