Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 99. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Þriðjudagur 4. maí 1965
MORGUNBLAÐIÐ
25
— Stórvírkjun
Framhald af bls. 1
foúningsframkvæmdum ríkisins
yegna virkjunar við Búrfell.
í frumvarpinu er gert ráð fyrir
Bð ríkisstjórninni sé heimilt að
ákveða að ríkissjóður leggi Lands
virkjun til sem höfuðstól allt að
60 milljónum króna, gegn jöfnu
Iframlagi frá Reykjavíkurborg. Þá
eegir og, að Landsvirkjun sé
heimilt áð reisa allt að 210 þús.
kw. raforkuver í Þjórsá við Búr-
íell ásamt aðalorkuveitum, og
gera nauðsynlegar ráðstafanir á
vatnasvæði I>jórsár ofan virkj-
unarinnar, til þess að tryggja
rekstur hennar.
Um stjórnarskipun segir svo I
frumvarpinu: Stjórn Landsvirkj-
unar skal skipa 7 mönnum. Sam-
einað Alþingi kýs 3 stjórnarmenn
hlutfallskosningu og borgarstjórn
Reykjavíkur kýs 3.
Ríkisstjórnin og borgarstjórn
Reykjavíkur skipa sameiginlega
sjóunda manninn, og skal hann
vera formaður. Nái eignaraðilar
ekki smkomulgi um skipun odda
mannsins, skal hann skipaður af
hæstarétti. Ennfremur segir, að
stjórnin hafi á hendi yfirstjórn
& rekstri fyrirtækisins, fram-
kvæmdum þess og undirbúningi
þeirra.
Um raforkuverð segir svo, að
Landsvirkjun ákveði að fengnum
tillögum Efnahagsstofnunarintiar,
heildsöluverð Landsvirkjunar á
raforku. Skal raforkuverðið við
$>að miðað, að eðlilegur afrakstur
djáist af því fjármagni sern á
hverjum tíma er bundið í rekstri
tfyrirtækisins. Einnig segir að
Stefnt skuli að því, að fyrirtækið
skili nægilegum greiðsluafgangi,
til þess að það geti jafnan með
eigin f jármagni og hæfilegum lán
tökum tryggt notendum sínum
næga raforku. Þá segir, að til
•rkusölusamninga til langs tima
við iðjufyrirtæki, sem nota meira
en hundrað milljón kw. stundir
á ári, þurfi Landsvirkjun leyfi
ráðherra þess, er fer með raf-
orkumál. Slíkir samningar mega
ekki að dómi ráðherra valda
hærra raforkuverði til almenn-
ingsrafveitna en ella hefði orðið.
í>á er jþess getið, að virkjun
Landsvirkjunar í Þjórsá skuli
íella niður aðflutningsgjöld og
Böluskatt af efni, tækjum og vél-
um til virkjunarinnar, svo og til
eldsneytisaflstöðva Landsvirkjun
»r.
Um lántökur til Búrfellsvirkj-
unar fjallar frumvarpið einnig,
og segir þar, að þegar að hafin
verði virkjun við Búrfell, sé rík-
Isstjórninni heimilt að ákveða að
ríkissjóður láni Lands virkj un allt
•ð 100 milijóhum króna, svo og
•ð henni sé heimili að ábyrgjast
með sjalfskuldarábyrgð lán, er
Landsvirkjun tekur, að fjárhæð
•llt að 1204 milljónum króna (28
tnilljónir dollara) eða jafnvirði
þeirrar fjárhæðar í annarri er-
iendri mynt. Ríkisstjórninni er
einnig   heimilit   að   taka   lán   er
komi að hluta eða öllu leyti I
stað ábyrgðar, en lánið endur-
lánar hún Landsvirkjun með
þeim kjörum og skilmálum er
hún ákveður.
Samkvæmt 17. grein frum-
varpsins segir, að eigendum Lax-
árvirkjunar sé heimilt að ákveða,
að Laxárvirkjun sameinist Lands
virkjun. Náist ekki samkomulag
milli eigenda Landsvirkjunar og
Laxárvirkjunar um eignarhlut-
deild aðila og nýjan sameign-
arsamning, skulu dómkvaddir
menn meta eignir hvors fyrir-
tækis fyrir sig, og fer þá eignar-
hlutdeildin eftir því mati. Verði
eignarhlutur ríkisins samkvæmt
þessu undir helmingi, er ríkis-
stjórninni heimilt að ríkissjóður
leggi Landsvirkjun til nýtt fjár-
framlag eða taki að sér greiðslu
skulda, þannig að tryggð verði
helmingseign ríkisins.
Þá segir og, að ráðherrar geti
heimilað Landsvirkjun að taka
eignarnámi landsréttindi, lönd,
mannvirki og önnur réttindi, sem
nauðsynleg eru til framkvæmdar
samkvæmt lögum þessum. Loks
segir í frumvarpinu að við gildis-
töku laga þessara skuli stjórn
fyrirtækisins skipuð og sameign-
arsamningur gerður milli aðila.
Skal þessu hvorutveggja lokið
hinn 1. júlí 1965. Frá þeim tíma
fellur niður núverandi umboð
stjórnar Sogsvirkjunar, en hin
nýja stjórn Landsvirkjunar kem-
ur að öllu leyti í hennar stað.
Stjórn Landsvirkjunar undirbýr
í samráði við eignaraðila reglu-
gerð fyrir fyrirtækið, þar sem
setja skal nánari ákvæði uffl
framkvæmd laga þessara.
I athugasemdum við lagafrum-
varpið segir, að raforkunotkun
vaxi svo ört hér í landi, að hún
tvöfaldist á hverjum tíu árum.
Áður en tíu ár eru liðin, verði
iþví að vera lokið að virkja afl
til viðbótar, er nemi öliu því
rafafli, sem nú er fyrir hendi í
orkuverum landsins. Til að full-
nægja orkuþörfum verður að
gera stærri og stærri virkjanir,
og að nú sé að Soginu fullvirkj-
! uðu að því komið að hefja virkj-
un í stórám landsins.
I     Þá   er  getið   í   athugasemdum
l þeirra samvirkjana sem til hefur
verið   stofnað   h\r   á   landi.   Af
þeim samveitusvæðum,   er  Suð-
) vesturlandið   og   orkuveitusvæði
Laxárvirkjunar langstærst. S>am-
anlagt    afl    orkuvera   á  þessum
I tveimur orkuveitusvæðum er nú
I 125 þúsund  kw,  og orkuvinnsla
I þeirra    um    600    milljónir    kw.
i stundir   á   ári.   Þetta   er   meira
1 en  90%   af   allri  raforkuvinnslu
landsins í heild. Áður en tíu ár
eru liðin mun afl- og  orkuþörf
þessara   svæða   hafa   vaxið   um
100%, og verður því þá að vera
búið  að virkja yfir  100  þúsund
kw. til viðbótar og orkuvinnslan
að   hafa   aukizt   um   aðrar   600
milljónir kw. stunda, enda þótt
engin stóriðja kæmi upp á þeim
tíma. Þá segir að á næstu 30 ár-
um  muni  orkuþörfin  meira  en
. fimmfaldast. Á þeim tíma mw
1 óhjákvæmilega  þurfa   að  virkja
meira en hálfa milljón kw. til
að fullnægja þörfum íbúanna á
þessum orkuveitusvæðum.
Ennfremur er á það bent, að
til þeirra virkjunarframkvæmda,
sem framundan séu, þurfi mikið
fjármagn og verði að sjálfsögðu
að sækja megnið af því fjár-
magni til erlendra lánastofnana.
Miklu máli skiptir því, að það
fyrirtæki, sem kemur virkjunun-
um upp, á þær og rekur, sé fjár-
hagslega traust, og þannig rekið,
að það njóti þess lánstrausts, sem
því er nauðsyn að hafa. Megin-
tslgangur þess, að stofna til
landsvirkjunar sé því sá, að
skapa skilyrði til aflmikilla virkj
ana í stórám landsins. Tryggja
með því í senn næga raforku í
landinu og lágan vinnslukostnað
orkunnar. Því aflmeiri sem virkj
unin er, því lægra er að jafnaði
vinnsluverðið. Aflmiklar virkj-
anir þurfa tilsvarandi meiri .íark
að fyrir orkuna.
í athugasemdunum segir, að
ríkisstjórnin hafi rætt við með-
eigendur sína að Sogsvirkjun og
Laxárvirkjun, Reykjavíkurborg
og Akureyrarkaupstað, um sam-
eignarfélag allra þriggja aðilanna
um Landsvirkjun. Meðeigandi
Laxárvirkjunar, Akureyrarkaup-
staður, hefur svarað því til, að
hann sé ekki tilbúinn að ganga
að sinni í félag við ríkið og
Reykjavíkurborg um landsvirkj-
un, en óskar þó jafnframt eftir
því að eiga þess kost að gerast
meðeigandi að landsvirkjun síð-
ar. —
í athugasemdunum segir, að
um nokkurt skeið haf i verið í at-
hugun möguleikar á því, að hér
yrði komið upp stóriðju, sem svo
er nefnd. En hún krefst mjög
mikillar raforku til framleiðslu
sinnar. Hér er um að ræða alú-
míníumvinnslu, enda er það iðn-
aðurinn af þessu tagi, sem vitað
er um að til mála getur komið
að koma hér upp sem stendur.
Umræður hafa farið fram við
svissneska fyrirtækið Swiss Alu-
minium, og hefur það áhuga á
því að fá leyfi til að reisa og
reka alúmíníumverksmiðju og
semja við íslenzkan raforkufram-
leiðanda um kaup á miklu magni
af raforku til alúmínvinnslunnar.
Er rætt um verksmiðju er fram-
leiði 60 þúsund tonn á ári, og
myndi hún til þess þurfa árlega
taeplega þusund milljón kw-
stundir. Ennfremur segir, að til
þess að mæta í senn vaxandi
þörfum raforku til almennra
nota í landinu, og þörfum slíkrar
alúmínverksmiðju, þykir bezt
henta að velja til virkjunar fallið
í Þjórsá við Búrfell, og gera þar
í nokkrum áföngum orkuver er
verði 210 þúsund kw. að afli, og
geti framleitt kringum 1700 millj.
kwstunda á ári til þeirra nota.
Samtals mundi þá Sogsvirkjun
og Búrfellsvirkjun geta framleitt
rúmlega 2.200 milljónir kw-
stunda á ári. Að lokum segir í
almennum athugasemdum, að á-
ætlanir    hafi   verið   gerðar   um
virkjun Dettifoss, með það fyrir
augum, að orka úr þeim fossi
kynni að verða notuð til akimín-
vinnslunnar. Ennfremur segir í
athugasemdinni í því sambandi:
En niðurstaða allra þessara at-
hugana hefur orðið sú, að rétt
þykir að leggja til að heimilað
verði að ráðast í allt að 210 þús-
und kw. virkjun í Þjórsá við Búr
fell og er af þeirri ástæðu heim-
ildarákvæði til þeirrar virkjun-
ar fellt inn í frumvarpið.
Með frumvarpinu fylgja einnig
athugasemdir við einstakar grein
ar þess, greinargerð um rann-
sóknir til undirbúnings virkjana
á Suðvesturlandi og Norðurlandi,
samanburður á nokkrum virkj-
unarkostum fyrir Suðvesturland,
vatnsafl íslands, en öll þessi
fylgiskjöl eru 'frá raforkumála-
stjóra. Þá er og yfirlitsbréf
Hartsa Engineering Company
International, dagsett 24. apríl
1965, úr lokaskýrslu um Búrfells-
virkjun í íslenzkri þýðingu. Og
loks fylgir með frumvarpinu fylgi
skjal frá raforkumálastjóra um
áhrif ískrapa á rekstur Búrfells-
virkjunar.
Sjómannadag*
urinn   30.   maí
SÚ breyting hefur verið gerð,
að Sjómannadagurinn, sem
venjulega hefur verið haldinn
fyrsta sunnudag í júní, verður
framvegis haldinn um land allt
síðasta sunnudag í maí. Er þessi
breyting gerð eftir eindregnum
óskum frá Sjómannadagsráðum
víðsvegar um land, enda má gera
ráð fyrir að fiskiskip séu frekar
í heimahöfn síðasta sunnudag 1
maí heldur en fyrsta sunnudag I
júni, og reynsla síðustu ára er
sú, að þé eru mörg fiskiskip byrj
uð   sumarsildveiðar.
Nýja kirkjan »9 JLaugartUclum.  (Ljósm. MbL Tómas  Jónsson.)
Laugardælakirkja
endurreist
Selfossi, 3. mai
SÍÐASTLIörNN         sunnudag
vígði biskupinn yfir ísia«idL
herra Sigurbjörn Einarsson, hina
nýendurreistu kirkju í Laugar-
dæluna í Flóa. Kirkjan er að
mestu leyti gefin af Magnúsi Vig
fússyni, húsasmíðameistara í
Reykjavík. Laugardælir eru
gamaR kirkjustaður og eru
fyrstu heimildir um kirkju þar
í skrá Páls biskups Jónssonar í
Skálholti frá árinu 1200, en vafa-
laust hefur kirkjan verið reist
fljótlega eftir kristnitöku. Þegar
Selfossþorp óx, samiþy'kkti söfn-
uðurinn að flytja kirkjuna að
Selfossi og var kirkjan í Laugar-
dælum lögð niður árið 1956.
Gömlu sóknarfólki þótti mikill
sjónarsviptir að henni horfnu
kirkju. Magnús Vigfússon var al-
inn upp á næsta bæ, Þorleifskoti,
Og á 100 ára afmæ<li föður hans,
Vigfúsiar Jónsisonar, árið 1962
komu saman systkinin frá Þor-
leifskoti og ákvá'ðu að gefa til
minningar um foreldra sína og
tvo bræður, sem látnir voru, sjóð
til endurbyggingar kirkjunnar. f
þennan sjóð lögðu þau samtals
150 þúsund krónur, en síðar tók
Magnús þá ákvörðun að bæta við
sjóðinn því, sem á vantaði til að
kirkjan gaeti risið. Enmfremur
gaf hann til kirkjunnar altaris-
töflu, málaða af MattMasi
fússynL listmélara, steinaltari.
fagurlega gert, ljósabúnað og
kirkjuklukku. Magnús hefur yf-
irleitt lagt kapp á að haáa alla
hluti hina vönduðustu, sem föng
voru á og telja kunnugir, að ekki
hafi verið byggt varadaSra hút
úr steinsteypu hér austanifjalls.
Þá gáfu ýmsir velunnarar stað
arins gjafir til kirkjunnar, bæði
vinnu og peninga. Kaupfélag Áx-
nesinga gaf 3. radda pipuorgiei tfl
minningar um Egil Thorarerksen,
kaupfélagsstjóra, en hann hvíiir
að eigin ósk í Laugardælakirkju-
garði. Orgel þetat er hinn bezti
gripur. Þá mun Kaupfélag Árnea
inga sjá kirkjunni fyrir ókeypa
upphitun. Guðbrandsbiblía var
gefin til minningar um Guðjón
Tómasson og Þuríði Hannesdótt-
ur á Dísastöðum af börnum
þeirra, en Guðjón var síðasti fjár
haldsmaður gömlu Laugardœla-
kirkjunnar. Þá gáfu börn Egils
Thorarensen til minningar una
hann merkilegan, fornan kaleik.
Þegar kunnugt var, að Magnúa
Vigfusson ætlaði að gefa kirkjw
á staðinn, myndaði hluti af hinni
gömlu Laugardiælasókn nýja
sókn um þessa kirkju með fullu
samkomulagi við Selfosssókn.
— T. J.
*-'ífi
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32